Document · PDF

Agendabundel

Besluitvormende Raad 9 november 2023, gemeente Buren38.618 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 5

Bundel - Besluitvormende Raad van 9 november 2023 Agenda bijlagen Oproep tot vergaderen - begrotingsraad 9 november 2023 1 Opening en mededelingen De voorzitter, burgemeester Ostendorp, opent de vergadering om 16.00 uur. De raad is met 17 leden aanwezig. Het voltallige college en de griffier zijn aanwezig. Met kennisgeving zijn afwezig: W. van Blijderveen (CDA) J. de Jonge (PvdD) P.A. Molleman (GB) R. Prosman (PCG) 2 Vaststellen agenda raadsvergadering Er zijn geen opmerkingen. 3 Programmabegroting 2024-2027 Jaarlijks biedt het college de raad een conceptbegroting voor het komend jaar aan. Deze is voorzien van een meerjarenraming voor de daaropvolgende drie jaar. De begroting 2024 voorziet in een positief resultaat. Voor het oplossen van knelpunten in de organisatie is € 1,1 miljoen beschikbaar. Daarnaast is er € 500.000 gelabeld voor het oplossen van knelpunten in het reguliere werk en voor de realisatie van ambities uit het uitvoeringsprogramma.

Raadsvoorstel Programmabegroting 2024-2027 Raadsbesluit Programmabegroting 2024-2027 gemeente Buren Bijlage 1 - Aanbiedingsbrief bij de Programmabegroting 2024-2027 Bijlage 2 - Programmabegroting 2024-2027 Bijlage 3 - Begroting in één oogopslag 2024 Bijlage 4 - Raadsinformatiebrief Septembercirculaire 2023 Bijlage 5 - Persbericht gemeente Buren - Gemeente Buren maakt zich klaar voor de toekomst Bijlage 6 - Presentatie bij toelichting op Programmabegroting 2024-2027 door Wethouder Maier Bijlage 7.0 - Beantwoording technische vragen Bijlage 7.1 - Bijlage beantwoording technische vraag 9 - RAR - Programmabegroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026 Bijlage 7.2 - Bijlage beantwoording technische vraag 21 - Rapport onderbouwing forfait Buren 2024 Resultaten hoofdstuk 10 Gebundelde bijdragen van de Algemene Beschouwingen - Programmabegroting 2024-2027 Amendement A1 VVD D66 - Budgetrecht en stelposten - INGETROKKEN Amendement A2 PvdA-GL - 1 euro voor de gemeente, 1 euro voor de samenleving Motie M1 VVD PCG - Behouden politiepost in de gemeente Buren - INGETROKKEN Motie M2 GB - Verenigingen in het zonnetje zetten Motie M3 PvdA-GroenLinks D66 - Pilot bouwen met Beusichem - INGETROKKEN Motie M4 PvdA-GroenLinks - Ondersteunen Voedselbank Rivierenland - INGETROKKEN Motie M5 PvdA-GroenLinks D66 - Landschapsontwikkelingen (LOP) evalueren - INGETROKKEN 4 Sluiting De voorzitter, burgemeester

Ostendorp, sluit de vergadering om 20.46 uur.

Datum vergadering gemeenteraad

Voorstelnummer

9 november 2023

D.158657 Z.052247

Portefeuillehouder Begrotingsprogramma en taakveld

K. Maier Alle programma’s en taakvelden

Onderwerp

Programmabegroting 2024 gemeente Buren

Voorgesteld besluit 1. De programmabegroting 2024 vast te stellen. 2. Kennis te nemen van de meerjarenbegroting 2025-2027. 3. Als onderdeel van de begroting 2024 een krediet van € 4.505.000 te verlenen voor de geplande investeringen in 2024. Samenvatting van het voorstel Jaarlijks biedt het college de raad een conceptbegroting voor het komend jaar aan. Deze is voorzien van een meerjarenraming voor de daaropvolgende drie jaar. De begroting 2024 voorziet in een positief resultaat. Voor het oplossen van knelpunten in de organisatie is € 1,1 miljoen beschikbaar. Daarnaast is er € 500.000 gelabeld voor het oplossen van knelpunten in het reguliere werk en voor de realisatie van ambities uit het uitvoeringsprogramma. HOOFDLIJNEN 1. Inleiding Jaarlijks biedt het college de raad een conceptbegroting voor het komend jaar aan. Deze is voorzien van een meerjarenraming voor de daaropvolgende drie jaar. De door de raad vastgestelde begroting dient voor 15 november aangeleverd te worden bij Gedeputeerde Staten van de provincie Gelderland. Begin juli 2023 heeft u een beleidsarme kadernota ontvangen, waarin we hebben aangegeven dat we stil moeten staan om vooruit te komen. Ons werk komt steeds frequenter onder druk te staan. De afgelopen periode hebben we de knelpunten van onze organisatie in beeld gebracht.

Personeel en organisatie Om onze basistaken goed uit te kunnen voeren en de basis op orde te brengen, is extra formatie nodig. De financiële ruimte in 2024 en 2025 willen we hiervoor. We begroten hiervoor een bedrag van € 1,1 miljoen. Een gedeelte van dit bedrag, namelijk € 300.000, gebruiken we om snel en flexibel te kunnen reageren op piekmomenten in de organisatie. We weten dat op sommige plekken in de organisatie structurele formatie nodig is. Om te bepalen hoeveel formatie structureel nodig is, starten we een peilstokonderzoek in 2024. Hiervoor vragen we een tijdelijk werkbudget van € 250.000 in 2024 en 2025. Om financiële ruimte in de meerjarenbegroting te creëren stellen we voor een stelpost uitbreiding formatie op te nemen van € 250.000. Dit doen we vanaf 2026. Budget voor knelpunten regulier werk en realisatie ambities uitvoeringsprogramma Op basis van een inventarisatie hebben wij besloten om te werken met een budget voor 2024 tot en met 2027 en een bandbreedte van maximaal € 500.000. Dit budget is bedoeld voor het oplossen van knelpunten in het regulier werk en zaken die verband houden met de realisatie van de ambities uit het uitvoeringsprogramma. In de raadsvergadering van 19 december 2023 ontvangt u van ons een plan voor de inzet van dit budget.

Raadsvoorstel nr. D.158657

September circulaire Zoals gebruikelijk is de septembercirculaire geen onderdeel van de begroting 2024. We informeren u in een afzonderlijke raadsinformatiebrief over het effect van de septembercirculaire 2023. Deze brief ontvangt u gelijktijdig met de begroting. 2. Doel / meetbaar effect De gemeenteraad heeft het budgetrecht. Met de vaststelling van de programmabegroting stuurt de gemeenteraad op de realisatie van beleidsmatige speerpunten, stelt budgetten die in 2024 nodig zijn voor de uitvoering van het vastgestelde beleid beschikbaar en vormt zich een beeld van het structurele meerjarenperspectief. 3. Argumenten 1.1. De meerjarenbegroting 2024-2027 geeft richting aan het werk van het college van burgemeester en wethouders. Met het vaststellen van de begroting 2024 is het college geautoriseerd tot het aangaan van verplichtingen die leiden tot kosten en het realiseren van opbrengsten. 2.1 Een realistische en structureel sluitende meerjarenbegroting is het uitgangspunt in Buren. Op basis van de kennis van nu, schetsen we u een realistisch meerjarenperspectief. Dat leidt ertoe dat het meerjarenperspectief in 2026 en 2027 nog niet structureel in evenwicht is. Uit de raadsinformatiebrief over de septembercirculaire blijkt dat de algemene uitkering in deze jaren hoog genoeg wordt om het evenwicht te herstellen.

3.1 Investeringskredieten worden beschikbaar gesteld door de gemeenteraad In de begroting is € 4.505.000 opgenomen aan vervangingsinvesteringen. De grootste investering hiervan is de geplande vernieuwbouw Beatrixschool in Buren. Zie voor de overige investeringen het hoofdstuk Financiën. 4. Kanttekeningen 1.1. Er blijven veel onzekerheden. De financiële toekomst van de gemeente is omgeven met onzekerheden. Mondiaal kunnen ontwikkelingen zoals de oorlog in Oekraïne en de vluchtelingenproblematiek het financieel perspectief snel doen kantelen. Landelijke gezien kunnen de verkiezingen voor de tweede kamer een effect hebben op onze toekomstige financiële positie. TOELICHTING EN UITVOERING 5. Financiën In deze paragraaf schetsen we het verloop van het saldo tussen de kadernota 2024 en de begroting 2024. Daarnaast is het beschikbaar te stellen investeringsbedrag voor 2024 nadere gespecificeerd. Van kadernota naar begroting 2024

2025

2026

2027

Resultaat Kadernota 2024 incl meicirculaire 2023 Mutaties

-/- is nadeel

1.494 -1.384

4.408 -1.633

207 -559

-485 -391

Resultaat begroting 2024-2027 incidentele lasten incidentele baten

110 5.695 4.641

2.775 1.234 814

-352 480 492

-876 0 0

Structureel resultaat begroting 2024

1.164

3.195

-364

-876

De geplande investeringen in 2024: Investeringen 2024 Maatregelplan neerslag bestendigheid Vernieuwbouw school Buren Gymzaal Buren Zonnepanelen gymzalen Ingen en Buren Restauratie molen Zoelen Datagericht werken BI tool Faciliteren digitaal werken (vervangen laptops) Integratie berichtenverkeer (WBO-BGT-BAG-WOZ) Uitbreiding mobiele telefoons

556 3213 270 40 100 10 280 11 25

Totaal

4.505

Raadsvoorstel nr. D.158657

6. Communicatie Het college communiceert via een persbericht over de meerjarenbegroting 2024-2027. De voorbespreking en de raadsbespreking van de meerjarenbegroting zijn openbaar. De programmabegroting 2024 en de meerjarenbegroting zijn te lezen op https://buren.begroting2024.nl/. Daarnaast is er ook een begroting in één oogopslag beschikbaar. 7. Uitvoering en planning De begroting 2024 zal worden uitgevoerd door het College van Burgemeester en Wethouders. De meerjarenbegroting 2024-2027 wordt voor 15 november aangeboden aan de Provincie Gelderland. 8.

Participatie Niet van toepassing

9. Duurzaamheid Niet van toepassing Bijlagen: 1. Programmabegroting 2024 gemeente Buren 2. Raadsbesluit Inlichtingen bij: Portefeuillehouder Domein

Raadsvoorstel nr. D.158657

K. Maier Bedrijfsvoering

Datum vergadering gemeenteraad

Voorstelnummer

Besluitnummer

9 november 2023

D.158657

D.165921 Z.052247

Onderwerp

Programmabegroting 2024 gemeente Buren

De Gemeenteraad van Buren; Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders d.d. 10-10-2023 besluit: 1. De programmabegroting 2024 vast te stellen. 2. Kennis te nemen van de meerjarenbegroting 2025-2027. 3. Als onderdeel van de begroting 2024 een krediet van € 4.505.000 te verlenen voor de geplande investeringen in 2024.

Vastgesteld in de openbare vergadering van 9 november 2023

namens de gemeenteraad van Buren, de griffier, de voorzitter, {{esl:signer1:Capture:size(150,40)}}

R. Kuipers

H.M. Ostendorp

1 Z.052247/D.165921

Aanbiedingsbrief Aan de gemeenteraad, Op 22 november 2023 kan de kiezer weer stemmen op een landelijke vertegenwoordiger in de Tweede Kamer. Dan wordt duidelijk welke koers de landelijke overheid gaat varen en of wij als gemeente ons beleid moeten bijsturen. Nu al is duidelijk dat de overheid meer geld gaat uitgeven om de koopkracht van Nederlanders te garanderen. Het economisch klimaat blijft ook het komende jaar nog een onzekere factor. We zien dat bestaanszekerheid voor alle inwoners een belangrijk politiek thema is. De gemeentelijke financiën staan onder druk. Dat geldt voor alle gemeenten in Nederland en ook voor Buren. Met ingang van 2026 krimpt het gemeentefonds fors. De VNG adviseert om reëel te ramen en eventuele tekorten die daardoor ontstaan zichtbaar te maken. Reden te meer om een consistent financieel beleid te voeren. Begin juli 2023 heeft u een beleidsarme kadernota ontvangen, waarin we hebben aangegeven dat we stil moeten staan om vooruit te komen. Ons werk komt steeds frequenter onder druk te staan. De afgelopen periode hebben we de knelpunten van onze organisatie in beeld gebracht. Het college heeft de organisatie daarbij het kader meegegeven dat personele uitbreidingen mogelijk zijn, mits ze geen structureel karakter hebben. Personeel en organisatie Op 29 augustus 2023 hebben wij u in een beeldvormende raad geïnformeerd over de organisatieontwikkeling.

Wij zien als gemeente steeds meer (complexe) taken op ons afkomen met nieuwe en/of veranderende wetgeving. Daarnaast zien we een arbeidsmarkt die krap is. We gaan in 2024 en 2025 aan de slag met de volgende thema’s: 1. We brengen de basis op orde; 2. We verlagen de werkdruk van onze medewerkers; 3. We werken aan ontwikkeling. Meer achtergrondinformatie leest u in de paragraaf organisatie. Stelpost nieuwe lasten Op basis van een inventarisatie hebben wij besloten om te werken met een budget voor 2024 tot en met 2027 en een bandbreedte van maximaal € 500.000. Dit budget is bedoeld voor het oplossen van knelpunten in het regulier werk en zaken die verband houden met de realisatie van de ambities uit het uitvoeringsprogramma. In de raadsvergadering van 19 december 2023 ontvangt u van ons een plan voor de inzet van dit budget. Uitvoeringsprogramma coalitieakkoord Het afgelopen begrotingsjaar heeft het college, naast de uitvoering van reguliere werkzaamheden (waaronder de wettelijke taken), hard gewerkt aan de realisatie van de doelen uit het coalitieakkoord. Op het gebied van duurzaamheid hebben we vele verzoeken van lokale en innovatie projecten gehonoreerd. Dat betekent dat de Burense bijdrage voor het RES bod nu al is belegd met projecten die in procedure dan wel in uitvoering zijn. Een belangrijke mijlpaal is de verkoop van het gemeentehuis.

Op termijn wordt het huidige gebouw getransformeerd naar 75 sociale huurwoningen. Wij gaan de komende drie jaar een compact, toekomstbestendig en duurzaam gebouw voor onze medewerkers, inwoners en raadsleden realiseren. Met uw raad hebben we goede startgesprekken gehad over het accommodatiebeleid. Dit heeft geleid tot een uitwerkingskader vastgoed en accommodaties. Samen met dorpsverenigingen en andere instanties gaan we dit beleid nu verder uitvoeren. In de loop van het proces informeren wij u regelmatig over de voortgang. Een gezonde leefstijl stimuleren is een belangrijk speerpunt van het college. De startnotitie en keuzenotitie sport- en gezondheidsbeleid zijn een belangrijke opmaat naar het integraal sport- en gezondheidsbeleid. Daarnaast zijn we gestart met rondetafelgesprekken die de basis vormen voor een startnotitie cultuurbeleid. Beide thema’s krijgen in 2024 een belangrijk vervolg.

De Toekomstoriëntatie krijgt een herstart. Eind 2020 zijn we – onder begeleiding van Berenschot – gestart met de toekomstoriëntatie. Die heeft vanuit de vraag “wat voor gemeente willen wij zijn” nader vorm en inhoud gekregen. Het toekomstprofiel leeft echter onvoldoende bij de raad en de organisatie. Daarom gaan wij met elkaar een nieuw en uitvoerbaar Toekomstprofiel 2.0 formuleren. Dat doen wij met raad, college, organisatie en inwoners. Daarbij zoeken we nauw aansluiting met het participatiebeleid wat in 2024 wordt opgesteld en ter vaststelling aan de raad wordt aangeboden. Een belangrijke maatschappelijke opgave is het realiseren van 1.700 woningen in onze gemeente. De gemeentelijke organisatie is met ontwikkelaars en woningbouw coöperaties hard aan de slag om het woningbouwprogramma van onze gemeente uit te voeren. Na een periode van zaaien volgt het oogsten. Er zijn diverse bouwprojecten in voorbereiding. We hopen in 2024 de eerste projecten aan onze inwoners te presenteren. In 2024 vieren wij feest met onze inwoners. Onze gemeente Buren bestaat 25 jaar. We willen dit feestelijke moment koppelen aan het initiatievenfestival. Om de viering van het jubileum mogelijk te maken, reserveren wij € 25.000 (symbolisch € 1.000 per jubileum jaar) in de begroting. Graag willen wij ook kinderen actief betrekken bij de lokale democratie.

In september 2024 gaan wij een kinderburgermeester voor onze gemeente benoemen. Samen Samen voor het Buren van morgen. Dat is samen doen. We hebben u en de inwoners hard nodig om onze maatschappelijke doelen te realiseren. Voor een toekomstbestendig Buren met vitale, krachtige en leefbare kernen en een modern bestuur. College van Burgemeester en Wethouders, Maurik, 2023

N. Bex de secretaris

H.M. Ostendorp de burgemeester

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ 2 Algemeen................................................................................................................................................. 3 Leeswijzer ............................................................................................................................................ 3 Aanbiedingsbrief .................................................................................................................................. 6 Organisatie .......................................................................................................................................... 8 Financiële beschouwingen ................................................................................................................ 10 Begroting in één oogopslag ............................................................................................................... 12 Programmaplan ..................................................................................................................................... 13 1. Wonen, werk en recreatie.............................................................................................................. 13 2.

Fysieke leefomgeving .................................................................................................................... 16 3. Sociaal domein .............................................................................................................................. 19 4. Sport, cultuur en onderwijs ............................................................................................................ 22 5. Inwoners, bestuur en veiligheid ..................................................................................................... 24 6. Bedrijfsvoering (inclusief algemene dekkingsmiddelen) ............................................................... 27 Paragrafen ............................................................................................................................................. 29 Lokale Heffingen ................................................................................................................................ 29 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ....................................................................................... 35 Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................................

42 Financiering ....................................................................................................................................... 48 Bedrijfsvoering ................................................................................................................................... 52 Verbonden partijen ............................................................................................................................ 56 Grondbeleid ....................................................................................................................................... 69 Ombuigingen (ZBB) ........................................................................................................................... 71 Wet Open Overheid (WOO) .............................................................................................................. 79 Financiële begroting .............................................................................................................................. 80 Financiële uitgangspunten................................................................................................................. 80 Overzicht baten en lasten ..................................................................................................................

81 Overzicht van incidentele baten en lasten......................................................................................... 83 Overzicht van baten en lasten - taakvelden ...................................................................................... 86 Geprognosticeerde balans ................................................................................................................ 89 Meerjaren investeringsplan (MIP) ..................................................................................................... 90 Reserves en voorzieningen ............................................................................................................... 91 EMU-saldo ......................................................................................................................................... 93 Arbeidsgerelateerde verplichtingen ................................................................................................... 94 Bijlagen .................................................................................................................................................. 95 Subsidies ...........................................................................................................................................

95 Overzicht beleidsindicatoren ............................................................................................................. 96 Overzicht beleidskaders per programma .......................................................................................... 98

Algemeen Leeswijzer Inleiding Deze programmabegroting begint met de aanbiedingsbrief. Hier leest u de belangrijkste onderwerpen voor 2024. In het nieuwe hoofdstuk Organisatie beschrijven we hoe we de komende twee jaar een evenwicht willen bereiken tussen personele ontwikkeling, personele capaciteit, de uitvoering van bestaande taken en het realiseren van bestuurlijke ambities. In de financiële beschouwingen leest u op hoofdlijnen een uitwerking van het financieel perspectief van de gemeente Buren. Wilt u meer verdiepende informatie, dan kunt u doorklikken naar het programmaplan. In de begroting in één oogopslag is op uw verzoek de financiële informatie uit de primitieve begroting 2023 opgenomen. De programmabegroting bestaat uit een beleidsbegroting en een financiële begroting. De beleidsbegroting is opgebouwd uit de verschillende programma's en de paragrafen. In de programma's presenteren wij ons gemeentelijke beleid op hoofdlijnen. De paragrafen richten zich op het beleid van relevante beheeraspecten, zoals de bedrijfsvoering, het weerstandsvermogen, onze kapitaalgoederen en de lokale heffingen. De financiële begroting gaat in op de financiële positie van onze gemeente. De begroting hebben wij ingericht volgens de voorschriften van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de wensen van de provincie Gelderland.

In de begroting geven we financiële gegevens meestal in duizenden euro's weer. We geven dit aan in de betreffende tabellen. Vanwege afronding (op duizendtallen) is er soms optisch sprake van een klein verschil van 1 of 2. Daar de meeste tabellen direct vanuit ons financiële systeem worden ingeladen is dat niet te voorkomen. Met deze opzet bieden wij u een hulpmiddel om de kaderstellende rol te kunnen voeren en te kunnen sturen op hoofdlijnen. Jaarlijks kijken we naar de informatiewaarde voor u als raad. Dat doen we samen met de auditcommissie. Strategische opgaven Inzet van het nieuwe coalitieakkoord gemeente Buren 2022-2026 'Samen voor het Buren van morgen' is het evalueren van de zes bestaande strategische opgaven. Op basis hiervan doen we een voorste om eventuele nieuwe strategische opgaven voor de komende bestuursperiode te benoemen. In overleg met een afvaardiging van de gemeenteraad staat dit evaluatieproces tijdelijk 'on hold' en pakken we dit samen met de raad in 2024 verder op. In deze begroting hebben we dan ook geen strategische opgaven opgenomen. Programma's Een programma is een samenhangend geheel van taakvelden en daarbinnen activiteiten. In de begroting is het programma het niveau waarop u de budgetten autoriseert. U bepaalt het aantal programma’s en hoe de activiteiten onder een programma worden samengevoegd in de verplichte taakvelden.

Per programma gaan wij in op de drie W-vragen: 1. Wat willen wij bereiken? Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen nemen we op in één tabel. Hierin maken wij onderscheid tussen doelen en acties. De nummers van de doelen en acties corresponderen met de nummers van afspraken uit het coalitieakkoord. Ook nemen wij ontwikkelingen op. Deze ontwikkelingen gaan over nieuwe externe ontwikkelingen die van invloed zijn op het programma, te behalen resultaten en uit te voeren activiteiten.

2. Wat gaan we daarvoor doen? Wat we gaan doen in 2024 is per programma in de tabel "Wat willen we bereiken?" opgenomen. Het gaat hier om de in 2024 uit te voeren activiteiten die bijdragen aan het realiseren van onze doelstellingen. We merken hierbij het volgend op. De daargenoemde activiteiten zijn overgenomen uit het “Uitvoeringsprogramma coalitieakkoord gemeente Buren 2022- 2026”. In enkele gevallen hebben we de activiteiten geactualiseerd, met andere woorden aangepast naar de huidige situatie. De formulering wijkt in die gevallen iets af van de oorspronkelijke teksten in het uitvoeringsprogramma. In 2024 evalueren wij de voortgang van het coalitieakkoord en het uitvoeringsprogramma (mid-term review) waarbij we ook de geactualiseerde activiteiten opnemen. Verder nemen wij hier een verwijzing op naar de verbonden partijen die een deel van onze taken uitvoerden. In de paragraaf verbonden partijen is alle relevante informatie opgenomen. 3. Wat gaat het kosten? Hier presenteren wij de exploitatiekosten behorende bij de programma's samen met de afwijkingen vergeleken met de huidige meerjarenbegroting. De begroting bestaat uit de onderstaande zes programma’s:  Wonen, werk en recreatie;  Fysieke leefomgeving;  Sociaal domein; In 2023 zijn de taakvelden voor het sociaal domein aangepast.

Het gaat om een verfijning van de taakvelden alsmede enkele verschuivingen van taken binnen deze taakvelden. We zijn verplicht de nieuwe gedetailleerde taakvelden WMO en Jeugd te gebruiken. Dit zorgt helaas voor een afwijkend beeld in de vergelijking met eerdere jaren. Dit heeft een technische reden en is eenmalig.  Sport, cultuur en onderwijs;  Inwoners, bestuur en veiligheid;  Bedrijfsvoering (inclusief algemene dekkingsmiddelen). Paragrafen Naast de programma's is het verplicht om acht paragrafen in de jaarstukken op te nemen. Nieuw is de paragraaf Wet open Overheid. De informatie over deze onderwerpen is vaak versnipperd in de begroting opgenomen. Het doel van een paragraaf is om deze informatie gebundeld aan te bieden. De onderwerpen van de paragrafen zijn onder andere belangrijk voor het vergroten van het inzicht in onze financiële positie en het risicoprofiel. Op basis van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) zijn onderstaande paragrafen verplicht:  Lokale heffingen In deze paragraaf geven wij de ontwikkelingen over ons belastinggebied weer. Per heffing geven wij aan wat het beleid is, de kostendekkendheid en op welke wijze het tarief tot stand is gekomen. Ook geven wij inzicht in de (geraamde) opbrengsten.  Weerstandsvermogen en risicobeheersing In deze paragraaf brengen wij onze risico’s in beeld.

Het weerstandsvermogen geeft inzicht in de financiële gezondheid van onze gemeente. Het geeft aan in welke mate wij in staat zijn om financiële risico’s op te vangen. Ook presenteren wij hier de verplichte financiële kengetallen.  Onderhoud kapitaalgoederen Deze paragraaf geeft inzicht in onze kapitaalgoederen. De kosten van het onderhoud van onze wegen, openbare verlichting, riolering en water, groen en gebouwen vormen een substantieel deel van de begroting.  Financiering In de financieringsparagraaf bespreken wij de specifieke beleidsvoornemens respectievelijk de uitvoering van het beleid op het gebied van Treasury.  Bedrijfsvoering De bedrijfsvoering betreft de interne processen die wij uitvoeren om op programmaniveau de beleidsdoelstellingen te kunnen realiseren. Bedrijfsvoering bestaat uit de onderdelen communicatie, informatieveiligheid, informatievoorziening en automatisering, inkoop en aanbesteding, huisvesting en facilitaire zaken, personeel en organisatie, planning, controle en financiën, griffie en rekenkamer.

 Verbonden partijen Een gemeente werkt vaak samen met andere partijen om doelen te bereiken. Als deze samenwerking in een bestuurlijke en financiële vorm is, spreken we van een verbonden partij. In deze paragraaf lichten wij deze partijen, hun beleidsdoelstellingen, activiteiten, risico's en de gemeentelijke bijdragen nader toe.  Grondbeleid Het grondbeleid heeft een grote samenhang met de realisatie van doelstellingen op het gebied van ruimtelijke ordening en volkshuisvesting, verkeer en vervoer, cultuur, sport en recreatie en economische zaken. Het grondbeleid heeft een groot financieel effect gehad in het verleden, maar dat loopt af in de komende jaren.  Wet Open Overheid De Wet open overheid is 1 mei 2022 in werking getreden. Deze wet is bedoeld om de overheid transparanter te maken. In deze paragraaf geven we de stand van zaken weer. Naast de verplichte paragrafen besloot u zelf een paragraaf toe te voegen:  Ombuigingen (ZBB) Via deze paragraaf leggen we verantwoording af over de al gerealiseerde ombuigingen en de stand van zaken over lopende bezuinigingen. Financiële begroting In dit hoofdstuk schetsen wij de autorisatie, kaders en uitgangspunten, financiële ontwikkelingen en het financieel meerjarenbeeld voor de komende jaren.

Ook hebben wij hier de verplichte onderdelen als het overzicht van baten en lasten naar taakvelden, het overzicht van de overhead, het overzicht van incidentele baten en lasten, de balans en het EMU-saldo opgenomen. Bijlagen In de bijlagen bieden we inzicht in het overzicht met subsidies, de (verplichte) beleidsindicatoren en het beleidskader per programma.

N. Bex de secretaris

H.M. Ostendorp de burgemeester

Organisatie Inleiding Onze bedrijfsvoering blijft in ontwikkeling. We werken aan een continue verbetering ervan, waarbij we ons bewust zijn van onder andere de kwetsbaarheid op de personele bezetting. Wij zien daarbij als gemeente steeds meer (complexe) taken op ons afkomen. Nieuwe en/of veranderende wetgeving op het gebied van Omgevingswet, wonen, duurzaamheid, digitalisering, informatiehuishouding, jeugd en Wmo zorgen voor extra werk. Dit geschiedt deels zonder dat hier vanuit het Rijk (financiële) middelen tegenover staan. Daarnaast zien we een arbeidsmarkt die krap is. Druk op de organisatie De druk op de organisatie nam door de ontwikkelingen van de afgelopen tijd toe. Onze basistaken komen daardoor steeds meer in het gedrang. Onze formatie zit aan de onderkant in vergelijking met andere gemeenten. Volgens de benchmark van het A&O fonds hebben gemeenten met 20.00050.000 inwoners een gemiddelde bezetting van 6.8 fte per 1.000 inwoners. Buren heeft een bezetting van 6,3 per 1000 inwoners. Uitgaande van 28.000 inwoners hebben we 14 fte minder dan het gemiddelde bij andere gemeenten. Dat is een fors aantal en verklaart ook voor een deel de werkdruk, spanning op de organisatie en te weinig tijd voor ontwikkeling en extra werkzaamheden. Doordat ook (keten)partners met dezelfde krappe arbeidsmarkt te maken hebben, neemt het aantal en de complexiteit van dossiers toe.

Dat zien wij op dit moment vooral in het sociaal domein. Daarnaast is de span of control van een aantal managers te hoog. Wanneer er onvoldoende aandacht is voor (de ontwikkeling van) medewerkers en onvoldoende sturing op organisatieontwikkeling, is de organisatie niet meer in staat de wettelijke taken op een goede manier uit te voeren en de ambities waar te maken. Mede door ZBB is de afgelopen jaren slechts minimaal in de organisatie geïnvesteerd. Er is daarin flink bezuinigd op de budgetten voor personeel en organisatie. Samenwerken Naast de wens voor samenwerking en om als gemeente zelfstandig te kunnen blijven, werpt nieuwe regelgeving ook steeds vaker de verplichting op om samen te werken. Zo stelt bijvoorbeeld de provincie steeds hogere eisen op dit vlak en vraagt dit aan de voorkant meer afstemming (o.a. Gelderse Puzzel). Hoewel samenwerking veel voordelen heeft, zoals vermindering van kwetsbaarheid of schaalvoordelen bij inkoop, levert het lang niet altijd minder inzet van capaciteit op. Zeker niet als wij invloed willen hebben op de samenwerking. We brengen de basis op orde Om onze basistaken goed uit te kunnen voeren en de basis op orde te brengen, is extra formatie nodig. De financiële ruimte in 2024 en 2025 willen we hiervoor benutten. We begroten hiervoor een bedrag van € 1,1 miljoen.

Een gedeelte van dit bedrag, namelijk € 300.000, gebruiken we om snel en flexibel te kunnen reageren op piekmomenten in de organisatie. Ook willen we een deel van dit budget besteden aan zij-instromers en trainees binnen de organisatie. Dit is een initiatief van ‘Werken in Gelderland’, waar we graag aan meedoen. We onderzoeken verder nog de mogelijkheid om samen te werken of gebruik te maken van de VNG pool. We weten dat op sommige plekken in de organisatie structurele formatie nodig is. Om te bepalen hoeveel formatie structureel nodig is, starten we een peilstokonderzoek in 2024. Hiervoor vragen we een tijdelijk werkbudget van € 250.000 in 2024 en 2025. Om financiële ruimte in de meerjarenbegroting te creëren stellen we voor een stelpost uitbreiding formatie op te nemen van € 250.000. Dit doen we vanaf 2026. De basis op orde betekent niet alleen extra formatie. Om verder te kunnen ontwikkelen moeten onze processen duidelijk en eenvoudig zijn. De Plan Do Check Act (PDCA) cyclus moet een vast onderdeel worden van werken in Buren en er moet ruimte zijn voor organisatieontwikkeling. Dat gaat niet alleen over afspraken binnen de organisatie, maar ook over samenwerken met het college en de raad. Voor de verdere ontwikkeling van onze organisatie in het algemeen en onze digitalisering in het bijzonder moet de basis op orde zijn.

We gaan in 2024 en 2025 onze processen beschrijven en versimpelen, we zorgen voor kwaliteitsverbetering aan de voorkant in plaats van extra controles aan de achterkant en we gaan efficiënte en effectieve overleggen.

We werken aan ontwikkeling Als de basis op orde is, kunnen we werken aan de doorontwikkeling van het kerngericht werken, aan het samenwerken volgens het nog te vormen participatiebeleid, aan de organisatievisie Huis van Buren en aan de toekomstoriëntatie. We willen werken vanuit vertrouwen en in de geest van de wet. Daarmee geven we ruimte aan de samenleving van de gemeente Buren. De routekaart beschrijft hoe we zorgen dat we werken aan de doorontwikkeling van onze organisatie voor de komende jaren met als uitgangspunt het toekomstprofiel ‘groei en bescheiden bruis’’, en het coalitieakkoord en uitvoeringsprogramma. Samengevat stellen we voor onderstaande bedragen beschikbaar te stellen: Formatie en werkbudgetten bedragen x € 1.000 Formatie Inhuur algemeen Staf/ organisatie Dienstverlening Sociaal domein Bedrijfsvoering Ruimte Stelpost vaste formatie Subtotaal formatie onderdeel organisatie Werkbudgetten organisatie Basis op orde werkbudget Subtotaal formatie en werkbudgetten organisatie Griffie Totaal

Begroot 2024 300 70 103 225 0 471 1.169 160 250 1.579 75 1.654

Begroot 2025 300 70 103 305 0 391 1.169 30 250 1.449 75 1.524

Begroot 2026

Begroot 2027

250 268

250 250

268 75 343

250 75 325

De toekomst We blijven ons inzetten op het binden, boeien en behouden van onze medewerkers. Graag werken we in de komende jaren vanuit het principe van vertrouwen en in de “geest” van de wet om ruimte te geven aan de samenleving. We zijn hiermee bezig, maar er is nog ontwikkeling nodig. We voeren een gezond financieel beleid, waarbij we streven naar een structureel sluitende meerjarenbegroting. Ten aanzien van communicatie sluiten we in 2024 nog meer aan op de behoefte van onze inwoners, het college en de organisatie van onze gemeente.

Financiële beschouwingen Inleiding De begroting 2024-2027 is het vervolg op de kadernota 2024-2027 die u besprak op 6 juli. Deze kadernota was beleidsarm. Er was tijd nodig om inzicht te krijgen in de personele bezetting, de doorontwikkeling van de organisatie en de verhouding tussen beschikbare middelen en gestelde ambities. De beschikbare tijd was genoeg om een eerste inschatting van de situatie te maken. Zoals beschreven in het hoofdstuk Organisatie is er in deze begroting een tijdelijke personele uitbreiding in 2024 en 2025 opgenomen. Vanaf 2026 creëren we financiële ruimte van € 250.000 voor een eventuele structurele behoefte. Ook reserveren we structureel € 500.000 voor de realisatie van ambities uit het Uitvoeringsprogramma coalitieakkoord gemeente Buren 2022-2026. Met deze begroting geven we, naast de uitvoering van reguliere en wettelijke taken, een vervolg aan het coalitieakkoord ‘Samen voor het Buren van morgen’. Met het vaststellen van de begroting mandateert u het college het gepresenteerde beleid voor de komende periode uit te gaan voeren. Het benodigde krediet van € 4,5 miljoen voor de geplande investeringen is hier ook onderdeel van. De grootste investeringen zijn de vernieuwbouw school in Buren en de bouw van twee gymzalen. Voor de complete lijst verwijzen we naar het meerjaren investeringsplan.

Onze gemeente bereidt zich met deze begroting voor op een groei met bescheiden bruis. Onze weerstandscapaciteit is daarbij met 3,40 uitstekend te noemen. Ook onze eigen vermogenspositie is eind 2024 met een geplande omvang van ruim € 14 miljoen gezond. Financieel meerjarenperspectief Als gemeente hebben we de verplichting een begroting vast te stellen waarvan de inkomsten en uitgaven structureel en materieel in evenwicht zijn. Dit betekent dat het saldo van de begroting 2024, na correctie van incidentele baten en lasten, positief moet zijn. Met deze begroting kunnen we constateren dat we daaraan voldoen. Onderstaand ziet u een overzicht van de ontwikkeling van het meerjarenperspectief sinds de behandeling van de kadernota. Met betrekking tot de mutaties maken we daarbij onderscheid tussen financieel technische wijzigingen, wettelijke of noodzakelijke wijzigingen en knelpunten. In het kader van realistisch ramen creëren we met ingang van 2024 financiële ruimte voor de realisatie van het Uitvoeringsprogramma coalitieakkoord gemeente Buren 2022-2026. Hiervoor is een stelpost verwerkt van € 500.000 structureel. Welke ambities en tegen welke omvang we ze verwezenlijken is aan de gemeenteraad. Na de vaststelling van de begroting maken we samen met u afspraken over de aanwending van deze stelpost. Exploitatie

Begroting Begroting Begroting Begroting

(bedragen x €1.000)

2024

2025

2026

2027

Saldo na kadernota 2024-2027

346

2.944

-88

-1.736

Meicirculaire 2023

1.148

1.464

295

1.251

Resultaat kadernota 2024 inclusief meicirculaire 2023

1.494

4.408

207

-485

Eerder genomen raadsbesluiten

196

197

196

-62

Financieel technisch

765

650

589

705

Wettelijk noodzakelijk

-191

-456

-501

-209

Knelpunten (basis op orde)

-2.154

-2.024

-843

-825

Totaal mutaties begroting

-1.384

-1.633

-559

-391

110

2.775

-352

-876

Mutaties begroting 2024

Saldo begroting 2024-2027

Toelichting belangrijkste financiële ontwikkelingen In onderstaand overzicht wordt inzichtelijk welke grote mutaties er na de Kadernota 2024 zijn verwerkt. De mutaties vindt u ook terug in de afzonderlijke programma's. Toelichting financiële ontwikkelingen

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Eerder genomen raadsbesluiten Herbestemming gemeentehuis Totaal eerder genomen raadsbesluiten

196 196

197 197

196 196

- 62 - 62

A. Financieel technisch Salarissen Taakmutaties algemene uitkering Verlaging energietarieven Hogere leges opbrengst Diverse aanpassingen onder de € 100.000 Totaal financieel technisch

- 279 181 441 483 - 61 765

- 533 183 491 483 26 650

- 568 171 491 483 12 589

- 617 231 491 483 117 705

- 590 345 268 - 172

- 472 295 131 - 185

- 352 295 - 67 - 185

-18 295 - 118 - 185

- 128 86 - 191

- 86 - 139 - 456

0 - 192 - 501

0 - 183 - 209

C. Knelpunten Personeel en organisatie Uitbreiding griffie Stelpost voor nieuwe lasten Werkbudget Basis op orde Totaal knelpunten

- 1.329 - 75 - 500 - 250 - 2.154

- 1.199 - 75 - 500 -250 - 2.024

- 268 - 75 - 500 0 - 843

- 250 - 75 - 500 0 - 825

Totaal financiële ontwikkelingen

- 1.384

- 1.633

- 559

- 391

B. Wettelijk / noodzakelijk Zero based budgeting (ZBB) Wijzigingen sociaal domein (Werk & inkomen) Kostendekkendheid riolering/ begraafplaatsen Dienstverleningsovereenkomst Regio Rivierenland Extra handhaving Omgevingsplan Diverse aanpassingen onder de € 100.000 Totaal wettelijk / noodzakelijk

Structureel meerjarenperspectief Op grond van artikel 189 van de Gemeentewet ziet de gemeenteraad erop toe dat de begroting reëel en structureel in evenwicht is. Met structureel evenwicht wordt bedoeld dat structurele lasten worden gedekt door structurele baten. Met reëel evenwicht wordt bedoeld dat de geraamde baten en lasten in de begroting en de meerjarenraming volledig en realistisch zijn. Het structureel meerjarenperspectief is ook het toetsingskader dat de provincie gebruikt. De begroting 2024 laat een positief beeld zien. Repressief toezicht is dan van toepassing. De meerjarenbegroting is meerjarig nog niet structureel sluitend. Dit evenwicht kan hersteld worden door de septembercirculaire. Indien nodig, gaan we in aanloop naar de Kadernota 2025, met u in gesprek over het bereiken van structureel evenwicht. Financieel meerjarenperspectief (bedragen x € 1.000)

2024

2025

2026

2027

Resultaat Kadernota 2024 (inclusief meicirculaire)

1.494

4.408

207

-485

Mutaties begroting 2024

-1.384

-1.633

-559

-391

110

2.775

-352

-876

Correctie voor incidentele lasten

5.695

1.234

480

Correctie voor incidentele baten

4.641

814

492

Structureel resultaat begroting 2024

1.164

3.195

-364

-876

Geraamd saldo (meerjaren)begroting 2024-2027

Begroting in één oogopslag

Programmaplan 1. Wonen, werk en recreatie Omschrijving Dit programma omvat de beleidsvelden wonen, bedrijvigheid, werkgelegenheid, recreatie en toerisme. Wat willen we (hoofddoelstelling)? Het zijn van een aantrekkelijke levendige gemeente om in te wonen, werken en recreëren. Ontwikkelingen Wonen De druk op de woningmarkt is groot waardoor het voor woningzoekenden lastig is een passende woning te vinden. In het coalitieakkoord staat dat we versneld betaalbare koop en (sociale) huurwoningen in alle kernen willen bouwen. Daarbij willen we ruimte bieden voor bijzondere woonvormen. In de omgevingsvisie zijn die uitgangspunten opgenomen. We sluiten daarbij aan op het gemeentelijke woonprogramma en de regionale woonagenda. We werken met aanjagers om bestaande en nieuwe plannen sneller van de grond te krijgen. Zo zorgen we voor een continue bouwstroom. We hebben afspraken gemaakt met de regio en de provincie voor de nationale woon- en bouwagenda. En maken afspraken over het vervolg van de Woondeal. Met de corporaties Thius en Kleurrijk Wonen bespreken we op welke manier we er samen voor kunnen zorgen dat er voldoende sociale huurwoningen aan de woningvoorraad toegevoegd kunnen worden. Economie, ondernemersklimaat en bedrijfsleven We blijven ons in de volle breedte inzetten voor een goed ondernemersklimaat en vitaal bedrijfsleven.

Als uitgangspunt kiezen we voor de uitvoering van de nota economie, het regionaal economisch ambitiedocument en de visie recreatie toerisme. Hiervoor stellen we jaarlijks een werkplan economie op. Vanuit recreatie en toerisme wordt de balans gezocht tussen de groei van toerisme en het draagvlak en effect op de omgeving. Het coalitieakkoord benoemt ook dat we het mooie Burense (agrarische en landelijke) landschap en de mooie cultuur in onze gemeente graag behouden en open stellen voor inwoners en bezoekers. Als uitwerking van de visie recreatie en toerisme wordt voorgesteld drie gebiedsprogramma's recreatie uit te werken voor Stad Buren, Eiland van Maurik inclusief de recreatieplassen en het buitengebied. Dit gebeurt in het kader van de Omgevingswet.

Wat willen we & wat doen we? Uitvoeringsprogramma Wat willen we?

Wat doen we?

4.1 In de komende vier jaar zijn er minimaal 600 wooneenheden gerealiseerd of in realisatie.

4.1.1 We jagen plannen aan die passen binnen ons Woonprogramma en bij de ambtelijke capaciteit om hiermee een continue bouwstroom te realiseren. 4.1.2 We sturen op behoefte en op kwaliteit en maken daarover aanvullende afspraken in het kader van de Woondeal. 4.1.3 We maken zoveel mogelijk gebruik van ondersteuningsmogelijkheden vanuit het Actieplan Wonen van de Provincie. 4.2.1 We komen in 2024 tot een uitvoeringsplan dat door het college wordt vastgesteld.

4.2 Eind 2022 legden we een nieuwe visie op recreatie en toerisme voor.

Overig Wat willen we?

Wat doen we?

A. Doelen en ambities uit de omgevingsvisie concretiseren in beleid en projecten.

A.1 Omgevingsprogramma's de komende jaren door het college laten vaststellen. A.2. Proces betrokkenheid raad bij omgevingsprogramma's afstemmen. B.1 Omgevingsplan Buitengebied opstellen. Hiervoor is een routekaart opgesteld. In deze routekaart staat wanneer we welk plan behandelen (buitengebied, kernen). De benodigde middelen voor het opstellen van de plan(nen) zijn in de begroting opgenomen. C.1 We werken met een Programmateam die woningbouwlocaties aanjaagt. C.2 We stellen kaders en indieningsvereisten vast. Deze stemmen we af met ontwikkelende partijen.

B. Regels voor de fysieke leefomgeving overzichtelijker maken en vereenvoudigen door de regels uit alle bestemmingsplannen en verordeningen te bundelen in één omgevingsplan.

C. Processen versnellen/eenvoudiger maken

Verbonden partijen  Omgevingsdienst rivierenland  Recreatiemaatschappij Uiterwaarde Een overzicht van de verbonden partijen is opgenomen in paragraaf 'Verbonden partijen'.

Wat kost het? Taakvelden (Bedragen x € 1.000) Baten 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.4 Economische promotie 8.1 Ruimtelijke Ordening 8.2 Grondexploitaties (niet bedrijven) 8.3 Wonen en bouwen Totaal baten Lasten 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.4 Economische promotie 8.1 Ruimtelijke Ordening 8.2 Grondexploitaties (niet bedrijven) 8.3 Wonen en bouwen Totaal lasten Totaal saldo

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2022 2023 2024 2025 2026 2027

1.560 321 349 1.754 1.497 5.481

331 353 125

742 385 125

67 392 125

1.224 2.033

1.853 3.105

1.853 2.437

234 1.420 167 996 1.569 3.315 7.701 -2.220

168 327 141 1.823 38 3.143 5.640 -3.606

164 713 155 1.622 44 3.375 6.073 -2.969

163 18 155 1.271 44 3.333 4.984 -2.548

163 18 155 1.096 44 3.247 4.723 -2.287

De reservemutaties zijn opgenomen in de financiële begroting in het overzicht 'baten en lasten'

Mutaties na kadernota Toelichting financiële ontwikkelingen

A. Financieel technisch

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

250

165

B. Wettelijk / noodzakelijk Extra handhaving op ruimtelijke overtredingen 128 86 Met vaststelling van het nieuwe omgevingsplan verwachten wij dat een groot aantal ruimtelijke overtredingen naar boven komt. Op dit moment wordt slechts gehandhaafd op overtredingen met hoge prioriteit (veiligheid, gezondheid) of op handhavingsverzoek. Op basis van ambtelijk vooronderzoek constateren wij dat overtredingen met substantiële ruimtelijk grote impact nu niet altijd geadresseerd worden. Om de besluitvorming rondom het omgevingsplan niet te zeer te belasten met achterstallige handhavingszaken, stellen wij voor in 2024 en 2025 extra budget beschikbaar te stellen voor handhaving op ruimtelijke overtredingen. Opstellen omgevingsprogramma's 0 0 Het college stelt voor om geld uit de algemene reserve beschikbaar te stellen voor het opstellen van zeven omgevingsprogramma's. Bij het jaarrekeningresultaat 2022 zijn deze middelen uit de septembercirculaire 2022 gestort in de algemene reserve. Voor 2024 gaat het om € 240.000 en in 2025 om € 75.000. Per saldo een mutatie van 0 (nihil).

2. Fysieke leefomgeving Omschrijving Dit programma omvat de beleidsontwikkeling, inrichting en ontwerp, beheer, onderhoud en exploitatie van onze openbare ruimte, zoals verkeer, milieu, duurzaamheid en afval. Wat willen we (hoofddoelstelling)? Een schone, hele, veilige en toekomstbestendige leefomgeving, waar het prettig leven is. Ontwikkelingen Duurzaamheid De urgentie van de klimaatverandering is voelbaar en zichtbaar. Door toenemende klimaatverandering zijn er vaker extremere weersomstandigheden. Soms zijn de sloten zo drooggevallen dat er een beregeningsverbod nodig is. Op andere momenten is juist sprake van wateroverlast. We moeten anders omgaan met onze waterhuishouding (o.a. regenwater opvangen) en hittestress tegen gaan. Dat pakken we op binnen de Regionale en Lokale Adaptatie Strategie en bijbehorende uitvoeringsplannen. Ook is er vanuit klimaat- en energieafhankelijkheid alle reden om over te schakelen op duurzamer energieverbruik. Bijvoorbeeld bij koken, verwarmen en rijden. Daarvoor is een Burens warmteplan ontwikkeld, dat nu geactualiseerd wordt aan de vragen en mogelijkheden van nu. Vanuit de doelstelling ‘iedereen doet mee’ krijgt ook energiearmoede aandacht. Een onderdeel daarvan is ook de gerichte aanpak van besparen en isoleren met kleine maatregelen. Aan de opwek van duurzame energie wordt ook gewerkt.

Er zijn daarvoor al verschillende zoninitiatieven in gang gezet. De ontwikkeling van zon op dak en kleine windmolens wordt verder opgepakt. Vanaf 2024 krijgt ook circulaire economie in ons beleid beter vorm. Dit als de startnotitie circulaire economie en het daarop volgende uitvoeringsplan zijn vastgesteld. De grondstoffen op onze planeet raken op en we kunnen er dus maar beter zuinig mee om gaan. Aanvullende personele inzet en Rijksmiddelen duurzaamheid Voor de uitvoering van de klimaatopgave, en dan vooral de warmtetransitie, heeft het Rijk specifieke middelen voor de komende drie jaar beschikbaar gesteld. Deze zijn bestemd voor personele inzet en toegezegd tot 2030. Daarmee is de noodzakelijke aanvullende personele inzet voor met name de warmteopgave grotendeels qua financiële dekking te ondervangen in de komende jaren. Het gaat dan om inzet voor informatie en voorlichting, het begeleiden van nieuwe inwonersinitiatieven en de projectbegeleiding van concrete warmteprojecten. Gemeentelijk verkeers- en vervoersplan In 2022 is het gemeentelijk verkeers- en vervoersplan (GVVP) inclusief uitvoeringsprogramma's door de raad vastgesteld. De komende jaren werken we de uitvoeringsprogramma's uit. Verder zorgen we voor een structurele oplossing voor het verkeersknelpunt Vogelenzangseweg in Lienden.

Wat willen we & wat doen we Uitvoeringsprogramma Wat willen we?

Wat doen we?

4.3 We werken in de eerste helft van deze bestuursperiode de uitvoeringsplannen warmte en klimaatadaptie uit.

Uitvoeringsplan warmte: 4.3.1 Na het vaststellen van het geactualiseerde warmteplan 2024-2026 starten we in 2024 met de uitvoering van de diverse onderdelen. Uitvoeringsplan klimaatadaptie: 4.3.2 In 2024 pakken we de uitvoering op van Klimaatadaptatie deel 2 dat in 2023 is vastgesteld en de uitvoering hiervan. De uitvoering van deel 1 loopt in 2024 door. 4.4.1 Zon op dak Uit het ‘actieplan zon op dak lopen er in 2024 een aantal acties om zon op dak te stimuleren. 4.4.2 Wind We onderzoeken de behoeften van ondernemers op het gebied van windenergie en de mogelijkheden die hiervoor ruimtelijk mogelijk zijn. 4.4.3 We staan open voor en stimuleren lokale initiatieven voor kleine en innovatieve ontwikkelingen van onze inwoners en bedrijven waaronder ‘Local4Local initiatieven. 4.5.1 Het Warmteplan 2024-2026 geeft de mogelijke aanpak per kern en het buitengebied. In 2024 wordt gestart met de meest kansrijke kernen die in het plan genoemd worden. 4.6.1 Uitvoeren van het plan ‘besparen, isoleren en meer’, met maatregelen om besparen en isoleren te stimuleren. 4.6.2 Ook in 2024 helpen we inwoners die energiearmoede ervaren met adviezen en het gratis aanbrengen van kleine besparende maatregelen. 4.6.3 De uitvoering van het amendement ‘Bestaanszekerheid’ loopt ook in 2024.

4.7.1 Het uitvoeren van het geactualiseerde warmteplan dat door nieuwe wettelijke kaders, technische ontwikkelingen en opgedane ervaringen aan actualisatie toe is. 4.8.1 Op basis van de uitgangspunten die de raad meegeeft bij de startnotitie, maken we in 2024 een beleids- en uitvoeringsplan circulaire economie. 4.11.1 We doen een nader onderzoek naar de verbetering van de fietsvoorziening aan de Vogelenzangseweg in Lienden (binnen de bebouwde kom). 4.11.2 We leggen een verbetervoorstel aan de gemeenteraad voor inclusief financieel kader. 4.15.1 We onderzoeken of we met de dienstverleningsovereenkomst van de Avri nog kosten kunnen besparen en zaken in eigen beheer van inwoners kunnen brengen.

4.4 We investeren in duurzame energie, vooral via zonnepanelen en innovatieve projecten. We leveren bij een komend RES-bod geen extra landbouwgrond in.

4.5 Voor het aardgasvrij maken van gebouwen stellen we plannen op per kern en één voor het buitengebied.

4.6 Wij stimuleren woonisolatie, energiebesparing en innovaties zoals lokale energieopslag. We informeren inwoners over bestaande mogelijkheden en subsidies.

4.7 In de periode 2022-2024 concretiseren we de warmtevisie.

4.8 We leveren een startnotitie circulaire economie op.

4.11 Voor het verkeersknelpunt Vogelenzangseweg Lienden komen we met een structurele oplossing.

4.15 We onderzoeken welke efficiency maatregelen mogelijk zijn ten aanzien van de Avri.

Overig Wat willen we?

Wat doen we?

A. Werken aan een waardevolle leefomgeving.

A.1. We gaan onze beheerplannen openbare ruimte actualiseren. De inrichting en beheer van de openbare ruimte koppelen we daarbij zoveel mogelijk aan maatschappelijke opgaven zoals bodem, water, energie klimaatadaptatie en wonen tot een samenhangende benadering.

Verbonden partijen  Avri Een overzicht van de verbonden partijen is opgenomen in paragraaf 'Verbonden partijen'.

Wat kost het? Taakvelden (Bedragen x € 1.000) Baten 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.5 Openbaar vervoer 5.7 Openb.groen en (openlucht) recreatie 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieu(beheer) 7.5 Begraafplaatsen Totaal baten Lasten 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.5 Openbaar vervoer 5.7 Openb.groen en (openlucht) recreatie 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieu(beheer) 7.5 Begraafplaatsen Totaal lasten Totaal saldo

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2022 2023 2024 2025 2026 2027 372 16

273 1 16

378 1 16

5.735 3.055 201 449 9.890

3.131 3.399 477 421 7.743

3.418 3.579 481 395 8.293

3.271 3.579 486 386 8.142

3.291 3.579 486 386 8.162

3.373 3.579 486 388 8.246

4.750 24 10

5.287 5 2

5.448 6 2

5.363 6 2

5.508 6 2

5.551 6 2

2.229

2.144

2.412

5.531 2.651 684 481 16.360 -6.469

2.877 2.874 2.284 534 16.007 -8.263

2.953 3.215 1.355 545 15.936 -7.642

2.806 3.215 1.359 541 15.704 -7.562

2.825 3.215 1.359 538 15.865 -7.703

2.907 3.215 1.359 539 15.991 -7.747

De reservemutaties zijn opgenomen in de financiële begroting in het overzicht 'baten en lasten' Mutaties na kadernota Toelichting financiële ontwikkelingen

Begroting Begroting Begroting Begroting 2024 2025 2026 2027 A. Financieel technisch 666 588 292 285 Middelen voor klimaat en energie (CDOKE gelden) 0 0 0 0 Gemeenten in Nederland ontvangen middelen voor klimaat en energie. Hoe om te gaan met deze middelen in de begroting is een richtlijn Klimaat en energiemiddelen beschikbaar van de provincie. De middelen die we ontvangen mogen we structureel begroten als inkomsten. Daar staat tegenover dat we deze middelen ook in de uitgaven structureel opnemen. De middelen kunnen we inzetten om extra personeel in te zetten, kennis te vergroten en externe expertise in huis te halen om de doelstellingen van het klimaatbeleid te realiseren. In 2024 ontvangen we € 476.250 en vanaf 2025 structureel € 480.500. Omdat zowel de baten als de lasten voor dit bedrag worden begroot is de mutatie per saldo 0. B. Wettelijk/noodzakelijk -18 -18 -18 -18

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Buren&id=3cf0ed3d-f0e4-4389-ab8b-3404547fb11f