Bijlage 1.0 - Jaarstukken 2025 gemeente Buren

1

Inhoudsopgave Algemeen ...................................................................................................................................................3 Aanbiedingsbrief ....................................................................................................................................4 Financiële beschouwingen .....................................................................................................................5 Rekening in één oogopslag....................................................................................................................8 Leeswijzer ..............................................................................................................................................9 Programma's ............................................................................................................................................11 1. Wonen, werk en recreatie ................................................................................................................12 2. Fysieke leefomgeving ......................................................................................................................18 3. Sociaal domein.................................................................................................................................23 4.

Sport, cultuur en onderwijs...............................................................................................................29 5. Inwoners, bestuur en veiligheid........................................................................................................33 6. Bedrijfsvoering .................................................................................................................................38 Paragrafen ...............................................................................................................................................41 Lokale Heffingen ..................................................................................................................................42 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ..........................................................................................49 Onderhoud kapitaalgoederen...............................................................................................................59 Financiering..........................................................................................................................................66 Bedrijfsvoering .....................................................................................................................................69 Verbonden partijen

...............................................................................................................................79 Grondbeleid..........................................................................................................................................93 Ombuigingen (ZBB) .............................................................................................................................96 Wet open overheid ...............................................................................................................................97 Jaarrekening ............................................................................................................................................98 Overzicht baten en lasten op taakveld .................................................................................................99 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ..........................................................................103 Balans per 31-12-2025.......................................................................................................................105 Toelichting op de balans ....................................................................................................................107 Overzicht van incidentele baten en lasten in

2025.............................................................................129 Wet Normering Topinkomens ............................................................................................................133 Gebeurtenissen na balansdatum .......................................................................................................134 Verantwoordingsinformatie specifieke uitkeringen (SiSa-bijlage) ......................................................135 Overige gegevens ..............................................................................................................................150 Rechtmatigheidsverantwoording .....................................................................................................151 Controleverklaring accountant ........................................................................................................153 Bijlagen ..................................................................................................................................................158 Controle verklaring conform Ensia 2025, informatiebeveiliging DigiD en Suwiwet ............................159 Overzicht beleidsindicatoren ..............................................................................................................160 Overzicht beleidskaders per programma

...........................................................................................162

2

Algemeen

3

Aanbiedingsbrief Aan de gemeenteraad, Voor u liggen de jaarstukken 2025 van de gemeente Buren. Via de jaarstukken leggen we verantwoording af over de realisering van het voorgenomen beleid en de daarvoor ingezette middelen. De jaarstukken zijn van belang voor raadsleden, collegeleden, inwoners, maatschappelijke organisaties, bedrijven en andere overheden. We hebben in 2025 op verschillende terreinen gewerkt aan onze maatschappelijke opgaven. We gaan onverminderd door om onze woningbouwopgave te realiseren. Zo gaan we met actieve grondpolitiek ongeveer 300 woningen bouwen voor jong en oud in Buren-Oost. Het is wenselijk en noodzakelijk om structureel aandacht te besteden en onderhoud te plegen aan onze mooie openbare ruimte. Een belangrijk fundament hiervoor is het – door uw raad vastgestelde - IBOR plan 2025-2035. Ook het vaststellen van het biodiversiteitsplan en verdere verduurzaming draagt bij aan deze doelstelling. Onze gemeente kent een rijk cultureel en sociaal leven. Met het vaststellen van het cultuurbeleid hebben we een belangrijke basis gelegd voor de toekomst. Daar blijft het niet bij. We gaan met dit beleid concreet aan de slag en werken aan de verhuizing van het museum Buren en Oranje naar de culturele poort in Buren. Met de besturen van de dorpshuizen wil de gemeente de bestaande dorpshuizen behouden en hen ondersteunen in hun bestaan.

En hen voor de lange termijn te compenseren in de kosten voor groot onderhoud. Daarnaast heeft uw raad het Beleidskader Participatie voor de gemeente Buren vastgesteld, om de betrokkenheid van inwoners bij gemeentelijke besluitvorming en projecten te versterken en in te bedden in de organisatie. Wij vinden het belangrijk dat jong en oud blijven bewegen. Met onze activiteiten “Buren Beweegt” zorgen we er in 2025 ook weer zoveel mogelijk inwoners van Buren (langer) gezond, vitaal en in beweging zijn én blijven. Ook de ontwikkeling van het vitaal sportpark Maurik draagt daar aan bij. Vele inwoners hebben de inloopavond van het vitaal sportpark in Maurik in de sportkantine van MECC 07 bezocht. De veiligheid van onze fietsers en de toegankelijkheid van het vitaal sportpark is verhoogd met de aanleg van een vrij liggend fietspad aan de Verbindingsweg in Maurik. Afgelopen vier jaar hebben we met succes gewerkt aan een gezond financieel beleid. We hebben veel bereikt in het kader van ZBB. Het bereiken van het hoogste punt van ons nieuw te bouwen gemeentehuis markeert dat wij – binnen de gestelde planning – onze afspraken kunnen realiseren. We hebben ook verder gewerkt aan de concretisering van de toekomstoriëntatie. Het bestuurlijk proces rondom de toekomstoriëntatie is afgerond met het vaststellen van het document “Actualisering Toekomstoriëntatie Buren”.

Saldo jaarrekening 2025 We sluiten het jaar 2025 af met een negatief resultaat van € 3,7 miljoen. Voor de analyse op hoofdlijnen verwijzen we naar de financiële beschouwingen. De gedetailleerde analyse leest u in de programma's. Bestemming van het resultaat 2025 We stellen voor het negatieve resultaat van € 3,7 miljoen te onttrekken uit de algemene reserve. Bij deze jaarstukken 2025 stellen we voor de paragraaf Ombuigingen (ZBB) waarover de gemeenteraad in november 2021 besloten heeft en wat gericht was op de periode 2022 – 2025, formeel op te heffen. In de programmabegroting 2026 is de paragraaf ook niet meer opgenomen. Voor de laatste stand van zaken verwijzen we naar deze laatste paragraaf in het jaarverslag 2025. Ontwikkeling weerstandsvermogen Op basis van de laatste risico inventarisatie voor de begroting 2026 (medio 2025) was de weerstandsratio 2,13. De ratio bij de jaarstukken 2025 is gedaald naar 1,34 (voldoende). De daling wordt met name veroorzaakt door een afname van de algemene reserve. Uw besluit bij de begroting 2025 om middelen te onttrekken en te storten in de bestemmingsreserves ter dekking van toekomstige kapitaallasten liggen met name hieraan ten grondslag. Het gaat hier om de verkeersveiligheid van de Vogelenzangseweg en de extra onttrekking voor nieuwbouw gemeentehuis. Ook uw besluit over de dorpshuizen in maart zorgt voor een daling.

Maurik, mei 2025, College van burgemeester en wethouders van de gemeente Buren 4

Financiële beschouwingen Onderstaand treft u een overzicht aan met daarin de gerealiseerde cijfers (rekening 2025) per programma afgezet tegen de begrote bedragen per programma na wijziging. In de jaarstukken zijn positieve bedragen lasten (= nadeel) en negatieve bedragen zijn baten (= voordeel). De cijfers die de raad vaststelde bij de start van het boekjaar 2025 staan vermeld in de kolom "begroting 2025 primitief". Financieel overzicht Bedragen x € 1.000

Programma

Rekening Begroting Begroting Rekening 2024 2025 2025 2025 primitief na wijziging 3.503 3.928 3.610 6.051 7.918 8.374 9.255 8.994 21.526 23.825 24.460 25.378 4.490 4.123 3.091 3.693 5.852 5.828 5.908 6.466 -45.135 -45.913 -47.668 -47.879

1. Wonen, werk en recreatie 2. Fysieke leefomgeving 3. Sociaal domein miv 2025 4. Sport, cultuur en onderwijs 5. Inwoners, bestuur en veiligheid 6. Bedrijfsvoering Saldo voor bestemming

Verschil 2025 2.441 -261 918 602 558 -211

-1.847

165

- 1.344

2.703

4.048

-13 -609 -236 -213 0 -143

-375 -155 0 -25 0 0

186 -371 -88 1.255 0 14

109 -287 714 486 0 14

-76 84 802 -769 0 0

Totaal mutaties reserves

-1.215

-555

996

1.037

41

Saldo na bestemming

-3.062

-390

- 348

3.740

4.088

1. Wonen, werk en recreatie 2. Fysieke leefomgeving 3. Sociaal domein miv 2025 4. Sport, cultuur en onderwijs 5. Inwoners, bestuur en veiligheid 6. Bedrijfsvoering

Analyse resultaat 2025 Het werkelijk resultaat over het jaar 2025 bedraagt Het begrote resultaat na de raadsvergadering van december 2025 was

€ 3.740.000 nadelig € 348.000 voordelig

Daarmee is het werkelijk resultaat van de jaarrekening 2025 € 4.088.000 negatiever dan werd verwacht. In 2025 was de gemeenteraadsvergadering van december de laatste vergadering waarin een begrotingswijziging voor het jaar 2025 doorgevoerd kon worden. Dat is ook gebeurd bij de tweede bestuursrapportage die in deze raad is vastgesteld. De mutaties die hierin zijn meegenomen, zijn de mutaties die bekend waren t/m oktober. Na deze datum zijn er nog verschillende mutaties op ons afgekomen die op het moment van verschijnen van de tweede bestuursrapportage niet bekend waren.

5

In onderstaande tabel lichten we de belangrijkste afwijkingen toe. Per afwijking is het effect op het meerjarenperspectief weergegeven. Wanneer de afwijking doorwerkt op het meerjarenperspectief is het effect structureel. Als de afwijking alleen geldt voor 2025 spreken we van een incidentele afwijking. In de programma's nemen we een gedetailleerd overzicht op van de financiële afwijkingen van het betreffende programma. Programma 1 1 1 1 1 1 1 2 2 2 3 3 3 3 4 4 5 6 6 diverse

Onderwerp Verlies grondexploitatie Doejenburg II Projectinkomsten Ruimtelijke ordening Projectuitgaven Ruimtelijke ordening Grondexploitaties: herziening 't Woud Ingen Bijdrage/ leges Omgevingsdienst Rivierenland Resultaat 2024 Omgevingsdienst Rivierenland Subsidie betaalbare woningen Hogere bijdrage zwerfafval Onttrekking voorziening onderhoud begraafplaatsen Meerwerk onderhoud groen Avri Accommodatiebeleid dorpshuizen Inkomensregelingen Jeugdhulp Beschermd wonen, maatschappelijke- & vrouwenopvang Niet gerealiseerde grondverkoop (vertraagd) Decentralisatie uitkering bibliotheek Aanvulling voorziening pensioenen wethouders Hogere algemene uitkering gemeentefonds Hogere overheadkosten Overige kleine verschillen Totaal

Bedrag 1.613 N 169 N 127 N 480 N 257 N 117 V 175 V 116 V 190 V 121 N 802 V 335 N 1.430 N 177 V 635 N 100 V 528 N 499 V 321 N 248 N 4.088 N

Afwijking Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Structureel Incidenteel Incidenteel Structureel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Structureel Structureel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel Beide Incidenteel

Voor een nadere toelichting verwijzen we naar het desbetreffende programma. Reserves en voorzieningen Bij het opstellen van deze jaarrekening hebben we alle reserves en voorzieningen beoordeeld. We stellen voor één voorziening op te heffen, omdat deze nihil is per 31-12-2025. Voorziening Hooghendijck Beusichem Reden: de voorziening is 0 (nihil) per 31-12-2025.

Bedrag 0

Ten gunste van Niet van toepassing

Algemene reserve Op 31 december 2025 is de werkelijke omvang van de algemene reserve ruim € 11,5 miljoen (exclusief resultaat 2025). In dit bedrag is € 5,3 miljoen gekoppeld aan het risicoprofiel. Daarnaast is er in de reserve ruim € 1,8 miljoen geoormerkt voor reeds besloten onttrekkingen de komende jaren. Dit leidt tot een "vrij besteedbare ruimte" van € 4,4 miljoen exclusief resultaat 2025. Na correctie van het resultaat 2025 resteert € 0,6 miljoen. De term “vrij besteedbare ruimte” is de technische term die gebruikt wordt voor het bedrag in de algemene reserve waar geen claim op ligt. We zien dat deze “vrij besteedbare ruimte” beperkt van omvang is bij de cijfers die deze jaarrekening laat zien.

6

7

Rekening in één oogopslag

8

Leeswijzer Inleiding De jaarstukken zijn het hulpmiddel voor u om de controlerende rol uit te kunnen voeren. Op basis van deze publicatie kunt u beoordelen of wij uw opdracht goed uitvoerden. De jaarstukken hebben wij ingericht volgens de voorschriften van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de wensen van de provincie. Ieder jaar bekijken wij nadrukkelijk welke informatieve waarde voor u interessant is. De komende jaren blijven we graag met u in gesprek om stappen te blijven zetten. De jaarstukken bestaan uit een jaarverslag en een jaarrekening. Het jaarverslag is opgebouwd uit programma's en paragrafen. In de programma's presenteren wij ons gemeentelijke beleid op hoofdlijnen. De paragrafen richten zich op het beleid van relevante beheeraspecten, zoals de bedrijfsvoering, het weerstandsvermogen, onze kapitaalgoederen en de lokale heffingen. De jaarrekening gaat in op onze financiële positie. Jaarverslag Het jaarverslag bestaat uit de volgende onderdelen: Programma's Voor de indeling van de programma's volgen we de voorschriften vanuit het BBV. We beginnen met algemene informatie over het programma. Vervolgens gaan wij in op de drie W-vragen: wat hebben we bereikt, wat hebben we daarvoor gedaan en wat heeft het gekost? Paragrafen Het BBV schrijft voor dat we in de paragrafen de beleidslijnen vastleggen over relevante beheersmatige aspecten.

Het jaarverslag bevat de volgende (verplichte) paragrafen: Lokale heffingen Deze paragraaf gaat in op onze belastingen en heffingen. Hier komen tarieven, de gerealiseerde opbrengsten, maar ook de kwijtscheldingen en bezwaar en beroep aan de orde. Weerstandsvermogen en risicobeheersing In deze paragraaf brengen wij onze risico’s in beeld. Het weerstandsvermogen geeft inzicht in onze financiële gezondheid. Het geeft aan in welke mate we in staat zijn om financiële risico’s op te vangen. Ook presenteren we hier de verplichte financiële kengetallen. Onderhoud kapitaalgoederen Deze paragraaf geeft inzicht in onze kapitaalgoederen. De kosten van het onderhoud van onze wegen, openbare verlichting, riolering en water, groen en gebouwen hebben een belangrijke financiële, maar ook beleidsmatige impact. Financiering In de financieringsparagraaf bespreken wij de resultaten op het gebied van treasury. Bedrijfsvoering De bedrijfsvoering betreft de interne processen die we uitvoeren om op programmaniveau de beleidsdoelstellingen te kunnen realiseren. Bedrijfsvoering bestaat uit de onderdelen personeel en organisatie, automatisering, informatievoorziening, huisvesting & facilitaire zaken, communicatie, financiën, de rechtmatigheidsverantwoording en inkoop. Verbonden partijen We werken vaak samen met andere partijen om doelen te bereiken.

Als deze samenwerking in een bestuurlijke en financiële vorm is, spreken we van een verbonden partij. In deze paragraaf lichten we de behaalde resultaten van deze partijen nader toe. Grondbeleid In deze paragraaf gaan we nader in op het actieve grondbeleid. Dit zijn gronden die we zelf aankopen, ontwikkelen en verkopen. Grondbeleid heeft een (grote) financiële impact. De resultaten op grondexploitaties zijn van belang voor onze financiële positie.

9

Ombuigingen (ZBB) Bij de begroting 2022 stelde u ombuigingen vast. In deze paragraaf lichten we voor het laatst de stand van zaken toe. Met ingang van 2026 wordt dit een onderdeel van de reguliere planning en control cyclus. Wet Open Overheid (Woo) De Woo trad 1 mei 2022 in werking. Met als doel de overheid transparanter te maken. In deze paragraaf lichten we de stand van zaken toe. Jaarrekening In dit deel van de jaarstukken gaan we in op alle financiële zaken. De financiële resultaten, de grondslagen en de balans zijn hier de belangrijkste onderdelen. Verder komen onder andere verplichte onderdelen als de Wet Normering Topinkomens en de SiSa hier aan de orde. Overige gegevens (controleverklaring) Hier presenteren wij onze verklaring over de rechtmatigheid en de controleverklaring van de accountant. Bijlagen In de bijlagen bieden we inzicht in het overzicht met de (verplichte) beleidsindicatoren, het beleidskader per programma en de ENSIA verklaring. Met deze verklaring geven we aan of we voldoen aan de informatiebeveiligingsnormen voor DigiD en Suwinet.

10

Programma's Wat is een programma? Een programma is een samenhangend geheel van taakvelden en daarbinnen activiteiten. In de begroting is het programma het niveau waarop u de budgetten autoriseert. U bepaalt het aantal programma’s en hoe de activiteiten onder een programma worden samengevoegd in de verplichte taakvelden. Per programma benoemen wij onze doelstellingen en ontwikkelingen en gaan wij dieper in op de drie W-vragen: 1. Algemeen Hier gaan we in op de omschrijving van het programma, de hoofddoelstelling en (externe) ontwikkelingen. De omschrijving geeft weer wat het programma inhoud. De hoofddoelstelling is een algemene doelstelling en gaat over alle aspecten van het programma. Bij de ontwikkelingen gaan we nader in op de stand van zaken van de genoemde ontwikkelingen uit de begroting 2025. Indien van toepassing gaan we ook in op nieuwe ontwikkelingen die van invloed zijn geweest op het programma, te behalen resultaten en uit te voeren activiteiten. 2. Wat wilden we? / Wat hebben we gedaan? In deze paragraaf gaan wij per programma in op de in 2025 uitgevoerde activiteiten die bijdragen aan het realiseren van onze doelstellingen. Uitgangspunt zijn de afspraken uit het coalitieakkoord en het bijbehorend uitvoeringsplan van het college. Verder nemen wij hier een verwijzing op naar de verbonden partijen die een deel van onze taken uitvoerden.

In de paragraaf verbonden partijen is alle relevante informatie opgenomen. 3. Wat heeft het gekost? Hier presenteren wij de exploitatiekosten behorende bij de programma's en geven we een analyse van de relevante verschillen. In 2025 hadden wij de onderstaande zes programma’s:

11

1. Wonen, werk en recreatie Algemeen Omschrijving Dit programma omvat de beleidsvelden wonen, bedrijvigheid, werkgelegenheid, recreatie en toerisme. Wat willen we (hoofddoelstelling)? Het zijn van een aantrekkelijke levendige gemeente om in te wonen, werken en recreëren. Ontwikkelingen Economie, ondernemersklimaat en bedrijfsleven In 2025 werkten we aan de doelen uit de Nota Economie. We verbeterden de bekendheid en vindbaarheid van het ondernemersloket. We inventariseerden de behoefte onder ondernemers voor toekomstige ruimte voor economische ontwikkeling. De uitkomsten zijn gebruikt bij de vaststelling van het Regionaal Programma Werklocaties 2025 - 2029 (RPW). We startten het project Toekomstbestendige Bedrijventerreinen: de verduurzaming en vergroening van onze bedrijfsterreinen in de komende vier jaar. Daarnaast namen we deel aan structurele overlegorganen om de belangen van de ondernemers in onze gemeente te vertegenwoordigen. Dit zijn onder andere het Laanboompact, het Fruitpact, Regio Rivierenland en VNO-NCW. Tenslotte evalueerden we de Nota Economie uit 2021. Dit deden we samen met een ondernemerspanel en belanghebbenden uit diverse economische sectoren. De uitkomsten gaven ons nuttige inzichten voor een volgende Nota Economie.

Recreatie en toerisme Samen met de nieuwe Stichting Toeristisch Platform Buren leverden we een uitvoeringsprogramma Recreatie & Toerisme op in de vorm van een jaarplancyclus. De opgaven uit het jaarplan voor 2025 werden succesvol opgepakt, zoals de publicatie van een toeristische promotiekaart met alle verblijfsen recreatieplekken in onze gemeente. Het platform organiseerde ook een succesvol netwerkevenement in het kader van Gastvrij Buren samen met vele aangesloten ondernemers uit de sector. Op het gebied van promotie, samenwerking en routenetwerken behaalden we resultaat in de regio waar we onder andere samenwerken met Bureau Toerisme en Recreatiestichting Uit®waarde. In het kader van het provinciale routeprogramma konden we starten met de ontwikkeling van een routebelevingskaart. Ook voor de opgaven uit het regionaal economisch ambitiedocument 2022-2025 behaalden we resultaat. Verder voerden we de regionale versnellingsopgaven uit, zoals de ontwikkeling van agrotoerisme, regiopromotie en cultuurhistorische landmarks. Tenslotte rondden we de eerste fase af van de ontwikkeling van de Betuwse Streekmarketing in samenwerking met de Betuwse gemeenten in het gebied. Wonen In 2025 werkten we verder aan het aanjagen van locaties. Een groot deel van de aanjaaglocaties zetten we om in daadwerkelijke projecten.

Daarnaast startten we met het onderzoeken van de mogelijkheden om de bestaande woningvoorraad beter te benutten. De komende jaren moeten die inspanningen zorgen voor de oplevering van woningen. Daarmee zorgen we er voor dat we voldoende betaalbare koopwoningen en sociale huurwoningen opleveren. De afspraken met Rijk en Provincie lopen nu tot 2035. Tegelijkertijd weten we dat we op tijd moeten beginnen om ook naar onze woningbouwopgave na die periode te kijken. We verwachten daarnaast dat er ook grote opgaven op ons afkomen op het gebied van wonen, welzijn en ondersteuning. Om in beeld te krijgen wat we moeten doen om onze inwoners ook in de toekomst de juiste zorg en ondersteuning te kunnen bieden, startten we een traject met de corporaties, de zorg en welzijnspartijen en de huisartsen. Voor buitenlandse arbeidskrachten stelden we het beleid vast. Ook hiervoor geldt dat de verdere uitwerking van dat beleid in het komende jaar gepland staat. Al deze onderwerpen komen naar verwachting terug in de verplichting vanuit het Rijk om een programma volkshuisvesting op te stellen. Die verplichting komt voort uit de Wet versterking regie volkshuisvesting, waarvan we verwachten dat die in 2026 definitief vastgesteld wordt.

12

Wat hebben we gedaan? Uitvoeringsprogramma Wat wilden we? 4.1 In de komende vier jaar zijn er minimaal 600 wooneenheden gerealiseerd of in realisatie. Wat zouden we doen? Wat hebben we gedaan? 4.1.1 We jagen plannen aan die passen binnen Vanaf 2022 voegden we 224 ons Woonprogramma en bij de ambtelijke nieuwbouwwoningen toe. Daarnaast maakten we capaciteit om hiermee een continue bouwstroom 35 woningen op een overige manier mogelijk te realiseren. gemaakt (denk bijvoorbeeld aan de splitsing van monumenten waaraan we meewerken in het kader van de instandhouding van die monumenten). In daadwerkelijke projecten hadden we in 2025 1320 te bouwen woningen. Kadernota 2025 Wat wilden we? 1. Netcongestie 2. Lidmaatschap P10 3. Regionale samenwerking WKR (Water en Klimaat Rivierenland) 4. Realisatie Vitaal Sportpark Maurik Wat zouden we doen? Wat hebben we gedaan? 1. Het project netcongestie is verlengd met een De problemen rondom netcongestie nemen nog jaar. De problematiek rond netcapaciteit wordt steeds toe. Samen met omliggende gemeenten, steeds groter en duurt langer dan verwacht. Daar regio en provincie is een aanzet gemaakt om te komt bij dat we lokaal ook steeds meer in komen tot slimmer omgaan met energie. De vele provinciale en regionale overleggen moeten ontwikkelingen vragen om goede afstemming acteren. Met de voortzetting van deze pilot met vele stakeholders.

Het blijft van belang te kunnen we als gemeente Buren ons standpunt kijken wat we wel kunnen doen op korte en delen, zorgen dat onze belangen zo goed langere termijn. De komende jaren blijven we mogelijk meegenomen worden en meedenken hier structureel op inzetten. over de toekomst.

13

2. Per 1 januari 2024 is gemeente Buren toegetreden tot P10. P10 zorgt voor een goede samenwerking tussen plattelandsgemeenten op diverse relevante thema’s, zoals leefbaarheid van de kernen, bereikbaarheid en de rol het openbaar vervoer, het behoud van voorzieningen en een vitaal platteland.

3. Wateroverlast, hitte en droogte leveren op gebiedsniveau steeds vaker schade op, een verminderde waterkwaliteit en verandering in hydrologie en ecosystemen. Voor de toekomst vraagt dit om een langere termijn doorkijk. Er is ook een intensievere regionale samenwerking nodig om maatregelen uit te voeren.

4. Voor de ontwikkeling van sportpark Maurik als toekomstbestendige plek voor bestaande en nieuwe gebruikers en daarmee behoud van een divers sport- en beweegaanbod vanuit het verenigingsleven geeft een Vitaal Sportpark mogelijkheden tot maatschappelijk en recreatief medegebruik door de buurt alsmede het vergroten van de sociale cohesie en sportief maatschappelijke participatie, met ruimte en mogelijkheden voor anders (on)georganiseerde sporters. Hierbij leveren we een bijdrage aan de welzijn en gezondheid van gezondheid en het welzijn van in het bijzonder de inwoners van Maurik en de ontheemde Oekraïners. We werken aan een voorlopig ontwerp voor het vitaal sportpark. In het ontwerpproces spreken wij met stakeholders/gebruikers en inwoners van Maurik.

14

In 2025 stonden vijf programmalijnen centraal bij de P10. Dat waren sociaal platteland, leefbare kernen, maatwerk platteland, leefbaar buitengebied en duurzaam platteland. In verschillende werkgroepen en op de zomer- en wintersessies werden op deze thema’s samengewerkt, kennis gedeeld en gelobbyd met elkaar en met andere partners. Op de Dag van het Sociaal Platteland kwamen de gemeenten samen om ervaringen te delen en de samenwerking op te zoeken op thema’s als jeugdzorg, ouderenzorg en schuldhulpverlening. Daarnaast werd er een bijeenkomst georganiseerd tussen ambtenaren van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en de beleidsstrategen van gemeenten om de nieuwe dunbevolktheidstoeslag te bespreken en hier inbreng op te leveren. Gemeente Buren was op ambtelijk en bestuurlijk niveau aanwezig bij deze bijeenkomsten. In de werkgroepen Duurzaam Platteland, Gemeentefonds en Sociaal Platteland heeft gemeente Buren in 2025 de samenwerking opgezocht met andere gemeenten. Verder diende P10 een motie in op de Nota Ruimte met inbreng van de gemeenten en schreef de organisatie mee aan moties van o.a. de VNG. In 2025 hebben we een enthousiast ontvangen vergroeningssubsidie voor particulieren ingevoerd die nog loopt tot eind juni 2026. Inwoners gebruiken de subsidie vooral voor regentonnen, gazon en sedum-daken.

We hebben de basisscholen ondersteund bij het vergroenen van hun schoolpleinen. De tegeltaxi heeft weer enkele tientallen inwoners geholpen hun tuin te vergroenen en diverse inwoners verfraaien en onderhouden stukken groen in hun omgeving. In regionaal verband (KAR) is er gewerkt aan eenduidige groennormen voor de bebouwde omgeving. Begin 2025 is het schetsontwerp voor het Vitaal Sportpark Maurik via een inloopavond besproken met omwonenden. Naar aanleiding daarvan is het schetsontwerp uitgewerkt tot een voorlopig ontwerp welke rond de zomer is vastgesteld door de gemeenteraad. Na de zomer is het voorlopig ontwerp uitgewerkt tot een definitief ontwerp welke gereed ligt voor verdere engineering en uitvoering. In het gehele proces zijn de partijen op het sportpark betrokken geweest en is er een uitgebreid participatieproces gevoerd richting overige stakeholders en omwonenden. Daarnaast maakten we een quick scan vitaal sportpark voor alle andere kernen van Buren.

Overige Wat wilden we? 1. Doelen en ambities uit de omgevingsvisie concretiseren in beleid en projecten. 2. Regels voor de fysieke leefomgeving overzichtelijker maken en vereenvoudigen door de regels uit alle bestemmingsplannen en verordeningen te bundelen in één omgevingsplan. 3. Processen versnellen/eenvoudiger maken. 4. Voorzien in de behoefte aan woningen in de gemeente voor de periode 2022 tot en met 2035. Wat zouden we doen? Wat hebben we gedaan? 1. We werken de omgevingsvisie uit in een aantal In 2025 zijn we begonnen aan het maken van de omgevingsprogramma's en vertalen de visie naar startnotitie omgevingsprogramma Eiland van juridische regels in het omgevingsplan. Maurik. Deze startnotitie is begin 2026 door de gemeenteraad vastgesteld. Daarnaast is er gewerkt aan het omgevingsplan buitengebied. 2. We hebben een Routekaart waarin is De raad stelde op 4 februari 2025 de Nota van vastgelegd hoe en binnen welke termijn we uitgangspunten en het participatieplan vast voor komen tot één omgevingsplan voor de hele het omgevingsplan Buren deelgebied gemeente. In 2023 zijn we gestart met het buitengebied. Op basis daarvan is een concept Omgevingsplan deelgebied buitengebied. ontwerp omgevingsplan opgesteld dat op 18 Binnenkort wordt de Nota van uitgangspunten en november in een beeldvormende raad is het Participatieplan aan de raad voorgelegd. Wij toegelicht.

willen in 2025 het ontwerp omgevingsplan ter inzage leggen. 3. In het omgevingsplan maken we een Dit streven is verwerkt in het concept ontwerp differentiatie naar vergunningsvrije, omgevingsplan Buren deelgebied buitengebied. meldingplichtige- en vergunningplichtige Veel activiteiten zijn vergunningvrij of meldingsplichtig. Omdat op grond van de activiteiten. Het streven is het aantal vergunningplichtige activiteiten beperkt te houden. Welstandsnota voor nagenoeg het gehele buitengebied een welstandstoets vereist is, blijft een vergunningplicht voor bouwen vanwege het aspect welstand wel nodig. 4. Om ook te voorzien in de behoefte na deze We stelden een geactualiseerde woondeal vast. coalitieperiode willen we 2.170 woningen mogelijk Daarin staat dat we in de periode van 2025 tot en maken. Die woningen realiseren we in de met 2034 1800 woningen willen opleveren. verschillende prijsklassen. Ook willen we daarbij In totaal hebben we locaties voor circa 2500 zorgen voor een continue bouwstroom. Om dat woningen tot en met 2035 in beeld. Daarvan mogelijk te maken: zitten er 2025 1320 te bouwen woningen in  Jagen we plannen aan voor tenminste 130% vastgestelde projecten. van de behoefte  Geven we invulling aan het Uitvoeringskader We stelden het uitvoeringskader flexwonen vast. flexwonen.

Ook maakten we een start met het beter  Brengen we in beeld hoeveel capaciteit we benutten van de bestaande woningvoorraad. nodig hebben om dit ook te kunnen realiseren. We bleven lokaal en regionaal bij de provincie en  Vragen we aandacht bij de provincie en de rijksoverheid voor knelpunten die woningbouw het Rijk aandacht vragen aan de invulling van de randvoorwaarden voor het bouwen van belemmeren. woningen. Dit leidde onder andere tot het provinciaal rapport: 'Randvoorwaarden woningbouw Gelderland 2025'. Verbonden partijen  Omgevingsdienst Rivierenland  Recreatiemaatschappij Uiterwaarde Een overzicht van de verbonden partijen is opgenomen in de paragraaf 'Verbonden partijen'.

15

Wat heeft het gekost? Taakvelden (Bedragen x € 1.000) 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.4 Economische promotie 8.1 Ruimtelijke Ordening 8.2 Grondexploitaties (niet bedrijven) 8.3 Wonen en bouwen Totaal Lasten 1. Wonen, werk en recreatie Taakvelden (Bedragen x € 1.000) 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.4 Economische promotie 8.1 Ruimtelijke Ordening 8.2 Grondexploitaties (niet bedrijven) 8.3 Wonen en bouwen Totaal Baten 1. Wonen, werk en recreatie Totaal Saldo 1. Wonen, werk en recreatie

Rekening 2024 165 323 174 1.323 7.087 3.587 12.660 Rekening 2024 0 -375 -407 -368 -7.021 -986 -9.157 3.503

Mutaties reserves Onttrekkingen Toevoegingen Saldo mutatie reserves

Begroting 2025 primitief 195 3 166 1.526 76 3.866 5.832

Begroting na wijziging 196 637 191 1.495 440 4.092 7.052

Begroting 2025 primitief 0 -67 -410 -125 0 -1.303 -1.905 3.928

Begroting na wijziging 0 -792 -438 -607 -321 -1.283 -3.441 3.609

-729 716 -13

-375 0 -375

Omschrijving

Rekening 2025

Verschil

171 1.658 178 1.622 769 4.557 8.954

-25 1.021 -13 127 329 465 1.903

Rekening 2025

Verschil

0 -201 -432 -438 -168 -1.664 -2.903 6.051

0 591 6 169 153 -381 538 2.442

-418 604 186

-481 591 109

-63 -13 -76

I/S

Bedrag

I

1.613

TV 8.1 Ruimtelijke Ordening: projectinkomsten Voor het project entreegebied Lingemeer was een bijdrage voor verrichte werkzaamheden begroot van € 90.000. Omdat dit plan nog niet onherroepelijk is, kan de bijdrage nog niet in rekening worden gebracht. Dit gebeurt in 2026. Dit geldt ook voor het project Achterstraat in Asch (€ 19.000 nadeel). Ten aanzien van een ander project (Schateilanden) is de bijdrage te positief ingeschat of is (door aanpassing van het plan) een hogere bijdrage ontvangen.

I

169

TV 8.1 Ruimtelijke Ordening: projectuitgaven De afwijking op de lasten op het taakveld ruimtelijke ordening is in totaal circa € 127.000. Op projectniveau komen de afwijkingen niet boven de grens om toe te lichten.

I

127

TV 8.2 Grondexploitaties (niet bedrijven): herziening 't Woud Ingen De ontwikkeling betreft een complexe locatie met diverse uitdagingen waardoor nog volop aan optimalisatie wordt gewerkt. Er zijn twee aanzienlijke kostenposten die sinds de oorspronkelijke begroting naar voren kwamen. Er blijkt een kostbaar sleuvenonderzoek en mogelijk ook opgravingen noodzakelijk ten behoeve van archeologie. De Nota overhead heeft een sterk kostenverhogend effect. Daardoor laten de meest recente doorrekeningen van de exploitatie op dit moment een verlies zien. Hiervoor wordt een verliesvoorziening gecreëerd.

I

480

TV 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur.: herziening grondexploitatie Doejenburg Voor het project Doejenburg II stond in 2025 een bedrag van € 633.000 gereserveerd voor afronding van het woonrijp maken van de locatie. Ten aanzien van de eigendomssituatie ter plekke is het idee om de ondernemers het eigendom en beheer over de openbare ruimte te geven, in nauw overleg met de ondernemers, verlaten. Inmiddels zijn de benodigde werkzaamheden voor de afronding in kaart gebracht zodat een bestek opgesteld kan worden en er een aanbesteding plaats kan gaan vinden. In afwachting van de uitwerking van de definitieve plannen is gebruik gemaakt van de huidige bouwwegen. Deze hebben daardoor behoorlijke schade opgelopen wat hersteld moet worden. Ook speelt de overhead, als gevolg van de eind 2024 in werking getreden Nota overhead, voor een deel mee in de toename van de kosten. Voor de totale eindafronding is nu ca € 2.215.000 begroot. Van het reeds voorziene budget van € 633.000 is in 2025 ca € 31.000 besteed, dat resulteert in een extra aanvraag voor budget en noodzakelijke aanvullende storting in de verliesvoorziening van € 1.613.000.

16

TV 8.3 Wonen en bouwen: subsidie betaalbare woningen Met de nieuwe subsidie regeling 'Realisatiestimulans Woningbouw' kan de gemeente een bijdrage van € 7.000 per betaalbare woning aanvragen. Dit kan met terugwerkende kracht voor woningen, waarvan de bouw start vanaf 1 januari 2025.

I

-175

TV 8.3 Wonen en bouwen: hogere bijdrage ODR De kosten voor het taakveld Wonen en Bouwen zijn hoger dan begroot (€ 257.000). Grootste oorzaak hiervoor zijn de hogere kosten voor de ODR (€ 332.000). De oorzaak hiervoor zijn de toegenomen uren voor vergunningverlening bouw en juridische advisering. Daarnaast heeft het maatwerk veel extra uren gevraagd (onder andere weidevogelgebied en drugslab). Het tekort wordt deels verzacht door de hogere opbrengst voor leges dan begroot (€ 75.000). Tot slot heeft de ODR een positief exploitatiesaldo 2024 (€ 117.000).

I/S

140

Overige verschillen

I/S

Totaal

88 2.442

17

2. Fysieke leefomgeving Algemeen Omschrijving Dit programma omvat de beleidsontwikkeling, inrichting en ontwerp, beheer, onderhoud en exploitatie van onze openbare ruimte, zoals verkeer, milieu, duurzaamheid en afval. Wat willen we (hoofddoelstelling)? Een schone, hele, veilige en toekomstbestendige leefomgeving, waar het prettig leven is. (Externe) ontwikkelingen IBOR In 2025 is het IBOR plan 2025-2035 vastgesteld. Hierbij is ook aandacht voor nieuwe thema’s zoals biodiversiteit en maatregelen in het kader van klimaatadaptatie. We ging door met het actualiseren van de beheerdisciplines, het beheren onderhoudsarealen en het opnieuw bepalen van de opdrachtwaarden van dit onderhoud. Daarnaast werkten we aan het opstellen van een nieuwe dienstverleningsovereenkomst (DVO). We evalueerden de samenwerking met de Avri. Het heeft veel tijd gekost om te komen tot een betere uitvoering en ontzorging van de overeengekomen taken. In 2026 willen we tot een gedragen nieuw DVO komen. Dit kan betekenen dat een aantal taken wordt onttrokken aan het takenpakket van de Avri. Verkeer We stelden in 2024 nieuw parkeerbeleid op. Daarnaast zijn voor de gedenkmonumenten beleidsregels vastgesteld. Er is een inventarisatie gedaan van alle verkeersborden. Laadpalen Vanuit de provincie rolden we een redelijk dekkend laadnetwerk uit. Zo kunnen onze inwoners hun elektrische auto op redelijke afstand laden.

Spelen Dit jaar zijn we begonnen met plaatsen van de speeltoestellen die horen bij de beweegroute in Oosterweijden. Zwerfafval Samen met gemeente Wijk bij Duurstede en Rijkswaterstaat kregen we nieuwe afvalbakken en zakjes. Hierdoor is het strandje bij Rijswijk schoner. Natuur en Landschap Het biodiversiteitsplan is vastgesteld en we zijn begonnen met het implementeren hiervan. Bovendien is er hard gewerkt aan een plan voor een provinciale subsidie maar helaas is de gemeente uitgeloot. Duurzaamheid Bij het verduurzamen van de gebouwde omgeving moeten we rekening houden met regels. Deze regels gaan over natuurbescherming en maken verduurzamen soms lastig. Zo worden er eisen gesteld aan het isoleren van gebouwen en het plaatsen van zonnepanelen op daken. Maar het is helaas nog steeds onduidelijk welke maatregelen er nou precies nodig of mogelijk zijn om te voldoen aan de eisen. Dit leidde in 2025 en nog steeds tot vertraging van o.a. het isoleren van woningen. We zijn voor die duidelijkheid afhankelijk van hogere overheden als de provincie Gelderland en het Rijk. De uitdagingen rond natuurbeschermingswetgeving spelen ook bij kleine windmolens. We hebben vol ingezet om deze problematiek onder de aandacht van de provincie te brengen. Daarnaast is netcongestie een ontwikkeling die ook in 2025 steeds meer impact had op onze gemeente en op wat we wanneer willen bereiken.

Het is daarom belangrijk om rekening te houden met netcongestie bij het verduurzamen van de bebouwde omgeving. Zowel bij woningbouw als bij de verduurzaming van bedrijven en energieprojecten. Er komt een oplossingsgerichte aanpak op landelijk, provinciaal en regionaal niveau. Zo is netbeheerder Liander in de eerste kernen van Buren gestart met het verzwaren van het elektriciteitsnet. 18

Wat hebben we gedaan? Uitvoeringsprogramma Wat wilden we? 4.4 We investeren in duurzame energie, vooral via zonnepanelen en innovatieve projecten. We leveren bij een komend RES-bod geen extra landbouwgrond in. Wat zouden we doen? Wat hebben we gedaan? 1 We voeren de opgave van ons RES-bod 1.0 uit Via het actieplan ‘zon op dak’ werkten we in 2025 (25 ha ‘zon op dak’ en 55 ha zonnevelden). aan maatregelen om de hoeveelheid zonnepanelen op daken te bevorderen. We voeren duurzame initiatieven versneld uit. Voorbeelden van uitgevoerde acties zijn:  De start van een informatiecampagne over We staan open voor en stimuleren lokale zonnepanelen voor woningeigenaren; initiatieven voor kleine en innovatieve  Het verstrekken van een subsidie voor ontwikkelingen van onze inwoners en bedrijven, zonnepanelen aan dorpshuizen; waaronder ‘Local4Local’ initiatieven.  Het doorontwikkelen van de adviezen rond netcongestie en de mogelijkheden van zonnepanelen. Uitgevoerd door het energieloket voor bedrijven: DOE. De gemeente ondersteunde initiatiefnemers van zonneparken - waar nodig en mogelijk - om tot realisatie te komen. Vrijwel alle zonneparken zijn nu vergund en actief in ontwikkeling. Ook bleef de gemeente lokale innovatieve initiatieven ondersteunen. Zeker als ze innovatief waren.

Dit jaar is bijvoorbeeld een subsidie verleend aan het Fruitweelde-project om deze te ondersteunen in de eerste stappen. In dit project gaat het om innovatieve opwek boven zacht fruit. De opgewekte energie is bedoeld voor de directe omgeving. Deze wordt zo Local4Local gebruikt. Kadernota 2025 Wat wilden we? Realisatie vrij liggend fietspad en reconstructie kruising Verbindingsweg/Kievit. Wat zouden we doen? Wat hebben we gedaan? Er komt een nieuw fietspad langs de bestaande In de zomer van 2025 is dit werk gerealiseerd, er Verbindingsweg en de kruising met de Kievit. ligt nu een vrij liggend fietspad en een rotonde. Daarnaast maken we het sportpark Hiermee is de verkeersveiligheid voor verkeer, verkeersveiliger door de realisatie van een met name fietsers, naar het sportpark weer rotonde. hoger. Daarnaast is er een veilige (fiets)verbinding gemaakt naar het fietspad van de Provinciale weg. Voor de realisatie van het ontbrekende fietspad moet grond worden aangekocht. Deze gesprekken zijn nu (augustus 2024) in de afrondende fase. Daarnaast zijn de voorbereidingen van de werkzaamheden nu in volle gang. We zetten het werk in het derde kwartaal van 2024 op de markt met als doel in het eerste kwartaal van 2025 te starten met de uitvoering.

19

Overige Wat wilden we? 1. Werken aan een waardevolle leefomgeving. 2. Actualisatie klimaatvisie. 3. We onderzoeken welke efficiency maatregelen mogelijk zijn ten aanzien van de Avri. Wat zouden we doen? Wat hebben we gedaan? 1. Uitvoering geven aan het uitvoeringsprogramHet biodiversiteitsplan is in mei 2025 vastgesteld ma Biodiversiteit en Landschap 2025-2028. en de uitvoering van het bijbehorende Door uitvoering te gegeven aan het uitvoeringsprogramma is gestart. Zo is opdracht biodiversiteitsplan wordt de biodiversiteit gegeven tot het poten van bloembollen. verhoogd wat zorgt voor het behoudt van het Vanuit de subsidie Natuur en Landschap 2020landschap. 2024 zijn er twee klompenpaden geopend (in Maurik en Buren) en zijn inwoners geholpen om hun erf biodiverser te maken. Daarnaast zijn 12 schoolpleinen vergroend. Er is een onderzoek gestart naar weidevogels en weidevogelgebieden binnen de gemeente. Tot slot is er een nieuwe aanvraag ingediend voor een provinciale subsidie. 2. In 2020 stelde uw raad de klimaatvisie Buren In 2020 stelde uw raad een overkoepelende vast. Afgelopen jaren hebben we veel nieuwe klimaatvisie vast. Deze focuste vooral op het ervaringen en inzichten over duurzaamheid verminderen van CO2-uitstoot. Duurzaamheid gekregen. De impact van duurzaamheid wordt gaat inmiddels over veel meer. Ook wordt de ook steeds duidelijker.

Dan gaat het ook om impact van duurzaamheid steeds duidelijker. Er klimaatadaptatie en circulariteit. De huidige zijn continue nieuwe ontwikkelingen en inzichten. klimaatvisie focust vooral op het verminderen van Op 11 juni 2025 vond over bovenstaande een CO2-uitstoot. Duurzaamheid gaat inmiddels over beeldvormende avond plaats. Daaruit kwam naar veel meer. We gaan in 2025 de klimaatvisie voren dat de klimaatvisie uit 2020 inhoudelijk als actualiseren naar een meer integrale aanpak van achterhaald beschouwd kan worden. duurzaamheid. Dat met naast de energietransitie De ontwikkelingen op het gebied van klimaat en duurzaamheid gaan namelijk zo snel, dat de zeker ook aandacht voor klimaatadaptatie en kosten en baten van het actualiseren van de visie circulaire economie. Eind 2024/begin 2025 in disbalans zijn en het risico bestaat dat we niet leggen we een startnotitie aan uw raad voor. tijdig meer aansluiten op nieuwe ontwikkelingen. Daarom is gekozen voor een actualisatie per thema, zoals die vanuit de oorspronkelijke visie zijn uitgewerkt. Het gaat dan om de thema’s energietransitie, warmtetransitie, klimaatadaptatie en circulaire economie. 3. In samenspraak met AVRI werken we aan een Dit proces is momenteel in een afrondende fase. verbetering van de bedrijfsvoering en wordt er een nieuwe Dienstverleningsovereenkomst opgesteld.

Dit moet leiden tot meer marktconforme prestaties in relatie tot de uitgaven. Verbonden Partijen  Avri  Omgevingsdienst Rivierenland Een overzicht van de verbonden partijen is opgenomen in de paragraaf 'Verbonden partijen'.

20

Wat heeft het gekost? Taakvelden (Bedragen x € 1.000) 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.5 Openbaar vervoer 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieu(beheer) 7.5 Begraafplaatsen Totaal Lasten 2. Fysieke leefomgeving Taakvelden (Bedragen x € 1.000) 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.5 Openbaar vervoer 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieu(beheer) 7.5 Begraafplaatsen Totaal Baten 2. Fysieke leefomgeving Totaal Saldo 2. Fysieke leefomgeving

Rekening 2024 5.766 5 2 2.735 2.809 3.263 2.198 953 17.731 Rekening 2024 -574 -2 -17 -192 -3.268 -3.626 -1.530 -604 -9.813 7.918

Mutaties reserves Onttrekkingen Toevoegingen Saldo mutatie reserves

Begroting 2025 primitief 5.860 6 2 2.918 2.875 3.540 1.315 758 17.274

Begroting na wijziging 6.034 6 2 3.742 2.903 3.586 1.665 803 18.741

Begroting 2025 primitief -474 -1 -16 -71 -3.561 -3.906 -486 -386 -8.901 8.374

Begroting na wijziging -564 -1 -17 -104 -3.596 -3.954 -866 -385 -9.486 9.256

-1.040 431 -609

-2.655 2.500 -155

Rekening 2025

Verschil

6.342 6 2 3.728 2.806 3.669 2.294 787 19.634

308 1 0 -14 -98 83 629 -16 893

Rekening 2025

Verschil

-865 0 -17 -112 -3.481 -4.036 -1.563 -567 -10.640 8.994

-301 1 0 -9 115 -82 -697 -182 -1.154 -262

-3.108 2.737 -371

-3.024 2.737 -287

84 0 84

Omschrijving

I/S

Bedrag

TV 2.1 Verkeer en vervoer: hogere bijdrage voor zwerfafval In 2022 heeft het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat met de producenten van eenmalige verpakkingen (verenigd in Verpact) een beleidsregel opgesteld. In die beleidsregel wordt jaarlijks aan de gebiedsbeheerders, zoals gemeenten, een vergoeding uitgekeerd die bij de producenten worden geïnd. De vergoeding wordt elk jaar opnieuw bepaald. De uitbetaling van 2025 betrof de bijdragen van 2023 en 2024 (€ 115.545). Lange tijd was er onduidelijkheid over de hoogte van de bijdrage en of deze nog in 2025 zou worden ontvangen.

S

-116

TV 2.1 Verkeer en vervoer: minder uren taakveld riolering Minder uren toegerekend aan het taakveld riolering. De uren zijn voor het taakveld verkeer en vervoer gemaakt.

I

68

TV 2.1 Verkeer en vervoer: nutsvoorzieningen Een nadeel van € 51.000 op de nutsvoorzieningen is voornamelijk ontstaan op één project, de Jeudestraat in Zoelen. Het project duurt veel langer dan voorzien. Oorzaken zijn de complexe situatie ondergronds, beperkte werkruimte en een onvoorziene bodemvervuiling. Hierdoor is het werk aan de voorkant onvoldoende doordacht en voorbereid. Opbrengsten schuiven hierdoor naar achteren in de tijd. Gemeente ontving medio 2025 een claim van Vitens i.v.m. de bodemverontreiniging. Deze is door gemeente met succes weerlegd maar daardoor is € 61.000 aan degeneratiekosten op verzoek van Vitens aangehouden. Deze worden in 2026 alsnog in rekening gebracht naast extra opbrengsten voor de rest van het tracé.

I

51

TV 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie: amendement biodiversiteit Met het amendement 'biodiversiteitsplan en uitvoeringsplan' is het budget biodiversiteit éénmalig verhoogd met € 98.000 uit de algemene reserve. Eind 2025 zijn bloembollen gepoot en is er een uitvraag gedaan om kansrijke bermen in beeld te krijgen en daar sinusmaaien op uit te voeren. Het restant van het bedrag wordt in 2026 uitgegeven.

I

-71

TV 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie: speelvoorzieningen De oprichting van een entiteit (BSC voor de speeltuinen) heeft vertraging opgelopen. De leden van de BSC zijn akkoord met de statutenwijziging.

I

-72

21

TV 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie: meerwerk openbaar groen Afgelopen jaar hebben wij veel water moeten geven. Vanuit het DVO is 1 maal watergeefronde opgenomen. De overige rondes worden geboekt als meerwerk, omdat op voorhand niet in te schatten is hoeveel rondes er nodig zijn. Dit is jaarlijks verschillend en weersafhankelijk. Vandaar is dat ook moeilijk om te begroten. Nadeel van € 59.000. Daarnaast was na de 2e burap 2025 meerwerk nodig voor het kappen van bomen(€ 55.000) en wat andere kleine werken.

I

121

TV 7.4 Milieubeheer: middelen energie en klimaat De incidentele vrijval is met name te verklaren doordat er minder (lokale) initiatieven en ontwikkelingen rond warmte zijn waarvoor bijvoorbeeld een bijdrage voor een verkennend onderzoek nodig was (€ 50.000). Dit kan komen door de complexiteit van de warmtetransitie voor inwoners en de vertragende effecten van netcongestie. Daarnaast kunnen kosten ten laste van de aan de gemeente beschikbaar gestelde Rijksmiddelen gebracht worden zoals in 2025 de circulaire nulmeting. Deze uitgaven waren begroot en vallen nu vrij.

I

-80

TV 7.5 Begraafplaatsen: voorziening onderhoud begraafplaatsen De kosten voor het onderhouden van de begraafplaatsen zijn al een aantal jaar veel hoger dan de ontvangen onderhoudsrechten. Voor 2025 was € 190.000 uit de algemene middelen in de voorziening gestort. Deze wordt in 2025 ook weer onttrokken aan de voorziening ter dekking van de kosten.

S

-190

Overige verschillen

I/S

27

Totaal

-262

22

3. Sociaal domein Algemeen Omschrijving In Buren willen we dat iedereen mee kan en mag doen, ongeacht leeftijd, inkomen, afkomst of beperking. We richten ons daarom op het versterken van de sociale basis van onze inwoners: een zinvolle dagbesteding, een gezonde leefstijl en een sterk netwerk. Onze inwoners zijn daardoor beter in staat om zelf of met behulp van hun netwerk mee te doen in de samenleving. Waar het inwoners niet zelf lukt, bieden wij vanuit het Sociaal Domein passende hulp en ondersteuning. Dat doen wij door in te zetten op preventie en vanuit onder andere de drie wetten aan de basis van het Sociaal Domein: de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo), de Jeugdwet en de Participatiewet. Zo werken we aan een vitale Burense samenleving. Wat willen we (hoofddoelstelling)? We willen dat alle inwoners meedoen in een vitale Burense samenleving. Waar dat niet lukt, krijgen onze inwoners de ondersteuning die zij nodig hebben. Dat moet voor zowel ons als voor de inwoner tegen aanvaardbare kosten worden uitgevoerd. Ontwikkelingen Maatschappelijke ontwikkelingen Maatschappelijke ontwikkelingen die al langer gaande zijn worden in de praktijk steeds zichtbaarder en hebben direct invloed op het sociaal domein;  Het woningtekort werkt dak- en thuisloosheid in de hand, doordat er onvoldoende passende woonvormen beschikbaar zijn voor mensen die ondersteuning nodig hebben.

 Door de toenemende verharding in de samenleving en de groei van het aantal inwoners met psychosociale problematiek, zien we in de praktijk vaker situaties waarin spanningen sneller oplopen.  De oorlog in Oekraïne duurt inmiddels vier jaar, wat betekent dat bewoners van de noodopvang nog steeds in de chalets in Maurik verblijven. De langdurige onzekerheid en tijdelijke huisvesting beginnen steeds meer hun tol te eisen van de bewoners. Niet alleen mentaal en emotioneel, maar ook op het gebied van leefomstandigheden.  De jeugdproblematiek zien we in de praktijk steeds zwaarder worden en er is een toenemend aantal vechtscheidingen die ook complexe jeugdvragen opleveren. GALA en AZWA Zowel lokaal als regionaal is gewerkt aan de verdere ontwikkeling en uitrol van de preventieve basisinfrastructuur en basisfunctionaliteiten vanuit het gezond en actief leven akkoord (GALA), ook voort bordurend op de opgaven uit het aanvullend zorg- en welzijn akkoord (AZWA). Krachten in de samenleving zijn gebundeld Met het samenwerkingsverband Buren Beweegt, het opzetten van het vrijwilligerssteunpunt en het armoedepact hebben we de krachten in de samenleving gebundeld; samen met netwerkpartners en inwoners werken we zo aan een vitale gemeente.

Ontvlechting Neder-Betuwe De ontvlechting van Neder-Betuwe om per januari 2026 de uitvoering van de participatiewet naar Werkzaak over te brengen en de schuldhulpverlening zelf te gaan doen, heeft veel gevraagd van het team Werk en Inkomen. Dankzij hun inzet is het proces van ontvlechting goed en soepel verlopen. De kosten voor de extra inzet zijn bij Neder-Betuwe in rekening gebracht.

23

Wat hebben we gedaan? Uitvoeringsprogramma Wat wilden we? 5.2 Preventie blijft het uitgangspunt binnen het sociaal domein. We gaan door op de ingeslagen ‘preventieve weg’ en blijven de gemeenteraad actief informeren over het resultaat van onze preventieaanpak. Wat zouden we doen? Wat hebben we gedaan? We monitoren en informeren over de resultaten Via halfjaar overzichten "Buren Beweegt!" is de die onze preventieaanpak en de transformatie gemeenteraad geïnformeerd over de resultaten sociaal domein opleveren. van de preventieaanpak binnen het sociaal domein. Daarnaast is via beeldvormende avonden Als onderdeel van de informatievoorziening over geïnformeerd over de volle breedte van het transformatieprogramma voorzien we jaarlijks preventie in het sociaal domein, specifiek over in een preventieplan. Hiermee verantwoorden we welke preventieve activiteiten gefinancierd worden eenzaamheid, laaggeletterdheid, de Wmo incl. vanuit het preventiebudget. voorliggende voorzieningen en het integraal huisvestingsplan voor het onderwijs Verder is er bijna maandelijks informatie verstrekt door middel van de diverse college updates. Dit betrof diverse preventieve activiteiten van samenwerkingen met partners, landelijke ontwikkelingen, tot campagnes en specifieke lokale acties.

Voorbeelden hiervan zijn het vrijwilligersfeest, de coalitie één tegen eenzaamheid, de aanpak langer zelfstandig, de samenwerking met de huisartsen en een pilot bij de toegang om inwoners sneller te kunnen helpen. Dit is een greep uit de preventieve activiteiten waarover wij de raad hebben geïnformeerd. Kadernota 2025 Wat wilden we? Inzet huishoudcoach. Kosten Huishoudelijke Ondersteuning (WMO) als gevolg van nieuwe tarieven na de lopende aanbesteding. Formatie-uitbreiding Kwaliteitsmedewerker Wmo/Jeugd. Wat zouden we doen? Wat hebben we gedaan? De inzet van de huishoudcoach levert een In 2025 is de integrale aanpak ‘Langer bijdrage aan de vermindering van de uitgaven op Zelfstandig’ geïmplementeerd, gebaseerd op de de maatwerkvoorziening huishoudelijke evaluatie van de pilot huishoudcoach en de pilot ondersteuning. Reablement. De interne consulent Langer Zelfstandig werkt nauw samen met de Welzijnsconsulent. Zij ondersteunen inwoners bij het behouden van hun zelfstandigheid. Deze aanpak draagt bij aan kostenbeheersing in de maatwerkvoorziening huishoudelijke ondersteuning, vooral in het licht van de dubbele vergrijzing. Per 1 april 2025 lopen de huidige contracten voor In het eerste kwartaal van 2025 zijn nieuwe huishoudelijke ondersteuning af.

In voorbereiding contracten huishoudelijke ondersteuning op nieuwe contracten wordt in 2024 een afgesloten, met inderdaad hogere tarieven. In de onderzoek naar de reële kostprijs voor begroting 2025 is hiermee rekening gehouden. huishoudelijke ondersteuning uitgevoerd. De verwachting is dat het tarief voor huishoudelijke ondersteuning significant hoger komt te liggen dan het huidige tarief van € 36 per uur. We zullen rekening moeten houden met een tarief tussen € 39 en € 41 per uur. 24

Een kwaliteitsmedewerker is nodig om de kwaliteit van onze dienstverlening te verbeteren en om onszelf goed voor te bereiden op het doorvoeren van landelijke hervormingen. Tevens is het vanwege landelijke hervormingen noodzakelijk dat we onze processen binnen Jeugd aanpassen.

In de praktijk is gebleken dat een kwaliteitsmedewerker WMO structureel nodig is om onze dienstverlening te optimaliseren. Inmiddels is deze functie structureel opgenomen binnen het team WMO.

Overige Wat wilden we? Inzet op preventie. Doorontwikkeling sociaal team. Samenwerking partners. Opdrachtgeverschap. Wat zouden we doen? Wat hebben we gedaan? We gaan in het eerste halfjaar van 2025 preventie In 2025 is samen met partners gewerkt aan meer programmatisch vormgeven. We stellen, diverse preventieve aanpakken. Zoals de samen met uitvoerders, gerichte preventieve ontwikkeling van de aanpak valpreventie en kind programma's op, op basis van geformuleerde naar gezonder gewicht. De diverse subsidies zijn op elkaar afgestemd en doelen en beoogde resultaten. er is een start gemaakt met resultaatgericht De uitvoering hiervan zal deels in de tweede helft van 2025 plaatsvinden en deels onderdeel worden werken in relatie tot subsidiepartners. Passend van de subsidiebeschikkingen voor 2026 die we in bij de gestelde doelen in het het laatste kwartaal zullen opstellen. transformatieprogramma. Verder is gewerkt aan de ontwikkeling van het samenwerkingsverband 'Buren Beweegt' waarin diverse preventieve partners hebben aangegeven meerjarig met elkaar samen te werken. In het tweede kwartaal van 2025 zal de pilot De evaluatie van de pilot schoolmaatschappelijk schoolmaatschappelijk werk worden geëvalueerd. werk is door organisatorische wisselingen gestart We brengen in beeld of het de aanspraak op in het derde kwartaal van 2025 en loopt door in geïndiceerde zorg heeft verminderd.

2026. Concreet is schoolmaatschappelijk werk aanwezig geweest op alle 12 basisscholen in de gemeente Buren. Elke school had een vaste schoolmaatschappelijk werker. De scholen werden wekelijks bezocht, met een structurele aanwezigheid van gemiddeld 2,5 uur per school, op vaste dagdelen die vooraf met scholen werden afgestemd. Daarnaast is, waar mogelijk, flexibel aangesloten bij scholen op aanvullende momenten. Naast individuele ondersteuning is in 2025 ook preventief groepsaanbod uitgevoerd. Gemeentebreed zijn twee KIES-groepen en twee Rots & Water-groepen aangeboden. Daarnaast is op één basisschool een Rots & Watertraining verzorgd bestaande uit acht bijeenkomsten, gericht op het versterken van sociale vaardigheden en weerbaarheid bij kinderen. Als pilot hebben we een verkorte WMOprocedure ingevoerd binnen de geldende wettelijke kaders, met als doel de opgelopen wachttijden te verkorten.

We starten in het eerste kwartaal van 2025 met een vernieuwde verkorte procedure WMO, zodat we inwoners sneller kunnen helpen.