Schriftelijke mededeling rioolwateronderzoek drugs

Schriftelijke mededeling Nummer 1181372 - Schriftelijke mededeling rioolwateronderzoek drugs Aan de commissie: Samenleving Portefeuillehouder: P. van Asselt Beleidskader: Sociaal Domein Opmerkingen griffie: Team: Samenleving Ambtenaar: N.M. Ruizendaal Telefoonnummer: 033 - 299 1411 E-mailadres: n.ruizendaal@bunschoten.nl Datum: 1 november 2023 Aanvullende stukken 1. Titel: Rioolwateranalyse van drugsgebruik in de gemeente Bunschoten Bijlagen digitaal beschikbaar: Ter inzage: Mededeling Op 23 juni 2022 is er het amendement ‘rioolwateronderzoek opiaten’ aangenomen bij de behandeling van de Kadernota 2023-2026. In het amendement staat vermeld dat de effecten van de inspanningen en financiële middelen om het drugsprobleem aan te pakken momenteel niet meetbaar zijn. Het amendement pleit voor het uitvoeren van rioolwateronderzoek om vast te stellen welke opiaten worden gebruikt, inclusief hoeveelheden en tijdstippen. Deze metingen zullen de gemeente en de gemeenteraad helpen om de effectiviteit van het beleid te bepalen en indien nodig bij te sturen. In het kader van dit amendement is er geld beschikbaar gesteld voor de uitvoering van het rioolwateronderzoek. Met deze schriftelijke mededeling wordt u geïnformeerd over de uitkomsten van het rioolwateronderzoek naar drugs.

Beschrijving van het onderzoek Het rioolwateronderzoek is uitgevoerd door het onderzoeksinstituut KWR in de periode 8 t/m 14 maart 2023. Er is bemonsterd op het gemaal Zuidwenk. Hierdoor zijn bijna alle inwoners van onze gemeente meegenomen in het onderzoek (>99%). Het onderzoek richt zich op de volgende drugs: amfetamine (speed), methamfetamine (crystal meth), MDMA (3,4-methyleendioxymethamfetamine, XTC), cocaïne, cannabis en 3-MMC en 4-MMC. Naast de dagelijkse vracht (de totale hoeveelheid aan drugs in het rioolwater) zijn de vrachten per 1000 inwoners gepresenteerd. Daarnaast is voor vijf van de zeven drugs een schatting van het gebruik en de marktomvang gemaakt. Het rioolwateronderzoek levert objectieve data over de totale hoeveelheid geconsumeerde drugs gedurende een bepaalde periode en draagt bij aan het verduidelijken van de mate van middelengebruik in onze gemeente. Bij het lezen van de onderzoeksresultaten is het belangrijk te realiseren dat de uitkomsten per drugs een optelsom zijn van het middelengebruik, variërend van experimenteel gebruik tot het gebruik door inwoners met een afhankelijkheid. De resultaten geven geen informatie over de aard van het gebruik, zoals het aantal gebruikers, de motieven van gebruik of de effecten van beleidsinterventies. Resultaten De belangrijkste resultaten per type drug worden hieronder weergegeven.

Er wordt standaard vergeleken met de gemeenten Amsterdam, Utrecht en regio Eindhoven waar het KWR jaarlijks rioolwateronderzoek uitvoert. Cocaïne De geschatte gemiddelde pure cocaïne consumptie per 1000 inwoners per dag in Bunschoten is 3072 mg (ongeveer 3,1 gram). De consumptie in Amsterdam in 2022 is 33% hoger en de consumptie in de gemeente Utrecht en regio Eindhoven liggen in 2022 respectievelijk 24% en 17% lager.

Speed/ Amfetamine De geschatte gemiddelde pure amfetamine consumptie per 1000 inwoners per dag in Bunschoten is 837 mg (ongeveer 0,8 gram). De consumptie in Amsterdam in 2022 is 51% lager en de consumptie in Utrecht 27% lager. De gegevens voor de regio Eindhoven in 2022 zijn niet meegenomen omdat daar tijdens de meetperiode vermoedelijk een lozing van afval afkomstig van de productie van amfetamine heeft plaatsgevonden. Crystal Meth/ Methamfetamine De geschatte gemiddelde pure methamfetamine consumptie per 1000 inwoners per dag in Bunschoten is 16 mg (ongeveer 0,02 gram). De waarde voor 2023 is uitsluitend indicatief omdat er maar één dag een meetwaarde boven de rapportagegrens werd aangetroffen. De consumptie in Amsterdam in 2022 is bijna 11 keer hoger (972%) en de consumptie in Utrecht is 84% hoger. De gegevens voor de regio Eindhoven in 2022 zijn niet meegenomen omdat tijdens de meetperiode vermoedelijk een lozing van afval afkomstig van de productie van methamfetamine heeft plaatsgevonden. MDMA (XTC) De geschatte gemiddelde pure MDMA consumptie per 1000 inwoners per dag in Bunschoten is 333 mg (ongeveer 0,3 gram). De consumptie in Amsterdam in 2022 is 141% hoger en de consumptie in Utrecht is 48% hoger. In de regio Eindhoven is de gemiddelde consumptie vergelijkbaar met Bunschoten (7% hoger).

Cannabis De geschatte gemiddelde pure THC consumptie (THC is het omzettingsproduct van cannabis) per 1000 inwoners per dag in Bunschoten is 1266 mg (ongeveer 1,3 gram). De consumptie in Amsterdam in 2022 is 168% hoger en de consumptie in Utrecht en de regio Eindhoven zijn respectievelijk 57 en 55% hoger. 3-MMC en 4-MMC De gemiddelde hoeveelheid van de stoffen 3-MMC en 4-MMC per dag per 1000 inwoners is 14 milligram voor de inwoners van Bunschoten (ongeveer 0,01 gram). Vanwege het ontbreken van gegevens over de uitscheiding van 3-MMC en de stabiliteit in het rioolwater kan er geen betrouwbare schatting gemaakt worden van de consumptie van 3-MMC. Gebruik over de dagen van de week Er is zeven aaneengesloten dagen gemeten. Hierdoor kunnen we bekijken hoeveel drugs er op verschillende dagen van de week worden gebruikt. Van de onderzochte drugs laat cocaïne een zichtbare toename van het gebruik in het weekend zien, met niveaus van gebruik op maandag en dinsdag die vergelijkbaar zijn aan de niveaus in het weekend. Ook MDMA (XTC) laat een toename van gebruik zien in het weekend in vergelijking met doordeweekse dagen. Met name voor MDMA (XTC) is een piek in het weekend te verwachten, omdat MDMA (XTC) bekend staat als ‘partydrug’ en ook voor cocaïne is dit vaak het geval. Het gebruik van speed varieert over de week, met pieken op dinsdag en een dal op vrijdag.

Voor 3- en 4- MMC en crystal meth is gebruik aangetoond maar zijn de concentraties te laag en de metingen te onnauwkeurig om een weektrend te kunnen vaststellen. Geen aanwijzingen voor drugslozingen Er zijn geen aanwijzingen dat tijdens de meetperiode afval van de productie of verwerking van drugs in het rioolwater is geloosd in onze gemeente. Financiële omvang van lokale drugsmarkt Er is een grove schatting gemaakt van de financiële omvang van de lokale drugsmarkt in onze gemeente. Deze schatting is niet heel precies omdat er onzekerheden zijn gerelateerd aan de uitscheiding van resten van de drugs door gebruikers als ook onzekerheden over de prijzen en de zuiverheid of sterkte van de drugs die worden verhandeld. Ondanks deze onzekerheden is een berekening gemaakt om de omvang van de illegale drugsmarkt te schatten. De geschatte financiële omvang van de cocaïnemarkt is gemiddeld ongeveer € 4.750,- per dag. De geschatte financiële omvang van de MDMA (XTC) markt is gemiddeld ongeveer € 250,- per dag. De conservatief geschatte financiële omvang van de cannabismarkt is gemiddeld ongeveer € 1850,- per dag, uitgaande van THC gehalten en prijzen van de populaire variant Nederwiet. Voor amfetamine en

methamfetamine is de geschatte marktomvang respectievelijk gemiddeld ongeveer € 330,- en ongeveer €10,- per dag. Vanwege het ontbreken van gegevens over de zuiverheid is geen schatting gemaakt van de marktomvang van 3- en 4-MMC. Op basis van deze schattingen wordt de financiële omvang van de lokale drugsmarkt gedomineerd door cocaïne en cannabis. Onderzoek Alcohol, drugs en opgroeien in Bunschoten In 2022 hebben we een kwalitatief onderzoek laten doen naar het gebruik van alcohol en drugs onder jongeren en jongvolwassenen in onze gemeente. Hierover bent u geïnformeerd in de commissie Samenleving van 20 april jl. Uit dit onderzoek komt onder andere naar voren dat jongeren al op vroege leeftijd in aanraking komen met cocaïne en dat cocaïne een centrale rol speelt in het drugsgebruik van jongeren. Gelet op de cocaïneconsumptie dat naar voren komt in het rioolwateronderzoek, kunnen we concluderen dat het rioolwateronderzoek de bevindingen in het onderzoek Alcohol, drugs en opgroeien in Bunschoten bevestigd. Samenvatting uitkomsten In de week dat er rioolwateronderzoek is gedaan in de gemeente Bunschoten waren cocaïne en speed de meest geconsumeerde drugs. De overige diverse gemeten drugs waren relatief beperkt en de consumptie hiervan ligt in vergelijking tot andere gemeenten waar rioolwateronderzoek is gedaan, lager. Cocaïne en MDMA worden vooral in het weekend gebruikt.

In grote lijnen komen de resultaten overeen met de resultaten van het onderzoek Alcohol, drugs en opgroeien in Bunschoten. Slotopmerkingen De resultaten van het rioolwateronderzoek bieden inzichten over de mate van middelengebruik in onze gemeente gedurende de onderzoeksperiode. Hoewel het onderzoek geen causale verbanden kan vaststellen en ook geen indicatie is van de effectiviteit van ons huidige beleid, geeft het inzicht in welke drugs in welke mate gebruikt wordt in onze gemeente. Deze informatie is belangrijk bij het beoordelen van de aard en omvang van het drugsgebruik. De gemeente heeft de afgelopen jaren actief ingezet op voorlichting, educatie en preventie met betrekking tot middelengebruik, met de focus op jongeren. Dit omvatte begeleiding van jongeren met problemen, outreach-programma's door jongerenwerkers, educatieve initiatieven op scholen over de risico’s van middelengebruik en het uitvoeren van bewustwordingscampagnes. Daarnaast zijn programma's opgezet voor mensen met verslavingsproblemen en hun naasten. Voor de toekomst zetten we deze inspanningen voort, met als doel het voorkomen dan wel tegengaan van drugsgebruik. Daarnaast zetten we in op handhaving, waarbij in de lijn van de in het Integraal Veiligheidsplan vastgestelde prioriteit ondermijning, de nadruk ligt op het aanpakken van drugshandel.

De bevindingen uit het rioolwateronderzoek benadrukken de complexiteit van het drugsgebruik als een maatschappelijk fenomeen dat veel gemeenten treft, en onze gemeente vormt hierop geen uitzondering. De resultaten maken duidelijk dat er een uitdaging is die de hele samenleving aangaat. Het voorkomen en tegengaan van drugsgebruik is een gedeelde verantwoordelijkheid die we samen moeten dragen, een opgave voor gemeente, instanties en inwoners. Het is belangrijk dat iedereen betrokken raakt en gezamenlijke inspanningen versterkt om het drugsgebruik aan te pakken. Dit vraagstuk kan de gemeente niet (alleen) oplossen. Daarnaast kan in overweging worden gegeven om dit onderzoek periodiek, bijvoorbeeld elke 5 jaar, te herhalen. Dit zou ons in staat stellen om het gebruik van drugs in onze gemeente blijvend te monitoren. We kunnen dan de resultaten vergelijken met eerdere metingen, waardoor we trends in middelengebruik kunnen identificeren en onze aanpak verder kunnen verbeteren.