SM 1163917 bijlage Jaarverslag leerplicht 2020 - 2021

Jaarverslag leerplicht Schooljaar 2020 - 2021

1

Inhoudsopgave 1

Inleiding ............................................................................................................................... 3

2

Werkwijze leerplicht ............................................................................................................. 4 2.1

Recht op onderwijs .................................................................................................................. 4

2.2

Toezicht op leerplicht ............................................................................................................... 4

2.3

Interventies .............................................................................................................................. 4

2.4

Methodische Aanpak Schoolverzuim ....................................................................................... 4

2.5

M@ZL methodiek ..................................................................................................................... 5

2.5

Vrijstellingen ............................................................................................................................ 5

2.5.1 3

Terugblik Schooljaar 2020 - 2021 ........................................................................................... 6 3.1

Corona ...................................................................................................................................... 6

3.1.1

Basisonderwijs.................................................................................................................. 6

3.1.2

Voortgezet onderwijs ....................................................................................................... 6

3.2

4

Beoordelingstafel ............................................................................................................. 5

Cijfers........................................................................................................................................ 7

3.2.1

Aantallen leerlingen ......................................................................................................... 7

3.2.2

Leerlingenadministratie ................................................................................................... 7

3.2.3

Verzuimmeldingen ........................................................................................................... 7

3.2.4

Proces Verbaal.................................................................................................................. 8

3.2.5

Vrijstellingen .................................................................................................................... 8

3.2.6

Thuiszitters ....................................................................................................................... 8

Vooruitblik en ontwikkelingen schooljaar 2021 – 2022 ........................................................... 9 4.1

Bezoeken van de scholen ......................................................................................................... 9

4.2

Melden door speciaal basis- en voorgezet onderwijs en speciaal onderwijs .......................... 9

4.3

Dag van het Recht op Onderwijs en Ontwikkeling en kinderburgemeester ........................... 9

4.4

Scholing en samenwerking....................................................................................................... 9

4.5

Samenwerking BBS ................................................................................................................... 9

Bijlage

Soorten verzuim en soorten vrijstellingen .................................................................... 10

2

1

Inleiding

Het schooljaar 2020 - 2021 was een bijzonder schooljaar vanwege de impact van corona op het onderwijs. De sluiting van de scholen tijdens de tweede lockdown vergde veel van de leerlingen, hun ouders/verzorgers en de medewerkers binnen het onderwijs. Het jaar stond in het teken van digitaal lesgeven (afstandsonderwijs). Daarnaast waren de coronamaatregelen zoals het testen, quarantaine, mondkapjes, anderhalvemetersamenleving en vaccinaties aan de orde van de dag. Een kind is leerplichtig vanaf de eerste dag van de maand die volgt op de maand waarin het kind vijf jaar is geworden. Aan het recht op onderwijs zijn duidelijke plichten verbonden voor ouders of verzorgers, scholen en de gemeente. Tot en met het schooljaar waarin iemand 16 wordt, geldt een leerplicht. Daarna valt de jongere onder de zogenoemde kwalificatieplicht. Deze jongere moet een voltijdsopleiding volgen. Deze plicht duurt tot de dag waarop de jongere een startkwalificatie haalt of tot de jongere 18 jaar is. Een startkwalificatie is een diploma van de havo, het vwo of het mbo niveau 2 of hoger. Tegenwoordig wordt overigens steeds meer gesproken over ‘leerrecht’ in plaats van de ‘leerplicht’. Dit met het oog op een positievere beeldvorming alsmede dat er meer aandacht is voor de preventieve kant.

Dit jaarverslag geeft informatie over het in de gemeente gevoerde beleid inzake de handhaving van de leerplicht en de kwalificatieplicht en de resultaten daarvan. Met dit jaarverslag wordt gelijktijdig voldaan aan de wettelijke verplichting 1 om de gemeenteraad hierover te informeren.

1 Wettelijke verplichting op grond van artikel 25 van de Leerplichtwet 1969

3

2

Werkwijze leerplicht

In samenwerking met alle lokale en regionale partners binnen het onderwijs, de zorg en de arbeidsmarkt wordt beoogd om alle jongeren in staat te stellen om voldoende kennis en basisvaardigheden te ontwikkelen waardoor zij goed zijn toegerust om succesvol zelfredzaam te worden. Op deze wijze wordt gestreefd naar schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten tegen te gaan en daarmee het aantal jongeren dat met een startkwalificatie het onderwijs verlaat te vergroten. Wel wordt opgemerkt dat niet alle vormen van onderwijs in Bunschoten passend zijn voor iedere leerling. Juist voor leerlingen die buiten de boot dreigen te vallen, wordt met de betrokken partners alles in het werk gesteld om een passend aanbod te bieden – zo thuisnabij als mogelijk.

2.1

Recht op onderwijs

Het recht op onderwijs is een grondrecht voor alle kinderen in Nederland. Kinderen hebben recht op onderwijs, zodat ze zich kunnen ontwikkelen tot mondige, zelfstandige volwassenen, voldoende toegerust om te participeren in de maatschappij; voor zover dit past binnen hun mogelijkheden. Om goed voorbereid te zijn op de toekomst is het belangrijk om een diploma te halen.

2.2

Toezicht op leerplicht

Tegelijkertijd hebben kinderen de plicht om naar school te gaan. Ouders/verzorgers zijn verplicht om kinderen in te schrijven op een school en om toe te zien op het schoolbezoek. Vanaf 12 jaar zijn de kinderen zelf ook verantwoordelijk voor hun schoolbezoek. Scholen registreren (melden) de aan- en afwezigheid van leerlingen en gemeenten houden toezicht op het naleven van de leer- en kwalificatieplicht. Deze staan in de Leerplichtwet beschreven. De leerplichtambtenaar kan pas iets doen als het verzuim of een melding bekend is. Scholen melden het ‘ongeoorloofd’ of ‘overig’ verzuim in DUO (Dienst Uitvoering Onderwijs). De leerplichtambtenaar heeft inzicht in de verzuimregistratie van DUO. De leerplichtambtenaar houdt toezicht op de naleving van de regels uit de Leerplichtwet en heeft een belangrijke taak bij het voorkomen en aanpakken van ongeoorloofd schoolverzuim en bij het voorkomen van voortijdig schooluitval. De leerplichtambtenaar heeft hierbij signalerende, preventieve en handhavende taken.

2.3

Interventies

Bij het handhaven van de leerplicht staat een integrale aanpak voorop. Door een sluitend netwerk te vormen, kan worden voorkomen dat leerplichtige jongeren verzuimen, met problemen rondlopen of zonder startkwalificatie de school verlaten. De leerplichtambtenaar onderneemt verschillende acties (interventies) om verzuim te voorkomen of te stoppen. Beginnend schoolverzuim wordt aangepakt met een waarschuwingsbrief. De leerplichtambtenaar voert verzuimgesprekken met ouders/verzorgers en leerlingen op het gemeentehuis. Wanneer het handig is dat de mentoren/of een (zorg)medewerker van de school bij het gesprek aanwezig zijn, vindt het gesprek op school plaats. In een enkel geval verwijst de leerplichtambtenaar de jongere naar HALT of maakt een proces verbaal op.

2.4

Methodische Aanpak Schoolverzuim

De Methodische Aanpak Schoolverzuim (MAS) is in 2017 in gebruik genomen. Deze integrale aanpak van schoolverzuim beschrijft vier routes met als doel het verzuim te voorkomen en te stoppen. De aanpak is licht waar het kan en zwaarder waar nodig. Een effectieve en eenduidige aanpak van schoolverzuim vraagt, zeker als er sprake is van achterliggende problematiek, om samenwerking van de ketenpartners. De MAS is daarom ontwikkeld door Ingrado (brancheorganisatie voor leerplicht/RMC), Raad voor de Kinderbescherming, Halt en het Openbaar Ministerie. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten deelt de visie en MAS-aanpak.

4

2.5

M@ZL methodiek

M@ZL (spreek uit mazzel) staat voor Medische Advisering van de Ziekgemelde Leerling. Met M@ZL wordt er proactief gereageerd op zorgwekkende ziekteverzuim signalen (vier ziekmeldingen in twaalf weken of een zevende schooldag aaneengesloten in het voortgezet onderwijs en het mbo). De scholen, JGZ-instellingen en gemeenten werken autonoom samen om snel de problematiek te herkennen en een passende oplossing te bieden. De school signaleert, de jeugdarts adviseert en de leerplichtambtenaar handhaaft.

2.5

Vrijstellingen

Ouders moeten ervoor zorgen dat hun kind staat ingeschreven op een erkende school. In een aantal gevallen worden ouders vrijgesteld van deze plicht. In de Leerplichtwet (artikelen 5, 11 en 15) staat aangegeven voor welke situaties vrijstelling van de leer- en/of kwalificatieplicht kan worden gegeven zoals: • • • • • •

Lichamelijke of psychische gronden; Bedenkingen tegen de richting van het onderwijs; Inschrijving op een school in het buitenland; Trekkend bestaand; Volgen van ander onderwijs; Gewichtige omstandigheden.

Een vrijstelling van de Leerplichtwet geldt in principe voor één schooljaar, tenzij er sprake is van dusdanige zware redenen dat een kind gedurende de hele schoolloopbaan wordt vrijgesteld van de leerplicht. 2.5.1 Beoordelingstafel Om na te gaan of een vrijstelling nodig is, wordt een aanvraag om vrijstelling eerst bekeken door de ‘Beoordelingstafel’ bij het samenwerkingsverband (SWV De Eem en SWV Eemland). Een aanvraag wordt zowel bekeken vanuit passend onderwijs als vanuit sociaal medisch oogpunt. Dit wordt gedaan door een ‘Beoordelingstafel’. Aan deze tafel zit een team van experts zoals een onderwijsondersteuner van het samenwerkingsverband en een onafhankelijk aangestelde GGD jeugdarts. Op verzoek kunnen ouders of de betrokken wijkteammedewerker aansluiten. Samen gaan zij na of er mogelijkheden zijn voor het kind om naar een school te gaan (in combinatie met ondersteuning/behandeling), of dat een vrijstelling van leerplicht nodig is. Komt de Beoordelingstafel tot de conclusie dat het kind naar school kan, dan zal het samenwerkingsverband ervoor zorgdragen dat het kind kan worden toegelaten tot een passende school. Is de uitkomst van de Beoordelingstafel dat het kind (nog) niet naar school kan, dan ontvangt de ouder van de GGD jeugdarts een ‘sociaal medisch advies’ (SMA). Hiermee doet de ouder bij de leerplichtambtenaar ‘beroep op vrijstelling’.

5

3

Terugblik Schooljaar 2020 - 2021

3.1

Corona

Vanaf half december 2020 zijn de coronamaatregelen voor de tweede keer ingegaan. Tijdens deze tweede lockdown werden scholen gesloten. De lessen werden ‘online’ georganiseerd wat voor een aantal leerlingen lastig was. Anderzijds hadden andere leerlingen juist baat bij het ‘online’ onderwijs. Vanwege de sluiting van de scholen en de coronacrisis, werd de taak van de leerplichtambtenaar anders. De functie van de leerplichtambtenaar was nu gericht op gedeelde maatschappelijke zorg met de samenwerkingspartners. Het contact met de leerling, het in beeld zijn van alle leerlingen en of zij in staat waren om onderwijs te volgen stonden centraal. Ofwel: tijdens dit bijzondere schooljaar lag de rol van de leerplichtambtenaar - nog meer dan voorheen - op het tijdig signaleren van (achterliggende) problematiek, samenwerking met de betrokken partners en zo nodig doorverwijzen. Opvallend was dat sommige leerlingen meer op straat waren. Mede door het missen van de structuur van het fysiek bezoeken van de school, kwam een aantal leerlingen sneller in aanraking met politie/justitie. Andere (corona-gerelateerde) zwaardere problematiek zoals diefstal, huiselijk geweld, geweldpleging en andere overtredingen kwam ook voor naast voorkomende problematiek rondom alcohol en drugs, sexting en cyberpesten.

Vaak waren er meerdere rondetafel gesprekken (online) voor een leerling noodzakelijk in het kader van monitoring. Gedurende het schooljaar 2020 – 2021 was er angst dat leerlingen en/of medewerkers van het onderwijs besmet raakten, of dat leerlingen kwetsbare personen in hun directe omgeving konden besmetten. Hierdoor werden leerlingen soms werden thuisgehouden. School en ouders moesten dan samen naar een alternatief passend onderwijsprogramma zoeken. De leerplichtambtenaar trad in dergelijke corona-gerelateerde situaties niet handhavend op; in lijn met de landelijke richtlijnen. Logischerwijze trad de leerplichtambtenaar eveneens niet handhavend op wanneer school niet werd bezocht tijdens de tweede lockdown aangezien de scholen dicht waren. Scholen mochten overigens geen relatief verzuim2 melden. Vanwege de coronamaatregelen, heeft de leerplichtambtenaar de scholen niet kunnen bezoeken zoals gebruikelijk is aan elk begin van het schooljaar. Ditzelfde geldt voor de Dag van het Recht op Onderwijs en Ontwikkeling (jaarlijks op 20 november). Landelijk werd er wel aandacht aan besteed. 3.1.1 Basisonderwijs De basisscholen waren van 15 december 2020 tot 9 februari 2021 gesloten.

Kinderen in een kwetsbare positie (die thuis geen veilige basis hadden) en kinderen met één of twee ouders met een cruciaal beroep en wanneer zij de opvang niet zelf kregen georganiseerd mochten wel naar school (= noodopvang). 3.1.2 Voortgezet onderwijs De scholen voor het voortgezet onderwijs waren van 15 december 2020 tot 7 juni 2020 gesloten. Enkele uitzonderingen werden gemaakt voor o.a. eindexamenleerlingen, het volgen van praktijklessen en leerlingen in een kwetsbare positie (die thuis geen veilige basis hadden).

2 Zie Bijlage voor uitleg over soorten verzuim

6

3.2

Cijfers

3.2.1 Aantallen leerlingen In onderstaande tabel ziet u de aantallen leer- en kwalificatieplichtigen van de gemeente Bunschoten.

Peildatum

BRP-Personen 17 jaar

BRP-Personen 5 t/m 16 jaar

Kwalificatieplichtig

Volledig leerplichting

1-10-2021

300

3398

1-10-2020

279

3413

1-10-2019

271

3421

3.2.2 Leerlingenadministratie Door de overstap naar een nieuw automatiseringssysteem (CAREL) kunnen de management- en beheerrapportages, wettelijke rapportages (art.25) en VSV- effectrapportages niet worden gegenereerd. Dit is in meerdere gemeenten in de regio het geval en hier wordt aan gewerkt. Daarnaast waren - vanwege coronamaatregelen – de trainingen om met het systeem te werken uitgesteld waardoor er vertraging op is getreden. Bovendien zouden deze cijfers vanwege de coronacrisis sowieso in een andere context moeten worden bezien. De leerplichtambtenaar kon wel de (verzuim)meldingen uit DUO ontsluiten. 3.2.3 Verzuimmeldingen De leerplichtambtenaar werd tijdens het schooljaar 2020 – 2021 verschillende keren ingeschakeld wanneer leerlingen niet ‘online’ kwamen en er door school geen contact met de leerling en hun ouders/verzorgers kon worden gelegd. De leerplichtambtenaar pakte dit verder op. Onderstaande gegevens zijn wel bekend. Relatief verzuim3: Basisonderwijs:

7

Voortgezet Speciaal Onderwijs: 4

(waarbij 2 herhaald)

Voortgezet Onderwijs: 23

(waarbij 4 herhaald)

MBO:

(waarbij 11 herhaald)

21

Luxe verzuim: Basisonderwijs:

7

Voortgezet Onderwijs: 3

3 Zie Bijlage voor uitleg over soorten verzuim

7

3.2.4 Proces Verbaal De leerplichtambtenaar heeft in het schooljaar 2020 – 2021, 2 keer een Proces Verbaal uitgeschreven voor 2 leerlingen (voortgezet speciaal onderwijs). Dit waren verzuimen die al liepen vanaf 2020 en waarvan de leerlingen door andere vergrijpen al veroordeeld waren. In samenspraak met het Openbaar Ministerie werd besloten om een Proces Verbaal op te maken om in een gedwongen kader verder te gaan. 3.2.5 Vrijstellingen De leerplichtambtenaar heeft afgelopen schooljaar 3 keer een vrijstelling gegeven op basis van lichamelijke of psychische gronden (art.5a): 2 keer voortgezet onderwijs en 1 keer basisonderwijs. 3.2.6 Thuiszitters Een thuiszitter is een leerplichtige jongere, die staat ingeschreven op een school, maar zonder geldige reden vier weken of langer niet naar school gaat (Thuiszitterspact regio Eemland). Verschillende partijen (waaronder de gemeenten in de regio Amersfoort) plegen inzet om te bereiken dat geen enkel kind langer dan drie maanden thuiszit zonder passend aanbod van onderwijs en/of zorg. De leerplichtambtenaar had afgelopen schooljaar geen thuiszitters; de leerlingen waren in beeld waardoor tijdig zorg of een ander passend traject opgestart kon worden.

8

4

Vooruitblik en ontwikkelingen schooljaar 2021 – 2022

Voor het inmiddels huidige schooljaar 2021 – 2022 geven we extra aandacht aan onderstaande speerpunten. Dit naast de reguliere leerplichttaken.

4.1

Bezoeken van de scholen

De leerplichtambtenaar bezoekt in het najaar 2021 alle basisscholen en het voortgezet onderwijs in Bunschoten. Het is belangrijk dat de directeuren en de leerplichtambtenaar elkaar persoonlijk kennen zodat gemakkelijker het contact wordt gelegd – indien nodig. Tijdens deze schoolbezoeken informeert de leerplichtambtenaar hoe het afgelopen jaar is ervaren en of er vragen of wensen zijn. Daarnaast wordt het melden doorgenomen.

4.2

Melden door speciaal basis- en voorgezet onderwijs en speciaal onderwijs

Vanuit speciaal basis- en voortgezet onderwijs en speciaal onderwijs wordt mondjesmaat melding gemaakt van verzuim. Meldingen komen in de praktijk meer voort uit het feit dat deze leerlingen voor een langere periode niet meegaan met het vervoer. Er wordt dan door de gemeente navraag gedaan. Omdat zowel de uitvoering van de leerplicht als van het leerlingenvervoer door de leerplichtambtenaar wordt gedaan, is er sneller en beter zicht in de schoolgang van kinderen die naar speciale scholen (basis- en voorgezet onderwijs) gaan. In voorkomende gevallen vraagt de leerplichtambtenaar aandacht voor het melden bij deze scholen. Dit heeft geresulteerd in meer en beter overleg met de SBO-scholen in Amersfoort. Het is echter ondoenlijk om al deze scholen eveneens te bezoeken.

4.3

Dag van het Recht op Onderwijs en Ontwikkeling en kinderburgemeester

De Dag voor de Rechten van het Kind en de Dag van de Leerplicht zijn samengevoegd tot de Dag van het Recht op Onderwijs en Ontwikkeling (20 november). Het doel van deze dag is om stil te staan bij het recht op onderwijs en ontwikkeling door alle betrokken partijen: leerlingen, ouders, scholen, leerplichtambtenaren, bestuurders, etc. We onderzoeken of lokaal aandacht gegeven kan worden aan deze dag waarbij een rol voor de kinderburgemeester – eventueel in samenwerking met de leerplichtambtenaar en wethouder onderwijs - weggelegd kan zijn.

4.4

Scholing en samenwerking

De leerplichtambtenaar neemt deel aan de jaarlijkse bij- en nascholing voor de BOA 4-bevoegdheid. De leerplichtambtenaar neemt deel aan het MBO-overleg, aan de brancheorganisatie dag van Ingrado en aan het netwerkoverleg schoolverlaters. In de regio wordt samengewerkt en vindt afstemming plaats met leerplichtambtenaren. Er vindt enkel keren per jaar ‘thema-overleg’ plaats tussen de leerplichtambtenaren in de regio, Raad voor de kinderbescherming, Openbaar ministerie en SAVE/Veilig Thuis. De samenwerking en afstemming in de regio is van belang bij de wijze van benadering van leerlingen. Gelijke bejegening en behandeling van leerlingen die dezelfde school bezoeken, wordt beoogd – ongeacht in welke gemeente de leerlingen woonachtig zijn.

4.5

Samenwerking BBS

Tussen de leerplichtambtenaren met BOA-bevoegdheid in Baarn, Bunschoten en Soest is een nauwe samenwerking op het terrein van de leerplicht. Het werkgebied van deze BOA’s is uitgebreid naar de andere twee gemeenten. Dit is handig wanneer in een van de gemeenten onverhoopt geen BOA beschikbaar is, bijvoorbeeld door langdurige ziekte van een BOA. Samenwerken en elkaar in voorkomende gevallen kunnen vervangen, vermindert de kwetsbaarheid. In april 2019 is hiertoe een samenwerkingsovereenkomst tussen de gemeenten akkoord bevonden en ondertekend door de Hoofdofficier van Justitie van het arrondissement Midden Nederland en door de direct toezichthouder, de korpschef van de politie.

4 Buitengewoon opsporingsambtenaren

9

Bijlage Soorten verzuim en soorten vrijstellingen

Soorten verzuim Absoluut verzuim

Een leerling staat niet ingeschreven bij een school of onderwijsinstelling, zonder dat hij/zij hiervoor een vrijstelling heeft.

Relatief verzuim

Een leerling staat wel ingeschreven bij een school of onderwijsinstelling, maar zonder geldige reden les- of praktijktijd verzuimt. Relatief verzuim is onder te verdelen in luxeverzuim en overig verzuim (voorheen signaalverzuim).

Luxe verzuim

Een leerling wordt meegenomen door de ouder(s) voor een omstandigheid zonder dat de directeur hiervoor toestemming heeft gegeven (bijvoorbeeld vakantie / familiebezoek).

Overig verzuim (voorheen signaalverzuim)

Een leerling gaat niet naar school vanwege achterliggende problematiek (bijvoorbeeld sociaal-emotioneel of een moeilijke gezinssituatie) – herhaaldelijk ongeoorloofd afwezig

Soorten vrijstellingen Artikel 5 sub a

Jeugdigen die wegens lichamelijke of psychische gronden geen onderwijs kunnen volgen.

Artikel 5 sub b

Ouders met bezwaren tegen de richting van het onderwijs op alle binnen redelijke afstand van de woning gelegen scholen of onderwijsinstellingen.

Artikel 5 sub c

Jeugdigen die ingeschreven staan en onderwijs volgen op een school of onderwijsinstelling buiten Nederland.

Artikel 11 sub g

Jeugdigen die wegens “andere gewichtige omstandigheden” tijdelijk verhinderd zijn de school te bezoeken. Het zijn omstandigheden die buiten de wil van ouders en/of jeugdigen liggen. Dit is een verlofregeling, in tegenstelling tot de andere genoemde vrijstellingsgronden blijft de jeugdige ingeschreven op de school.

Artikel 15

Jeugdigen die ander onderwijs volgen wegens bijzondere omstandigheden. Hieronder kan vallen een interne opleiding vanuit een werkgever.

10