SM 1169204 bijlage Visie buitengebied en onderzoek asfaltwegen

Visie wegen buitengebied en onderzoek asfaltwegen Datum: 29 maart 2022 Inleiding – aanleg asfaltwegen vanaf 1970 Een deel van de wegen in Bunschoten is uitgevoerd in asfalt (28% van het totale areaal). Deze wegen zijn grotendeels aangelegd vanaf 1970. De levensduur van een asfaltconstructie is afhankelijk van diverse factoren en ligt tussen de 30 en 50 jaar. Dit betekent dat een deel van de wegen de komende jaren moet worden gerehabiliteerd (hersteld). Hierbij speelt ook mee dat het verkeer de afgelopen jaren zwaarder is geworden, veel bermen kapot zijn gereden en muskusratten op bepaalde locaties gangen hebben gegraven onder de wegen. Naast het vervangen van de deklaag moet daarom ook de fundering van een aantal wegen worden vervangen. Meer informatie hierover is opgenomen in het beheerplan Wegen 2022-2026, vastgesteld in de gemeenteraad van 8 juli 2021. Beheerplan Wegen 2022-2026 Met de vaststelling van het beheerplan Wegen is goedkeuring gegeven voor een aantal vervolgstappen, waaronder: • “Een visie opstellen voor wegen in het buitengebied, waarbij duurzaamheid en levensduur wordt meegenomen. De bermen zijn hier onderdeel van” • “Nader onderzoek laten uitvoeren van asfaltwegen (wegenscans en deflectiemetingen) om op basis hiervan een nauwkeuriger planning voor asfaltwegen tot en met 2026 te kunnen maken”.

Dit document beschrijft de visie voor wegen in het buitengebied en geeft een tergkoppeling van de nadere onderzoeken die begin 2022 hebben plaatsgevonden. Wegcategorieën Volgens de principes van Duurzaam Veilig van Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) wordt het wegennetwerk in wegcategorieën ingedeeld op basis van de functie die een bepaalde weg heeft: verkeer laten doorstromen, erftoegang bieden of een combinatie van beide. De gemeente kent verschillende categorieën die in afbeelding 1 zijn opgenomen. In het kader van verkeersveiligheid is het belangrijk om het materiaalgebruik af te stemmen op het gebruik van de weg. Momenteel liggen er asfaltwegen in meerdere wegcategorieën. In deze visie wordt een voorstel gedaan voor de toe te passen verharding voor wegen per wegcategorie.

Afbeelding 1. Wegcategorisering. (Bron: Mobiliteitsplan) NB. Vanwege nieuwbouw van Rengerswetering wordt de Smeerweg in de toekomst mogelijk een andere categorie.

•

•

Erftoegangswegen 30 km/uur Binnen de bebouwde kom liggen 30 km/uur erftoegangswegen. De asfaltwegen in deze categorie zijn nu niet passend bij een maximumsnelheid van 30 km/uur ingericht. Bij rehabilitatie worden deze wegen, met het oog op verkeersveiligheid, ingericht naar een geloofwaardige snelheid passend bij de (aantallen) gebruikers van de weg en uitgevoerd met elementverharding (gebakken stenen overeenkomstig het vastgestelde beheerplan Wegen). Een uitzondering hierop zijn de wegen op industrieterreinen. Door de zwaardere belasting van vrachtverkeer in combinatie met veelvuldig draaibewegingen van vrachtverkeer worden deze wegen, overeenkomstig de huidige sitautie, bij voorkeur wel in asfaltverharding uitgevoerd. Gebiedsontsluitingswegen 50 km/uur De gebiedsontsluitingswegen zijn ingericht voor grotere aantallen motorvoertuigen. De wegen zijn toegankelijk voor vrachtverkeer. Vanwege de verkeersintensiteit en hoeveelheid zwaar verkeer op deze wegen wordt hier, net als in de huidige situatie, asfalt toegepast. Asfalt geeft flexibiliteit in de inrichting en uitvoering van groot onderhoud. Als er in de avond/nacht een nieuwe deklaag van asfalt wordt aangebracht, dan kan deze weg de volgende ochtend weer worden gebruikt door verkeer. Hoelang na het aanbrengen van een nieuwe deklaag de weg exact weer kan worden gebruikt is afhankelijk van de buientemperatuur.

In de zomer zal dit langer duren dan in andere jaargetijden. Er moet rekening worden gehouden met ongeveer 4-8 uur droogtijd. De deklaag moet eens per 10-15 jaar worden vervangen. Tussentijds worden indien nodig slechte plekken aangevuld en markering aangebracht. Ten opzichte van beton is het bij asfalt relatief eenvoudig om een wijzingen aan te brengen aan de deklaag / inrichting. Voor de duurzaamheid en de levensduur van de asfaltwegen in het buitengebied is bermverharding essentieel om zo de asfaltranden en fundering te beschermen (zie voor meer informatie het kopje Bermen).

•

•

Erftoegangswegen 60km/uur Deze erftoegangswegen verbinden dorpen en buurt-schappen binnen de gemeente met elkaar. Ze zijn ook toegankelijk voor zwaar verkeer zoals vrachtverkeer en landbouwverkeer. Vanwege het gebruik en functie van de wegen wordt hier, net als in de huidige situatie, asfalt toegepast. Overige wegen buitengebied De overige wegen in het buitengebied, waaraan niet een van de bovengenoemde categorieën is toegekend, kennen veelal een lager aantal motorvoertuigen. Deze wegen dienen ter ontsluiting van landbouwgronden en woningen in het buitengebied. Enkele wegen worden gebruikt door bewoners van Eemdijk en Bunschoten-Spakenburg, zodat hun woning sneller te bereiken is. De wegen kennen in de afgelopen decennia geen tot weinig veranderingen in inrichting. Vanwege de bereikbaarheid van de (landbouw)percelen wordt hier, net als in de huidige situatie, asfalt toegepast. Liggen er maar enkele percelen langs een weg, die ook vanaf een andere zijde ontsloten worden, dan kan worden overwogen om beton toe te passen. Bij de keuze tussen asfalt of beton moet rekening worden gehouden met fluctuaties in grondwaterstand en ligging in het veengebied. Beton kan worden gekozen op locaties waar weinig veranderingen zijn. De uitvoeringskosten van beton zijn hoger, maar daarentegen is de totale levensduur van de weg langer en is er minder onderhoud aan deze wegen nodig.

Het onderhoud bestaat uit zaagsnedes bijhouden (of er voldoende ruimte is tussen de platen) en eventuele reparaties. De totale kosten voor betonwegen zijn hierdoor over de totale levensduur, naar verwachting, lager. De aanleg van een betonweg is voor vele jaren. Het uitgangspunt is een levensduur van 60 jaar. De aanleg vraagt in vergelijking met een asfaltweg een lange uitvoeringstijd. Na aanbrengen van beton moet deze uitharden en kan de weg ongeveer twee weken (als de weersomstandigheden goed zijn) niet worden gebruikt door landeigenaren. De weg kan ongeveer 1,5 maand niet door overige weggebruikers worden gebruikt vanwege opbreken en afvoeren aanwezige fundering, beton aanbrengen, uitharden, zagen en bermen afwerken. Agrariërs moeten dagelijks op het land kunnen in de periode van eind april tot en met september/oktober. Dit betekent dat de aanleg van betonwegen alleen kan plaatsvinden als de weilanden via een andere weg bereikbaar zijn. Voor wegen met woningen erlangs is vanwege de bereikbaarheid een betonweg niet mogelijk.

•

•

Vrij liggende fietspaden binnen de bebouwde kom Vrij liggende fietspaden binnen de bebouwde worden vanuit oogpunt van fietscomfort uitgevoerd in asfalt. Op enkele locaties is vanwege de aanwezigheid van kabels en leidingen uitvoering in elementverharding onvermijdelijk. Naast maatwerk voor kabels en leidingen kan het ook wenselijk zijn om vanaf het oogpunt van boomwortels geen asfalt toe te passen, maar te kiezen voor een betonverharding. Vrij liggende fietspaden buiten de bebouwde kom Deze fietspaden worden uitgevoerd in beton, vanwege de duurzaamheid en beperkte invloed van boomwortels op de ondergrond (wortelopdruk). Als het toepassen van beton door omgevingsfactoren (denk aan ondergrond en dubbel gebruik door onderhoudsmaterieel) niet optimaal is wordt voor asfaltverharding gekozen

Samenvattend Het materiaalgebruik sluit aan bij het beheerplan wegen 2022-2026 en/of het materiaal dat in de huidige situatie wordt toegepast. Wegcategorie Materiaalgebruik* Erftoegangsweg 30 km/uur Gebakken klinkers in woongebieden. Asfalt op bedrijventerreinen en bij hogere intensiteiten (zwaar) verkeer. Gebiedsontsluitingsweg 50 km/uur Asfalt Erftoegangsweg 60 km/uur Asfalt Overige wegen buitengebied Uitgangspunt asfalt. Liggen er maar enkele percelen langs een weg, die ook vanaf een andere zijde ontsloten worden, dan kan worden overwogen om beton toe te passen. Fietspaden binnen bebouwde kom Asfalt Fietspaden buiten bebouwde kom Beton * Afhankelijk van omgevingsactoren, zoal de aanwezigheid van kabels en leidingen of boomwortels, kan gemotiveerd worden afgeweken van het advies. Bermen Als gevolg van de toename van het verkeer in het algemeen en landbouw- en vrachtverkeer in het bijzonder, hebben de wegen en wegbermen in het buitengebied steeds meer te lijden. Door een toename in aantal en gewicht van het verkeer worden de wegen zwaarder belast en vinden er meer passeerbewegingen door de bermen plaats. Daar waar vroeger incidenteel schade ontstond en de berm met grond aangevuld kon worden, worden tegenwoordig hele lengtes wegberm doorlopend beschadigd.

Dit heeft een aantal nadelige gevolgen, waaronder verkeersonveiligheid, aansprakelijkheidsstellingen, wateroverlast en vochtindringing in de wegconstructie. Voornamelijk de vochtindringing in de wegconstructie is desastreus. Er is vervorming van de fundering en stukken asfalt scheuren af en verzakken aan de rand van het wegdek. Uiteindelijk is een aantal van deze wegen versneld aan reconstructie/rehabilitatie toe. De afgelopen jaren is langs enkele wegen bermverharding aangebracht, waarmee beschadigingen aan de wegberm worden voorkomen. Dit komt de levensduur van de wegen ten goede. Hoewel het toepassen van de bermverharding grote investeringen waren, weegt dit wel op tegen de kosten van een eerdere reconstructie/rehabilitatie van de weg. Om deze reden is, volgend uit het beheerplan Wegen 2022-206 in de kadernota 2022 vanaf 2022 en verder € 30.000 per jaar beschikbaar gesteld voor bermverharding in het buitengebied. Bermverharding zorgt voor een goede opsluiting van de asfaltconstructie. Het toepassen van bermverharding wordt waar mogelijk gecombineerd met rehabilitaties of groot onderhoud van de wegen. Hierbij wordt afhankelijk van de omgevingsfactoren gekozen voor één van de onderstaande mogelijkheden: • Stabilisatieconstructie met of zonder grasbetonkeien; In 2022 wordt een proef gedaan langs Eemdijk Zuid met een stabilisatieconstructie met grasbetonkeien.

• Beton- of asfaltverharding met rimpels; Alleen wanneer dit de snelheid niet bevordert en mogelijk is in relatie tot de ligging van kabels en leidingen. • Semi-verharding.

Afwaarderen wegen De komende jaren zijn er investeringen in het beheerplan Wegen opgenomen voor rehabilitatie van een aantal asfaltwegen in het buitengebied. Niet alle wegen in het buitengebied worden echter even intensief gebruikt. Landbouwverkeer en fietsers kunnen ook gefaciliteerd worden met een halfverhard pad of wat daar op lijkt. Dit scheelt aanzienlijk in de rehabilitatiekosten. De onderhoudskosten van deze halfverhardingen zullen toenemen, maar dat weegt ruimschoots op tegen de besparing in rehabilitaties. Belangrijk is om hierbij rekening te houden met bestaande fietsroutes. Afwaarderen is in het beheerplan Wegen voorgesteld voor de volgende wegen: - Vinkenweg, van Bloklandsweg tot Bisschopsweg - Sint Nicolaashoofd, van Vinkenweg tot Gasthuisweg - Harsaterdrecht Binnen de beheerperiode van 2022-2026 zou afwaarderen een besparing kunnen geven van circa € 359.000,- aan rehabilitaties. Hierover moet te zijner tijd nog een beslissing worden genomen door de gemeenteraad. Asfaltonderzoek wegen buitengebied In 2022 zijn deflectiemetingen en radarscans uitgevoerd van 16 asfaltwegen, zowel binnen als buiten de bebouwde kom. Het zijn wegen die uitgaande van ouderdom en gebruik als eerste rehabilitatie nodig zouden hebben. Daarnaast heeft het aanwezige graafwerk door muskusratten ook een negatieve invloed op de kwaliteit van deze wegen.

Op basis van de metingen en de scans is de restlevensduur bepaald. Gecombineerd met de tweejaarlijks uitgevoerde visuele inspecties van de wegen in Bunschoten kan op basis hiervan worden ingeschat hoelang een weg nog kan blijven liggen en wanneer deze moet worden vervangen. Dit geeft ook inzicht of en wanneer er een keuze moet worden gemaakt voor het afwaarderen van de eerder genoemde wegen. Planning asfaltwegen Op basis van de visuele inspecties, deflectiemetingen en radarscans is een planning opgesteld voor de rehabilitatie van asfaltwegen tot en met 2026. Deze planning laat een aantal kleine wijzigingen zien ten opzichte van de planning voor 2022 en 2023 die in januari 2022 in de commissie Ruimte is behandeld. • Haarbrug-Noord is vanwege de huidige kwaliteit van deze wegen toegevoegd in 2023; • De Beethovenlaan en omgeving is doorgeschoven naar 2024 om voldoende capaciteit te hebben voor het uit kunnen voeren van de werkzaamheden in Haarbrug-Noord in 2023; • De Zuidwenk, inclusief kruispunt Zuidwenk-Schouw, is doorgeschoven naar 2024 omdat uit de voorbereiding van dit werk naar voren is gekomen dat verschillende werkzaamheden van nutspartijen met het werk gecombineerd moeten worden. Dit lukt niet eerder dan in 2024. Jaar 2022 2022 2023

Wegvak Vinkenweg (wegvak Bloklandsweg-Vaartweg) Frans Jacobsweg (wegvak Fokjesweg-komgrens Bunschoten-Spakenburg) Kronkels

2023 2023 2024 2024

Eemdijk-Zuid (buiten de bebouwde kom) Haarbrug-Noord Westsingel Beethovenlaan (Bikkersweg-Frans Jacobsweg) en omgeving

2024

Zuidwenk (kruising tot rotonde), inclusief kruispunt Zuidwenk-Schouw

2025 2025 2025 2025 2026

Afwaarderen Sint Nicolaashoofd, van Vinkenweg tot Gasthuisweg Afwaarderen Harsaterdrecht Fokjesweg Groeneweg Zevenhuizerstraat

Financiën In het beheerplan Wegen 2022-2026 zijn de rehabilitatiekosten van asfaltwegen tot en met 2030 inzichtelijk gemaakt. Deze kosten zijn vanwege de prijsstijging de afgelopen maanden toegenomen. Het is onzeker wat de komende periode met de prijzen gaat gebeuren. Het benodigde budget van de rehabilitaties wordt op basis van de hierboven weergegeven planning aangevraagd: • in de kadernota 2023 voor de wegen die in 2023 op de planning staan; en • in de kadernota 2024 voor de wegen die vanaf 2024 op de planning staan. In de kadernota 2024 wordt ook een voorstel gedaan voor het afwaarderen van de genoemde wegvakken en hier halfverharding toe te passen.