SM 1161192 bijlage Jaarverslag leerplicht 2019 - 2020

Jaarverslag leerplicht Schooljaar 2019 - 2020

Inhoud

1. Inleiding

3

2. Cijfers (leerlingen, verzuim, vrijstellingen en thuiszitters)

4

3. Toelichting cijfers jaarverslag

7

4. Terugblik speerpunten schooljaar 2019 – 2020

9

5. Vooruitblik en ontwikkelingen 2020 – 2021

10

Bijlagen

11

-

Informatie soorten verzuim

-

Informatie soorten vrijstellingen

2

1

Inleiding

Het recht op onderwijs is een grondrecht voor alle kinderen in Nederland. Kinderen hebben recht op onderwijs, zodat ze zich kunnen ontwikkelen tot mondige, zelfstandige volwassenen, voldoende toegerust om te participeren in de maatschappij. Een kind is leerplichtig vanaf de eerste dag van de maand die volgt op de maand waarin het kind vijf jaar is geworden. Aan het recht op onderwijs zijn duidelijke plichten verbonden voor ouders of verzorgers, scholen en de gemeente. Ouders of verzorgers zijn verplicht om kinderen in te schrijven op een school en om toe te zien op schoolbezoek. Scholen registreren (melden) de aan- en afwezigheid van leerlingen en gemeenten houden toezicht op het naleven van de leer- en kwalificatieplicht. Deze staan in de Leerplichtwet beschreven. Om goed voorbereid te zijn op de toekomst is het belangrijk om een diploma te halen. Tot en met het schooljaar waarin iemand 16 wordt, geldt een leerplicht. Daarna valt de jongere onder de zogenoemde kwalificatieplicht. Deze plicht duurt tot de dag waarop de jongere een startkwalificatie1 haalt of tot de jongere 18 jaar is. De leerplichtambtenaar heeft een belangrijke taak bij het voorkomen en aanpakken van ongeoorloofd schoolverzuim en bij het voorkomen van voortijdig schooluitval. De leerplichtambtenaar heeft hierbij signalerende, preventieve en handhavende taken.

Tegenwoordig wordt overigens steeds meer gesproken over ‘consulent leerrecht’ in plaats van de ‘leerplichtambtenaar’. Dit met het oog op een positievere beeldvorming alsmede dat er meer aandacht is voor de preventieve kant. Dit jaarverslag geeft informatie over het in de gemeente gevoerde beleid inzake de handhaving van de leerplicht en de kwalificatieplicht en de resultaten daarvan. Met dit jaarverslag wordt gelijktijdig voldaan aan de wettelijke verplichting 2 om de gemeenteraad hierover te informeren.

1 Een startkwalificatie is een diploma van de havo, het vwo of het mbo niveau 2 of hoger. 2 Wettelijke verplichting op grond van artikel 25 van de Leerplichtwet 1969.

3

2

Cijfers

Aantallen leerlingen In onderstaande tabel ziet u de aantallen leer- en kwalificatieplichtigen van de gemeente Bunschoten.

Leeftijd

5 tot en met 16 jaar

Aantal leerlingen

Aantal leerlingen

Schooljaar 2018 - 2019

Schooljaar 2019 - 2020

3.404

3481

696

550

4.100

4.031

(volledig leerplichtig) 17 jaar tot 18 jaar (kwalificatieplichtig) Totaal

(peildatum 1 oktober 2019)

4

Cijfers verzuim en vrijstellingen (Opgave leerplichtgegevens – meldingen Dienst Uitvoering Onderwijs). Door de overstap naar een nieuw automatiseringssysteem (CAREL) bestaat de kans dat er in de cijfers een afwijking zit. Dit is een regionaal probleem en hier wordt aan gewerkt. Artikel uit de Leerplichtwet3

Vervangende leerplicht

• •

3a 3b

Vrijstellingen

• • •

5a 5b 5c

Absoluut verzuim Relatief verzuim

• •

Luxe Overig (voorheen signaal)

Handhaving Proces verbaal

• • • • • • • • • • •

Relatief verzuim Luxe verzuim Absoluut verzuim HALT Bij aanvang schooljaar Nieuwe gevallen daarna Verhuisd 18 jaar Verzuimgesprekken Waarschuwingsbrief Rondetafelgesprek met wijkteam / SWV / school / hulpverleners

Langdurig relatief verzuim Overige interventies

(speciaal)

(voortgezet)

basis onderwijs

speciaal onderwijs

•

1x

•

7x

•

2x

•

5

4x

voortgezet onderwijs

middelbaar

geen

beroepsonderwijs

onderwijs

•

4 x 5a

•

5x

•

5x

• •

2x 10 x

• •

8x 5x

Cijfers thuiszitters Een thuiszitter is een leerplichtige jongere, die staat ingeschreven op een school, maar zonder geldige reden vier weken of langer niet naar school gaat (Thuiszitterspact regio Eemland 4).

Thuiszitters

2017 - 2018

2018 - 2019

2019 - 2020

(Speciaal) Basisonderwijs

1

2

0

Voortgezet (speciaal) onderwijs

0

5

0

4 Verschillende partijen (waaronder de gemeenten in de regio Amersfoort) plegen inzet om te bereiken

dat geen enkel kind langer dan drie maanden thuiszit zonder passend aanbod van onderwijs en/of zorg. Het Middelbaar beroepsonderwijs heeft zich hier ook bij aangesloten.

6

3

Toelichting cijfers jaarverslag

Uit de cijfers blijkt dat het met de meeste leerplichtige jongeren in Bunschoten gelukkig goed gaat. In samenwerking met alle lokale en regionale partners binnen het onderwijs, de zorg en de arbeidsmarkt beogen we alle jongeren in staat te stellen om voldoende kennis en basisvaardigheden te ontwikkelen waardoor zij goed zijn toegerust om succesvol de arbeidsmarkt te betreden. Op deze wijze streven wij ernaar om schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten tegen te gaan en daarmee het aantal jongeren dat met een startkwalificatie het onderwijs verlaat te vergroten. Wel wordt opgemerkt dat niet alle vormen van onderwijs in Bunschoten passend zijn voor iedere leerling. Juist voor leerlingen die buiten de boot dreigen te vallen, wordt met de betrokken partners alles in het werk gesteld om een passend aanbod te bieden – zo thuisnabij als mogelijk.

Corona Vanaf half maart 2020 zijn de coronamaatregelen voor het eerst ingegaan. Scholen werden gesloten en er werden uitsluitend leerlingen toegelaten waarvan ouders een cruciaal beroep hadden en leerlingen met een onveilige thuissituatie. De lessen werden ‘online’ georganiseerd wat voor een aantal leerlingen lastig was. De leerplichtambtenaar is dan ook verschillende keren ingeschakeld wanneer leerlingen niet ‘online’ kwamen en er geen contact met de leerling (ouders) kon worden gelegd. Belangrijk was dat alle leerlingen in beeld waren. De leerplichtambtenaar heeft BOA-bevoegdheid en is tijdens de eerste lockdown als BOA op straat ingezet. Op straat werden soms leerlingen aangetroffen die op dat moment ‘online’ lessen moesten volgen. Vanzelfsprekend zijn de betreffende leerlingen hierop aangesproken (lik-op-stuk).

Basisonderwijs Afgelopen schooljaar waren er geen thuiszitters. Er waren minder verzuimmeldingen (7) in het basisonderwijs in vergelijking met het vorige schooljaar (13). De (speciale) basisscholen bellen vaker voor informatie met de leerplichtambtenaar en zij melden ook goed in het DUO systeem. Soms hoeft daar geen actie op worden ondernomen maar wordt het wel gemeld. Het melden en laagdrempelige contact met de leerplichtambtenaar is – vermoedelijk – mede te danken aan het jaarlijkse bezoek van de leerplichtambtenaar aan alle basisscholen in Bunschoten in het najaar. Tijdens deze bezoeken is de leerplichtambtenaar in gesprek gegaan over de MAS (Methodische Aanpak Schoolverzuim). Hierbij werd de folder uitgereikt die speciaal voor scholen is ontwikkeld over de MAS met daarin een duidelijke uitleg over hoe de visie is vanuit Raad voor de Kinderbescherming, Ministerie van Justitie en Veiligheid, VNG, Openbaar Ministerie, Bureau HALT en de branche-organisatie Ingrado.

Voortgezet onderwijs en middelbaar onderwijs Op het voortgezet onderwijs en middelbaar onderwijs waren er geen thuiszitters. Wel zijn er diverse incidenten voorgevallen bij leerlingen waarbij veel verschillende partijen waren betrokken vanwege de aard van de problematiek zoals gebruik van alcohol en drugs, sexting en cyberpesten. Vaak zijn er meerdere rondetafel gesprekken voor één leerling noodzakelijk in het kader van monitoring. Opvallend was dat de problematiek van sommige leerlingen groter/zwaarder is dan hetgeen zich op scholen afspeelt zoals diefstal, huiselijk geweld, geweldpleging en andere overtredingen waarbij deze leerlingen met de politie in aanraking kwamen.

7

Er waren minder verzuimmeldingen (5) in het voortgezet onderwijs in vergelijking met het vorige schooljaar (17). Ditzelfde geldt voor het middelbare onderwijs: 5 verzuimmeldingen terwijl er vorig schooljaar 10 meldingen waren. De MBO-scholen hebben ook meer oog voor het voorkomen van verzuim en voortijdige uitval. Een andere verklaring voor de afname van het verzuim kan de eerste lockdown zijn. Gedurende deze maanden waren immers alle leerlingen thuis en mochten scholen geen meldingen doen van relatief verzuim.

Vrijstellingen Kinderen in Nederland hebben recht op onderwijs en de plicht om naar school te gaan. Ouders moeten ervoor zorgen dat hun kind staat ingeschreven op een erkende school. In een aantal gevallen worden ouders vrijgesteld van deze plicht. In artikel 5 lid a, b en c van de Leerplichtwet is aangegeven voor welke situaties vrijstelling van de leerplicht geldt: • • •

Artikel 5 lid a: als uw kind wegens lichamelijke of psychische gronden niet naar school kan; Artikel 5 lid b: als u bedenkingen heeft tegen de richting van het onderwijs; Artikel 5 lid c: als uw kind op een school in het buitenland wordt ingeschreven.

Om na te gaan of een vrijstelling nodig is, wordt een aanvraag om vrijstelling eerst bekeken door de ‘Beoordelingstafel’ bij het samenwerkingsverband (SWV De Eem). Een aanvraag wordt zowel bekeken vanuit passend onderwijs als vanuit sociaal medisch oogpunt. Dit wordt gedaan door een ‘Beoordelingstafel’. Aan deze tafel zit een team van experts zoals een onderwijsondersteuner van het samenwerkingsverband en een onafhankelijk aangestelde GGD jeugdarts. Op verzoek kunnen ouders of de betrokken wijkteammedewerker aansluiten. Samen gaan zij na of er mogelijkheden zijn voor het kind om naar een school te gaan (in combinatie met ondersteuning/behandeling), of dat een vrijstelling van leerplicht nodig is. Komt de Beoordelingstafel tot de conclusie dat het kind naar school kan, dan zal het samenwerkingsverband ervoor zorgdragen dat het kind kan worden toegelaten tot een passende school. Is de uitkomst van de Beoordelingstafel dat het kind (nog) niet naar school kan, dan ontvangt de ouder van de GGD jeugdarts een ‘sociaal medisch advies’ (SMA). Hiermee doet de ouder bij de leerplichtambtenaar ‘beroep op vrijstelling’. In het schooljaar 2019 – 2020 zijn 4 vrijstellingen afgegeven. In 2018 – 2019 werd er 1 vrijstelling afgegeven. Jaarlijks vindt opnieuw een beoordeling plaats naar de mogelijkheden van het kind – uiteraard voor zover er wijzigingen kunnen worden verwacht.

8

4

Terugblik speerpunten schooljaar 2019 – 2020

In het vorige leerplichtverslag werd melding gemaakt van de volgende zaken waaraan extra aandacht besteed zou worden. Dit naast de reguliere leerplichttaken.

Melden door speciaal basis- en voorgezet onderwijs en speciaal onderwijs Vanuit speciaal basis- en voortgezet onderwijs en speciaal onderwijs wordt mondjesmaat (telefonisch of via de mail) meldingen gedaan van verzuim bij leerlingen. Deze meldingen komen in de praktijk meer voort uit het feit dat deze leerlingen voor een langere periode niet meegaan met het vervoer. Er wordt dan door de gemeente navraag gedaan. Omdat zowel de uitvoering van de leerplicht als van het leerlingenvervoer door de leerplichtambtenaar wordt gedaan, is er sneller en beter zicht in de schoolgang van kinderen die naar speciale scholen (basis- en voorgezet onderwijs) gaan. Hierdoor vraagt de leerplichtambtenaar aandacht voor het melden bij deze scholen in voorkomende gevallen. Dit heeft geresulteerd in meer en beter overleg met de SBO-scholen in Amersfoort. Het is echter ondoenlijk om al deze scholen eveneens te bezoeken.

Registratie Er worden voorbereidingen getroffen om te gaan werken met een ander registratiesysteem (CAREL). Leusden, Nijkerk en Bunschoten trekken hierin gezamenlijk op. CAREL wordt ook door een aantal gemeenten in de regio gebruikt wat het maken van vergelijkingen vergemakkelijkt. Het is een regionaal probleem dat CAREL (nog) niet in voldoende mate werkt waardoor cijfers veelal niet gegenereerd konden worden uit het systeem. Daarnaast waren - vanwege coronamaatregelen – de trainingen om met het systeem te werken uitgesteld waardoor er vertraging op is getreden. CAREL is inmiddels gedeeltelijk operationeel waaronder de koppeling met DUO en leerlingenadministratie.

Dag van het Recht op Onderwijs en Ontwikkeling De Dag voor de Rechten van het Kind en de Dag van de Leerplicht zijn samengevoegd tot de Dag van het Recht op Onderwijs en Ontwikkeling (20 november). Het doel van deze dag is om stil te staan bij het recht op onderwijs en ontwikkeling door alle betrokken partijen: leerlingen, ouders, scholen, leerplichtambtenaren, etc. In verband met andere prioriteiten heeft de leerplichtambtenaar geen aandacht voor deze dag kunnen vragen.

Overige ontwikkelingen De leerplichtambtenaar nam deel aan de jaarlijkse bij- en nascholing voor de BOA-bevoegdheid. De leerplichtambtenaar nam deel aan het MBO-overleg en aan de brancheorganisatie dag van Ingrado. In de regio wordt samengewerkt en vindt afstemming plaats met leerplichtambtenaren. Er vindt gemiddeld drie keer per jaar een breed overleg plaats tussen de leerplichtambtenaren in de regio, Raad voor de kinderbescherming, Openbaar ministerie en SAVE/Veilig Thuis. Vanwege de coronamaatregelen vond dit overleg één keer plaats.

9

5

Vooruitblik en ontwikkelingen voor het schooljaar 2020 - 2021

Het schooljaar 2020 - 2021 is al grotendeels voorbij. Alles staat in het teken van corona, het testen, quarantaine, online lessen volgen, de coronamaatregelen en de gevolgen daarvan voor de leerlingen. De leerplichtambtenaar geeft dit schooljaar prioriteit aan het in beeld houden van de leerlingen in samenwerking met het onderwijs en andere betrokken professionals.

10

Bijlage Soorten verzuim en soorten vrijstellingen

Soorten verzuim Absoluut verzuim

Een leerling staat niet ingeschreven bij een school of onderwijsinstelling, zonder dat hij/zij hiervoor een vrijstelling heeft.

Relatief verzuim

Een leerling staat wel ingeschreven bij een school of onderwijsinstelling, maar zonder geldige reden les- of praktijktijd verzuimt. Relatief verzuim is onder te verdelen in luxeverzuim en overig verzuim (voorheen signaalverzuim).

Luxe verzuim

Een leerling wordt meegenomen door de ouder(s) voor een omstandigheid zonder dat de directeur hiervoor toestemming heeft gegeven (bijvoorbeeld vakantie / familiebezoek).

Overig verzuim (voorheen signaalverzuim)

Een leerling gaat niet naar school vanwege achterliggende problematiek (bijvoorbeeld sociaal-emotioneel of een moeilijke gezinssituatie) – herhaaldelijk ongeoorloofd afwezig

Soorten vrijstellingen Artikel 5 sub a

Jeugdigen die wegens lichamelijke of psychische gronden geen onderwijs kunnen volgen.

Artikel 5 sub b

Ouders met bezwaren tegen de richting van het onderwijs op alle binnen redelijke afstand van de woning gelegen scholen of onderwijsinstellingen.

Artikel 5 sub c

Jeugdigen die ingeschreven staan en onderwijs volgen op een school of onderwijsinstelling buiten Nederland.

Artikel 11 sub g

Jeugdigen die wegens “andere gewichtige omstandigheden” tijdelijk verhinderd zijn de school te bezoeken. Het zijn omstandigheden die buiten de wil van ouders en/of jeugdigen liggen. Dit is een verlofregeling, in tegenstelling tot de andere genoemde vrijstellingsgronden blijft de jeugdige ingeschreven op de school.

Artikel 15

Jeugdigen die ander onderwijs volgen wegens bijzondere omstandigheden. Hieronder kan vallen een interne opleiding vanuit een werkgever.

Een vrijstelling van de Leerplichtwet geldt in principe voor één schooljaar, tenzij er sprake is van dusdanige zware redenen dat een kind gedurende de hele schoolloopbaan wordt vrijgesteld van de leerplicht.

11