Schriftelijke mededeling

Schriftelijke mededeling Nummer 1179484 - Stand van zaken huisvesting statushouders en urgenten eerste helft 2023 Aan de commissie: Ruimte Portefeuillehouder: Wim de Jong Beleidskader: volkshuisvesting Opmerkingen griffie: Team: Samenleving / Omgevingsontwikkeling Ambtenaar: Hans van Tellegen/ Gerrit Kok / Rosan Hilhorst/ Martijn Rens Telefoonnummer: 033 - 299 1545 E-mailadres: h.vantellegen@bunschoten.nl Datum: 6 september 2023 Mededeling Geachte raadsleden, Via deze schriftelijke mededeling stellen we u op de hoogte van de stand van zaken over het huisvesten van statushouders en urgenten eerste helft 2023. Gezien het gering aantal passende sociale huurwoningen (passend = koppeling aan inkomen en huishoudenssituatie) dat de afgelopen tijd beschikbaar kwam, hebben we onze (hogere) taakstelling huisvesting statushouders voor het eerste half jaar 2023 - bij lange na - niet gehaald. De opgelopen achterstand moet worden ingelopen in de tweede helft van het jaar 2023, gecombineerd met een (nog hogere) taakstelling over de tweede helft van het jaar. Dat lijkt een onmogelijke opgave te worden, ook gecombineerd met de opgave voor het huisvesten van urgente situaties en de huisvestingsbehoefte van reguliere woningzoekenden (betreft voor een groot deel onze lokale jeugd).

Voor het aantal urgente situaties van lokale woningzoekenden geldt daarnaast dat de aantallen urgenten het afgelopen jaar fors zijn opgelopen vanwege het ontbreken van voldoende passende woningen. Daarbij is ook de gemiddelde wachttijd voor een geschikte woning ruimschoots één jaar of langer, terwijl we de afgelopen jaren nog gewend waren aan een periode van 6 tot 8 maanden. In de tussentijd moeten deze mensen vaak inwonen bij familie of vrienden, wat de nodige stress op kan leveren voor alle betrokken partijen. Stand van zaken Statushouders Op 1 januari 2023 begonnen we met een achterstand van 7 personen op onze taakstelling huisvesting statushouders. De taakstelling voor het eerste half jaar bedraagt 27 personen. Om de taakstelling van de eerste helft van het jaar 2023 te halen, heeft de gemeente Bunschoten dus 34 statushouders moeten huisvesten. In de eerste helft van het jaar hebben we 14 statushouders gehuisvest (in vijf woningen). Dit betekent dat we een forse achterstand hebben opgelopen op de taakstelling. De achterstand bedraagt momenteel 20 statushouders. De taakstelling voor de tweede helft van het jaar 2023 bedraagt 35 statushouders. De taakstelling is hiermee ongekend hoog. Dit betekent dat we in de resterende maanden van 2023 55 statushouders moeten huisvesten om aan onze taakstelling te voldoen.

Momenteel is één woning gereserveerd voor een oplevering aan statushouders (een gezin van vier personen). Toezicht op huisvesting statushouders Het hiervoor vermelde beeld is ook bekend bij de provincie Utrecht als interbestuurlijke toezichthouder voor deze taak. De verwachting is dat de provincie met een sterke waarschuwing komt en/of het ambtelijke toezichtniveau 2 (informatie opvragen en valideren) verhoogd naar niveau 3 (actief toezicht op bestuurlijk niveau met een verbeterplan). Toezichtniveau 4 t/m 6 (juridische interventie, laatste waarschuwing met dreiging overname taak door de toezichthouder, toezichthouder neemt taak over op kosten van de gemeente) willen we ten alle tijde voorkomen, omdat we dan de stapsgewijs de regie over deze taak kwijtraken, maar wel de kosten voor extra te nemen maatregelen voor onze rekening krijgen.

Urgenten Urgenten zijn veelal lokale woningzoekenden, die vanuit een overmachtssituatie (o.a. scheiding met de zorg voor minderjarige kinderen en te weinig financiële middelen voor een ander type huisvesting) dreigen dakloos te worden of al dakloos zijn en met spoed een passende sociale huurwoning nodig hebben. Op de lijst met urgente situaties stonden op 1 januari 2023 nog 17 situaties (dit is een vrij hoog aantal, gemiddeld is 10). Per 1 juli 2023 is dit aantal toegenomen tot 26 situaties (vaak 1 ouder met 1 of 2 minderjarige kinderen). Het afgelopen half jaar kwamen slechts drie geschikte woningen voorbij die zijn toegekend aan urgenten. Vaak zijn gescheiden mensen met kleine kinderen dus de dupe. Dat kinderen de dupe zijn, is na een echtscheidingsprocedure extra wrang. Ook de woonruimtecommissie (adviesorgaan voor urgentieaanvragen) constateert dat de verdeling van schaarse sociale huurwoningen vast loopt en komt met een noodkreet richting het college. Jeugd/starters Tenslotte wordt nog opgemerkt dat onze jeugd als huurstarter vaker dan ooit is aangewezen op een passende sociale huurwoning. Het lastige is dat de drie doelgroepen 1) statushouders, 2) urgenten, 3) jeugd/starters vaak op hetzelfde type sociale huurwoning zijn aangewezen qua huurprijsklasse.

Huidige verdeelsystematiek sociale huurwoningen Tot nog toe ligt er de afspraak met beide corporaties dat de vrijkomende passende sociale huurwoningen evenredig over deze drie doelgroepen worden verdeeld. (*). Deze verdeling 1/3 : 1/3 : 1/3 wordt tot nog toe strikt gehandhaafd, waarbij statushouders en andere urgenten op een gelijkwaardig niveau staan qua woningtoewijzing. Dit lijkt ons nog steeds de beste handelswijze en valt politiek gezien ook goed uit te leggen. (*) Voor uw beeldvorming: de helft van de beschikbaar komende woningen is niet passend: te duur = gaat vaak naar gezinnen, of specifiek voor senioren = vanwege de toegankelijkheid.

Nieuwbouwprojecten De vraag is wanneer er weer meer perspectief komt voor deze en andere woningzoekenden naar een sociale huurwoning. Daarbij leveren de oplevering van nieuwbouwprojecten sociale huur vaak meer verhuisbewegingen op dan het aantal opgeleverde nieuwbouwwoningen. We hanteren daarbij in de regel een voorrangsregeling via lokale kernbinding, gecombineerd met doorstroommaatregelen om zoveel mogelijk verhuisbewegingen te creëren. De volgende nieuwbouwprojecten sociale huur staan gepland: a. Rengerswetering vierde eiland, oplevering 32 sociale huurwoningen - oktober 2023; Deze woningen worden met lokale binding en doorstroomregeling (o.a. 55+) toegewezen aan inwoners uit onze gemeente, die een sociale huurwoning achterlaten. Ook jeugd/starters komen naar verwachting aan bod, omdat hier sprake is van relatief kleine nieuwbouwwoningen (2 kamers), geschikt voor deze doelgroep. Naast deze toewijzingsregels worden de vrijkomende passende sociale huurwoningen van doorstromers ingezet voor de doelgroepen statushouders en urgenten.

b. Frits de Zwerver/Anne Frank en Oostelijke randweg, 16 tiny houses en 15 eengezinswoningen sociale huur - verwachte oplevering 2e helft 2024; De tiny houses worden geplaatst voor een periode van minimaal 20 jaar en zijn bedoeld voor onder andere starters op de woningmarkt. Nadere verdeelregels van overige woningen zijn nog niet bekend.

c.

Rengerswetering vijfde eiland, 62 sociale huurwoningen - verwachte oplevering 2025 Nog geen toewijzingsregels opgesteld. Kernbinding met doorstroommaatregelen liggen voor de hand;

d. Eemdijk-Oost, oplevering 12 sociale huurwoningen – verwacht oplevering 2026; Nog geen toewijzingsregels opgesteld. Kernbinding met doorstroommaatregelen liggen voor de hand.

Conclusie De conclusie wordt getrokken dat we op de middellange termijn (twee jaar) weer meer perspectief kunnen bieden aan woningzoekenden voor een sociale huurwoning. Zolang de “instroom” van statushouders en urgenten echter niet afneemt zien wij, mede gelet op de lokale woonbehoefte, ook op middellange termijn een probleem ontstaan. Op de korte termijn blijft het in ieder geval een schrijnend probleem. Zo is het niet mogelijk om versneld sociale huurwoningen / huisvesting te realiseren. Ombouwen van kantoorruimte is gelet op milieuregelgeving niet kansrijk binnen Bunschoten. De realisatie van flexwoningen biedt op korte termijn ook geen soelaas gelet op de planvoorbereiding die een lange doorlooptijd vergt.