SM 1165781 Beleidskeuzes voor de raad bij BBSUO

Schriftelijke mededeling Nummer 1165781 – Beleidskeuzes voor de raad bij BBSUO Aan de commissie: Samenleving Portefeuillehouder: P. van Asselt Beleidskader: Werk en Inkomen Opmerkingen griffie: Team: Samenleving Ambtenaar: Marianne van Workum Telefoonnummer: 033 - 299 1411 E-mailadres: m.vanworkum@bunschoten.nl Datum: 4-11 2021 Aanvullende stukken 1. Titel: categorisering klanten uitvoeringsorganisatie BBS Bijlagen digitaal beschikbaar: 2. Titel: Divosa BBS 22-09-2021 Bijlagen digitaal beschikbaar: 3. Titel: Presentatie BBS 22-09 Bijlagen digitaal beschikbaar:

Mededeling Geachte leden van de commissie Samenleving,

Inleiding De toezegging 20/21 Beleid BBS: ‘College neemt initiatief om discussie stuk te maken waar de raad aan de knoppen kan draaien’ is op 22 september jl uitgevoerd middels een presentatie van de directeur van BBS, Bart van de Schelde. De presentatie gaf inzicht in het bestand van BBS. Ook is aangegeven welke mogelijkheden en middelen BBS heeft om de verschillende doelgroepen naar werk of participatie te begeleiden. Uit de benchmarkpresentatie van Divosa werden de resultaten van BBS nader uitgewerkt en vergeleken met gelijkgrootte gemeenten en het landelijk gemiddelde. Conclusie was dat BBS goed presteert. Ook werden nog enkele adviezen gegeven. BBS voert de Participatiewet uit. De Participatiewet is in 2015 ingevoerd en heeft onder andere de doelgroep mensen met een arbeidsbeperking en arbeidspotentieel onder verantwoordelijkheid van de gemeente gebracht. Het doel van de participatiewet is om meer mensen, ook mensen met een arbeidsbeperking, aan de slag te krijgen. De gemeente is verantwoordelijk geworden voor mensen met arbeidsvermogen die ondersteuning nodig hebben. De wet geeft de gemeenten een aantal instrumenten om te zorgen dat mensen met een arbeidsbeperking een plek op de arbeidsmarkt kunnen vinden. De belangrijkste zijn loonkostensubsidie en beschut werk. Daarnaast zijn er afspraken gemaakt over extra banen.

Gemeenten bepalen op basis van maatwerk wie voor welke vorm van ondersteuning in aanmerking komt. De gemeente heeft voor de nieuwe doelgroep dezelfde taken als voor mensen met een bijstandsuitkering, namelijk om deze mensen ondersteuning te bieden gericht op arbeidsinschakeling en waar nodig, inkomensondersteuning. Gemeenten bepalen op basis van maatwerk wie voor welke vorm van ondersteuning in aanmerking komt. Na de presentatie bleek dat het nog niet duidelijk was welke beleidskeuzes de raad kan maken. Onderstaand wordt een nadere uitleg over het bestand en de inzet van BBS gegeven. Huidige indeling BBS BBS heeft haar bestand ingedeeld in 4 categorieën. Op deze 4 categorieën heeft zij haar gemiddelde dienstverlening gebaseerd. Wat hebben de klanten per categorie gemiddeld nodig om (weer) duurzaam op de arbeidsmarkt aan de slag te gaan. De indeling in categorieën biedt BBS de mogelijkheid efficiënt met tijd en middelen om te gaan. Per categorie kunnen instrumenten ontwikkeld of ingekocht worden en er wordt een gemiddelde tijd per klant besteed. Uiteraard blijft het mensenwerk en zal steeds weer naar de inzet en het resultaat gekeken moeten worden. Het is maatwerk en dynamisch.

De indeling in 4 categorieën wordt bepaald door de afstand op de arbeidsmarkt van een klant en deze hangt vaak samen met de duur van een klant in de bijstand. Binnen de 4 categorieën kunnen verschillende “doelgroepen “verblijven. In elke categorie zitten statushouders, banenafspraak geïndiceerden, alleenstaanden, 55+ etc. Grofweg is de verdeling: A= korte afstand tot de arbeidsmarkt, kan in principe direct aan de slag (d.w.z. dat er geen in de klant gelegen belemmeringen zijn); Veel contact, druk houden, activeren, 20 uur begeleiding; Eind 3de kwartaal zaten er 0 klanten in categorie A. B= mist nog wat vaardigheden, mist aansluiting bij arbeidsmarkt; Veel contact, instrumenten inzetten, werkervaringsplaatsen, jobhunter. 40 uur begeleiding per jaar; Eind 3de kwartaal zaten er 37 klanten in categorie B. C= grotere afstand, heeft belemmeringen op meerdere leefgebieden; Derden betrekken, plan op meerdere leefgebieden, trajecten, 30 uur begeleiding per jaar Eind 3de kwartaal zaten er 88 klanten in categorie C. D= nauwelijks arbeidspotentie, veelal overdragen naar derden, dagbesteding/vrijwilligerswerk ed. 5 uur begeleiding per jaar. Eind 3de kwartaal zaten er 86 klanten in categorie D. 19 klanten waren nog in behandeling en niet ingedeeld in een categorie. Zie voor uitgebreide informatie over indeling en inzet categorieën de bijlage: categorisering klanten uitvoeringsorganisatie.

Welke beleidskeuzes kan de raad maken? Vanuit de Divosa benchmark kwamen interessante bevindingen BBS breed: • Relatief weinig jongeren in het bestand; • Goede poortwachtersfunctie; • Duurzame plaatsingen (weinig herinstroom); • Hoge uitstroom van klanten die 1 a 2 jaar in de bijstand zitten; • Echter hoe langer in de bijstand hoe statischer het bestand; • Weinig parttime werkenden en doelgroep plaatsingen (banenafspraak). Adviezen: Meer inzet op zittend bestand en 40+ Voor banenafspraak-doelgroepen: meer werkplekken vinden, loonkostensubsidie. Vereist langdurige begeleiding, ook op werkplek Parttime werken stimuleren BBS BBS doet het goed. De drie gemeenten hebben een laag percentage aan bijstandsgerechtigden. Belangrijk om de positieve bevindingen uit de benchmark te behouden. BBS constateert dat het belangrijk is om zorgvuldig met werkgevers om te gaan. Ook op de werkgevers kan BBS haar dienstverlening ‘anders‘ inzetten. Door vraag en aanbod dichter bij elkaar te brengen en hier instrumenten op in te zetten. Aandacht geven aan alle klanten en werkgevers. De vraag ‘welke beleidskeuzes kan de raad maken bij BBSUO’ kan vanuit verschillende perspectieven bekeken worden.

A: Er kan gekeken worden naar de huidige dienstverlening en deze al dan niet intensiveren; B: De 4 categorieën kunnen herbezien worden en keuzes over inzet van de dienstverlening worden gemaakt; C: Er kan vanuit een doelgroepperspectief gekeken worden. Ad A: Intensiveren van de bestaande dienstverlening: • Strenger aan de poort: minder instroom in de bijstand;

• Meer inzet op fraudebestrijding; oneigenlijk gebruik van de bijstand nog scherper controleren zoals samenwonen, zwart werken etc. • Meer werkgevers benaderen • Meer instrumenten inzetten Ad B: Keuzes maken binnen de 4 categorieën Categorie Positief A Makkelijk te plaatsen. 0 klanten Weinig nazorg.

B 37 klanten

Negatief Groep is heel klein, vooral in Bunschoten, en is dus snel uitgeplaatst in huidige krappe arbeidsmarkt. Bijna altijd extra kosten alvorens snel te plaatsen.

Groepsgewijs instrumenten inzetten. Kansrijk op duurzame plaatsing. C Plaatsing voorkomt verdere Kost waarschijnlijk meer 88 klanten terugval en grotere afstand. inspanningen dan voorzien. Toekomstig Resultaat niet gegarandeerd. arbeidsmarktpotentieel. D Zinvolle dagbesteding zoeken Kans op duurzaam betaalde 86 klanten (met ontwikkelperspectief). Erger baan nihil. voorkomen. Blijvend afhankelijk van uitkering. In de huidige krappe arbeidsmarkt liggen er kansen om meer en moeilijker plaatsbaren naar de arbeidsmarkt te begeleiden (in theorie, in praktijk is de stap voor werkgevers vaak nog groot om deze groep aan te nemen). Om- en bijscholing en extra aandacht (tijd) voor klanten, maar ook voor werkgevers leveren ze op de langere termijn veel (financieel) voordeel op. Extra investeringen nu leveren in de (nabije) toekomst profijt op (minder uitkeringen). Ad C: Keuzes vanuit doelgroep perspectief Doelgroepen Positief Jongeren Zijn leerbaar, veel regionale middelen ter beschikking. Biedt toekomstperspectief. Statushouders Nieuwe wet sluit goed aan bij participatie. Sluitende aanpak door passend instrumentarium. Banenafspraak Veelal jongeren.

Beschut werk (Gescheiden) vrouwen

Ouderen 45 +

Niet-willers Part time

Verslaafden

Werkgevers

Negatief Zie banenafspraak, andere jongeren zitten nauwelijks in het bestand. Taal en gebrek aan kennis over hoe het hier gaat, vormen vaak struikelblok voor werkgevers. Blijvende financiering van LoonKostenSubsidie en begeleiding. Minimaal aantal voor Blijvende financiering salarisdeel Bunschoten en begeleiding. Zelfstandigheid en Onduidelijk hoe doelgroep zelfredzaamheid bevorderend. eruitziet. Toename van deze doelgroep. In huidige arbeidsmarkt Vaak al heel lang in de bijstand, noodzakelijk potentieel. veelal ernstige problematiek. Bijen omscholing. Einde van allerlei negatieve Zware/intensieve trajecten nodig. inspanningen. Hoge kosten. Past bij groot aantal mensen. Administratief lastig (voor klant). Goede opstap naar Sluitend concept ontwikkelen onafhankelijkheid van uitkering. (ook bij parttime onregelmatig). Toekomstperspectief. Vervolgschade beperken.

Aanpak alleen met aanpak verslaving/ zware intensieve trajecten. Werkgevers verleiden tot andere Intensievere begeleiding bieden. matches. Inclusieve arbeidsmarkt.

Inzet op doelgroepen kan vaak groepsgewijs, wat kostenbesparend kan werken en toch op maat is. Ook hier is het goed om naar de aansluiting bij de arbeidsmarkt te kijken. Waar is de vervolgschade minder, waar zijn de inspanningen “minimaal” om resultaat te bereiken. Zoals BBS aangegeven heeft zijn de financiële middelen beperkt. Nog geen € 300.000,- voor alle klanten van BBS. De mogelijkheden voor inkoop van trajecten, cursussen zijn zeer beperkt. Het resultaat is dus erg belangrijk. Meer besteden aan de ene groep, betekent minder te besteden voor de anderen. Bijvoorbeeld een traject voor moeilijk plaatsbaren/niet-willers kost € 70.000 voor 15 à 20 cursisten. Verwacht slagingspercentage is 50% volgens de aanbieders. Vanuit de ervaring van de BBS wordt een lager slagingspercentage ingeschat. Stel dat 8 cursisten aan het werk gaan. Dat betekent jaarlijks een besparing op de uitkeringen van 8 x € 14.000 + € 2.900 uitvoeringkosten maakt € 135.200 en daarnaast het bedrag aan maatschappelijke vervolgkosten. Keuzes Alhoewel het lastig is om keuzes te maken, het blijft maatwerk (per klant) en het resultaat is niet altijd te voorspellen, geeft bovenstaand wel aanknopingspunten voor keuzes. • Inzet op die klanten die het meest kansrijk zijn in categorie B en C. Met name zorgen dat zij niet afzakken naar de onderliggende categorie.

Om- en bijscholing naar toekomstbestendige sectoren i.s.m. bedrijfsleven; • Inzetten op meer banenafspraak plaatsingen. Dit zijn met name jongeren met beperking en afstand tot de arbeidsmarkt. De krapte op de arbeidsmarkt biedt kansen voor deze groep; • Inzetten op parttime werk. Parttime werk is goede opstap naar fulltime werk en mogelijk dat bepaalde ‘doelgroepen’ daardoor aan het werk komen, zoals statushouders, (gescheiden) vrouwen, langdurig werkzoekenden. Nadeel: effect op aantal uitkeringsgerechtigden nihil, ze blijven deels afhankelijk van uitkering en dus zichtbaar in de bijstand. De uitkeringskosten worden wel lager. • Aan de kant van de werkgevers inzetten op inclusieve arbeidsmarkt. Wat kan BBS extra bieden om bedrijfsleven te ondersteunen als match ‘niet perfect’ is; • Oneigenlijk gebruik van de bijstand tegengaan. Goede screening aan de poort en strenge controle op fraude. Keuzes voor extra of juist geen extra inzet. • Bij geen aanpak zijn de kosten hoog en is de vervolgschade veelal groot: uitkering loopt door, schuldenproblematiek, maatschappelijke kosten lopen door/groeien, voorbeeldfunctie in gezin, enz. • Wel of extra aanpak kost op korte termijn geld, maar levert op langere termijn geld op. Afgezien van de langdurige vermindering van uitkeringsgelden zullen bovengenoemde kosten verminderen, neemt het levensgeluk toe enz.

Wat de keuzes kosten en opleveren zal aan de hand van vragen verder uitgewerkt worden.