Schriftelijke mededeling

Schriftelijke mededeling Nummer 1231374 - Verantwoording Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving 20252026 fysieke domein Aan de commissie: Ruimte Portefeuillehouder: W. de Jong Beleidskader: Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH) Opmerkingen griffie: Team: Omgevingsontwikkeling Ambtenaar: SA-QNHPROD SA-QNHPROD Telefoonnummer: 033 - 299 1411 E-mailadres: j.stijger@bunschoten.nl Datum: 16 maart 2026 Aanvullende stukken Titel (allen digitaal beschikbaar): Bijlage 1 VTH jaarverslag 2025 en uitvoeringsprogramma 2026 (met aparte bijlage werkprocessen) Bijlage 2 VTH Beleid 2026-2030 (geactualiseerd inclusief nieuwe doelstellingen, strategieën en besturingsmodel) Bijlage 3 RUD Jaarverslag 2025 en ODU uitvoeringsprogramma 2026 Bijlage 4a VRU Jaarcijfers 2025 (en toelichting) Bijlage 4b Productieplan VRU 2026 (en toelichting) Bijlage 5A Brief beoordeling IBT Omgevingsrecht 2024-2025 Bijlage 5B Beoordelingsformulier IBT Omgevingsrecht 2024-2025 Bijlage 6 Memo zelfevaluatie kwaliteitscriteria 3.0 VTH Bijlage 7a Memo zelfevaluatie kwaliteitscriteria 3.0 ODU Bijlage 7b Memo zelfevaluatie kwaliteitscriteria 3.0 ODU (toelichting op deel b) Bijlage 8 VTH jaarverslag (evaluatie werkprocessen) Mededeling Algemeen Hierbij informeren wij u over de verantwoording op het gebied van Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH) over 2025-2026 in het fysieke domein.

Een professionele kwaliteit van de uitvoering van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH); dat is wat de samenleving van de overheid verwacht. Daarom dienen de VTH-taken op het gebied van bouwen, ruimtelijke ordening, erfgoed en milieu te voldoen aan een aantal wettelijke eisen. Deze bevatten de kwaliteitscriteria (criteria op het gebied van opleidingsniveau en kritieke massa) en eisen op procesniveau. Zo zien we VTH-beleid als cyclisch (opstellen, monitoren, evalueren) met een structurele risicogerichte aanpak. De insteek van het VTH-beleid is dan ook procesgericht. Onze gemeente beschikt al langere tijd over VTH-beleid voor de fysieke leefomgeving. Op 15 december 2022 heeft de gemeenteraad het meest recente en vigerende beleid vastgesteld. Op deze datum heeft de gemeenteraad tevens de VTH-kwaliteitsverordening vastgesteld. In de jaarverslagen leggen wij verantwoording van deze Omgevingswet-taken over het afgelopen jaar af. De uitvoeringsprogramma’s geven aan wat we gaan uitvoeren. Jaarlijks worden wij beoordeeld door de Provincie Utrecht in het kader van het Interbestuurlijk toezicht (IBT). Zowel de provincie als u, als gemeenteraad, houden toezicht op de kwaliteit van de VTH-cyclus. De laatste beoordelingsbrief van het IBT over het afgelopen jaar is toegevoegd. Waar legt het college nu verantwoording richting u en het IBT over af?

Het geactualiseerd beleid, jaarverslagen en zelfevaluaties zijn op 24 maart door het college vastgesteld. Geactualiseerd VTH-beleid 2026-2030: Op 24 maart heeft ons college het geactualiseerde VTH- beleid vastgesteld. Met de provincie is namelijk afgesproken de komende jaren elk jaar een kleine verbetering te bewerkstelligen. Het IBT heeft de gemeenten namelijk aangegeven dat het niet nodig is om in één jaar te voldoen aan alle punten uit de beoordeling maar we hiervoor een aantal jaar de tijd mogen nemen. Het IBT beoordeelde onze gemeente als "deels voldoende" met een percentage van 70%. Hierbij is aangegeven dat verbetering van de uitvoerings- en handhavingscyclus noodzakelijk is. In het VTH2026-2030 zijn daarom verbeteringen doorgevoerd. Agelopen jaar hebben we: - Onze risicoanalyses geactualiseerd en de risicoanalyse ondermijning toegevoegd - SMART-doelstellingen toegevoegd; - Diverse strategieën op het gebied van toezicht en handhaving opgesteld en toegevoegd; - Het besturingsmodel opgesteld; dit geeft ons inzicht in prioriteiten, taakuitvoering en tijdsbesteding. Dit model zullen wij jaarlijks bijstellen met actuele gegevens, zodat we in staat zijn onze “werkvoorraad” beter te beheren en risicogericht werken te borgen.

Jaarverslag 2025 en uitvoeringsprogramma 2026 inclusief de zelftoetsing aan de VTHkwaliteitscriteria 3.0 Het verslag en programma maken onderdeel uit van de VTH-beleidscyclus. Deze zijn ingebed in het vastgestelde VTH-beleid. Monitoring maakt bijsturing mogelijk. In deze verantwoording zijn ten opzichte van de verantwoording van vorig jaar diverse verbeterpunten toegevoegd. Het gebruik van de VTH-kwaliteitscriteria (waarvan de 3.0-versie de actuele standaard is onder de Omgevingswet) is verplicht voor gemeenten om de kwaliteit van hun vergunningverlening, toezicht en handhaving te borgen; zie ook: https://iplo.nl/regelgeving/instrumenten/vergunningverlening-toezichthandhaving/kwaliteitscriteria-vergunningverlening-toezicht/. Hoewel het invullen van specifiek de digitale "zelfevaluatietool" soms als hulpmiddel wordt gezien, is de onderliggende verplichting—het toetsen aan de Kwaliteitscriteria 3.0—wettelijk verankerd via het Omgevingsbesluit. In januari 2026 hebben wij de zelfevaluatietool doorlopen. De resultaten hiervan treft u in de bijlage. Uit de toetsing blijkt dat wij niet geheel voldoen aan de eisen op het gebied van kritische massa en opleiding. Hierbij is wel van belang dat wij structureel complexe toetsing (Besluit Bouwwerken Leefomgeving Omgevingswet) uitbesteden. Denk hierbij aan constructieve beoordelingen en BENG-toetsing (Bijna Energie Neutraal Gebouw).

RUD-jaarverslag 2025 en ODU-uitvoeringsprogramma 2026 inclusief de zelftoetsing aan de VTHkwaliteitscriteria 3.0 Onze gemeente heeft zowel de basis- als plustaken op het gebied van milieu neergelegd bij de Omgevingsdienst Utrecht ODU (voorheen RUD) vanuit de Wet gemeenschappelijke regeling. De ODU heeft zelf verantwoording afgelegd (zie memo kwaliteitscriteria 3.0 ODU). Omdat het hier ook basistaken VTH betreffen, wil de provincie dat we het verslag van de ODU expliciet vaststellen. Hierbij dient te worden opgemerkt dat er in de regio (gebied van provincie Utrecht) steeds meer uniform gewerkt wordt. Uniformiteit is een belangrijke wettelijke eis. Uw college heeft de geactualiseerde regionale uitvoerings-en handhavingsstrategie op 8 oktober 2025 vastgesteld. Ambtelijk nemen we deel aan een aantal werkgroepen om deze strategie uit te werken. Tevens zijn de beoordelingsbrief van de Interbestuurlijk Toezichthouder (IBT), het jaarverslag en programma van de VRU ter informatie toegevoegd.

Opmerkingen bij deze VTH-verantwoording Het is voor onze gemeente met beperkte formatie op de VTH-taken een uitdaging om de kwaliteit van de VTH blijvend te borgen en daarmee aan de IBT-eisen te voldoen. De kwetsbaarheid is bijvoorbeeld terug te zien in vervanging bij ziekte of projecten of incidenten die ineens veel capaciteit opeisen. De kwaliteitsverordening stelt per taakveld eisen aan capaciteit en opleidingsniveau van de medewerkers. Onze gemeente voldoet niet aan alle eisen op het gebied van kennis en capaciteit. Om die reden wordt een aantal taken (met name op complexe dossiers) uitbesteed. Uiteindelijk moet onze organisatie het doen met de (beperkte) middelen die ons beschikbaar zijn gesteld. Hierin staan we niet alleen; dit geldt voor alle kleine tot middelgrote gemeenten. Vanuit het IBT is de afgelopen jaren de vinger gelegd op het feit dat wij de taken zeker uitvoeren, maar dit niet altijd op de juiste wijze registreren en bijhouden. Zo moeten wij werken vanuit SMARTdoelstellingen en dit monitoren, prioritering beter onderbouwen en meer inzicht in onze processen geven. Wij zullen de komende jaren hierin verbeteringen aanbrengen. Echter is een aantal eisen van het IBT niet/nauwelijks op te brengen voor een gemeente met een omvang als de onze. Dit geldt voor veel Utrechtse gemeenten.

Inmiddels zijn in de provincie gesprekken gestart tussen gemeenten en IBT over dit onderwerp.