SM 1165966 reactie motie rioolwateronderzoek

Schriftelijke mededeling Schriftelijke mededeling reactie motie rioolwateronderzoek Nummer 1165966

Aan de gemeenteraad Portefeuillehouder: P. van Asselt Beleidskader: Opmerkingen griffie:

Team: Samenleving Ambtenaar: M. Huisman en J. van der Zweerde Telefoonnummer: 033 - 299 1411 E-mailadres: m.huisman@bunschoten.nl, j.vanderzweerde@bunschoten.nl Datum: 10 november 2021

Mededeling Geachte raads- en commissieleden, Met deze mededeling wordt u geïnformeerd over de reactie van het college op de motie ‘Rioolwateronderzoek Opiaten’. Aanleiding Tijdens de raadsvergadering op donderdag 1 juli 2021 heeft de raad het college verzocht om de mogelijkheden en voorwaarden voor een rioolwateronderzoek in Gemeente Bunschoten in kaart te brengen. Inleiding: wat is een opiaat? De gemeenteraad van Bunschoten heeft besloten dat de aanpak van het drugsprobleem prioriteit heeft, en wenst in kaart te brengen welke opiaten worden gebruikt binnen de gemeente en in welke mate. Om eventuele verwarring in terminologie te voorkomen is het belangrijk dat een aantal begrippen worden toegelicht. Opiaten en opioïden zijn stoffen die uit opium worden geraffineerd zoals morfine, codeïne en heroïne. Deze stoffen werken als pijnstillers. Morfine en codeïne kunnen op recept worden verstrekt bij ernstige pijnklachten als gevolg van chronische ziekte of na een operatie. Hoewel opiaten en opioïden verslavend zijn en dit soort verslaving een probleem kan vormen voor de maatschappij, hoort hier een ander beeld bij dan het gebruik van en verslaving aan “partydrugs”. Opiaten en opioïden worden over het algemeen niet gebruikt als partydrug, en zijn hoogstwaarschijnlijk geen prioriteit bij het aanpakken van het huidige drugsprobleem in Bunschoten.

Middelen die wél worden gebruikt als partydrugs zijn onder andere XTC (MDMA), amfetamines (speed), methamfetamines (crystal meth), THC-COOH (cannabis), cocaïne, GHB en lachgas. Dit zijn andere soorten middelen dan opiaten en opioïden. Deze middelen worden doorgaans veel gebruikt (meer dan opioïden en opiaten) en kunnen problematiek en overlast veroorzaken binnen de gemeente. Onder jongeren in Nederland is cannabis verreweg het meest populaire illegale genotmiddel. Lachgas heeft in Nederland ook een snelle opkomst gemaakt en het gebruik daarvan onder jongeren ligt gelijk aan het cannabisgebruik (10% van de jongeren). Blowen begint meestal rondom het schoolplein en op hangplekken en festivals. Andere drugs zoals XTC, cocaïne en speed worden vooral op festivals en danceparty’s gebruikt. Vanwege de relevantie voor de gemeente Bunschoten richt dit memo zich verder alleen op bovengenoemde partydrugs. Specifieke vraagstukken Wat zijn de mogelijkheden bij KWR Water voor een rioolwateronderzoek op gemeenteniveau? Het is voor het KWR mogelijk om een onderzoek uit te voeren waarbij er wordt gekeken naar de aanwezigheid van bovengenoemde partydrugs in het rioolwater. Hierbij wordt zeven dagen aaneengesloten een continue bemonstering gedaan van het rioolwater bij de rioolwaterzuiveringsinstelling. Hiervoor hoeft de water toevoer en -afvoer niet afgesloten te worden.

Een onderzoek zal dus geen overlast veroorzaken voor inwoners. De afgenomen monsters worden vervolgens chemisch onderzocht in het laboratorium van het KWR in Nieuwegein. Indien dit interessant is voor de gemeente is het ook mogelijk om naast een drugsonderzoek een analyse te doen naar de consumptie van alcohol binnen gemeente Bunschoten door middel van een rioolwateranalyse. Momenteel is het KWR de enige aanbieder voor deze rioolwateronderzoeken. Wat zijn de kosten van een rioolwateranalyse? Het KWR heeft aangegeven dat een rioolwateranalyse tussen de €20.000 en €25.000 zal kosten, afhankelijk van de keuzes die er gemaakt worden met betrekking tot de afwatering en welke drugs er onderzocht dienen te worden. De aanwezigheid van nieuwe designerdrugs (bijvoorbeeld: 3MMC) en de consumptie van alcohol kan ook worden meegenomen in de analyse. Voor elk extra item dat wordt gemeten (naast de 5 bovengenoemde partydrugs), wordt een meerprijs van €1.000 berekend. Voor een preciezere kostenindicatie zal er een officiële offerte moeten worden aangevraagd. Op welke termijn kan een rioolwateranalyse worden uitgevoerd? Het is belangrijk dat de analyse wordt gedaan in een periode dat er geen grote festiviteiten zijn in de gemeente. Dit zou de resultaten namelijk kunnen beïnvloeden, waardoor het beeld dat wordt gevormd niet meer accuraat is.

Het KWR adviseert om het onderzoek uit te voeren in het voorjaar van 2022. Het hele proces van monitoring, analyseren en rapportage zal ongeveer 6-8 weken duren. Hierna kan het KWR de resultaten presenteren voor de gemeenteraad. Welke resultaten zou een rioolwateranalyse opbrengen? En welke niet? Met een rioolwateranalyse kan er worden gemeten hoe veel MDMA, speed, methamfetamine, cannabis en cocaïne er in het rioolwater aanwezig is. Hierbij gaat het om de naar de zuivering aangevoerde vracht van deze drugs. Onder ‘vracht’ valt niet alleen menselijke consumptie van deze drugs, maar ook bijvoorbeeld het dumpen van drugs en drugsafval in het rioolwater. Voor een aantal drugs is het mogelijk om te meten hoe veel er precies geconsumeerd is door een mens. De gemeten hoeveelheid drugs in het rioolwater kan dan worden vertaald naar de geconsumeerde hoeveelheid drugs, omdat er bekend is hoe veel van de drugs in het lichaam worden omgezet en uitgescheiden door de mens (de fractiewaarde). Van de bovengenoemde drugs is dit alleen mogelijk voor cocaïne. De gemeten vracht cocaïne in het rioolwater kan dus worden omgerekend naar de consumptie cocaïne in gram per 1000 inwoners. Voor alcohol kan er ook een consumptie hoeveelheid worden berekend (in aantal liters per 1000 inwoners).

Omdat de fractie van de middelen MDMA, speed, methamfetamine en cannabis die wordt omgezet in het lichaam niet bekend is, kan deze meting dus niet specifiek aantonen wat de consumptie van de inwoners is. Er zal in de meting dus geen onderscheid kunnen worden gemaakt tussen de totale menselijke consumptie en een eventuele dumping van drugs(afval). Wat is de scope? Wat valt er buiten de scope? De resultaten van een rioolwateranalyse zouden inzicht kunnen geven in de aanwezigheid van bovengenoemde middelen in het rioolwater van de gemeente. Alleen voor cocaïne en alcohol kan er

een meting worden gedaan naar de specifieke consumptie per 1000 inwoners. Voor de andere drugs kan de vracht worden berekend. De verkregen resultaten kunnen worden vergeleken met andere bestaande uitslagen van gemeentes en landelijke onderzoeken naar drugs- en alcoholconsumptie om inzicht te krijgen in de trends. De gemeente Bunschoten valt binnen de scope. Het is aan te raden, dat de afwatering van Eemdijk niet wordt afgezonderd van de afwatering van gemeente Bunschoten. Gezien het lage inwonersaantal van Eemdijk zal dit weinig invloed hebben op de metingen, en dus onnodige extra kosten met zich meebrengen. De resultaten van het de rioolwateranalyse kunnen worden vergeleken met soortgelijke gemeentes zoals Nijkerk en Ermelo, of andere gemeentes die voorheen rioolwateranalyses hebben uitgevoerd. De resultaten kunnen ook worden vergeleken met grotere gemeentes zoals Amsterdam, Utrecht en Eindhoven of nationale cijfers. Is het realistisch dat door middel van rioolwateronderzoek inzicht kan worden gegeven ter beantwoording van de specifieke vragen van de raad? In de motie staat vermeld dat er een wens bestaat om te onderzoeken welke “opiaten” (oftewel: partydrugs) er worden gebruikt in gemeente Bunschoten, plus hoeveelheden en tijdstippen. Dit is deels mogelijk met een rioolwateronderzoek. Er kan inzicht worden verkregen in de aanwezigheid van bovengenoemde partydrugs.

Met uitzondering van cocaïne is het niet mogelijk om een nauwkeurig beeld te krijgen van de consumptiehoeveelheden van de verschillende partydrugs. Alleen de vracht per 1000 inwoners kan worden berekend. Een rioolwateronderzoek kan dus een objectief beeld geven over eventuele piekmomenten en tijdstippen van gebruik, maar dit beeld kan worden vertekend door bijvoorbeeld dumping van drugs(afval). De voor- en nadelen: Voordelen

Nadelen

Objectieve informatie over Rioolwateranalyse heeft alleen een signaalfunctie, de aanwezigheid van drugs in rioolwater geen kwalitatieve metingen gedurende een bepaalde periode Pieken en dalen gedurende de periode Onnauwkeurigheden in het terugrekenen van de worden zichtbaar concentraties drugs in het rioolwater naar oorspronkelijke gebruikshoeveelheden Trends of verschuivingen in gewoonten Geen informatie over risicofactoren van gebruikers worden zichtbaar (inkomen, sekse, sociale status, afkomst, leeftijd) Voor cocaïne en alcohol is het mogelijk om de Rioolwateranalyse houdt menselijke consumptie te analyseren bezoekers en toeristen De gehele populatie wordt onderzocht

geen

rekening

met

Flinke investering

Bijna real-time Advies De gemeenteraad van Bunschoten heeft besloten dat de aanpak van het drugsprobleem prioriteit heeft, en wenst in kaart te brengen welke drugs worden gebruikt binnen de gemeente met behulp van een rioolwateranalyse. Een rioolwateranalyse kan een objectief beeld geven over de aanwezigheid van drugs binnen de gemeente gedurende een bepaalde periode. Er zijn echter een aantal nadelen verbonden aan deze vorm van monitoring. Doordat het voor de meeste drugs (met uitzondering van cocaïne) niet mogelijk is om een afbraakproduct te meten, is het lastig om onderscheid te maken tussen menselijke consumptie en dumping van deze middelen. Het is ook niet mogelijk om een koppeling te leggen tussen de geschatte hoeveelheid drugs en het aantal gebruikers, hun kenmerken of gebruikswijzen, en de sterkte en zuiverheid van drugs. Een rioolwateronderzoek in gemeente Bunschoten zou dus alleen kunnen aantonen of er drugs aanwezig zijn in het rioolwater van de gemeente, en de hoeveelheden daarvan. Dit zegt echter niets over de mate van gebruik binnen de gemeente. Ook zou een rioolwateronderzoek kunnen helpen bij het opsporen van drugslaboratoria, doordat pieken in de resultaten zouden kunnen aantonen of/waar er grote hoeveelheden drugs(afval) wordt geloosd.

Echter, risicofactoren en data over het aantal gebruikers, en hun kenmerken en gebruikswijzen zullen niet uit dit onderzoek voortkomen. Dit wordt onderzocht in het Antenneonderzoek

uitgevoerd in het kader van het plan van aanpak preventie alcohol en drugs onder jongeren. Hoewel een rioolwateranalyse veel interessante resultaten kan opleveren, is het alleen raadzaam om dit uit te voeren mits het gecombineerd wordt met een bevolkingsonderzoek en/of een rioolwateronderzoek in buurtgemeentes om de resultaten te kunnen vergelijken. Enkel een rioolwateranalyse zal de vraag van de gemeenteraad niet (voldoende) kunnen beantwoorden. Daarnaast zal een rioolwateranalyse hoogstwaarschijnlijk media-aandacht trekken. Het is dus raadzaam dat de gemeente open is over de resultaten en deze niet links laat liggen.