SM 1164068 bijlage Rioolproblematiek Oude Haven-Havendijk

Notitie Rioolproblematiek Havendijk/Oude Haven Augustus 2021 BROR Klachten bewoners Van insprekers in de commissie Ruimte zijn klachten van meerdere bewoners binnengekomen over de riolering rondom de straten Oude Haven en Havendijk. Insprekers hebben het over 6 adressen. De klacht is dat bij hevige regenval afvalwater via de schrobputjes in de kelders van de betreffende adressen naar binnen loopt. Bij een van de adressen loopt ook het toilet in de kelder over. De klachten zijn reden geweest uitgebreid onderzoek te doen naar oorzaak en mogelijke (algemene) oplossingen. Bestaande situatie hoofdriolen De panden aan de Havendijk/Oude Haven lozen het huishoudelijk afvalwater op het hoofdriool in de Havendijk en/of de Oude Haven. In de bijlage is de situatie rondom de Havendijk en Oude Haven weergegeven. In de Havendijk ligt een gemengd stelsel daterend uit 1980. Vuilwater en regenwater worden opgevangen in 1 leiding en lozen via het gemengde rioolstelsel van de Hoekstraat richting de Oostsingel. In de Oude Haven ligt een gescheiden stelsel daterend uit 2014. Vuilwater en regenwater worden gescheiden ingezameld en afgevoerd. Het regenwater (alleen van de openbare ruimte) wordt afgevoerd naar het oppervlaktewater van de Oude Haven en het vuilwater, waarop ook nog dakvlak is aangesloten, loost via het gemengde rioolstelsel van de Hoekstraat richting de Oostsingel.

Op de hoek van de Oostsingel/Zuidwenk staat het gemaal van het waterschap dat het afvalwater van Bunschoten verpompt naar de zuivering in Amersfoort. Rioolinspectie De hoofdriolen in de Havendijk en de Oude Haven zijn in 2018 geïnspecteerd. Er zijn tijdens deze inspectie geen gebreken geconstateerd die de afstroming van vuil- of regenwater belemmeren. Vastleggen bestaande situatie en inmeten kelders panden Van de kelders en schrobputjes zijn de hoogtes ten opzichte van het omliggende straatwerk en/of de inspectieputten ingemeten. De inspectieputten van de hoofdriolen zijn in hoogtemaatvoering vastgelegd in het beheersysteem. Het is geen verrassing te constateren dat de kelders met daarin de schrobputjes lager liggen dan het straatwerk in de openbare ruimte. Toch is deze maatvoering van hoogteverschillen van belang voor de oorzaak van de klachten. Van de panden waar het om gaat voert zeer waarschijnlijk geen enkel pand het regenwater gescheiden van vuilwater af. Dit is van belang om te weten omdat dit gevolgen heeft voor de te nemen maatregelen. Werking rioolstelsel Bij normaal weer (geen regen) wordt er alleen vuilwater geloosd op het hoofdriool. Voor zowel een gemengd stelsel als een gescheiden stelsel is het functioneren dan gelijk aan elkaar. De vullingsgraad van de buis zal dan rond de 15% liggen. Bij regen vult het gemengde stelsel zich met vuilwater en regenwater.

Bij een normale bui zal de vullingsgraad rond 60% liggen. Er is dan nog ruimte voor meer regen. Gaat het harder regenen dan is de vulling 100% en is er op dat moment geen extra ruimte meer in het rioolstelsel. Het gemaal van het waterschap gaat harder pompen om het rioolstelsel van heel Bunschoten leeg te maken. Als het dan nog harder gaat regenen dan werkt het gemaal van het waterschap op maximale capaciteit. Mogelijk dat dan de overstorten van het rioolstelsel in werking treden en wordt afvalwater op het oppervlaktewater geloosd. Het waterschap heeft met de Wvo-vergunning toestemming verleend voor deze lozingen. In Bunschoten zijn verspreid over het dorp overstorten aangelegd. Een overstort wordt gezien als een nooduitlaat. Het in werking treden van de overstorten willen we zoveel mogelijk voorkomen. Denk aan verontreinigde sloten en in het ergste geval dode vissen. Ook de overstorten kunnen hun afvoerlimiet bereiken bij hevige regenval (extreem). Het niveau in het rioolstelsel bereikt dan een kritische grens en stijgt dan tot soms enkele

centimeters onder of soms zelfs boven het straatwerk. In het laatste geval nemen we dat waar in de vorm van water op straat. Als in een dergelijke situatie dan de relatie gelegd wordt met de schrobputjes in de kelders van de betreffende panden dan is het niet verwonderlijk dat de putjes overlopen. De putjes liggen lager dan het waterniveau in het stelsel en door de communicerende werking stroomt het water uit de putjes. Alleen in wijken waar een volledig gescheiden stelsel ligt wordt het vuilwaterstelsel niet belast met regenwater. De vuilwaterleiding blijft, ook bij (hevige) regen, nog steeds voor ca 15% gevuld. Algemene oplossingen Schrobputten afsluiten. Een schrobput is een vaker voorkomende voorziening. Maar meestal in een vloer die boven het niveau van de straat ligt. Dus terugstromen van afvalwater is dan normaal gesproken bijna niet mogelijk. Schrobputten die beneden straatwerkniveau liggen lopen de kans bij maximale vulling van het hoofdriool over te stromen. Dit is het geval bij de Oude Haven/Havendijk. Het afsluiten van de schrobputten maakt het onmogelijk dat afvalwater terugstroomt maar maakt gebruik van de putjes ook onmogelijk. Mogelijk dat gekeken kan worden naar een afsluitbare schrobput die alleen gebruikt wordt op de momenten dat dit nodig is maar voor de rest van de tijd afgesloten is.

Dit vraagt enige discipline van de bewoner omdat na gebruik de put afgesloten moet worden. Terugslagklep rioolhuisaansluiting In het dorp zijn er situaties geweest waarbij er afvalwater terugliep naar/in een pand. In die gevallen zijn er succesvol terugslagkleppen geplaatst. Voorwaarde hierbij is dat in de leiding waarin de klep wordt geplaats alleen vuilwater wordt afgevoerd en er geen regenwater leiding achter de klep is aangesloten. Het pand moet regenwater lozen buiten deze leiding om. De panden bij de Havendijk/Oude haven voldoen niet aan deze voorwaarde. Mogelijk dat de regenwaterafvoer van de betreffende panden afgekoppeld kan worden van de vuilwaterleiding, In dat geval kan een terugslagklep wel toegepast worden. Bewoners moeten dan wel bereid zijn mee te werken aan het afkoppelen van het dak. Specifieke oplossingen Terugslagklep hoofdriool Omdat het vuilwaterstelsel van de Oude Haven aangesloten is op het gemengde stelsel van de Hoekstraat gedraagt dit vuilwater stelsel zich bij (hevige) regen als een gemengd stelsel. De beschikbare ruimte in de vuilwaterleiding wordt gevuld met gemengd afvalwater. Met een terugslagklep in het hoofdriool die de verbinding vormt met de Hoekstraat kan voorkomen worden dat het niveau in dit vuilwater stelsel kritische waarden bereikt. Gemengd water kan niet meer terugstromen.

Maar door deze terugslagklep is afvoer van vuilwater van de panden aan de Oude Haven richting Hoekstraat niet meer mogelijk. Om afvoer toch te garanderen moet dan een pompinstallatie zorgen voor afvoer van vuilwater. Een pompinstallatie vraagt een aanzienlijke eenmalige investering en vraagt energie (elektra). Verder moet jaarlijks onderhoud worden gepleegd zoals aan alle pompinstallaties van de gemeente. Deze voorziening zou geïnstalleerd kunnen worden als er geen andere oplossingen voorhanden zouden zijn. Die zijn er echter wel waardoor deze optie vervalt. Ter informatie. Voor het plaatsen van een pompinstallatie nabij de Oude Haven/Hoekstraat moet een vergunning aangevraagd worden bij het waterschap omdat plaatsing in of nabij een hoofdwaterkering plaatsvindt. Investeringen Met alle bovengenoemde oplossingen zijn kosten gemoeid. Er is onderscheid gemaakt in eenmalige investeringen en jaarlijks terugkerende kosten. Hierbij wordt opgemerkt dat voor het afsluiten van de toiletvoorziening niet direct een maatregel voorhanden is. Dat is een maatwerk oplossing. Bij de maatregel terugslagklep hoofdriool is het voordeel dat bij deze maatregel meerdere panden die lozen op het hoofdriool in de Oude Haven belang hebben hoewel deze overige panden tot nu toe geen klachten hebben. Voorwaarde daarbij is dat dan van deze panden het regenwater ook afgekoppeld moet worden.

Zie tabel 1 voor een overzicht van de kosten.

RIOLERING Havendijk/Oude Haven Problematiek schrobputjes in kelders 6 adressen met klachten schrobput, 1 adres met wc kosten voor: Maatregel panden

kosten

bewoner

gemeente

Afsluiten schrobput inpandig (6 adressen)

€

600,00

ja

nee

Plaatsen afsluitbare schrobput inpandig (6 adressen)

€

1.500,00

ja

nee

Voorziening afsluiten toilet (1 adres)

PM

ja

nee

Afkoppelen regenwater (6 adressen)

€

6.000,00

nee

ja

Leveren en plaatsen reinigbare terugslagklep

€

11.500,00

ja

nee

Afkoppelen regenwater overige panden

€

7.000,00

nee

ja

Maatregel hoofdriool

kosten

Leveren en plaatsen terugslagklep hoofdriool

€

35.000,00

nee

ja

€

1.500,00

nee

ja

incl. pompinstallatie en elektra aansluiting onderhoud jaarlijks Tabel 1: Overzicht investeringen

Conclusie De schrobputjes van de betreffende panden liggen lager dan het omringende maaiveld. Dit is een niet vaak voorkomende situatie. Door vulling van het rioolstelsel bij hevige regenval stijgt het waterpeil in het stelsel tot boven het niveau van de putjes waardoor afvalwater terugloopt. De kans op hevige regenval is door de klimaatontwikkeling toegenomen waardoor volledige vulling van het stelsel vaker voorkomt. Hierdoor neemt ook de kans dat kelders onderlopen toe. Het terugstromen van afvalwater in de kelder is niet het gevolg van het handelen van de gemeente. Dat geldt ook voor de toename van hevige regenval. Met de diverse oplossingen (welke dan ook) gaan kosten gepaard. Deze kosten moeten daar neergelegd worden waar ze thuishoren. De kosten van maatregelen specifiek voor het voorkomen van overstromende schrobputjes horen bij de bewoners van de betreffende panden te liggen. Het plaatsen van een reinigbare terugslagklep is mogelijk, maar alleen na het afkoppelen van het dakvlak. De gemeente zal dan het plaatsen van de terugslagkleppen uitvoeren in overleg met de bewoner op kosten van de bewoner. De kosten van het afkoppelen van de daken zouden voor rekening van de gemeente moeten komen. Als voorbeeld hiervoor dienen andere projecten in ons dorp waarbij in het project het afkoppelen van daken is meegenomen.

Hoewel het rioolproject Oude Haven al enige tijd geleden is uitgevoerd (2014) is het billijk bewoners daarin alsnog te ontzorgen. Het uitvoeren van de maatregel in het hoofdriool (inclusief jaarlijkse kosten) zou voor rekening van de gemeente moeten komen. De noodzaak voor deze maatregel ontbreekt echter. Opmerkingen Het vraagt discipline van de bewoners bij het plaatsen van een afsluitbare schrobput deze af te sluiten na gebruik. Bewoners zijn gedurende de afgelopen periode voortdurend betrokken bij de onderzoeken en constateringen. Ook zijn zij op de hoogte gehouden van mogelijke oplossingsrichtingen.

Bijlage. Situatie Oude Haven Havendijk