SM 1160396 bijlage Notitie Kinderburgemeester april 2021

Notitie Aan: Van: Datum:

College van Burgmeester en Wethouders R. Beukers (beleid) en M. van de Groep (uitvoering) 17 maart 2021

Onderwerp: Kinderburgemeester in Bunschoten --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Inleiding Nederland kent op dit moment ongeveer 50 gemeenten die naast de gewone burgemeester ook (meestal jaarlijks) een kinderburgemeester aanstellen. Ook veel gemeenten in de regio hebben een kinderburgemeester (Amersfoort, Leusden, Woudenberg en Soest), of werken daaraan (Baarn). Sommige gemeenten hebben naast de kinderburgemeester ook een kindergemeenteraad. De kinderburgemeester (meestal een leerling uit groep 8 van het basisonderwijs) wordt in ons land serieus genomen door de politiek en het bestuur. Naast een ceremoniële taak hebben kinderburgemeesters vaak een meer inhoudelijke rol. Met de aanstelling van een kinderburgmeester willen gemeenten de stem van de kinderen meer invloed geven. Wat vinden kinderen belangrijk en hoe kunnen we de wensen en ideeën van kinderen beter meenemen in het beleid van de gemeente? De kinderburgemeester vertelt, als vertegenwoordiger, de burgemeester en de gemeenteraad wat kinderen belangrijk vinden en wat hun wensen zijn. Kinderen leren zo ook veel over democratie, participatie en zij ervaren dat inspraak in en betrokkenheid bij de maatschappij zin heeft. Het aanstellen van een kinderburgemeester is niet vrijblijvend.

Daarmee worden ook verwachtingen gewekt die waargemaakt moeten worden. De kinderburgemeester alleen inzetten voor een ceremoniële rol is minder effectief. Toch is de rol van de kinderburgemeester, zeker in de eerste jaren, in de meeste gemeenten nog niet heel groot. Bunschoten: starten met een kinderburgemeester Ook bij de gemeenteraad en het college van Bunschoten leeft de wens om een kinderburgemeester aan te stellen (een leerling uit groep 8 van de basisschool). Daarover wordt al langere tijd over nagedacht. In 2019/2020 zijn al enkele eerste stappen richting een kinderburgemeester gezet, maar de realisatie is vertraagd door de corona-pandemie. Jeugdgemeenteraad De huidige coalitie is daarnaast een voorstander van het aanstellen van een jeugdgemeenteraad, samengesteld uit leerlingen van het middelbaar onderwijs (12 t/m 17 jaar). Voor zo’n jeugdgemeenteraad zijn nog geen stappen gezet, maar dat is zeker een optie voor de toekomst. Het instellen van een jeugdraad vergt meer tijd en middelen, het voorstel is daarom om in 2021 te starten met de verkiezing en aanstelling van een kinderburgemeester en daarmee wat ervaring op te doen. Mede op basis daarvan kan Bunschoten in de toekomst wellicht ook een jeugdraad aanstellen.

Doel De gemeente Bunschoten wil met het aanstellen van een kinderburgemeester: • kinderen interesseren voor en betrekken bij politiek en bestuur en bij de diverse ontwikkelingen in de gemeente Bunschoten, • kinderen de kans te geven om, via de kinderburgemeester, hun wensen en ideeën voor Bunschoten kenbaar te maken aan de lokale politiek en bestuurders, • de inbreng van kinderen positief laten bijdragen aan het beleid van de gemeente. Voorstel Het voorstel is om op korte termijn te starten met de verkiezing en de eerste kinderburgemeester van Bunschoten voor de zomervakantie van 2021 aan te stellen voor het schooljaar 2021-2022. In eerste instantie is de rol van de kinderburgemeester vooral een ceremoniële. De kinderburgemeester krijgt vooral representatieve taken naast de (loco)burgemeester en sluit aan bij activiteiten voor kinderen vanuit de gemeente.

1

De inhoudelijke invloed van de kinderburgemeester is in eerste instantie beperkt tot het regelmatig meepraten over diverse ontwikkelingen met de (loco)burgemeester en desgewenst de gemeenteraad. Wel is het goed als de kinderburgemeester een eigen speerpunt inbrengt: een punt waar hij/zij veel waarde aan hecht en waaraan tijdens de aanstellingsperiode invulling kan worden gegeven. De kinderen kunnen zich tijdens de verkiezing met zo’n eigen speerpunt profileren. Activiteiten 2019 en 2020 Bunschoten heeft 11 basisscholen. Daarnaast gaat een aantal leerlingen uit Bunschoten naar het speciaal (basis) onderwijs buiten Bunschoten. In 2019 zijn de leerlingen uit groep 7 en 8 uitgenodigd om met de klas een bezoek te brengen aan het gemeentehuis. Tijdens deze bezoeken konden de leerlingen kennismaken met de gemeente. Voor veel kinderen is het immers moeilijk te begrijpen wat de gemeente, het bestuur en de politiek precies doen. Tijdens het bezoek werd ingegaan op onderwerpen als: de rol van de burgemeester, de wethouders en gemeenteraad. En wat doen al die medewerkers? Begin maart 2020 zijn deze bezoeken (tijdelijk) gestopt als gevolg van de coronapandemie. Daardoor is ook de verkiezing van de kinderburgemeester in 2020 niet doorgegaan.

2021: Verkiezing en aanstelling eerste kinderburgemeester Bunschoten Het is de bedoeling om voor de zomer van 2021 ‘verkiezingen’ te houden en een kinderburgemeester aan te stellen voor het schooljaar 2021/2022. We stellen voor de leerlingen van groep 7 eerst kennis te laten maken met de gemeente en hen vervolgens uit te nodigen om zich ‘verkiesbaar’ te stellen voor de functie van kinderburgemeester. Kennismaking met de gemeente voor de bassischolen De leerlingen van groep 7 van de basisscholen in Bunschoten (plus De Werf) kunnen tijdens een (evt. digitaal) bezoek van de (loco)burgemeester aan de klas kennismalen met gemeente. In verband met de corona-pandemie vindt dat bezoek in 2021 plaats op de school in plaats van op het gemeentehuis. Zij krijgen een informatieprogramma dat vergelijkbaar is met de aanpak in 2019: • Ontvangst • Kennismaking met de (loco)burgemeester • Informatie/presentatie over de gemeente, burgemeester, wethouders en gemeenteraad met ruime gelegenheid om vragen te stellen • (Virtuele) rondleiding door het gemeentehuis • Quiz met prijsuitreiking • Nieuw: wat eerste informatie over de voorgenomen verkiezing van de kinderburgemeester van Bunschoten: hoe gaan we die verkiezing inrichten, hoe kun je je verkiesbaar stellen, wat doet de kinderburgemeester en dergelijke.

Als gevolg van de coronapandemie zal deze aanpak in 2021 waarschijnlijk nog niet op het gemeentehuis kunnen plaatsvinden. Daarom stellen we voor dat, in overleg met de scholen, in 2021 de (loco)burgemeester (met enige ambtelijke ondersteuning) naar de scholen gaat om de leerlingen te informeren. Dan is er toch persoonlijk contact. Omdat de leerlingen toch een indruk te geven van het gemeentehuis, maken we om een filmpje van de rondleiding door het pand met een mondelinge toelichting tijdens de vertoning in de klas. Alternatief scenario voor 2021 is een geheel digitale aanpak van dit ‘bezoek’. De (loco)burgemeester en ambtelijke ondersteuning hebben dan contact met de leerlingen in de klas via bijvoorbeeld via MSTEAMS. Om de leerlingen voor te voorbereiden op het bezoek van de (loco)burgemeester bieden we een werkboek aan met informatie over het functioneren van de gemeente. Dat werkboek is een op Bunschoten toegesneden versie van het werkboek waarmee de gemeente Nijkerk goede ervaringen heeft rond een jeugdraad (voor 1 dag) voor basisschoolleerlingen. Verkiezing kinderburgemeester Tijdens het bezoek aan de gemeente wordt ook gesproken over de (voorgenomen) verkiezing van de kinderburgemeester.

Daarbij gaan we in op: • Wanneer wordt besloten of er een kinderburgemeester komt in het schooljaar 2021/2022? • Waarom willen we een kinderburgemeester? • Wat doet een kinderburgemeester en wat moet hij/zij kunnen (vaardigheden)? • Hoe wordt de kinderburgemeester gekozen? • Wanneer wordt de kinderburgemeester aangesteld en hoe gaat dat?

2

Voorbereiding Vooraf nemen we contact op met de schoolleiding en de leerkrachten van groep 7 om afspraken te maken. Daarbij maken we ook melding van de (voorgenomen) verkiezing van de kinderburgemeester. Zo kan de leerkracht de leerlingen (en zichzelf) daar al een beetje op voorbereiden. Meedoen is natuurlijk vrijwillig, maar vergt wel dat de docent actief mede vormgeeft aan de voorverkiezing. Aanpak verkiezing kinderburgemeester Bunschoten 1. Voorverkiezing Op iedere lagere school in Bunschoten (plus leerlingen uit Bunschoten van De Werf) die mee wil doen met de verkiezing voor de kinderburgemeester wordt onder de leerlingen van groep 7 een voorverkiezing gehouden. Iedere school vaardigt één leerling van groep 7 af om mee te dingen naar deze rol. Dit betekent dat er maximaal 12 kinderen worden voorgedragen voor deze rol. De scholen bepalen zelf hoe zij hun vertegenwoordiger kiezen. 2.

Presentatie Ieder van deze (maximaal) 12 kinderen maakt (zo mogelijk met hulp van klasgenoten en de school) een kort filmpje (max. 1,5 minuut) waarin hij/zij zich presenteert: ‘waarom ben ik de beste kinderburgemeester voor Bunschoten?’.

3.

Nominaties De jury, bijvoorbeeld bestaande uit de burgemeester (voorzitter), een vertegenwoordiger van de gemeenteraad (bijv. een van de fractievoorzitters) en een onderwijsdeskundige (bijv. een gepensioneerde basisschool leraar), maakt op basis van de filmpjes uit de 12 nominaties een voorselectie van drie leerlingen.

4.

Keuze De jury nodigt de drie genomineerde kinderen uit op het gemeentehuis voor een presentatie en een persoonlijk gesprek. Aansluitend maakt de jury een definitieve keuze en vindt de installatie van de kinderburgemeester plaats.

5.

Aanstelling De aanstelling is voor de duur van één schooljaar: van september 2021 tot de zomervakantie van 2022. Aan het eind van het schooljaar 2022 draagt de eerste kinderburgemeester de kinderambtsketen over aan zijn/haar opvolger/ster.

Publiciteit Vrijwel al deze momenten lenen zich goed om extra publiciteit te genereren. Daarbij gaat het zowel om publicaties via de verschillende gemeentelijke kanalen, als via openbare berichtgeving. Het is bijvoorbeeld waarschijnlijk dat de kinderen zelf, of hun ouders, via social media melding zullen maken van deze verkiezingen. Maar we kunnen bijvoorbeeld ook dubbelinterviews en dergelijke arrangeren met de kinderburgemeester en de (loco)burgemeester. Uitwerking Randvoorwaarden voor het aanstellen van een kinderburgemeester • Ouders moeten toestemming geven. Dit geldt voor de maximaal 12 kinderen die een school vertegenwoordigen in de voorverkiezingen, incl. de uiteindelijke kinderburgemeester. De ouders ondertekenen daarvoor een speciaal (nog te ontwikkelen) formulier. • Bunschoten stelt een kort Reglement voor de aanstelling en het functioneren van een kinderburgemeester op. Dan weet iedereen wat de bedoeling is en hoe we een en ander inrichten. Ondersteuning van de kinderburgemeester • De beleidsadviseur van de burgemeester (of een andere ambtenaar) treedt op als vaste (ambtelijke) contactpersoon voor begeleiding en ondersteuning. • Via de begeleider heeft de kinderburgemeester een makkelijke toegang tot de (loco)burgemeester.

• De begeleider stelt in overleg met de (loco)burgemeester vooraf een (concept) jaaragenda met de momenten waarop de kinderburgemeester kan optreden (meer ceremoniële rol), of kan meedenken/meepraten (inhoudelijke betrokkenheid). De jaaragenda is het eerste document waarover de kinderburgemeester vervolgens kan meepraten. Het eigen speerpunt van de gekozen kinderburgemeester krijgt daarin een voorname plaats.

3

De taken van de kinderburgemeester De kinderburgemeester: • vertegenwoordigt de kinderen in Bunschoten en komt op voor hun belangen, • heeft de taak van ambassadeur en gaat met de (loco)burgemeester en wethouders, mee naar bijzondere gebeurtenissen, • houdt bij sommige gelegenheden een korte toespraak, • heeft een eigen (meer inhoudelijk) onderwerp waaraan in dat jaar invulling wordt gegeven, • overlegt ten minste eenmaal per maand met de (loco)burgemeester. Eigenschappen en vaardigheden van de kinderburgemeester (bij voorkeur) De kinderburgemeester: • vindt het leuk om in de belangstelling te staan, • kan goed en vlot spreken en is niet verlegen, • heeft een mening en wil die uiten, • wil opkomen voor de belangen van kinderen, • is geïnteresseerd in de ontwikkelingen in de gemeente, • is beschikbaar zijn in het schooljaar 2021-2022 voor overleg en om aanwezig te zijn bij activiteiten als de kranslegging op 4 mei, de intocht van Sinterklaas en dergelijke. Planning, kosten en tijdsbelasting Planning planvorming • Voorstel Kinderburgemeester o 6 april 2021: Notitie Kinderburgemeester ter vaststelling in college van B&W; o 14 april 2021: Notitie in Werkgroep Bestuurlijke Vernieuwing (opiniërend) ; o 20 mei 2021: Schriftelijke Mededeling in commissie Bestuur en Middelen.

Het aanstellen van een kinderburgemeester is geen politiek gevoelig thema, Vandaar dat is gekozen voor een schriftelijke mededeling. Planning organisatie schoolbezoeken en verkiezing • Maart / april o Benaderen lagere scholen: uitnodigen voor een (al dan niet digitaal) bezoek en deelname aan de (voorgenomen) voorverkiezing voor de kinderburgemeester. o Plannen voorlopige bezoekdata. o Produceren filmpje gemeentehuis. o Organisatie op papier. •

April / mei o Realisatie (digitale) bezoeken aan de scholen (ongeveer 2-3 scholen per week).

•

Juni 2021 tot aan de zomervakantie o Voorverkiezing op deelnemende scholen; o Sluiting voorverkiezing; bekendmaking max. 12 kandidaten; o De kandidaten maken een filmpje om zichzelf te presenteren; o De jury kiest 3 genomineerden en nodigt hen uit voor een bijeenkomst op het gemeentehuis. o De jury kiest de kinderburgemeester 2021/2022 tijdens een bijeenkomst op het gemeentehuis uit de 3 genomineerden en stelt deze aan.

•

Vanaf de zomervakantie (september) De kinderburgemeester is in functie tot aan het einde van het schooljaar.

Kosten en personele inzet Het kiezen en aanstellen van een kinderburgemeester kost tijd en geld. Personele inzet past binnen de reguliere werkzaamheden van de ambtelijke organisatie. Een schatting van de kosten bedraagt maximaal € 4.000 waarvan een deel eenmalig is (dekking budget Representatie en Communicatie).

4

Bijlage Achtergrondinformatie Recente ontwikkelingen rond de kinderburgemeester in Nederland1 Voor de gemeente Bunschoten is de kinderburgemeester een nieuw fenomeen. Een aantal andere gemeenten heeft er al een aantal jaren ervaring mee. In enkele gemeenten heeft het doel van de aanstelling van een kinderburgemeester (en vaak een kindergemeenteraad) zich inmiddels verbreed. Kinderparticipatie en kinderrechten spelen daarbij een belangrijke rol. Wellicht dat ook Bunschoten zich in de toekomst in deze richting wil ontwikkelen. Ter informatie zijn beide onderwerpen hieronder iets verder uitgewerkt. Kinderparticipatie Kinderen moeten de gelegenheid krijgen om zich te ontwikkelen. Bijzondere aandacht moet daarom gaan naar wat een kind hiervoor nodig heeft. De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties heeft in 1989 hiervoor het Kinderrechtenverdrag (officieel het Verdrag inzake de Rechten van het Kind) opgesteld. Naast zogenoemde voorzieningsrechten en beschermingsrechten zijn hierin ook de participatierechten van het kind vastgelegd. Nederland heeft het Kinderrechtenverdrag in 1995 geratificeerd. Dat betekent dat de diverse overheden in ons land er alles aan moeten doen om ervoor te zorgen dat kinderen in een veilige, pedagogisch verantwoorde/opvoedkundige en beschermde omgeving op kunnen groeien, als recht, c.q. voorwaarde om zich goed te kunnen ontwikkelen.

Op het gebied van de voorzienings- en beschermingsrechten scoort Nederland redelijk goed, maar uit de monitoring van de naleving van het Kinderrechtenverdrag blijkt dat Nederland (nog) ondermaats scoort op het gebied van kinderparticipatie. De participatierechten zijn een voorportaal voor de naleving van de voorzienings- en beschermingsrechten. Kinderen moeten zelf kunnen laten horen of de voorzieningen en de bescherming voor hen voldoende zijn. Kunnen participeren is belangrijk voor de ontwikkeling van een kind. Leren meedenken, naar elkaar luisteren, begrijpen wat er speelt, het vormen van een eigen mening, daarover praten en samen tot een beslissing komen is een fundament voor de democratie. Het aanstellen van een kinderburgemeester en een kindergemeenteraad helpt daarbij. KinderrechtenNU De kinderburgemeesters van Nederland hebben zich verenigd in het Nederlands Genootschap voor Kinderburgemeesters. Dit genootschap wordt onder meer ondersteund door de stichting Kinderrechten (KRNU). Deze de stichting brengt kinderrechten onder de aandacht bij gemeenten, professionals, scholen, opvoeders en kinderen. Door middel van structurele kinderparticipatie wordt het kinderrechtenverdrag verankerd in de samenleving. KNRU verstaat onder kinderparticipatie: meedenken, meepraten, meebeslissen, meehelpen en meedoen. Zoals de KRNU zelf zegt: ”Kinderen doen NU mee.

Dat betekent NU investeren in LATER”. Om de ontwikkelingen in ons land ten aanzien van kinderrechten te monitoren heeft KRNU onder meer een KinderMeldcode en de Kinderrechtenchecklist ontwikkeld. 2 De kinderburgemeester en de uitwerking van dit VN-verdrag Een kind groeit niet alleen op. Dit gebeurt als onderdeel van een familie, maar ook van een bredere – democratische – gemeenschap. Het beleid dat een gemeente voor een kind maakt, raakt kinderen direct. En dat betekent dat zij of hij hierin gehoord moet worden. Maar een kind heeft geen stemrecht. Dat betekent dat zij of hij niet gehoord wordt in de democratische beslissingen tot zij of hij 18 jaar is. Het kinderburgemeesterschap (en de ondersteunende kindergemeenteraad) maakt het mogelijk voor kinderen om hun stem al eerder te laten horen. KRNU pleit daarnaast voor een verschuiving in het denken en daarmee een vernieuwende insteek van kinderparticipatie: van informeren over rechten en plichten, naar het leren aan te geven en te formuleren wat je als kind nodig hebt om veilig op te groeien. Voor een kind is het leren ontwikkelen van luistervaardigheden, sociale interactie en gesprekstechnieken van groot belang. Volwassenen kunnen kinderen een stevig fundament laten leggen voor hun toekomstige deelname aan onze democratische samenleving. Dit bereiken we door kinderen te laten oefenen (bijvoorbeeld in de vorm van een 1

Meer informatie: www.kinderrechtennu.nl en www.kinderburgemeesters.nl

2

Zie www.kinderechtennu.nl voor de Kindermeldcode en de Kinderrechtenchecklist.

5

kinderburgemeester en/of een kindergemeenteraad) in het vormen van hun eigen mening, het laten horen van hun stem, het leren luisteren naar anderen, het serieus leren nemen van de ideeën van anderen en deze tegen hun eigen ideeën af te wegen en tot slot om te leren om samen beslissingen te nemen. Daarmee wordt niet alleen geïnvesteerd in de kinderen van nu, maar ook in de volwassenen, de opvoeders van de toekomst. Ook daarin kunnen de kinderburgemeester en de kindergemeenteraad een rol spelen. Manifest kinderburgemeesters Ruim 3 jaar geleden (op de Landelijke Dag van Kinderburgemeesters in 2017) hebben de kinderburgemeesters het manifest ’We doen het samen’ opgesteld. Hierin staan de rol, taak, onderwerpen en benodigde ondersteuning voor de uitoefening van het kinderburgemeesterschap. Het geeft een duidelijk beeld van het belang dat kinderen zelf toeschrijven aan het ambt. Eén boodschap staat centraal: Om goed op te kunnen groeien heb je elkaar nodig. Hiervoor moet je als kind de ruimte hebben om zelf aan te kunnen geven wat je nodig hebt om op te groeien. De titel van het manifest is dan ook ‘We doen het samen’.

De inspiratie voor dit manifest was een uitspraak van de voormalige Amsterdamse burgemeester Eberhard van der Laan die zich altijd sterk heeft gemaakt voor de naleving van kinderrechten in Nederland en wilde laten weten dat kinderen er nooit alleen voor staan: “Wanneer je denkt dat het niet goed met je gaat en denkt bij niemand terecht te kunnen, kun je altijd een beroep doen op de burgemeester.”

6