Schriftelijke mededeling

Schriftelijke mededeling Nummer 1182543 – Uitkomst planMER onderzoek windenergie provincie Aan de commissie: Ruimte Portefeuillehouder: W. de Jong Beleidskader: Regionale Energie Strategie & Afwegingskader Grootschalige Duurzame Elektriciteit Opmerkingen griffie: Team: Omgevingsontwikkeling Ambtenaar: Esmee Ruland Telefoonnummer: 033 - 299 1411 E-mailadres: e.ruland@bunschoten.nl Datum: 11-1-2024 Aanvullende stukken 1. Titel: 20240109 Brief provincie aan gemeenten Meest kansrijke gebieden windenergie 2. Titel: 20240111 Onderbouwing lijst meest kansrijke gebieden windenergie PU 3. Titel: 20240111 Bijlagen onderbouwing meest kansrijke gebieden windenergie PU 4. Titel: 202312 Burgerforum windenergie PU – Deel A Eindadvies. 5. Titel: 202312 Burgerforum windenergie PU – Deel B Proces. 6. Titel: 20230906 Memo proces windenergie provincie Utrecht t.b.v RES 7. Titel: 20240111 Persbericht provincie Meest kansrijke gebieden windenergie Bijlagen digitaal beschikbaar: ja. Mededeling Het college van burgemeester en wethouders informeert de raad over de uitkomst van het planMER onderzoek windenergie van de provincie Utrecht en het vervolgproces.

De volgende documenten zijn hierbij geleverd: brief van Gedeputeerde Staten aan het college, de onderbouwing en bijlagen van het planMER onderzoek windenergie, het eindadvies en proces van het burgerforum, de memo over het proces en het persbericht van de provincie. Dit zijn de stand van zaken die nu bekend zijn. Achtergrondinformatie In het Klimaatakkoord staan afspraken om de uitstoot van broeikasgassen te beperken en welke stappen in de energietransitie hiervoor worden gezet. In het Nederlandse Klimaatakkoord is bepaald dat elke regio samenwerkt aan een Regionale Energie Strategie [RES]. We werken regionaal samen over onder meer grootschalige windenergie en grootschalige zonne-energie, omdat de effecten over gemeentegrenzen kunnen reiken. Gemeente Bunschoten is vertegenwoordigd in regio Amersfoort. De ambitie voor wind- en zonne-energie van gemeente Bunschoten voor de RES staat in het Afwegingskader Grootschalige Duurzame Elektriciteit, dat in 2022 is vastgesteld door de gemeenteraad van Bunschoten. Aanleiding Uit het onderzoek ‘de Tussenbalans’ van de provincie Utrecht en uit Voortgangsrapportages van de RES’en blijkt dat het regionale aandeel zonne- en windenergie langzaam groeit en zelfs tot stilstand lijkt te komen, waardoor naar verwachting er te weinig worden gerealiseerd vóór 2030.

In het Klimaatakkoord staat dat volgens de planning op 1 januari 2025 alle te realiseren projecten planologisch zouden moeten zijn vergund, zodat de plannen op tijd gerealiseerd kunnen worden voor 2030. De doelstelling van de provincie is om 2,4 terrawattuur (TWh) aan duurzame energie op te wekken voor 2030. Volgens het Klimaatakkoord dient de provincie in het ultieme geval het projectbesluit in te zetten en hiermee zijn verantwoordelijkheid te nemen als de regio’s er uiteindelijk niet in slagen om gezamenlijk tot een invulling van de doelstellingen hernieuwbare energie op land en duurzame warmte te komen. De provincie heeft de opdracht om de voorkeursvolgorde zonne-energie van het Rijk in een provinciale verordening te verwerken. Wat betreft windenergie, heeft de provincie de verantwoordelijkheid op zich genomen om te onderzoeken welke gebieden in de provincie kansrijk voor windenergie zouden zijn.

Schriftelijke mededeling - Uitkomst planMER onderzoek windenergie provincie

Pagina 1 van 4

PlanMER onderzoek windenergie provincie In het planMER onderzoek van de provincie, dat 11 januari 2024 bekend is geworden, zijn in totaal 99 verschillende onderzoeksgebieden beoordeeld op verschillende milieueffecten en thema’s als netaansluiting, lokaal eigendom en participatie. Daarbij is ook het advies van het burgerforum en deelnemers van de digitale raadpleging meegenomen in het onderzoek. Gedeputeerde Staten van de provincie Utrecht heeft op 9 januari 2024 besloten welke gebieden in de provincie als kansrijk voor windenergie worden gezien en waarbij dus vervolgonderzoek nodig is. Een kansrijk gebied voor windenergie kan dus nog afvallen van de provinciale lijst door negatieve resultaten van vervolgonderzoek. Niet in alle kansrijke gebieden voor windenergie worden dus daadwerkelijk windturbines gerealiseerd (zie bijlage Onderbouwing en Bijlagen bij onderbouwing meest kansrijke gebieden windenergie). Uitkomst provinciale onderzoeksgebieden windenergie regio Amersfoort Van de 99 onderzochte gebieden voor grootschalige windturbines zijn er 27 onderzoeksgebieden die door de provincie zijn benoemd als kansrijk voor grootschalige windturbines. Van de 27 kansrijke onderzoeksgebieden zijn 7 onderzoeksgebieden door gemeenten zelf aangedragen.

Gemeente Amersfoort en gemeente Soest hebben zelf onderzoeksgebieden voor windenergie langs de A28 aangedragen, vanwege het lopende onderzoek ‘Opwek Energie Rijksgronden A28’ [OER A28]. Er zijn in totaal 5 onderzoeksgebieden in de regio Amersfoort die als kansrijk voor windenergie zijn benoemd door de provincie (zie bijlage Onderbouwing lijst kansrijke gebieden windenergie provincie Utrecht): - nr. 75 in gemeente Eemnes nabij het knooppunt A27/A1. - nr. 81 in gemeente Soest en gemeente Amersfoort in de Vlasakkers langs de A28. - nr. 84 ten zuiden van de A28 in grotendeels gemeente Leusden, maar ook in gemeente Amersfoort en gemeente Soest. - nr. 89 in gemeente Amersfoort bij knooppunt Hoevelaken langs de A28. - nr. 93 in gemeente Leusden en gemeente Woudenberg in het buitengebied. In de onderzoeksopzet van het planMER (‘Nota Reikwijdte en Detailniveau’) was een onderzoeksgebied in gemeente Bunschoten opgenomen, maar de uitkomst van dit planMER onderzoek van de provincie is dat grootschalige windenergie in gemeente Bunschoten niet kansrijk is. Er volgt op basis van deze uitkomst naar verwachting dus geen vervolgonderzoek naar windenergie vanuit de provincie in gemeente Bunschoten. De provincie geeft aan dat de provincie zelf naar verwachting geen windenergie in gemeente Bunschoten zal realiseren vóór 2030.

Bij de afweging om te komen tot de meest kansrijke gebieden hebben de volgende twee thema’s het zwaarst meegewogen: afstand tot woningen (thema: Leefomgeving) en afstand tot natuurgebieden (thema: Natuur/ecologie). Dit waren de twee belangrijkste thema’s van het burgerforum en ook de twee belangrijke thema’s voor de deelnemers aan de digitale raadpleging. Het advies van het burgerforum en de digitale raadpleging sluit aan op de zienswijze van gemeente Bunschoten van 29 maart 2023 op de onderzoeksopzet van het planMER. Verzoek van de provincie De oproep van de provincie Utrecht in de brief van 9 januari 2024 aan het college is om met de gemeenteraad in gesprek te gaan en concreet te maken hoe de gemeente invulling gaat geven aan het realiseren van de RES-doelstellingen van regio Amersfoort voor 2030 via windenergie en/of zonne-energie. Zowel zonne-energie op daken, zonnevelden als windturbines dragen bij aan de onderbouwing voor de realisatie van het regionale doel van 0,5 TWh voor regio Amersfoort. De focus van de gemeenteraad van Bunschoten ligt kijkend naar de uitkomst van het planMER in principe op enkel zonne-energie in gemeente Bunschoten. De provincie vraagt namelijk enerzijds een gezamenlijke reactie van de gemeenten uit de RES regio Amersfoort. Anderzijds vraagt de provincie een gemeentelijke reactie, waarin een raadsbesluit kan worden opgenomen.

In de gemeenten met kansrijke provinciale onderzoeksgebieden voor windenergie kunnen de gemeenteraden er ook voor kiezen de mogelijke keuze én realisatie voor aanvullende locaties over te laten aan de provincie. Wettelijk is de provincie namelijk bevoegd plannen vast te stellen voor windparken van meer dan 5 MW. De provincie vraagt aan gemeenten om de volgende informatie mee te nemen in raadsbesluiten: Schriftelijke mededeling - Uitkomst planMER onderzoek windenergie provincie

Pagina 2 van 4

- Raadsbesluiten waarin opgenomen is dat een procedure voor windenergie en/ of zonne-energie voor een bepaald aandeel opwek in een specifiek gebied gestart of vervolgd wordt, welke initiatiefnemers eventueel in beeld zijn, voorzien van een planning wanneer besluitvorming over vergunningverlening plaatsvindt en waarbij realisatie voor 2030 realistisch en haalbaar is. - Informatie vanuit Stedin of de projecten die u gemeld heeft voor 2030 aansluitbaar zijn in combinatie met andere projecten die door (buur)gemeenten zijn aangegeven. - Indien er bestaand beleid is waarin gebieden voor duurzame opwek zijn aangegeven en er is nog geen ruimtelijke procedure met initiatiefnemer gestart, wordt in het raadbesluit in ieder geval aangegeven: - Een stappenplan en planning voor de ruimtelijke procedure en vergunningverlening. - Hoe eventuele drempels voor initiatiefnemers om het project op te pakken kunnen worden gemitigeerd. - Hoe de uitvoering in de praktijk geborgd is. - Daarnaast vragen we in het raadsbesluit aandacht voor hoe met geïdentificeerde knelpunten, bijvoorbeeld zoals aangegeven in het planMER, omgegaan wordt. Huidige situatie gemeente Bunschoten Gemeente Bunschoten heeft op 30 juni 2022 een Afwegingskader Grootschalige Duurzame Elektriciteit vastgesteld. In gemeente Bunschoten is 0,013 TWh aan grootschalige zonnepanelen op daken gerealiseerd.

Bunschoten heeft daarmee al 40% van haar potentie van grootschalige daken benut en is daarmee koploper in de regio. In gemeente Bunschoten is nog geen grootschalig zonneenergie op land gerealiseerd en hiervoor hebben zich nog geen initiatiefnemers met concrete plannen gemeld. Er is voor zonne-energie op land een zoekgebied langs de A1, een zoekgebied bij het aanbiedstation aan de Groeneweg en een zoekgebied bij het nog te ontwikkelen bedrijventerrein Kronkels-Zuid om dit in de planvorming mee te nemen. In de regio is door Rijkswaterstaat in 2023 een verkennend onderzoek gestart naar mogelijke Opwek van Energie op Rijksgronden langs de infrastructuur van de snelweg A1 [OER A1] in samenwerking met de gemeenten Amersfoort, Baarn, Bunschoten en Eemnes. Er zijn geen zoekgebieden voor grootschalige windturbines opgenomen in het lokale afwegingskader. Daarnaast is er informatie op de gemeentewebsite over oplossingsrichtingen voor netcongestie en welke stappenplannen en subsidies er beschikbaar zijn. Huidige situatie RES regio Amersfoort De RES Regio Amersfoort is een regionale samenwerking tussen zeven samenwerkende gemeenten (Amersfoort, Baarn, Bunschoten, Eemnes, Leusden, Soest en Woudenberg), netbeheerder Stedin, provincie Utrecht en waterschap Vallei en Veluwe.

In onderstaand schema van regiobureau Amersfoort is de voortgang weergegeven van het regionale RES-doel van 0,5 TWh aan grootschalige zonne- en windenergie. In de regio Amersfoort zijn verschillende grootschalige zonneenergieprojecten gerealiseerd op daken en op velden, maar is het beoogde aandeel nog niet bereikt. In regio Amersfoort is nog geen enkele grootschalige windturbine gerealiseerd. In enkel gemeente Amersfoort is bij bedrijventerrein Isselt een windproject in de fase ‘in de pijplijn’. De gemeente Amersfoort onderzoekt de mogelijkheden voor de realisatie van twee windturbines bij het bedrijventerrein Isselt (en dit is geen provinciaal onderzoeksgebied). Rijkswaterstaat voert een verkennend onderzoek uit (op hoger detailniveau dan de provincie) in het project OER A28 naar de mogelijkheden voor zonne- en windenergie langs de A28, waarbij de gemeenten Amersfoort, Leusden en Soest zijn betrokken.

De provincie wil de windplannen zo snel mogelijk concreet maken, zodat netbeheerder Stedin kan toetsen of de schaarse netcapaciteit goed wordt verdeeld. Door netbeheerders TenneT en Stedin is Schriftelijke mededeling - Uitkomst planMER onderzoek windenergie provincie

Pagina 3 van 4

netcongestie in onze regio afgekondigd voor grootverbruikers van elektriciteit voor (hogere) afname en teruglevering. Stedin en TenneT werken aan netuitbreidingen en nieuwe netcongestie oplossingen met nieuwe contractvormen voor onder meer flexibel verbruik van elektriciteit en opslag door bijvoorbeeld batterijen. Stedin heeft aangegeven dat als de concretisering (de gevraagde aansluitcapaciteit en de opleverdatums) van de wind- en zoninitiatieven op tijd komt, de RES-plannen voor 2030 aansluitbaar op het elektriciteitsnetwerk zijn. Vervolg van het proces Vanaf januari 2024 tot het zomerreces van 2024 is er de tijd om namens de regio en namens de gemeente een reactie aan de provincie te geven. We beraden ons op een reactie aan de provincie en volgen eerst de informatiebijeenkomsten. Na het zomerreces van 2024 volgt een tweede Tussenbalans van de provincie op basis van alle genomen raadsbesluiten. Dit betekent dat de som van alle plannen van de 26 Utrechtse gemeenten voor windenergie en zonne-energie waarvoor uit een raadsbesluit en afstemming met de netbeheerder blijkt dat ze voor 2030 gerealiseerd kunnen worden, worden meegerekend als verwachte bijdrage aan de 2,4 TWh voor 2030. Ook zal de voortgang en prognose voor zonne-energie op daken hierbij worden betrokken.

Als blijkt uit de analyse in de tweede Tussenbalans dat realisatie van de RES-doelen niet haalbaar zijn, dan volgt voor het aanvullende deel provinciale projectbesluiten voor windenergie binnen één of meer van de meest kansrijke gebieden. Nadat het projectbesluit over een specifieke windlocatie is genomen, wil de provincie nauw samenwerken met de betreffende gemeente en volgt het participatieproces met omwonenden en andere belanghebbenden. De nieuwe provinciale coalitie heeft dit extra half jaar in het proces toegevoegd, waarin ze gemeenten verzoeken hun plannen voor grootschalige windenergie én zonne-energie te concretiseren. De provincie geeft aan het projectbesluit later in te zetten dan eerder bij de aankondiging van het provinciale planMER onderzoek windenergie bekend was (zie bijlage Memo proces windenergie provincie Utrecht t.b.v. RES). Meer informatie  www.provincie-utrecht.nl/wind: Vragen en antwoorden over de uitkomst van het planMER onderzoek over windenergie en het vervolgproces zijn te vinden op de website van de provincie.  www.bunschoten.nl/duurzametoekomstplannen: Het Afwegingskader Grootschalige Duurzame Elektriciteit van gemeente Bunschoten, de laatste voortgangsrapportage van de RES regio Amersfoort en informatie over netcongestie is te vinden op de gemeentewebsite.

 12 januari 2024 Informatiesessie wethouders: Een informatiesessie voor de verantwoordelijk wethouders en ambtenaren met een toelichting op de uitkomst van het planMER onderzoek van de provincie en het vervolgproces.  17 januari 2024 Burgerforum Terugkoppelsessie: Een terugkoppelsessie voor de leden van het burgerforum is door de provincie gepland, waarin zij horen hoe hun adviezen zijn verwerkt. 



18 januari 2024 Webinar: Een online webinar over het planMER windenergie voor raadsleden en stakeholders is door de provincie georganiseerd op donderdag 18 januari tussen 19-20 uur. Raadsleden zijn hiervoor via de griffies uitgenodigd. Stakeholders die op de lijst van het participatieplan van de provincie staan, zijn 11 januari 2024 door de provincie geïnformeerd via de mail. Op verzoek van de gemeente Bunschoten in de zienswijze van 29 maart 2023 zijn de volgende lokale natuur- en landschapsorganisaties door de provincie geïnformeerd: Vereniging Eemland 300, Vereniging Vrij Polderland, Stichting Behoud de Eemvallei en Collectief Eemland. 5 februari 2024 RES-raadsbijeenkomst: Een regionale raadsbijeenkomst is georganiseerd door regiobureau Amersfoort over het vervolg van de Regionale Energie Strategie. Raadsleden zijn hiervoor via de griffies uitgenodigd.

Schriftelijke mededeling - Uitkomst planMER onderzoek windenergie provincie

Pagina 4 van 4