SM 1168064 Plan van aanpak Regionale Energie Strategie 2.0

Schriftelijke mededeling Nummer 1168064 - Schriftelijke mededeling Plan van aanpak Regionale Energie Strategie 2.0 Aan de commissie: Ruimte Portefeuillehouder: W. de Jong Beleidskader: Regionale Energie Strategie Opmerkingen griffie: Team: Omgevingsontwikkeling Ambtenaar: Esmee Ruland Telefoonnummer: 033 - 299 1411 E-mailadres: e.ruland@bunschoten.nl Datum: 15 februari 2022 Aanvullende stukken 1. Titel: Plan van Aanpak Regionale Energie Strategie 2.0 Bijlagen digitaal beschikbaar: ja Ter inzage: n.v.t. 2. Titel: Beantwoording Moties en Amendementen RES 1.0 Bijlagen digitaal beschikbaar: ja Ter inzage: n.v.t. Mededeling Het plan van aanpak voor de Regionale Energie Strategie [RES] 2.0 van RES Regio Amersfoort is vastgesteld, waarvan gemeente Bunschoten deel uitmaakt. Het college van B&W informeert de raad over het plan van aanpak middels deze schriftelijke mededeling, met als belangrijkste punten: - Uitwerking doelstelling 0,5 TWh grootschalige zon- en windprojecten in 2030 en Regionale Structuur Warmte [RSW], waarbij het nog vast te stellen lokale Afwegingskader Grootschalige Duurzame Elektriciteit en de lokale vastgestelde Transitievisie Warmte de uitgangspunten zijn. - Uitwerking doelstelling 49% CO₂-reductie in 2030, waar een separaat regionaal plan van aanpak CO₂ voor wordt opgesteld.

- Planning van ijkmomenten en tussenbesluiten tot aan de vaststelling van RES 2.0 op uiterlijk 1 juli 2023. - De beantwoording van de moties en amendementen die bij vaststelling van de RES 1.0 zijn ingediend. RES en Klimaatakkoord De RES is een belangrijk onderdeel van het Nederlandse Klimaatakkoord, dat bijdraagt aan de landelijke doelstelling om 49% CO₂-reductie in 2030 (t.o.v. 1990) te behalen. In opdracht van het Klimaatakkoord van het rijk werken 30 RES Regio’s in Nederland aan het opwekken van de landelijke doelstelling van 35 TWh aan grootschalige zon- en windprojecten op land in 2030. Ook heeft elke RES Regio de opdracht om vraag en aanbod van warmtebronnen in de regio in kaart te brengen middels de RSW, zodat deze efficiënt benut kunnen worden. RES Regio Amersfoort De RES Regio Amersfoort bestaat uit de gemeenten Amersfoort, Baarn, Bunschoten, Eemnes, Leusden, Soest en Woudenberg. Daarnaast zijn de provincie Utrecht, waterschap Vallei & Veluwe en netbeheerder Stedin betrokken. Rond de zomer van 2021 hebben de gemeenteraden, provinciale staten en het algemeen bestuur van het waterschap de RES 1.0 vastgesteld met daarbij moties en amendementen. In de RES 1.0 is de regionale doelstelling afgesproken om 0,5 TWh aan grootschalige zon- en windprojecten te realiseren.

Daarnaast wordt de verdeling van vraag en aanbod van kansrijke warmtebronnen, zoals geothermie en aquathermie, verder onderzocht. Met het Plan van aanpak RES 2.0 wordt de RES 1.0 verder uitgewerkt naar concretere projecten én worden vervolgstappen genomen om de ambities voor 2030 te realiseren. De RES 2.0 moet uiterlijk 1 juli 2023 worden vastgesteld. In de startnotitie van de RES, die is vastgesteld in het najaar van 2019, is de regionale doelstelling geformuleerd om als regio 49% CO₂-reductie in 2030 te realiseren. Om deze doelstelling uit te werken is in het plan van aanpak RES 2.0 genoemd dat separaat wordt gewerkt aan een nog vast te stellen regionaal plan van aanpak CO₂.

De RES actualiseren we elke 2 jaar De RES Regio Amersfoort actualiseert de RES iedere twee jaar met de inzichten van dat moment, zoals dat in het Klimaatakkoord is afgesproken. Daarbij wordt rekening gehouden met de afspraak in het Klimaatakkoord dat de omgevingsvergunningen voor zon- en windprojecten op 1 januari 2025 moeten zijn verleend om realisatie voor 2030 mogelijk te maken. Door in de RES Regio Amersfoort 0,5 TWh elektriciteit met grootschalige zon- en windprojecten in 2030 op te wekken, levert de regio een belangrijke bijdrage aan de energietransitie en het reduceren van CO₂. De kernboodschap is om de energie die we in de regio nodig hebben zo duurzaam mogelijk op te wekken, vooral met zonnepanelen op daken en langs infrastructuur. We zetten ook in op de ontwikkeling van de benodigde opslag- en energie-infrastructuur. Als we al deze opties benutten, blijft er nog een opgave over die we vooralsnog moeten realiseren met zonnevelden en windturbines. Met een lokaal uitnodigingskader/ afwegingskader voor grootschalige zon- en windprojecten voor elke gemeente, stellen we voorwaarden en betrekken we inwoners en andere stakeholders hierbij. Gemeente Bunschoten moet nog haar eigen lokale afwegingskader over grootschalige zon- en windprojecten vaststellen en dit zal vervolgens input worden voor de RES 2.0. Daarnaast, als onderdeel van de RES, werken we verder aan de RSW.

In de RSW werken we de vraagstukken voor de regionale warmtetransitie verder uit en zijn de vastgestelde lokale visies over de warmtetransitie het uitgangspunt. De in december 2021 vastgestelde Transitievisie Warmte van gemeente Bunschoten met de twee ingediende amendementen worden verwerkt in de RSW. Zodra er nieuwe technieken beschikbaar komen, zullen we die zo goed mogelijk inzetten en verwerken in de RES 2.0. Samenwerken aan projecten met regionale meerwaarde voor CO₂-reductie De bestuurders van de overheden in de Regio Amersfoort willen lokaal en regionaal stappen zetten om in 2030 tenminste 49% CO₂ -reductie te realiseren t.o.v. 1990. De overheden van Regio Amersfoort werken om die reden aan het opstellen van een regionaal plan van aanpak ‘CO₂’ (werktitel). Het doel is ‘CO ₂-reducerende activiteiten in kaart hebben én aanvullend ten uitvoer brengen waar regionale samenwerking meerwaarde heeft om een bijdrage te leveren aan de CO₂ambitie van de regio’. We verkennen regionale samenwerking op de thema’s die tot nu toe geen aandacht in de RES 1.0 hebben gekregen, zoals bijvoorbeeld energiebesparing. Informatie over stand van zaken en momenten van inbreng tot aan vaststelling RES 2.0 Om sturing te geven aan het opstellen van de RES 2.0 wordt toegewerkt naar vier ijkmomenten tussen nu en de zomer van 2023.

Voor minimaal ijkmoment 1, 2 en 3 ontvangen de raden een voortgangsrapportage. Inbreng van gemeenteraden, provinciale staten of algemeen bestuur van het waterschap in reactie op de voortgangsrapportages, bij (regionale) bijeenkomsten voor volksvertegenwoordigers of via moties en/of amendementen wordt behandeld in het bestuurlijk overleg van de RES en verwerkt in de loop van het proces tot de besluitvorming over RES 2.0 rond de zomer van 2023. De vier ijkmomenten zijn als volgt: 1. Bij het eerste ijkmoment (eerste kwartaal 2022) vindt een eerste check plaats of we op koers liggen en met name wat betreft de doelstelling van 0,5TWh grootschalige zon- en windprojecten in 2030, waarin de gevolgen van amendementen en moties zijn meegenomen. 2. Bij het tweede ijkmoment (eind tweede kwartaal 2022) wordt de status van initiatieven in beeld gebracht en of de coalitieakkoorden gevolgen hebben voor de doelstellingen. 3. Bij het derde ijkmoment (eerste kwartaal 2023) beoordelen we de status van initiatieven en hoe deze in de RES 2.0 worden verankerd. 4. Bij het vierde ijkmoment (tweede kwartaal 2023) wordt de RES 2.0 vastgesteld door de colleges van burgemeester en wethouders van gemeenten, gedeputeerde staten van de provincie en dagelijks bestuur van het waterschap. Daarna volgt een raadsvoorstel over de RES 2.0.

Beantwoording en verwerking moties en amendementen bij RES 1.0 Hier zal kort worden ingegaan op de beantwoording en verwerking van moties en amendementen van de raad van gemeente Bunschoten. De complete lijst is bijgevoegd in de bijlage. De uitwerking van een aantal moties en amendementen zal als eerste te zien zijn in het nog vast te stellen Afwegingskader Grootschalige Duurzame Elektriciteit van gemeente Bunschoten. Dit gaat om 51% lokaal eigendom, gezondheidsvoorwaarden en het uitsluiten van zon- en windprojecten in de Eempolder en het Eemmeer. Deze lokale kaders zijn vervolgens de input voor de ambities van de RES 2.0. De RES Regio Amersfoort is opgesteld om de landelijke doelstelling van grootschalige winden zonprojecten op land uit te werken en heeft geen invloed op de aparte landelijke doelstelling van grootschalige wind- en zonprojecten op zee. In het plan van aanpak RES 2.0 is opgenomen om meer Pagina 2 van 3

innovatieve ideeën mee te nemen en regionaal te werken aan energiebesparing. Het plan van aanpak RES 2.0 beschrijft ook dat een stakeholderanalyse volgt en o.a. marktpartijen, maatschappelijke organisaties en inwoners via een klankboordgroep worden betrokken in het proces voor het opstellen van de RES 2.0. Aan jongeren wordt gevraagd deel te nemen via Jong RES om zo hun ideeën in te brengen. Gemeenteraadsleden worden geïnformeerd over de stand van zaken en het proces van de RES en hun reacties worden behandeld in de bestuurlijke overleggen van de RES. Raadsleden ontvangen minimaal een voortgangsrapportage bij elk ijkmoment tot aan de vaststelling van de RES 2.0. Het plan van aanpak RES 2.0 en de beantwoording moties en amendementen zoals te lezen in de bijlagen zijn een momentopname; nieuwe uitdagingen zullen blijvend worden meegenomen voor het opstellen van de RES 2.0. Uitdagingen - Nieuwe grootschalige zon- en windprojecten kunnen niet meer elektriciteit terug leveren op het elektriciteitsnetwerk en dat vraagt om oplossingen om het doel van 0,5 TWh grootschalige wind- en zonprojecten in 2030 te behalen. Op 12 oktober 2021 heeft TenneT voor de provincie Utrecht netwerkcongestie afgekondigd over de teruglevercapaciteit voor nieuwe aansluitingen van grootverbruik (> 3x80 ampère oftewel meer dan circa 200 zonnepanelen).

Dit betekent voor nieuwe grootschalige zon- en windprojecten dat de aansluitingen op het elektriciteitsnetwerk en leveringen van elektriciteit aan gebruikers wel kunnen, maar dat er geen teruglevering van elektriciteit op het netwerk kan plaatsvinden. De verwachting is dat de capaciteit op het netwerk de komende jaren schaars blijft. Systeemefficiëntie, netuitbreiding en het zoeken naar andere oplossingen, zoals energieopslag, zijn daarom belangrijk voor de haalbaarheid van de doelstelling van 0,5 TWh grootschalige zon- en windprojecten in 2030. - De lokale afwegingskaders voor grootschalige zon- en windprojecten vormen de input voor de ambities van de RES 2.0, maar nog niet alle gemeenten van RES Regio Amersfoort hebben zo’n kader vastgesteld. De gemeenten Amersfoort, Baarn, Leusden en Soest beschikken inmiddels over een vastgesteld uitnodigingskader voor grootschalige duurzame elektriciteit. De gemeenten Bunschoten, Eemnes en Woudenberg hebben nog niet een lokaal uitnodigingskader/ afwegingskader voor grootschalige zonen windprojecten vastgesteld. Per gemeente en/of per wind- of zonproject kan er onvoldoende draagvlak zijn, wat invloed heeft op de haalbaarheid van 0,5 TWh aan grootschalige zon- en windprojecten in 2030.

Afhankelijk van de uitkomsten kan aan de orde komen of op termijn inzet van provinciale ruimtelijke instrumenten op specifieke locaties gewenst of noodzakelijk is. - Nieuwe coalitieakkoord(en) met nieuwe voorwaarden voor energieprojecten moeten in beeld worden gebracht en hebben mogelijk consequenties. In het nationale coalitieakkoord van 2021-2025 zijn passages opgenomen over afstandsnormen voor de bouw van windmolens op land en over de voorwaarde van multifunctioneel gebruik van het land bij zonnevelden. Na de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2022 worden ook nieuwe lokale coalitieakkoorden opgesteld. Welke consequenties dit heeft voor de initiatieven van de RES wordt de komende periode in beeld gebracht. Financiën Vooralsnog volstaan de beschikbaar gestelde budgetten van Rijk, provincie Utrecht en gemeenten. Er is voor 2022 voor de RES Regio’s weer eenzelfde budget beschikbaar vanuit het Rijk om verder te werken aan de uitvoering van de RES 1.0 en het uitwerken van de RES 2.0. Of er in de jaren na 2022 geld beschikbaar komt is aan het nieuwe Kabinet. Als er voor de uitvoering van de RES aanvullende middelen nodig zijn, wordt dit op een later moment met financiële dekkingsmogelijkheden aan de raden, ter integrale afweging, voorgelegd.

Communicatie Op de website van RES Regio Amersfoort zal de meest recente beschikbare informatie worden geplaatst, zie: https://www.resregioamersfoort.nl/home/default.aspx. Ook op de websitepagina van gemeente Bunschoten wordt de meest recente beschikbare informatie gedeeld, zie de toekomstplannen op: https://www.bunschoten.nl/duurzaam.

Pagina 3 van 3