Voorstel voor wijziging van de gemeenschappelijke regeling GBLT

Raadsvoorstel Nummer 1171709 - Voorstel voor wijziging van de gemeenschappelijke regeling GBLT Aan de commissie: Bestuur & Financiën Portefeuillehouder: Rick Beukers Beleidskader: belastingen Opmerkingen griffie: Team: Bedrijfsvoering Ambtenaar: Hans van Tellegen Telefoonnummer: 033 - 299 1545 E-mailadres: h.vantellegen@bunschoten.nl Datum raadsvergadering: 22 september 2022 Aanvullende stukken 1. Titel: Achtergrondnotitie GBLT herziening GR Bijlagen digitaal beschikbaar: JA Ter inzage: n.v.t. 2. Titel: Ontwerp voor de gewijzigde Gemeenschappelijke Regeling GBLT Bijlagen digitaal beschikbaar: JA Ter inzage: n.v.t. 3. Titel: Handvest potentiële deelnemers Bijlagen digitaal beschikbaar: JA Ter inzage:

Voorstel 1. Kennis te nemen van de achtergrondnotitie, handvest en het ontwerp van de gewijzigde regeling. 2. Te besluiten geen zienswijze naar voren te brengen.

Inleiding Bijgaande achtergrondnotitie met voorstellen voor het aanpassen van de gemeenschappelijke regeling van GBLT is het resultaat van een intensief proces, dat het bestuur van GBLT ruim een jaar geleden startte om de governance toekomstbestendig te maken. Dit doen zij onder begeleiding van een extern adviesbureau Rijnconsult en in samenspraak met de deelnemers. In ons geval zijn de wethouder financiën, de directeur-secretaris en de senior financiën betrokken bij dit traject. De invalshoeken voor dit traject waren: 1. De omvang van het dagelijks bestuur (DB); 2. De Dienstverleningsovereenkomst (DVO); 3. Besluitvorming door het Algemeen Bestuur (AB); 4. Aanpassen van de gemeenschappelijke regeling (GR); 5. Toetreden; 6. Evalueren.

NB. Zie ook de bijlagen voor een meer uitvoerige uitleg over dit onderzoekstraject en de resultaten.

De voorstellen in één oogopslag: 1. De omvang van het Dagelijks Bestuur (DB) Het AB krijgt de mogelijkheid het aantal DB-leden uit te breiden van (inclusief de voorzitter) drie tot vier leden. De voorzitter blijft afkomstig uit de kring van de waterschappen. Argument: groeit het aantal gemeenten, dan is een extra zetel in het DB voor de gemeenten op zijn plaats. Voor het al of niet gebruiken van deze mogelijkheid, krijgt het AB de ruimte. Het kan naar bevind van zaken handelen, met een goed oog voor alle belangen die dan aan de orde zijn, inclusief de financiële belangen. Het AB neemt zo’n besluit op basis van ¾ meerderheid. 2. De Dienstverleningsovereenkomst (DVO) De bevoegdheid om een DVO aan te gaan komt te liggen bij het AB. Het AB besluit op basis van ¾ meerderheid en op basis van een Handvest potentiële deelnemers. Dit Handvest treft u als tweede notitie aan, maar is nog niet vastgesteld door het AB van GBLT. De deelnemers worden uitgenodigd eventuele bedenkingen en bezwaren te melden bij het DB, waarna het AB het Handvest na de zomer zal bespreken en, eventueel aangepast, zal kunnen vaststellen. Argument: Bij een DVO kunnen veel bestuurlijke, financiële, bedrijfsmatige, juridische en fiscale belangen gemoeid zijn. Het Handvest reikt het bestuur en deelnemers een afwegingskader aan voor de vraag of, en onder welke condities gewerkt kan worden met een DVO.

Daarom wordt het oordeel bij het AB gelegd, als hoogste orgaan van het GBLT en waarin iedere deelnemer vertegenwoordigd is. 3. Besluitvorming door het AB Het AB besluit op basis van one person, one vote en consensus. Ontbreekt die consensus onverhoopt, dan besluit het AB op basis van ¾ meerderheid. Argument: voorkomen dat één deelnemer de besluitvorming in theorie kan blokkeren, een zogenaamde patstelling, en het voorkomen van een eventuele overvleugeling van de waterschappen door de gemeenten die een blok gaan vormen. 4. Aanpassen van de gemeenschappelijke regeling (GR) De GR kan thans alleen met unanimiteit onder de deelnemers worden gewijzigd wanneer het gaat om de bevoegdheden van GBLT en om samenstelling en stemverhoudingen van het AB. Dat blijft zo. Argument: zo handhaven we de grondslag van de huidige samenwerkingscultuur met o.a. one person one vote, gelijkwaardigheid en solidariteit. Voor overige GR-wijzigingen geldt thans dat dit kan met een meerderheid van stemmen onder de deelnemers. Dat wordt nu verzwaard tot een ¾ meerderheid. Voor het wijzigen van afspraken over de bijdragen, kosten en verdeelsleutels geldt thans ook unanimiteit onder de deelnemers. Ook dit wordt omgezet naar een ¾ meerderheid.

Argument: dit is in lijn met het voorstel dat AB-besluiten met ¾ meerderheid worden genomen; het voorkomt een eventuele overvleugeling van de waterschappen door een blok van gemeenten en een patstelling door een eventuele blokkade door 1 deelnemer. 5. Toetreden Toetreden van een nieuwe deelnemer, vraagt thans unanimiteit onder de deelnemers. Voorgesteld wordt om dit te wijzigen in ¾ meerderheid. Argument: dit is in lijn met de voorstellen om besluitvorming te laten plaatsvinden op basis van ¾ meerderheid en het voorkomt een patstelling door een eventuele blokkade door 1 deelnemer. 6. Evalueren De governance van GBLT wordt periodiek geëvalueerd, en wanneer naar het oordeel van het AB de verhouding tussen waterschappen en gemeenten uit balans dreigt te raken. Argument: het AB kan een evaluatie starten voordat de nieuwe balans tussen waterschappen en gemeenten (met het 3/4-beginsel) verstoord kan raken omdat één van beide over ¾ van de stemmen komt te beschikken.

Argumenten 1. De gemeenschappelijke regeling is toekomstbestendig gemaakt qua stemverhoudingen tussen deelnemende waterschappen en gemeenten. Bij voornoemde vraagstukken kwam vooral naar voren: wie besluit erover en met welke meerderheidsvorm (unaniem of ¾ meerderheid) komt een besluit tot stand. Dit heeft geleid tot het voorstel voor aanpassing van de gemeenschappelijke regeling met als uitgangspunt dat het aantal gemeentelijke deelnemers aan de GR de komende jaren toe kan nemen en we een goede verdeling van de bevoegdheden willen behouden met inachtneming van de belangen van de deelnemende waterschappen en deelnemende gemeenten. 2. De voorgestelde aanpassingen in de gemeenschappelijke regeling vergroten de directe sturingskracht van de belastingorganisatie GBLT. De raad wordt met dit voorstel in de gelegenheid gesteld om een zienswijze in te dienen over deze aanpassingen. De aanpassingen zijn echter vrij logisch gelet op het onderstaande. Het afgelopen jaar is GBLT al door enige gemeenten benaderd om te onderzoeken of zij hun belasting- en WOZ-taken kunnen onderbrengen in de gemeenschappelijke regeling. Dat heeft nog niet tot concrete opdrachten geleidt, maar niet uitgesloten kan worden dat dit alsnog gebeurt. Ook heeft een gemeente het afgelopen jaar haar belasting- en WOZ-taken inmiddels via een dienstverleningsovereenkomst ondergebracht bij GBLT.

Het ligt in de rede dat zij in de nabije toekomst officieel deel gaan nemen aan de gemeenschappelijke regeling GBLT. Kanttekening De gemeente boet iets in aan invloed. De stemverhouding is momenteel gelijk voor alle deelnemers (vijf waterschappen en zes gemeenten). De waterschappen hebben echter een veel groter financieel belang bij de gemeenschappelijke regeling dan de gemeenten. Het ligt daarom bij toename van het aantal deelnemende gemeenten in de toekomst voor de hand om de stemverhoudingen te evalueren. De uitkomst is dat voor het merendeel van de besluitvorming straks een 3/4 stemverhouding vereist is. Voor een aantal belangrijke zaken blijft een unaninimiteit nog wel gelden (bv: het wijzigen van de governance afspraken over de bevoegdheden van GBLT en van het DB). Financiën Op termijn zijn lagere maatschappelijke kosten per deelnemer mogelijk, in geval van uitbreiding van het aantal deelnemers aan de gemeenschappelijke regeling met herverdeling van de beheerkosten. Uitvoering De aanpassingen in de gemeenschappelijke regelingen zijn in groene tekst opgenomen in bijlage Ontwerp voor de gewijzigde Gemeenschappelijke regeling GBLT, zodat gemakkelijk te controleren valt welke aanpassingen het specifiek betreft (artikel 11 lid 2, 14a, 15.1 en 15.5, 16.2 en 16.4, 32 lid 4, 43 lid 2, 45 lid 4 en 5, 48a).

De aanpassingen behelzen vooral het besluitvormingsproces van het dagelijks bestuur en het algemene bestuur van de gemeenschappelijke regeling GBLT. De bijlage Handvest potentiële deelnemers is meer ter kennisname. Communicatie Na behandeling van het voorstel door de raad, wordt het besluit van Bunschoten doorgegeven aan GBLT. Dit moet uiterlijk geschieden op 30 september 2022. GBLT zal in haar vergadering van het algemeen bestuur in oktober 2022 de aanpassingen in de gemeenschappelijke regeling bespreken met inachtneming van eventuele zienswijzen van gemeenteraden en/of algemene besturen van waterschappen. Daarna volgt het verzoek aan de verschillende deelnemers van GBLT tot definitieve vaststelling (Zie voor de exacte procedure blz 15 van de achtergrondnotitie).

De raad van de gemeente Bunschoten, Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 16 augustus 2022, nummer 1171711; Gelet op de Gemeentewet: Besluit 1. Kennis te nemen van de achtergrondinformatie, handvest en het ontwerp van de gewijzigde regeling; 2. Besluit om geen zienswijze in te dienen. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Bunschoten van 22 september 2022, Griffier Drs. E. Hoogstraten Voorzitter M. van de Groep