SM 1161925 bijlage Plan van Aanpak - Versterking dorpskern Spakenburg Centrum 2021

Plan van Aanpak Versterking dorpskern Spakenburg Centrum 2021 1.1 Aanleiding en vraag Het centrumgebied van Spakenburg beschikt over een sterke lokale economie vanwege de aanwezigheid van zowel een stevige maakindustrie als toeristische functies. Binnen de dorpskern is van oudsher sprake van actief ondernemerschap. Dit blijkt alleen al uit het aantal verenigingen en stichtingen dat is opgericht om de gezamenlijke belangen te behartigen. Tot 2021 investeerden de ondernemers, door middel van een bedrijveninvesteringszone (BIZ), gezamenlijk in de vitaliteit van Spakenburg Centrum. Uit de draagvlakmeting in november 2020 bleek onvoldoende draagvlak om de bestaande BIZ met vijf jaar te verlengen. Bunschoten-Spakenburg ambieert in haar Centrumvisie 2017-2023 een compact, aantrekkelijk en compleet centrum. Waarbij andere functies dan detailhandel belangrijker worden en meer met elkaar vervlochten worden om de totaalbeleving te stimuleren. Het gezamenlijk optrekken van gemeente, ondernemers, vastgoedeigenaren en andere stakeholders moet leiden tot een toekomstbestendig centrumgebied. Tegelijkertijd staat de vitaliteit van dorpskernen en winkelgebieden al jaren onder druk. Door veranderend consumentengedrag verdwijnt de detailhandel steeds meer uit het straatbeeld.

De coronacrisis versnelt dit proces, met naar verwachting grote effecten voor de detailhandel en de horeca na het wegvallen van de overheidssteun. De gemeente Bunschoten wil proactief inspelen op de huidige tendens en anticiperen op de groeiende problematiek door de samenwerking terug te brengen in Spakenburg Centrum. Stad & Co is gevraagd om een plan van aanpak op te stellen voor de implementatie van een alternatieve c.q. hernieuwde samenwerkingsen financieringsvorm. Stad & Co voelt zich bij deze opdracht als een vis in het water. We brengen graag onze kennis en ervaring uit anderen dorpen en steden mee voor het realiseren van een gemeenschappelijk, breed gedragen plan voor Spakenburg Centrum.

1.2 Onze visie op de opdracht

Samenwerking is de basis Samenwerking is het fundament van vitale, levendige en leefbare centrumgebieden. Wij geloven in de kracht van samenwerkende stakeholders om crisissituaties en veranderingen in het winkellandschap het hoofd te bieden. Dat maakt een (geformaliseerd) samenwerkingsverband tot één van de krachtigste instrumenten om het lokale ondernemings- (en vastgoed)klimaat positief te beïnvloeden. Samen zijn we sterker en slagvaardiger dan alleen. Inspelen op nieuwe uitdagingen Onder invloed van snelle veranderingen neemt de onderlinge afhankelijkheid van de stakeholders toe om het verschil te kunnen (blijven) maken. Om de trend ‘online bestellen’ het hoofd te bieden, de winkeldiversiteit te behouden en ook in de toekomst jong, ondernemend en innovatief talent aan te trekken is het zaak dat er gewerkt wordt aan een samenhangend en toekomstbestendig centrum. Sociale meerwaarde groeit Om bestaande bezoekers aan het centrum van Spakenburg te binden, hun verblijfsduur te verlengen en nieuwe bezoekers aan te trekken dient Spakenburg Centrum zich te onderscheiden ten opzichte van andere centra in de regio. Het is zaak dat alle partijen samenwerken, om ook de niet-fysieke kwaliteiten van Bunschoten-Spakenburg op de kaart te zetten.

Zowel de familiebedrijven, het havencafé als de werf dragen bij aan het beeld van het authentieke, gastvrije en historische centrum met veel sociale meerwaarde. Van verbindende doelen naar een passende organisatievorm De centrum-, economische- en toeristische visie vormen een duidelijke richting voor de toekomst van Spakenburg Centrum. We zullen samen met (vastgoed-) ondernemers en alle andere stakeholders deze toekomstrichting aanvullen, actualiseren en vertalen naar concrete, enthousiasmerende en verbindende doelen. Op basis van onze jarenlange ervaring weten we dat het opzetten van een organisatievorm in een centrumgebied alleen succesvol kan zijn als men

Plan van Aanpak: Versterking dorpskern Spakenburg Centrum 2021

1

Plan van Aanpak

enthousiast is over de gezamenlijke doelen. Het is onze stellige overtuiging dat we vanuit de inhoud komen tot de formele samenwerkings- en financieringsvorm die aansluit op de ambitie en het karakter van Spakenburg Centrum.

1.3 Stappenplan In dit hoofdstuk hebben we de hoofdlijnen uitgewerkt van de aanpak zoals wij die voor ogen hebben. Tijdens de voorbereiding en uitvoering houden we rekening met actuele ontwikkelingen en met eventuele specifieke wensen en behoeften. De activiteiten in het plan van aanpak bestaan uit drie delen: 1. Opstart, verkenning en draagvlak creëren, 2. Advisering samenwerkings- en financieringsvorm en 3. Implementatie (buiten deze offerte). De gepresenteerde planning is een concept en wordt na afstemming met de opdrachtgever definitief gemaakt. Elke fase sluit af met een overzicht van de beoogde resultaten. Fase 1: Opstart, verkenning en draagvlak creëren - mei t/m augustus 2021 Stap 1: Verdiepend startgesprek met opdrachtgever mei 2021 - 6 uur We starten het traject met een startoverleg met het projectteam, om de aandachtspunten in beeld te krijgen voor het verdere verloop van het traject. Daarnaast krijgen we graag de gemeentelijke visie op het vigerende beleid en de bestaande samenwerkingsstructuur in beeld. We maken samen afspraken over: samenwerking, afstemming, rolverdeling, participatie, plan en communicatie (intern en extern). Ook stellen we in deze fase het plan van aanpak en de bijbehorende planning definitief vast. Stap 2: Analyse beleidsdocumenten en trends en ontwikkelingen - mei t/m juni 2021 - 24 uur We vervolgen met een analyse van de relevante documenten.

Als belangrijkste vertrekpunt zien wij de Economische en Toeristische visie 2021-2024, de Centrumvisie BunschotenSpakenburg 2017-2023 en de Toekomstvisie BunschotenSpakenburg 2025. Overige relevante gegevens en documenten over het centrum van Spakenburg en de bestaande organisatiestructuur worden meegenomen, zoals jaarplannenen verslagen en koopstromenonderzoek. Evenals documenten van de gemeente en culturele en toeristische instellingen die van betekenis kunnen zijn. We brengen een schat aan kennis en praktijkervaring mee, en bepalen welke lokale, regionale en landelijke trends en ontwikkelingen relevant zijn voor Spakenburg Centrum. Ook het verdere verloop, de blijvende effecten en het (verwachte) herstel van de coronacrisis bieden aanknopingspunten voor de toekomst van Spakenburg Centrum. De impact van de coronacrisis en overige ontwikkelingen kunnen de

visie en focus van een toekomstig samenwerkingsverband aanscherpen. Stap 3: Opstellen concept ambitie en doelstelling voor Spakenburg Centrum - juni 2021 – 16 uur Op basis van de opgedane kennis en inzichten uit het startgesprek, de documentenanalyse en onze eigen ervaring uit andere steden en dorpen, formuleren we een concept ambitie en doelstelling voor het centrum van Spakenburg. We voorzien deze ambitie van een aantal mogelijk kansrijke thema’s en prioriteiten voor de toekomst.

Communicatie en weerstand - gedurende hele traject – 32 uur Gedurende het gehele proces informeren we proactief en transparant richting alle betrokken ondernemers en stakeholders. We communiceren over de start van het traject, we nodigen iedereen uit om input te leveren en geven regelmatig een tussentijdse terugkoppeling. In onze communicatie focussen we op enthousiasmeren, gemene delers en de toekomst: we inspireren en creëren gezamenlijk draagvlak. We zetten in de gehele aanpak in op zo veel mogelijk persoonlijk contact om goed zicht te krijgen op álle belangen. Het voeren van individuele gesprekken moet ervoor zorgen dat iedereen vrijuit kan spreken en zich gehoord voelt. We zijn ervaren in het succesvol omgaan met weerstand en zetten hiervoor onze kennis van communicatiestijlen in. Door in de gesprekken de profielen van de ondernemers te herkennen kunnen we hen spiegelen, valideren en bewust hun ‘taal’ spreken. Zo voelen zij zich eerder gezien en begrepen. Lastige gesprekken schuwen we niet. De coronacrisis kan teweegbrengen dat ondernemers niet alleen inhoudelijk maar ook financieel weerstand voelen. We signaleren tijdig onvoorziene omstandigheden en weerstand en anticiperen daar gepaste wijze op. We betrekken daarnaast onze communicatieprofessional voor advies bij alle kritieke communicatiemomenten en -uitingen.

Stap 4: Individuele gesprekken - juni t/m augustus 2021 –

86 uur Om centrumbreed informatie op te halen organiseren we persoonlijke gesprekken met de bestuurders van alle verenigingen en stichtingen. Daarnaast spreken we met individuele (vastgoed-)ondernemers en stakeholders die geen bestuursfunctie vervullen. We staan open

Plan van Aanpak: Versterking dorpskern Spakenburg Centrum 2021

2

Plan van Aanpak

voor iedereen die met ons wil praten over de toekomst van Spakenburg Centrum en gaan actief op zoek naar een diverse groep ondernemers, eigenaren en overige stakeholders. We streven naar circa 40 persoonlijke gesprekken. Daarnaast organiseren we twee keer per maand een offline of online inloopspreekuur, waar belanghebbenden laagdrempelig kunnen binnenstappen om hun input te leveren. We focussen tijdens de gesprekken op inspireren (mensen op ideeën brengen) en draagvlak creëren. Ook peilen we de wil en mogelijkheid van betrokkenen om zich actief in te zetten voor het vervolg. Met andere woorden: zien zij voor zichzelf een rol in een toekomstig bestuur of uitvoeringsorganisatie? Tijdens de persoonlijke gesprekken komen de volgende onderwerpen minimaal aan bod: • Organisatie en functioneren van de huidige verenigingen- en stichtingenstructuur • BIZ-geschiedenis, blokkades en pijnpunten • Toetsen en aanvullen van de (concept) ambitie en doelen voor het gebied • Overige wensen en behoeften van de (vastgoed-) ondernemers en stakeholders • Passende organisatie- en financieringsvorm • Bestuurlijke invulling en inzet toekomstige uitvoeringsorganisatie(s) Stap 5: Ontwikkelen Kansenkaart Spakenburg Centrum 2021-2025 - augustus 2021 – 24 uur Alle verzamelde input vanuit de documentenanalyse en de persoonlijke gesprekken zetten we vervolgens om naar een enthousiasmerende, heldere en

herkenbare ambitie, doelstelling(en), thema’s en prioriteiten voor Spakenburg Centrum. Deze vertalen we vervolgens naar een concrete, compacte en aantrekkelijke Kansenkaart Spakenburg Centrum 2021-2025. Een gedeeld toekomstperspectief creëert hernieuwde energie en focus onder de Spakenburgse ondernemers voor de komende jaren. Doel: een nieuwe gedeelde stip op de horizon. In overleg met de gemeentelijke projectgroep bepalen we het politiek-bestuurlijke traject voor de Kansenkaart Spakenburg-Centrum 2021-2025 en welke formele status dit document krijgt. We sluiten fase 1 af met een tussentijdse evaluatie met het projectteam. Resultaten fase 1 • Inzicht in de visie van de gemeente op het vigerende beleid en het versterken van Spakenburg Centrum;

•

•

• •

• •

• •

Inzicht in landelijke, regionale en lokale factoren die het functioneren van Spakenburg Centrum nu en in de toekomst beïnvloeden; Inzicht in de blijvende effecten en het (verwachte) herstel van de coronacrisis, die het functioneren van Spakenburg Centrum nu en in de toekomst beïnvloeden; Inzicht in het functioneren van de voormalige en huidige samenwerkingsstructuur; Geïnformeerde en geïnspireerde (vastgoed-) ondernemers en stakeholders; iedereen voelt zich gehoord; Gedeelde en hernieuwde ambitie en doelstellingen; Kansenkaart Bunschoten-Spakenburg 2021-2025, met hierin belangrijke thema’s en prioriteiten voor de komende jaren; Inzicht in mogelijk passende vormen van samenwerking en financiering; Beginnend draagvlak voor de implementatie.

Fase 2: Advisering samenwerkings- en financieringsmodel - augustus t/m december 2021

In fase 1 hebben we opgehaald wat er nodig is om het centrum en de samenwerking te versterken, en om de impact van onder andere veranderend consumentengedrag en de coronacrisis te lijf te gaan. We hebben de opgehaalde behoefte uit het gebied gekoppeld aan de gemeentelijke visies en landelijke ervaringen en ontwikkelingen. Dit alles is vertaald naar een compacte Kansenkaart 2021-2025. In de tweede fase gaan we aan de slag met het vertalen van deze gezamenlijke ambitie naar een uitvoeringsplan, ofwel: hoe gaan we de kansen samen verzilveren? Stap 6: Kopgroep Kansenkaart - september t/m december 2021 - 32 uur In de vorige fase hebben we een grote groep belanghebbenden betrokken. Onze ervaring leert dat er tijdens deze gesprekken altijd nieuwe energie ontstaat: enthousiaste ondernemers of belanghebbenden die zich actief in willen zetten voor het gebied. Vanuit deze energie formeren we een kopgroep die actief aan de slag gaat met de Kansenkaart Spakenburg Centrum 2021-2025. (Een afvaardiging van) het gemeentelijk projectteam neemt daarin ook zitting. Met deze kopgroep maken we een verdiepingsslag.

In circa vier inspirerende en creatieve sessies gaan we in op vragen als: Welke acties hebben prioriteit? Wie is verantwoordelijk voor welke actie? Wie betrekken we daar (nog meer) bij? Hoe organiseren we dat? Hoe betalen we dat? De kopgroep vormt tevens de basis van de toekomstige organisatie. Stad & Co begeleidt als onafhankelijk voorzitter de kopgroep. De leden gaan, waar mogelijk, direct aan de slag met de (korte termijn)

Plan van Aanpak: Versterking dorpskern Spakenburg Centrum 2021

3

Plan van Aanpak

acties; het laaghangend fruit waarmee direct zichtbare successen kunnen worden geboekt. Zo wordt het enthousiasme versterkt en houden we de energie erin. We adviseren en begeleiden de kopgroep-deelnemers in het vormgeven van hun rol in de organisatie en motiveren hen daarnaast om in gesprek te gaan en blijven met de achterban, buren, collega’s en bekenden. We begeleiden de kopgroep tot het einde van het jaar (waarna de ondersteuning/begeleiding van de nieuwe organisatie deze rol kan overnemen, zie stap 7). Stap 7: Advies organisatie- en financieringsvorm september/oktober 2021 – 48 uur De input uit fase 1 en vanuit de kopgroep Kansenkaart, gecombineerd met onze brede kennis en ervaring, zetten we om tot een bondig advies over ‘hoe de samenwerking in het gebied te borgen en financiële slagkracht te geven’. Concreet bevat dit advies drie onderdelen: • Een voorstel voor de (formele) organisatie van de (hernieuwde) samenwerking. De kopgroep vormt de basis van deze samenwerking. We gaan in op: rechtsvorm, taken, rollen, verantwoordelijkheden, commissies, werkgroepen en de toekomstige rol van de gemeente/gemeentelijke projectgroep. Ook zorgen we voor een goede mix van de diversiteit van belanghebbenden in Bunschoten-Spakenburg. We doen daarbij aanbevelingen voor de begeleiding en ondersteuning van deze organisatie per 1 januari 2022.

• In fase 1 spreken we de diverse stichtingen en verenigingen. Afhankelijk van wat er uit deze gesprekken komt, worden de actieve stichtingen en verenigingen vertegenwoordigd in de kopgroep (en nieuwe organisatie). In onze rapportage zullen we onderbouwd adviseren over de rol en positie van deze stichtingen en verenigingen in de nieuwe organisatie. • Een overzicht van mogelijke financieringsvormen voor de samenwerking, gekoppeld aan de in punt 1 voorgestelde organisatievorm. We gaan in op de voor- en nadelen van de diverse mogelijkheden in relatie tot de specifieke behoefte en ambitie voor Spakenburg-Centrum. We besluiten met een onderbouwd advies op welke financieringsvorm het beste kan worden ingezet.

In overleg met de gemeentelijke projectgroep bepalen we het politiek-bestuurlijke traject dat dit advies gaat doorlopen en welke formele status dit advies krijgt. We bespreken tegelijkertijd met de projectgroep wat het meest geschikte moment is om een presentatie aan de raad te geven. Oktober 2021 – 6 uur.

Stap 8: Afsluitende ‘startbijeenkomst’ - november 2021 – 16 uur Aan het einde van het traject organiseren we een brede (on- of offline) bijeenkomst voor alle stakeholders. De bijeenkomst is nadrukkelijk geen afsluitende bijeenkomst, maar een startbijeenkomst: vanuit de basis die is gelegd, wordt met hernieuwde energie ‘gestart’. Het doel van deze bijeenkomst is de centrumondernemers, vastgoedeigenaren en overige stakeholders breed te informeren over de stappen die zijn genomen: Wat is er opgehaald? Hoe is dat vertaald? Hoe gaan we vanaf hier verder? Omdat de input vanuit het gebied zelf komt, zullen de stakeholders zich herkennen in de voorgestelde acties en samenwerking. We versterken het draagvlak voor de voorgestelde richting: de kansenkaart wordt gepresenteerd, evenals de acties die daaruit voortvloeien en hoe deze acties worden opgepakt. Ook de eerste successen vanuit de kopgroep worden gedeeld. Dit werkt enthousiasmerend en men ziet daardoor dat de samenwerking zijn vruchten afwerpt. De nieuwe organisatie wordt voorgesteld en de voorgestelde financieringsvorm wordt ‘in de week’ gelegd. Het werkt versterkend als tijdens deze bijeenkomst de burgemeester en wethouder(s) een prominente rol spelen. Ten eerste door de voorgestelde acties te ondersteunen. Ten tweede kan de hernieuwde samenwerking worden bekrachtigd door een gezamenlijk convenant te ondertekenen.

Stap 9: Afsluiting en vervolg - december 2021 – 8 uur Na het activeren van de kopgroep, het opleveren van het adviesrapport en de bijeenkomst sluiten we het project officieel af. We evalueren met de gemeentelijke projectgroep het resultaat en bepalen samen de vervolgstappen, zoals bijvoorbeeld het traject om de financieringsvorm te implementeren en het begeleiden van de hernieuwde samenwerking.

Plan van Aanpak: Versterking dorpskern Spakenburg Centrum 2021

4

Plan van Aanpak

Resultaten fase 2 • Actieve en enthousiaste kopgroep • Adviesrapport met aanbevelingen voor organisatie, ondersteuning en financieringsvorm ten behoeve van de organisatie • Advies over de rol die de huidige stichtingen en verenigingen in de nieuwe organisatie spelen • Eerste acties ‘quick wins’ zijn door kopgroep opgepakt • Breed draagvlak voor het vervolg • Formeel convenant om de samenwerking te bekrachtigen • Stevige uitgangspunten voor de start van fase 3 (niet in deze offerte)

1.4 Samenwerking, afstemming en evaluatie met projectteam Mei t/m december – 54 uur Gedurende het gehele traject houden wij nauw contact met het projectteam van de gemeente. Bij voorkeur voeren we tweewekelijks een kort voortgangsgesprek. Tijdens dit overleg bespreken we de voortgang, interne en externe communicatie, rolverdeling en planning. Alle stappen die we nemen stemmen we zo samen af. Daarnaast leggen we alle tussenproducten voor aan het projectteam (zoals concept doel/ambitie, concept en definitieve kansenkaart, conceptadvies, etc.). Halverwege het traject evalueren we de voortgang en samenwerking. Deze evaluatie herhalen we na afloop van het project.

Fase 3: Implementatie 2022

Bij voldoende publiek en privaat draagvlak brengen we een aanvullende offerte uit voor het opzetten van de nieuwe samenwerkingsstructuur in het centrum van Spakenburg in 2022.

Alle ideeën, conclusies en gemaakte afspraken worden door Stad & Co gedocumenteerd. Na ieder overleg met de opdrachtgever/het projectteam worden deze gedeeld met alle aanwezigen. Ook alle gesprekken die we met de ondernemers en stakeholders voeren worden gedocumenteerd. Desgewenst kunnen deze opgevraagd worden. Belangrijke geluiden uit de gesprekken met grote of onverwachte gevolgen voor de voortgang van het traject of de toekomstige samenwerkingsstructuur worden gelijk gedeeld.

Plan van Aanpak: Versterking dorpskern Spakenburg Centrum 2021

5