SM 1169802 Voortgansrapportage RES IJkmoment 1

Schriftelijke mededeling Nummer 1169802 – Schriftelijke mededeling Voortgangsrapportage RES IJkmoment 1 Aan de commissie: Ruimte Portefeuillehouder: W. de Jong Beleidskader: Regionale Energie Strategie Opmerkingen griffie: Team: Omgevingsontwikkeling Ambtenaar: Esmee Ruland Telefoonnummer: 033 - 299 1411 E-mailadres: e.ruland@bunschoten.nl Datum: 20 april 2022 Aanvullende stukken 1. Titel: 20220412 Voortgangsrapportage RES IJkmoment 1 Bijlagen digitaal beschikbaar: ja Ter inzage: n.v.t. 2. Titel: 20220411 Memo RES Regio Amersfoort Netcongestie Bijlagen digitaal beschikbaar: ja Ter inzage: n.v.t. 3. Titel: 20220414 Bericht Voortgangsrapportage RES IJkmoment 1 Bijlagen digitaal beschikbaar: ja Ter inzage: n.v.t. Mededeling Het college van B&W informeert de raad via deze schriftelijke mededeling en de aanvullende stukken over de Voortgangsrapportage IJkmoment 1 richting de Regionale Energie Strategie [RES] 2.0. Introductie In opdracht van het Klimaatakkoord van het rijk werken 30 RES Regio’s in Nederland aan de landelijke doelstelling om in 2030 een energievraag van 35 TWh op te wekken door middel van grootschalige zon- en windprojecten op land. Ook heeft elke RES Regio de opdracht om vraag en aanbod van warmtebronnen in de regio in kaart te brengen, zodat deze efficiënt benut kunnen worden (dit heet de Regionale Structuur Warmte [RSW] en is een onderdeel van de RES).

Gemeente Bunschoten maakt deel uit van RES Regio Amersfoort. In het beleidsdocument RES 1.0 heeft RES Regio Amersfoort de regionale doelstelling afgesproken om grootschalige zon- en windprojecten te realiseren die een energievraag van 0,5 TWh opwekken. Het beleidsdocument RES 2.0 moet volgens het Nederlandse Klimaatakkoord uiterlijk 1 juli 2023 worden vastgesteld. RES Regio Amersfoort monitort de voortgang van de RES middels ijkmomenten. In de Voortgangsrapportage RES IJkmoment 1 van april 2022 wordt geïnformeerd over de voortgang van onderzoeken en het effect van de moties en amendementen van de verschillende raden op de RES 1.0. De belangrijkste conclusies van de Voortgangsrapportage RES IJkmoment 1: Conclusie 1: De regionale ambitie om grootschalige zon- en windprojecten in 2030 te hebben gerealiseerd die een energievraag van 0,5 TWh kunnen opwekken is nog haalbaar, ondanks het effect van moties en amendementen op de RES 1.0. Hierbij is het amendement van Bunschoten meegerekend: ‘geen grootschalige zonnevelden en windturbines in het Eemmeer en de Eempolder’. De regionale aanbeveling is te onderzoeken welke zoekgebieden voor grootschalige zon- en windprojecten in trede 4 ‘verkenningsfase’ kunnen worden aangevuld voor de RES 2.0.

In het nog vast te stellen lokale Afwegingskader grootschalige duurzame elektriciteit van gemeente Bunschoten kunnen zoekgebieden voor trede 4 ‘verkenningsfase’ worden aangedragen. Conclusie 2: Nieuwe grootschalige elektriciteitsaansluitingen kunnen geen elektriciteit terug leveren op het net. Om deze netcongestie tot aan 2029 aan te pakken worden oplossingsrichtingen waar mogelijk toegepast en wordt aan capaciteitsuitbreiding van het net gewerkt. Conclusie 3: Er wordt verder onderzoek gedaan naar regionale warmtebronnen, zoals geothermie (aardwarmte) en aquathermie (warmte uit oppervlaktewater van onder andere het Eemmeer). Ook

wordt regionale ondersteuning en samenwerking verkend in de uitvoering van de lokaal vastgestelde Transitievisie(s) Warmte, waarin de lokale ambities voor de transitie naar aardgasvrije wijken staan. De belangrijkste risico’s voor de RES en gemeente Bunschoten: Risico 1: De lokale Afwegingskaders en de Tussenbalans van provincie Utrecht zijn bepalend voor welke extra zoekgebieden worden aangedragen om de regionale ambitie van een energievraag van 0,5 TWh aan grootschalige zon- en windprojecten in 2030 te realiseren. Naar aanleiding van het amendement van Bunschoten “geen grootschalige zonnevelden en windturbines in het Eemmeer en de Eempolder” zijn deze zoekgebieden uit trede 4 ‘verkenningsfase’ van de RES gehaald. De zoekgebieden voor grootschalige zon- en windprojecten in het Eemmeer en de Eempolder worden ook niet in het concept Afwegingskader grootschalige duurzame elektriciteit van gemeente Bunschoten voorgesteld. Besluitvorming over het Afwegingskader van gemeente Bunschoten vindt naar verwachting rond de zomer van 2022 plaats, waarin zoekgebieden voor grootschalige projecten met zonnepanelen worden aangedragen voor de RES. We zijn nog in afwachting welke extra zoekgebieden de provincie met de Tussenbalans (een soort provinciale afwegingskader) aandraagt voor trede 4 ‘verkenningsfase’ van de RES.

De provincie heeft het vaststellen van de Tussenbalans rond de zomer van 2022 gepland. Afhankelijk van de uitkomsten kan aan de orde komen of de provincie op termijn provinciale ruimtelijke instrumenten op specifieke locaties gaat inzetten én dat kan mogelijk ook op grondgebied van gemeente Bunschoten zijn. Ook de gemeenten Eemnes en Woudenberg hebben nog niet een lokaal uitnodigingskader/ afwegingskader voor grootschalige zon- en windprojecten vastgesteld. Per gemeente en/of per wind- of zonproject kan er onvoldoende draagvlak zijn, wat invloed heeft op de haalbaarheid van het realiseren van een energievraag van 0,5 TWh aan grootschalige zon- en windprojecten in 2030. Deze zoektocht naar mogelijke grootschalige zon- en windprojecten wordt nog urgenter wanneer initiatieven door nader onderzoek en/of besluitvorming uit trede 3 ‘onderzoeksfase’ of trede 2 ‘richting uitvoering’ wegvallen uit de RES. Risico 2: Indien de capaciteitsverruiming van het elektriciteitsnet en andere oplossingsrichtingen voor de netcongestie niet snel genoeg komen, zal het creëren van draagvlak voor initiatieven van overheden en marktpartijen voor mogelijke grootschalige wind- en zonprojecten moeizamer worden.

Op 12 oktober 2021 heeft de landelijke elektriciteitsnetbeheerder TenneT voor de provincie Utrecht netwerkcongestie afgekondigd over de teruglevercapaciteit voor nieuwe aansluitingen van grootverbruik (>3x80 ampère oftewel meer dan circa 200 zonnepanelen). Dit betekent voor nieuwe grootschalige zon- en windprojecten dat de aansluitingen op het elektriciteitsnetwerk en leveringen van elektriciteit aan gebruikers wel kunnen, maar dat er geen teruglevering van elektriciteit op het netwerk kan plaatsvinden. TenneT verwacht tot aan 2029 nodig te hebben om de capaciteit van het elektriciteitsnet te verruimen en zo voldoende netcapaciteit voor alle duurzame elektriciteitsplannen te realiseren. TenneT zegt in de zomer van 2022 met onderzoeksresultaten te komen over congestiemanagement en het investeringsplan. Als voorlopige onderzoeksresultaat geeft TenneT aan in de tussentijd tot 2029 naar verwachting 100 tot 225 MW aan netcapaciteit (dat is 10 tot 22% van de totale verwachte vraag in de provincie Utrecht) te kunnen vrijmaken voor nieuwe projecten in de provincie Utrecht. De bijgevoegde memo bevat de meest recente informatie van TenneT. In andere provincies wordt al langer omgegaan met netcongestie.

Zo wordt in de Voortgangsrapportage RES IJkmoment 1 op pagina 17 de 10 mogelijke oplossingen beschreven die provincie Drenthe aanbeveelt (zie voor meer informatie https://www.provincie.drenthe.nl/onderwerpen/natuurmilieu/diversen/netcongestie/ ). Vertraging in capaciteitsverruiming van het elektriciteitsnet en vertraging in de onderzoeksresultaten van landelijke netbeheerder TenneT zet de haalbaarheid van het realiseren van een energievraag van 0,5 TWh aan grootschalige zon- en windprojecten in 2030 in regio Amersfoort onder druk. Of het RES Regio Amersfoort lukt in samenwerking met andere partijen in te zetten op andere oplossingsrichtingen, zoals naar voorbeeld van provincie Drenthe, zal medebepalend zijn om het draagvlak voor nieuwe grootschalige zon- en windprojecten te creëren. Risico 3: Nieuwe coalitieakkoord(en) hebben mogelijk consequenties voor energieprojecten. Welke consequenties het nationale coalitieakkoord 2021-2025 en de nieuwe gemeentelijke coalitieakkoorden hebben voor de initiatieven van de RES wordt de komende periode in beeld gebracht. In het nationale coalitieakkoord van 2021-2025 zijn passages opgenomen over afstandsnormen voor de bouw van windmolens op land en over de voorwaarde van multifunctioneel gebruik van het land bij zonnevelden.

Een aanbeveling vanuit RES Regio Amersfoort is om een overdrachtsdocument te maken voor nieuwe colleges en gemeenteraden.

Pagina 2 van 2