Document · PDF

RV 1164161 bijlage GWRP Bunschoten definitief

Gemeenteraad 16 december 2021, gemeente BunschotenBij agendapunt: RV 1164161 Gemeentelijk Water en rioleringplan 2022-202614.786 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Gemeentelijk water- en rioleringsplan 2022 - 2026

Inhoud Hoofdlijnen

blad 2

Navigeren door dit rapport

Inleiding

Status en reikwijdte Terugblik Ontwikkelingen Toekomst

4 4 4 6

Visie

Watertaken Doelen Randvoorwaarden Samenwerking Effect en kansgericht

7 9 9 10 10

Ambities

Oplossen knelpunten Rioolvervanging Klimaat Schoon water scheiden Oppervlaktewater Gegevensbeheer

11 12 12 13 13 13

Programma

Onderzoeken en plannen Reinigen en inspecteren Onderhouden en renoveren Vervangen Verbeteren Uitbreiden Communiceren

14 14 15 15 17 17 17

Financiën

Kostenstructuur Beheerkosten Investeringen Financieringswijze Totale kosten Kostendekking

18 18 19 19 20 20

Hoewel u dit document kunt afdrukken, is het bedoeld en opgemaakt als digitaal rapport. De opmaak en navigatie zijn getest voor het raadplegen met Acrobat reader. U kunt met muisklikken door het rapport navigeren, als volgt: • Met <F8> kunt u in Acrobat Reader de navigeerbalk tonen/verbergen. Via de linker kantlijn kunnen de in het document aanwezige ‘koppen’ of bladwijzers worden weergegeven, waarmee u naar het betreffende tekstdeel kan gaan. • Met de knop of met de sneltoets Alt , keert u terug naar de vorige positie; • Met knoppen in de linker kantlijn van dit rapport kunt u direct naar het aangegeven tekstdeel navigeren. • De cursief-blauwe woorden zijn hyperlinks naar andere tekstdelen of andere documenten.

Details

Inhoud Inleiding Visie Ambities Programma Financiën Details Voorzieningen Info bewoners Info bedrijven Info ontwikkelaars Beheer / onderh. Kostendekking Afkortingen Begrippen Literatuur

Colofon

blad 3

Water en riolering in Bunschoten

Plangebied Grondwater Riolering Oppervlaktewater

22 22 22 24

Informatie voor bewoners

Gemengde of gescheiden riolering Huisaansluitingen Afvalwater Regenwater De riolering goed gebruiken Oppervlaktewater Grondwater Klachten en overlast Afkoppelen (subsidie) Groene daken

26 27 27 27 28 29 29 29 30 31

Informatie voor bedrijven

Afvalwater Regenwater Grondwater Afkoppelen Groene daken (subsidie) Meer informatie

32 32 33 33 33 33

Informatie voor ontwikkelaars en nieuwe initiatieven34 Vroegtijdig contact Nieuwe sanitatie Weinig verharding, veel groen Waterberging Wateroverlast Ontwateringsdiepte Klimaat adaptief bouwen en inrichten

34 34 34 34 35 35 35

Beheer en onderhoud

Gegevensbeheer Reinigen en inspecteren Onderhoud Klachten en storingen Vergunningverlening en handhaving

36 36 36 36 37

Rioolvervanging

Vervangingsplan Vervangingskosten

38 40

Maatregelplan

Kostendekkingsplan

Kostendekkingsplan Uitgangspunten (instellingen)

44 44

Afkortingen

Begrippen

Literatuur

Colofon

Inleiding Inhoud

Water en riolering zijn enorm belangrijk voor de volksgezondheid en een goede werk- en leefomgeving. Ook financieel is het belang groot. De vervangingswaarde van de riolering is circa € 100 miljoen en de jaarlijkse rioolheffing vormt een groot deel van de lokale lasten. Goed beheer is essentieel. In dit gemeentelijk water- en rioleringsplan (GWRP) staat het beleid voor de komende 5 jaar.

Inleiding

Status en reikwijdte

Visie

Dit GWRP beschrijft het gemeentelijk water- en rioleringsbeleid, vastgesteld door de Raad van Bunschoten. Dit omvat de gemeentelijke watertaken voor afvalwater, regenwater en grondwater en het beheer van het stedelijk oppervlaktewater. Het plan geldt voor de periode 2022 t/m 2026.

Ambities Programma Financiën Details Voorzieningen Info bewoners Info bedrijven Info ontwikkelaars Beheer / onderh. Kostendekking Afkortingen Begrippen Literatuur

Colofon

blad 4

Dit GWRP is opgesteld in overleg met Waterschap Vallei en Veluwe en met inbreng van de disciplines riolering, water, wegen, groen, milieu, duurzaamheid en financiën. Het bevat bouwstenen voor de omgevingsvisie en het omgevingsplan van de gemeente. Daarnaast is het een leidraad voor beleids- en beheermedewerkers, die het plan uitvoeren. Onderdeel van dit GWRP is het bijbehorende basisrioleringsplan (BRP) over de technische aspecten.

Terugblik Dit is het vierde rioleringsplan van Bunschoten. Activiteiten uit het voorgaande GRP zijn grotendeels uitgevoerd. Diverse verhardingen zijn van de riolering afgekoppeld en te krappe riolen zijn vergroot. Enkele projecten zijn vervallen of doorgeschoven naar dit nieuwe rioleringsplan (zie maatregelenplan). Er is begonnen met de overstap naar een betere financieringswijze, waarbij investeringen worden betaald uit een vervangingsvoorziening. Conform plan zijn de jaarlijkse dotaties aan deze voorziening geleidelijk verhoogd. Het tarief van de rioolheffing is gestegen naar ongeveer € 156,- in 2021.

Het huidige tarief is lager dan gepland in het vorig GRP (berekend was ruim € 180,- omgerekend naar 2020) en het tarief ligt ruim onder het landelijk gemiddelde.

Ontwikkelingen In de 20e eeuw zijn vrijwel alle woningen en bedrijven op de riolering aangesloten. De capaciteit van de riolering is vergroot om zwaardere regenbuien te verwerken. Er zijn verbeteringen aangebracht om (bij grote regenbuien) minder vervuild water te lozen op oppervlaktewateren. Hiervoor gelden diverse normen en regels. Sinds het begin van de 21e eeuw is de aandacht verschoven naar efficiëntie. Hoe kunnen we met weinig geld zoveel mogelijk bereiken? In eerste plaats kan dat door goed samen te werken met het waterschap en andere gemeenten. In de tweede plaats kan dat door meer te letten op de effecten van maatregelen in plaats van de technische normen. Deze strategie wordt in dit GWRP voortgezet. Zo worden voortaan bij keuzes over rioolvervanging meegewogen hoe belangrijk het riool is en wat de gevolgen van falen zijn.

Inhoud Inleiding Visie Ambities Programma Financiën Details Voorzieningen Info bewoners Info bedrijven Info ontwikkelaars Beheer / onderh. Kostendekking Afkortingen Begrippen Literatuur

Colofon

blad 5

Naast normen en effecten wordt ook meer gelet op kansen. Dat is onder andere nodig om ons voor te bereiden op de klimaatverandering. Vanwege de lange levensduur van riolen is het altijd belangrijk om (ook) naar gevolgen op lange termijn te kijken. De klimaatverandering maakt dit nog belangrijker. Om bestand te zijn tegen de effecten van de klimaatverandering moeten we nu gebruik maken van de kansen die zich voordoen om het watersysteem en de riolering robuuster en duurzamer te maken. Alleen dan kunnen we de klimaatadaptatie betaalbaar en uitvoerbaar houden.

Een ander aspect van de ontwikkelingen is de afstemming op de (bebouwde) omgeving. Riolering en water zijn nodig voor een gezonde en prettige leefomgeving. Andersom hebben we die omgeving nodig om water en riolering klimaatbestendig te maken. Denk bijvoorbeeld aan afwatering over straten en opvang van water in groenstroken. De openbare ruimte, water en riolering zijn op allerlei manieren met elkaar verbonden en hebben elkaar nodig om goed te functioneren.

Toekomst Passend bij deze laatste ontwikkeling veranderen ook de regels en plannen. Dit rioleringsplan is vermoedelijk het laatste verplichte GWRP. Na het ingaan van de nieuwe Omgevingswet, worden riolering en water onderdeel van de gemeentelijke omgevingsvisie en het omgevingsplan. Hiermee is al rekening gehouden bij de indeling van dit rapport. Toch blijft ook dan een rioleringsplan(ning) nodig, maar de vorm en procedures veranderen. Inhoud Inleiding Visie Ambities Programma Financiën Details Voorzieningen Info bewoners Info bedrijven Info ontwikkelaars Beheer / onderh. Kostendekking Afkortingen Begrippen Literatuur

Colofon

blad 6

Visie Watertaken

Inhoud Inleiding

De gemeente heeft zorgtaken op het gebied van afvalwater, regenwater en grondwater. En samen met het waterschap beheert de gemeente het oppervlaktewater. Ook bewoners en bedrijven hebben taken op het gebied van afval-, regen- en grondwater. In deze paragraaf is samengevat waarvoor de gemeente zorgt en waarvoor bewoners en bedrijven zelf verantwoordelijk zijn.

Visie

Taakopvatting afvalwater Ambities Programma Financiën Details Voorzieningen Info bewoners Info bedrijven Info ontwikkelaars Beheer / onderh. Kostendekking Afkortingen Begrippen Literatuur

Colofon

blad 7

De gemeente zorgt overal binnen de gemeentegrenzen voor het inzamelen van stedelijk afvalwater vanaf de perceelgrens. Het gaat hier om (voornamelijk) huishoudelijk afvalwater. Bewoners en bedrijven moeten het afvalwater zelf tot aan de perceelgrens brengen. Verder mag er geen schoon regenwater of grondwater door het afvalwater gemengd worden. Uitzondering zijn oude situaties waar alleen gemengde riolering is. Daar mogen bewoners het afvalwater en regenwater nog gemengd aanbieden, totdat er gescheiden riolering komt.

Taakopvatting regenwater De gemeente zorgt binnen het bebouwde gebied voor het verwerken van regenwater vanaf de perceelgrens van percelen die niet grenzen aan oppervlaktewater waarop regenwater kan worden geloosd. Er mag niet meer regenwater worden aangeboden dan zou afstromen van verhard oppervlak ter grootte van 80 m2 plus 35% van het perceeloppervlak. Het overige regenwater moet op het perceel zelf worden verwerkt, of tijdelijk worden geborgen in een berging ter grootte van tenminste 60 mm neerslag.

In het buitengebied wordt geen regenwater ingezameld. In het bebouwd gebied moeten bewoners en bedrijven zelf het regenwater tot aan de perceelgrens brengen. Daarbij gelden de volgende voorwaarden: • Het regenwater moet schoon zijn en mag niet worden gemengd met afvalwater (uitgezonderd oude situaties met alleen gemengde riolering). • Regenwater van nieuwe daken en verhardingen moet altijd gescheiden worden aangeboden, ook als er in de straat of wijk nog geen gescheiden rioleringssysteem is. • De hoeveelheid regenwater die van het perceel wordt afgevoerd mag niet meer zijn dan het geval zou zijn bij daken en verhardingen op het perceel ter grootte van 80 m2 plus 35% van het totale perceeloppervlak (zie toelichting in de details). • Bij nieuwe woningbouwlocaties en bedrijfsterreinen moet er voldoende waterberging binnen het plangebied zijn (zie informatie voor ontwikkelaars). De zorg voor regenwater houdt ook in dat de gemeente wateroverlast zoveel mogelijk wil voorkomen. Dat kan niet altijd. Bij extreme neerslag kan overlast voorkomen en soms zelfs schade. Hoe vaak dit mag voorkomen is aangegeven in een toetsingskader. De gemeente streeft naar beperkte risico’s op wateroverlast volgens het toetsingskader voor waterhinder, -overlast en schade. Dit toetsingskader is afkomstig uit het in 2019 geactualiseerde basisrioleringsplan (BRP) en is weergegeven op het volgende blad.

1. Plassen

2. Hinder

Situatie

Hier en daar ondiepe plassen, verspreid liggende kleine oppervlakken

Hier en daar grote en diepe plassen, Op enkele locaties water op straat, verspreid liggende grotere soms tot bovenkant stoeprand. oppervlakken

Duur

Tot 30 minuten na de bui

Tot een uur na de bui

Na 90 minuten zijn er alleen nog kleine Na twee uur zijn er alleen nog plassen. plassen.

Na twee uur nog steeds hinder of overlast.

Is acceptabel … bij elke bui vanaf "hevige" buien bij elke bui

Is acceptabel … vanaf "hevige" buien vanaf "zware" buien vanaf "hevige" buien

Is acceptabel … vanaf "extreme" buien vanaf "extreme" buien vanaf "extreme" buien

3. Overlast

4. Schade

5. Veel schade

Beeld

Inhoud Inleiding

Is acceptabel … woongebied bij elke bui winkelgebied bij elke bui bedrijfsterr. bij elke bui

Visie

Tabel 1

Ambities

Acceptatie en risico Het toetsingskader geeft aan bij welke buien hinder of schade acceptabel is. De gemeente wil “veel schade” altijd voorkomen, maar dit betekent niet dat het niet kan gebeuren. Bunschoten kan getroffen worden door een regenstorm die nog zwaarder is dan de extreme bui uit het toetsingskader.

Programma Financiën Details Voorzieningen

De regenbuien in het toetsingsplan zijn gedefinieerd in het BRP, als volgt: • hevige bui = 11 mm regen in 30 minuten (Bunschoten, 23 juni 2016) • zware bui = 35,7 mm in 45 minuten (bui 10 uit Leidraad Riolering) • extreme bui = 74,8 mm in 1 uur (Deelen, 28 juli 2014)

Info bedrijven

Taakopvatting grondwater

Info ontwikkelaars

De gemeente neemt maatregelen tegen structurele grondwateroverlast en -onderlast, voor zover dit kan met doelmatige maatregelen in openbaar gebied.

Kostendekking Afkortingen Begrippen Literatuur

Colofon

blad 8

Is acceptabel … vanaf "zware" buien vanaf "extreme" buien vanaf "zware" buien

Toetsingskader wateroverlast

Info bewoners

Beheer / onderh.

In een groot deel van een wijk water In grote delen van de kern op straat en in voortuinen. Schade in wateroverlast en schade in meer dan maximaal 5 panden. vijf panden.

De gemeente treft geen maatregelen op particuliere percelen. Daarvoor zijn bewoners en bedrijven zelf verantwoordelijk. Wel kan de gemeente voorzieningen aanleggen in openbaar gebied, zoals drainage, om (mede) de grondwaterstand op de percelen te verbeteren. De taak van de gemeente geldt alleen bij structurele overlast en alleen als doelmatige maatregelen mogelijk zijn. Die

begrippen zijn beschreven bij grondwater in de informatie voor bewoners.

Taakopvatting oppervlaktewater Het oppervlaktewater is geen apart onderdeel van de drie gemeentelijke watertaken. De grotere A-watergangen zijn in beheer van het waterschap. In de kern zijn de oppervlaktewateren belangrijk voor het opvangen, bergen en afvoeren van regenwater. De watergangen zijn een onmisbaar onderdeel van de infrastructuur en nodig om wateroverlast te beperken. Waterschap en gemeente beheren samen het stedelijk oppervlaktewater. De gemeente zorgt dat lozingen vanuit de riolering en regenwatervoorzieningen geen beperkende factor zijn voor de gewenste waterkwaliteit.

Doelen Met de genoemde watertaken streven we naar: 1) Goede, schone en prettige omgeving We willen dat water en riolering bijdragen aan een goede, schone en prettige werk- en leefomgeving. We stellen de omgeving centraal. Andersom hebben we de omgeving nodig bij het water-/rioolbeheer. Water en riolering zijn verweven met onze omgeving. Inhoud Inleiding Visie Ambities Programma Financiën Details Voorzieningen Info bewoners Info bedrijven Info ontwikkelaars Beheer / onderh. Kostendekking Afkortingen Begrippen Literatuur

Colofon

2) Volksgezondheid Het belangrijkste doel van de afvalwaterzorg is de volksgezondheid. Met de komst van de riolering is de levensverwachting van Nederlanders sterk verhoogd. Dit moet gewaarborgd blijven. 3) Goede dienstverlening Uiteindelijk zijn het de bewoners en bedrijven die baat hebben bij een goed water- en rioleringsbeheer. Zij zijn de ‘klanten’ die bediend worden. We leveren een schone en prettige werk-/leefomgeving, afvoer en verwerking van afvalwater, veiligheid en een ‘loket’ voor vragen, meldingen en vergunningen. Andersom vragen we om medewerking en inzet van bewoners en bedrijven, bijvoorbeeld bij het afkoppelen van regenwater en correct gebruik van de riolering.

Randvoorwaarden Het bereiken van deze doelen mag niet ten koste van alles gaan. Randvoorwaarden zijn doelmatigheid, beperken van nadelige gevolgen voor het milieu (lokaal en regionaal) en het sluiten van kringlopen van grondstoffen en energie (wereldwijd). 4) Doelmatigheid We willen de doelen bereiken tegen minimale kosten. In het stedelijk waterbeheer moet dit worden beschouwd over lange termijn, vanwege de lange levensduur van investeringen. Het doel is: • zo laag mogelijke kosten over lange termijn • en aanvaardbare lokale lasten op korte termijn.

blad 9

5) Beperken nadelige gevolgen voor het milieu De riolering en het waterbeheer moeten zo min mogelijk nadelige gevolgen hebben voor het milieu. Dit betreft de bodem, het grondwater en het oppervlaktewater. Voorbeelden zijn verontreiniging van open water door overstortingen en risico’s voor de drinkwaterwinning door lekke riolen. Tot de doelen behoort: • niet overmatig verontreinigen van bodem en oppervlaktewater; • voorkomen van verdroging. 6) Sluiten van kringlopen (wereldwijd) Het water- en rioleringsbeheer vergt grondstoffen en veroorzaakt CO2-uitstoot. Het biedt ook kansen voor (terug)winning van grondstoffen en energie. Binnen de gehele afvalwaterketen (d.w.z. inclusief de rioolwaterzuivering) kunnen we zelfs meer (terug)winnen dan we gebruiken. We willen met de riolering daaraan bijdragen. De doelen op lange termijn zijn: • minimaal netto grondstofverbruik, door hergebruik en terugwinning (circulaire economie) • geen netto uitstoot van broeikasgassen (klimaatmitigatie)

Inhoud Inleiding Visie Ambities Programma

Samenwerking

Effect en kansgericht

De gemeente kan de opgaven voor water en riolering niet alleen aan. Er moet worden samengewerkt met:

Bij keuzes gaan we meer aandacht geven aan het effect van maatregelen en acties. Waar het moet, voldoen we aan normen. Maar we vinden het belangrijker wat het uiteindelijke effect voor inwoners en bedrijven is.

• Inwoners en bedrijven Enerzijds zijn inwoners en bedrijven de gebruikers ofwel klanten van het water- en rioleringsbeheer. Anderzijds is de hulp van hen nodig voor beheer van voorzieningen (op eigen terrein), bij verbeteringen (zoals afkoppelen) en voor een goed gebruik van de voorzieningen (bijvoorbeeld lozingsgedrag). • Waterbeheerders Het watersysteem en de riolering van Bunschoten zijn onderdeel van een groter geheel met andere beheerders. Zo beheert het waterschap de zuivering, de provincie het diepe grondwater, het drinkwaterbedrijf de waterwinning en Rijkswaterstaat de randmeren. Door samenwerking kan het geheel efficiënt functioneren. Daarnaast is kennis en winst te halen door samenwerking met collega gemeenten.

Financiën Details Voorzieningen Info bewoners Info bedrijven Info ontwikkelaars Beheer / onderh. Kostendekking Afkortingen Begrippen Literatuur

Colofon

blad 10

Bunschoten werkt met 18 andere gemeenten en het waterschap samen in het Platform Water Vallei en Eem. Daarnaast wordt in kleiner verband samengewerkt in het afvalwaterteam Amersfoort | Bunschoten | Leusden | Nijkerk. • Andere vakgebieden Zoals vermeld in de inleiding zijn de openbare ruimte, water en riolering op allerlei manieren met elkaar verbonden en hebben zij elkaar nodig om goed te functioneren. Daarvoor werken diverse gemeentelijke afdelingen samen met elkaar. Ook de klimaatadaptatie moet samen aangepakt worden, omdat klimaatverandering de hele leefomgeving raakt.

Aanvullend op het effectgericht werken gaan we kansen benutten. Sommige ingrepen zijn alleen op een bepaald moment mogelijk. Zo wordt de aanleghoogte van bebouwing bepaald bij de bouw van de wijk. Het scheiden van gemengde riolering is doorgaans alleen haalbaar op het moment van vervanging. En herinrichtingen zijn kansen voor het waterrobuust maken van de openbare ruimte. Kansen die zich voordoen grijpen we aan om het bebouwde gebied geleidelijk klimaatbestendig te maken.

Ambities De visie geeft aan waarnaar we streven op lange termijn. De ambities hieronder geven aan wat we in de planperiode 2022-2026 willen bereiken. Inhoud

Oplossen knelpunten

Inleiding

Onderdeel van dit GWRP is het basisrioleringsplan (actualisatie 2019), met daarin een opsomming van knelpunten. Dit zijn punten waar het watersysteem of de riolering (nog) niet voldoen aan het gewenste niveau. In een maatregelpoule zijn mogelijke maatregelen gegeven om de knelpunten op te lossen. Soms zijn er meerdere mogelijkheden. Pas vlak vóór uitvoering wordt het dan meest optimale alternatief gekozen. Zodoende kunnen we inspelen op de ontwikkelingen en kansen van de komende jaren.

Visie Ambities Programma Financiën Details Voorzieningen Info bewoners Info bedrijven Info ontwikkelaars Beheer / onderh. Kostendekking Afkortingen Begrippen Literatuur

Colofon

blad 11

De ambitie is om in de komende planperiode 2022-2026 tenminste alle urgente knelpunten aan te pakken. Dit betekent dat benodigde maatregelen eind 2026 voltooid of in uitvoering zijn. De urgente knelpunten zijn: • • • • • •

A C F1 F2 H I

Wateroverlast Eemdijk Wateroverlast Pascalweg / Voltaweg Wateroverlast Vondel zuidoost, Verzetsbuurt Wateroverlast Vondel zuidoost, Schildersbuurt Wateroverlast Sint Nicolaasweg en omgeving Wateroverlast Watersteeg

Maatregelen voor de overige knelpunten (urgentie middel en laag) worden gespreid over meerdere planperioden. Dit betreft: • • • • • • • •

B D E G J K M L

Wateroverlast Koenraadswetering noordwestzijde Water op straat Sportpark De Vinken Water in Stadsweide Wateroverlast Veenestraat zuidzijde Water op straat Weikamp Water op straat Redoute Wateroverlast Oranjebuurt Wateroverlast Zuidwenk

Rioolvervanging Het rioolvervangingsplan voor dit GWRP is voor het eerst mede gebaseerd op risico’s. Met sommige leidingen willen we minder risico nemen, bijvoorbeeld op plaatsen waar instorting veel schade oplevert. Op andere plekken aanvaarden we juist meer risico. Het rioolvervangingsplan houdt rekening met een indeling van riolen in de risicoklassen B, A en A+. Inhoud Inleiding Visie Ambities Programma Financiën Details Voorzieningen Info bewoners Info bedrijven Info ontwikkelaars

De ambitie voor de planperiode is om inspecties, reparaties en vervanging uit te voeren volgens deze, mede op risico’s gebaseerde, planning. Eind 2025 worden de ervaringen geëvalueerd. Op basis daarvan wordt de strategie bijgesteld en vastgelegd in de plannen voor 2027 en daarna. Meer informatie over het vervangingsplan is te vinden bij de details.

Klimaat Het klimaat is veranderd. Wereldwijd is de gemiddelde temperatuur 1,0 graad gestegen1. In Nederland is de stijging hoger dan gemiddeld (1,9 °C). De temperatuurstijging gaat in de komende decennia door. Het knmi WH scenario gaat uit van 3,5 °C in 2085. Deze verandering heeft gevolgen voor onze hele leefomgeving.

Beheer / onderh. Kostendekking Afkortingen Begrippen Literatuur

Colofon

Net als andere overheden neemt Gemeente Bunschoten maatregelen om de CO2uitstoot te beperken om daarmee de klimaatverandering tegen te gaan (klimaatmitigatie). Voorkomen is niet meer mogelijk. Dat het klimaat verandert staat vast. De vraag is nog hoeveel en hoe snel. Dit betekent dat we onze leefomgeving moeten aanpassen om de gevolgen van de klimaatverandering op te vangen 1

blad 12

Haustein et al., 2017; Visser et al., 2018.

Inhoud Inleiding Visie Ambities Programma Financiën Details

(DeltaProgrammaRuimtelijkeAdaptatie). Hierbij sluiten we aan bij het landelijke deltaplan ruimtelijke adaptatie (DPRA) en de regionale samenwerking in de Centrumregeling. We gaan de leefomgeving, waaronder water en riolering, (geleidelijk) aanpassen. Daar waar in de oudere wijken de gemengde riolering wordt vervangen worden gescheiden stelsels teruggelegd. De openbare ruimte wordt afgekoppeld en er wordt meer groen aangebracht in de vorm van groenstroken en bomen. Daarmee 2 doelen dienende: het direct in de bodem infiltreren van regenwater en het voorkomen van hittestress. De ambitie is om tenminste het tempo van de klimaatverandering bij te houden, zodat risico’s niet toenemen.

Schoon water scheiden Om vervuiling tegen te gaan, zijn in Nederland veel bergbezinkbassins aangelegd achter riooloverstorten. Maar niet in Bunschoten. In plaats daarvan is direct begonnen met afkoppelen. Door het regenwater van de gemengde riolering af te koppelen, wordt de riolering bij regen minder snel overbelast en wordt er minder vuil water overgestort. Het schone regenwater blijft voortaan gescheiden van het afvalwater en het regenwater hoeft niet naar de zuivering. Door afkoppelen worden overlast, vervuiling en energieverbruik verminderd.

Voorzieningen

de projectplanning zit circa 3 ha openbaar gebied. Hierbij kan circa 1,4 dakoppervlak worden meegenomen op particulier terrein (met medewerking bewoners/bedrijven). De rest willen we realiseren door het (financieel en inhoudelijk) stimuleren van afkoppelen door bewoners. Hiervoor willen we vanaf 2022 een subsidieregeling vaststellen. Gedacht wordt aan een afkoppelsubsidie van € 10 per m2. In het kostendekkingsplan is rekening gehouden met subsidies voor 1,25 hectare.

Oppervlaktewater Het oppervlaktewater in de kern Bunschoten-Spakenburg kent enkele knelpunten: • Te vaak is de waterkwaliteit onvoldoende met als gevolg slechte beeldkwaliteit, stankoverlast en te lage zuurstofgehaltes (met kans op vissterfte). • Er is achterstand in de reiniging van duikers, die daardoor minder afvoercapaciteit hebben. • De hoeveelheid berging en de afvoer van de kern naar het buitengebied is beperkt. Hierdoor kan bij extreme buien onvoldoende regenwater worden verwerkt en is er meer risico op wateroverlast. De ambities voor de planperiode zijn: • wegwerken reinigingsachterstanden duikers, vóór 2024; • uitvoering oppervlaktewatermaatregelen uit het BRP (stuw en aanleg/verruiming 2 duikers) • vóór 2024 samen met het waterschap mogelijkheden uitwerken voor een betere waterkwaliteit.

Info bewoners Info bedrijven Info ontwikkelaars Beheer / onderh. Kostendekking Afkortingen

Gegevensbeheer

Begrippen Literatuur

Colofon

blad 13

Nieuwe wijken zijn aangelegd met gescheiden riolering en sinds begin deze eeuw wordt intensief afgekoppeld. Inmiddels heeft bijna 40% van het bebouwd gebied gescheiden riolering. Er is nog 71,2 km gemengde riolering. De ambitie is om in de planperiode 20222026 tenminste 5 hectare daken en verhardingen af te koppelen. In

De ICT-ontwikkelingen bieden steeds meer mogelijkheden om het rioleringsbeheer slimmer en efficiënter te maken. Om hiervan gebruik te maken willen we het gegevensbeheer beter op orde krijgen. Dat geldt met name voor de gegevens over de aanwezige voorzieningen. Gegevens over de neerslag, waterstanden en pompdebieten worden bijgehouden in de regionale hoofdpost.

Programma Onderzoeken en plannen In de planperiode worden de volgende onderzoeken gedaan en plannen uitgewerkt: Inhoud Inleiding Visie Ambities Programma Financiën Details Voorzieningen Info bewoners Info bedrijven Info ontwikkelaars Beheer / onderh. Kostendekking Afkortingen Begrippen Literatuur

Colofon

blad 14

• Opstellen afkoppelplan Schildersbuurt (2021); • Rioolbeheergegevens op orde, inmeten en verwerken (2021/2022); • Herzien calamiteitenplan riolering (2021);

• Herzien Onderhouds- en Beheerplan Oeververdediging en Frontmuren (2021); • Implementeren subsidieregeling Groene daken (2022) • Starten deelname aan Operatie Steenbreek (2022); • Implementeren subsidieregeling afkoppelen (2022); • Risicodialogen klimaatadaptatie (2022-2026); • Uitvoeringsagenda klimaatadaptatie (2022-2023); • Actualiseren klimaatstresstest (2025); • Evalueren risicogestuurd beheer & vervanging (2025) • Actualiseren rioleringsplan/programma (2026).

Reinigen en inspecteren De voorzieningen reinigen en inspecteren we met de volgende gemiddelde frequenties: tabel 2: Frequenties Reinigen en inspecteren

Frequentie Reiniging Riolen (gemiddeld) 1 x per 10 jaar Duikers (excl. inhaalslag) 1 x per 10 jaar Kolken en draingoot 2 x per jaar Druk- en persleidingen Stelselgemalen 4 x per jaar Pompunits drukriolering 1 x per jaar Overstorten 1 x per 15 jaar Grondwaterpeilbuizen (door PWVE) Drainage van na 2000 1 x per jaar Type voorziening

Frequentie Inspectie variabel nav klachten 2 x per jaar 1 x per jaar 1 x per jaar 1 x per jaar -

De inspectiefrequentie van riolen is een gemiddelde. In de komende planperiode passen we de inspectiestrategie aan. De inspecties worden mede afhankelijk van de leeftijd en de risicoklassen van de riolen. Dit past ook in de taakstellende bezuiniging die uit de kerntakendiscussie 2020 voortkomt. De inhaalslag voor het reinigen van de (gemeentelijke) duikers is gepland in 2022-2023. Nadat de achterstand is weggewerkt hanteren

we een reinigingsfrequentie van gemiddeld eens per 10 jaar (reguliere reinigingsprogramma).

Onderhouden en renoveren

Inhoud Inleiding Visie Ambities Programma Financiën Details Voorzieningen Info bewoners Info bedrijven Info ontwikkelaars Beheer / onderh. Kostendekking Afkortingen Begrippen Literatuur

Colofon

blad 15

Naar aanleiding van inspecties en storingen verrichten we ‘klein’ onderhoud, vooral aan (de mechanische onderdelen van) de gemalen en pompunits. Dit doen we deels in eigen beheer. Grotere onderhoudswerkzaamheden en gemaalrenovaties pakken we projectmatig aan. In de planperiode zijn gepland: • Aanpassen/vervangen gemaalbesturing minigemalen (20202021); • Aanpassen/vervangen gemaalbesturing hoofdgemalen (2021); • Baggeren Oude Haven MM-03, nog 296 m (2023); • Herstellen hoofdriool Almarestraat (2021).

De onderhoudsplanning voor de kademuren langs stedelijke wateren, damwanden, beschoeiing, front- en zijvleugels gaan we in 2021 actualiseren. De kosten van dit onderhoud vallen buiten de rioolheffing. Hiervoor zijn aparte beheerplannen opgesteld.

Vervangen Het lange termijn vervangingsplan geeft aan dat de meeste vervangingen te verwachten zijn van 2050 tot 2080 (zie grafiek). In de planperiode is slechts 1 “pure” rioolvervanging gepland: • Vervangen of relinen hoofdriool Jan Pieterszoon Coenstraat (2022). Alle andere vervangingen gebeuren in combinatie met afkoppelen en aanpak van wateroverlast. De grootste projecten zijn:

• • • • •

Inhoud Inleiding Visie Ambities Programma Financiën Details Voorzieningen Info bewoners Info bedrijven Info ontwikkelaars Beheer / onderh. Kostendekking Afkortingen Begrippen Literatuur

Colofon

blad 16

Pascalweg, Kronkels (±2024); Afkoppelen Schildersbuurt (2021-2022); Rwa Sint Nicolaasweg, Eemlandia (2021). Eemdijk zuid (2022) Abel Tasmanstraat (2022)

Inhoud Inleiding Visie Ambities Programma

Verbeteren

Communiceren

De verbeteringsmaatregelen staan in de maatregelpoule van het basisrioleringsplan (BRP). Dit is geen vaststaande planning, maar een lijst van mogelijke maatregelen om knelpunten aan te pakken. De keuze voor een maatregel gebeurt later, mede op basis van de dan actuele ontwikkelingen en kansen.

Tijdens de planperiode communiceren we met bewoners en bedrijven over de projecten, afkoppelen, gebruik van de riolering, water en klimaat. Daarbij gebruiken we elementen uit het bestaande communicatieplan voor water en riolering. Met communicatie willen we onder andere bereiken dat bewoners de riolering goed gebruiken.

Zoals vermeld bij de ambities worden in de planperiode in ieder geval maatregelen gestart voor de urgente knelpunten:

Tevens starten we in 2022 met de risicodialogen van het deltaplan ruimtelijke adaptatie (DPRA). In de klimaatstresstest hebben we globaal de kwetsbaarheden in kaart gebracht. De volgende stap is om deze te bespreken met belanghebbenden.

• • • • • •

A C F1 F2 H I

Financiën

Voor de verbeteringen is in het kostendekkingsplan rekening gehouden met € 3.257.342 aan investeringen in 2022-2026, waarvan € 2.098.342 rioolvervangingskosten.

Details

Uitbreiden

Voorzieningen

Uitbreidingen vallen buiten dit GWRP en de rioolheffing. De nieuwe infrastructuur op de (woning)bouwlocaties is onderdeel van de grondexploitatie. Daarna valt het beheer (en toekomstige vervangingen) van de voorzieningen wel binnen het GWRP en de rioolheffing.

Info bewoners Info bedrijven Info ontwikkelaars Beheer / onderh. Kostendekking Afkortingen Begrippen Literatuur

Colofon

blad 17

In de planperiode worden de volgende uitbreidingen verwacht: • Inbreiding Garnalenweg (2020/2021); • Inbreiding Abel Tasmanstraat (2021/2022); • Inbreiding St. Nicolaasweg / Eemlandia (2021/2022); • Inbreiding Eemlandia / Veenestraat (2022); • Uitbreiding Rengerswetering, derde eiland (2020). • Uitbreiding Rengerswetering, vierde eiland (2021/2022)

Financiën Bij dit GRP behoort een digitaal kostendekkingsplan, waarmee de financiële gevolgen van de plannen zijn berekend. Dit rapportdeel beschrijft de werkwijze en resultaten op hoofdlijnen, waaronder de benodigde heffingstarieven. NB: Alle bedragen zijn in prijspeil 2020. Inhoud Inleiding

Kostenstructuur figuur 1: Kostenstructuur gemeentelijke watertaken

Visie Ambities

• Het is toegestaan om (een deel van) de vervangingsinvesteringen ‘ineens’ te betalen uit een vervangingsvoorziening. Het saldo van zo’n voorziening is opgebouwd door dotaties (stortingen). • Als laatste zijn er bijkomende kosten, zoals btw en kosten van activiteiten die deels aan de riolering worden toegerekend. De kosten van baggeren zijn een bekend voorbeeld. De kosten worden gedekt door de opbrengsten van de rioolheffing. De geraamde opbrengsten mogen maximaal gelijk zijn aan de geraamde kosten. Echter, na afloop van een jaar kan blijken dat er een tekort of overschot is gerealiseerd. Afhankelijk van de oorzaak moeten overschotten toegevoegd worden aan de rioleringsvoorziening (specifieke middelen). Deze voorziening wordt gebruikt om een deel van de kosten in volgende jaren te dekken.

Beheerkosten

Programma

De beheerkosten zijn gemiddeld € 835.000,- per jaar. Dit is inclusief deels toerekenbare kosten voor baggerwerkzaamheden.

Financiën

tabel 3: tabel met beheerkosten 2022 – 2026 in € x 1.000,Omschrijving

2022

2023

2024

2025

2026

Voorzieningen

Personele kosten

286,4

Info bewoners

Belastingen en verzekeringen

0,44

Info bedrijven

Tractie

23,4

Elektriciteit (druk)gemalen

34,4

Reinigen, inspecteren, onderhoud

214,6

Details

Info ontwikkelaars Beheer / onderh. Kostendekking Afkortingen Begrippen Literatuur

Colofon

blad 18

Het schema hierboven toont de kostenstructuur van de gemeentelijke watertaken. Er zijn verschillende soorten kosten: • Beheerkosten zijn de kosten van continue en jaarlijks terugkerende activiteiten, zoals onderhoud. Deze kosten bestaan voornamelijk uit loonkosten van medewerkers en diensten die worden uitbesteed. • Investeringen die worden afgeschreven over de gebruiksperiode leiden tot afschrijvingskosten en rente. Deze twee samen worden kapitaallasten genoemd. Dit zijn de kosten van investeringen in het verleden.

Waterbeheer, overig

32,6

Aandeel baggeren, perc.kost. GBLT

155,0

Reinigen duikers, achterstallig

50,0

0,0

Reinigen duikers, regulier

0,0

5,0

Operatie Steenbreek

5,0

Subsidie afkoppelen particulieren

25,0

Subsidie groene daken particulieren

25,0

Dialoog/maatregelen stresstest DPRA

10,0

TOTAAL

861,8

816,8

Deze beheerkosten zijn inclusief eenmalige of tijdelijke kostenposten, zoals de inhaalslag reiniging duikers in 2022-2023.

Investeringen Rioolvervanging is de grootste kostenpost van het rioleringsbeheer. Naast vervanging zijn er investeringen nodig voor objectrenovaties (gemalen, pompen, overstorten) en het verminderen van risico op wateroverlast. Inhoud Inleiding Visie

Er is een inschatting gemaakt voor de benodigde vervangingen. Dit zijn de blauwe staven in de grafiek van figuur 2. De inschatting is gebaseerd op leeftijd van de riolen, inspecties en risicoklassen. In de figuur staan de investeringen volgens risicovariant 1. Dit is beschreven bij de details onder risicoklassen.

Financieringswijze Vóór 2013 werden investeringen geactiveerd en afgeschreven. Dit heeft als nadelen: de rentekosten, gevoeligheid voor rentewijzigingen en het grote aandeel vaste lasten en daardoor afnemende beleidsvrijheid. Daarom is in de voorgaande planperiode begonnen met de overstap naar het betalen van investeringen uit een vervangingsvoorziening. Deze strategie zetten we voort. In de voorgaande planperiode zijn de dotaties aan de vervangingsvoorziening opgebouwd van 0,- naar € 147.500,- per jaar. In de komende planperiode wordt dit verder opgebouwd in 2022 € 200.000,- t/m 2026 € 400.000,-.

450.000 400.000

Ambities

Dotaties

350.000 Programma

300.000 250.000

Financiën

200.000 Details

150.000

Voorzieningen

100.000

Info bewoners

50.000

Info bedrijven

Info ontwikkelaars Beheer / onderh.

2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026

Kostendekking Afkortingen Begrippen Literatuur

Colofon

blad 19

figuur 2: Investeringen met rioolvervangingen volgens risicovariant 1

Na 2026 stijgen de dotaties verder, totdat deze voldoende zijn voor alle investeringen. Op dat moment is een “ideaalcomplex” bereikt en ontstaan er geen nieuwe kapitaallasten meer. Volgens het huidige kostendekkingsplan kan dit vlak na 2040 worden bereikt.

Totale kosten De kosten van beheer en investeringen opgeteld geeft de totale kosten. Voor de rioolheffing is daarbij gerekend met € 132.000 btw.

inflatiecorrectie van 1,4% in 2022 en ca. 1,5% voor de periode 2023 t/m 2026. De heffingstarieven zijn laag in vergelijking tot de meeste andere Nederlandse gemeenten. Tabel 4

Berekende heffingstarieven

2021 2022 2023 2024 2025 2026

Inhoud Inleiding

2,2% 1,4% 1,5% 1,5% 1,5% 1,5%

156,37 158,56 160,93 163,35 165,80 168,28

Visie Naar verwachting is de rioolheffing met deze tarieven kostendekkend.

Ambities Programma Financiën Details Voorzieningen Info bewoners Info bedrijven Info ontwikkelaars Beheer / onderh. Kostendekking Afkortingen Begrippen Literatuur

In de grafiek is te zien dat de kapitaallasten langzaam worden vervangen door dotaties. Ook is duidelijk dat de kosten omstreeks 2040 sterk stijgen. De oorzaak daarvan is de verwachte piek in rioolvervangingen in de 2e helft van deze eeuw.

Kostendekking De kosten van de gemeentelijke watertaken worden gedekt door de opbrengsten van de rioolheffing. Het huidige tarief (2021) is € 156,37 per woning (tot 500 m3 waterverbruik). Voor percelen zonder waterverbruik is het tarief € 62,55.

Colofon Volgens de kostendekkingsberekeningen zijn geen extra tariefstijgingen nodig. De tariefstijging blijft beperkt tot de blad 20

De zwarte lijn in bovenstaande grafiek is het heffingstarief dat in 2012 werd berekend voor het voorgaande GRP (omgerekend naar huidig prijspeil). De blauwe lijn is het tarief volgens de huidige berekeningen. Vooral door de lage rente is het benodigde heffingstarief lager dan eerder werd verwacht.

Details Inhoud Inleiding Visie Ambities Programma Financiën Details Voorzieningen Info bewoners Info bedrijven Info ontwikkelaars Beheer / onderh. Kostendekking Afkortingen Begrippen Literatuur

Colofon

blad 21

Water en riolering in Bunschoten

Beheer en onderhoud

Plangebied Grondwater Riolering Oppervlaktewater

22 22 22 24

Informatie voor bewoners

Gegevensbeheer Reinigen en inspecteren Onderhoud Klachten en storingen Vergunningverlening en handhaving

36 36 36 36 37

Gemengde of gescheiden riolering Huisaansluitingen Afvalwater Regenwater De riolering goed gebruiken Oppervlaktewater Grondwater Klachten en overlast Afkoppelen (subsidie) Groene daken

26 27 27 27 28 29 29 29 30 31

Rioolvervanging

Vervangingsplan Vervangingskosten

38 40

Maatregelplan

Kostendekkingsplan

Kostendekkingsplan Uitgangspunten (instellingen)

44 44

Afkortingen

Informatie voor bedrijven

Begrippen

Afvalwater Regenwater Grondwater Afkoppelen Groene daken (subsidie) Meer informatie

32 32 33 33 33 33

Literatuur

Colofon

34 34 34 34 35 35 35

Inhoud Inleiding Visie Ambities Programma Financiën Details Voorzieningen Info bewoners Info bedrijven Info ontwikkelaars Beheer / onderh. Kostendekking Afkortingen

Water en riolering in Bunschoten (voorzieningen) Zoals voorgeschreven in de Wet milieubeheer bevat dit plan een overzicht van de aanwezige voorzieningen (infrastructuur). Hieronder staan de hoofdlijnen en aantallen. Een gedetailleerde beschrijving van (het functioneren van) de riolering en het watersysteem is te vinden in het geactualiseerde basisrioleringsplan (BRP).

Plangebied Dit GWRP heeft betrekking op het hele gemeentelijke grondgebied. Dit omvat het buitengebied en twee kernen, namelijk BunschotenSpakenburg en Eemdijk.

Grondwater Ten noorden van de Westdijk, ter hoogte van de Palendijk ligt een waterwingebied. Om deze drinkwaterbron te beschermen heeft Provincie Utrecht het gebied rondom het waterwingebied aangewezen als een beschermingszone (boringsvrije zone). Binnen de grenzen van deze zone gelden er specifieke regels met betrekking tot (diepe) grondboringen. Meer informatie is hier te vinden op de website van Provincie Utrecht.

Begrippen Literatuur

Colofon

blad 22

Riolering Riolering is vrijwel onzichtbaar, maar omvangrijk en vertegenwoordigt een groot kapitaal. De vervangingswaarde van de riolering is circa € 100 miljoen (riolen ±95 en overige ±5 milj.). Het spreekt voor zich dat dit kapitaal goed beheerd moet worden.

figuur 3: Grondwaterbescherming

Naast rioolleidingen en inspectieputten bevat de infrastructuur voor afval- en regenwater ook bijzondere voorzieningen zoals rioolgemalen, persleidingen, drukrioleringspompen, riooloverstorten, interne overstorten en meetlocaties.

De riolering in Gemeente Bunschoten is verdeeld over verschillende afvalwatersystemen, zie figuur 4. In het afvalwatersysteem van Zuidwenk staat het eindgemaal van het waterschap, die het afvalwater verpompt naar de rioolwaterzuivering in Amersfoort. Alle andere afvalwatersystemen verpompen het afvalwater direct of indirect (via een ander systeem) naar Zuidwenk.

Nieuwe bedrijventerreinen zoals Haarbrug, Kronkels en Zuidwenk hebben een verbeterd gescheiden stelsel. Dit zijn stelsels met aparte buizen voor vuilwater en regenwater. In Haarbrug Zuid ligt, naast regenwaterbuizen voor (vuile) wegen en terreinen, een apart regenwaterstelsel voor het regenwater van (schone) daken. Dit regenwater mag direct lozen op watergangen. Omvang en aantallen Volgens de wet, moet in gemeentelijke rioleringsplannen staan welke voorzieningen aanwezig zijn en wanneer deze naar verwachting vervangen moeten worden. De aantallen zijn als volgt:

Inhoud Inleiding

tabel 5: Voorzieningen aantallen en omvang

Visie Ambities Programma Financiën Details Voorzieningen Info bewoners Info bedrijven

Infrastructuur / objecten

Omvang

Eenheid

vrijvervalriolen, gemengd

29,9

vrijvervalriolen, regenwater

52,5

vrijvervalriolen, vuilwater

46,4

duikers

3,6

drainage wegen, parken en begraafplaatsen

20,4

drainage voetbalvelden

15,5

smartdrain

0,7

weesleiding (buiten gebruik)

0,3

pers- en drukleidingen

40,9

inspectieputten

3.260

stuks

koppellingen RWA-DWA

stuks

hoofdgemalen

stuks

Info ontwikkelaars

drainagegemalen

stuks

Beheer / onderh.

opvoergemaal

stuks

Kostendekking

drukrioolgemalen, moederkast

stuks

Afkortingen

drukrioolgemalen, dochterkast

stuks

Begrippen

overstorten gemengde riolering

stuks

overstorten -VGS

stuks

regenmeters

stuks

grondwaterpeilbuizen

stuks

niveaumeters bij gemengde overstorten

stuks

Literatuur

Colofon

blad 23

figuur 4: Rioleringsgebieden

Nog maar een beperkt gedeelte van Bunschoten heeft uitsluitend gemengde riolering. In de meeste van oorsprong gemengd gerioleerde gebieden is al veel regenwater afgekoppeld door middel van (nieuwe) regenwaterriolering. In het buitengebied ligt drukriolering, die alleen bedoeld is voor huishoudelijk afvalwater.

In het geactualiseerde basisrioleringsplan zijn deelkaartjes per afvalwatersysteem te vinden, met daarop de ligging van de rioleringsgebieden, de riolen en bijzondere voorzieningen zoals overstorten en rioolgemalen.

Oppervlaktewater Inhoud Inleiding Visie Ambities Programma Financiën Details Voorzieningen Info bewoners Info bedrijven Info ontwikkelaars Beheer / onderh. Kostendekking Afkortingen Begrippen Literatuur

Colofon

blad 24

Oppervlaktewater dient verschillende belangen. In het landelijk gebied hebben de watergangen vooral een ontwateringsfunctie. In het stedelijk gebied dragen oppervlaktewateren bij aan een mooiere leefomgeving en moeten ze onder andere overtollig water afkomstig uit riolen bergen en afvoeren naar het poldergemaal, zonder wateroverlast te veroorzaken. Voor een goede afvoer van overtollig water en om ervoor te zorgen dat het aansluitende openbaar gebied in stand blijft is regelmatig onderhoud nodig van de waterbodem, oevers en bijbehorende voorzieningen (beschoeiingen, duikers, stuwen en kademuren). Infrastructuur Eigendom, beheer en onderhoud van de oppervlaktewateren in Bunschoten is verdeeld over verschillende partijen: Tabel 6

Taakverdeling onderhoud watergangen

figuur 5: Oppervlaktewateren in Bunschoten

Omvang en aantallen Gemeente Bunschoten beheert een deel van de watergangen binnen de gemeentegrens. In deze watergangen bevinden zich de volgende voorzieningen: tabel 7: Voorzieningen oppervlaktewater Infrastructuur / objecten

Omvang

duikers, leidinglengte

Inhoud Inleiding Visie

3.150

- duiker front- en zijvleugels, hout

121

- duiker front- en zijvleugels damwand, hardhout

790

- duiker front- en zijvleugels damwand, staal

- duiker front- en zijvleugels, metselwerk

- duiker front- en zijvleugels, beton

stuks

stuwen gemeentelijke watergangen beschoeiing, hout (schotten en palen)

Ambities Programma Financiën Details Voorzieningen Info bewoners Info bedrijven Info ontwikkelaars Beheer / onderh.

Eenheid

7.340

beschoeiing, kunststof (schotten), houten palen

115

beschoeiing, overig

326

damwand, hout

2.300

damwand, staal

160

245

2.562

kademuren natuuroever bron: Beheerplan oeververdediging & frontmuren 2016 - 2030

Onderhoud Watergangen worden gebaggerd en vrijgehouden van begroeiing, in en langs het water, om overtollig water goed te kunnen afvoeren. Het onderhoud van de watergangen is verdeeld over verschillende partijen, zie figuur 5.

Kostendekking Afkortingen Begrippen Literatuur

Colofon

blad 25

In het Baggerplan Bunschoten 2013-2023 is de fasering van de baggerwerkzaamheden vastgelegd. In 2022 wordt het baggerplan geactualiseerd. Het onderhoud van oeverwerken, frontmuren en duikers is beschreven in het Beheerplan Oeververdediging & Frontmuren 2016-2030. Dit plan wordt in 2022 geactualiseerd. Er is een achterstand in het onderhoud van (gemeentelijke) duikers. De achterstand wordt in 2022 -2023 ingehaald. Vanaf 2024 worden de

gemeentelijke duikers meegenomen in het reguliere onderhoudsprogramma. De gemeente is aanspreekpunt voor meldingen in openbaar gebied. Door registratie en evaluatie van meldingen is er inzicht in structurele knelpunten in het oppervlaktewater. Waterschap en gemeente bespreken (mogelijke oplossingen voor) de knelpunten in het halfjaarlijkse ambtelijk overleg.

Informatie voor bewoners Inhoud Inleiding Visie Ambities Programma Financiën

Uw gemeente zorgt voor het afvalwater, regenwater en grondwater in het openbaar gebied. Als bewoner of eigenaar moet u zorgen voor voorzieningen op uw eigen terrein. Deze bijlage geeft u informatie over water, riolering en de taakverdeling tussen de gemeente en u. Onderwerpen in deze bijlage: • Gemengde of gescheiden riolering • Huisaansluitingen • Afvalwater • Regenwater • Grondwater • Klachten en overlast • Subsidies

Details

Gemengde of gescheiden riolering

Voorzieningen

Van oudsher is in Nederland veel gemengde riolering aangelegd. Hierbij komt het schone regenwater in dezelfde buis terecht als het vuile afvalwater. Gemengde riolering heeft enkele belangrijke nadelen. Als het hard regent raakt de riolering overbelast. Het gemengde water komt dan ongezuiverd in sloten en vijvers, of het water komt door de overvolle riolen op straat terecht. Daarnaast is het niet slim om het schone regenwater eerst met vuil water te mengen en daarna weer te zuiveren.

Info bewoners Info bedrijven Info ontwikkelaars Beheer / onderh. Kostendekking Afkortingen Begrippen Literatuur

Colofon

blad 26

Nieuwere woonwijken en bedrijventerreinen hebben vaak gescheiden riolering. Hierbij komt het schone regenwater in een aparte buis terecht, waarmee het direct naar het oppervlaktewater wordt afgevoerd.

(Illustraties: Paul Maas, Tilburg / stichting RIONED)

Afkoppelen De riolering functioneert beter als het regenwater van de gemengde riolering wordt gehaald. Dit noemen we afkoppelen. Het regenwater wordt dan direct of via de straat afgevoerd naar een sloot of watergang, of er wordt bij rioleringswerkzaamheden een regenwaterriool in de straat gelegd. De gemeente zal u in dat geval vragen om het regenwater gescheiden aan te (gaan) leveren. En er mag alleen schoon water naar de regenwatervoorzieningen.

Huisaansluitingen De riolering is vanaf de perceelgrens in eigendom en beheer van de gemeente. Tot aan de erfgrens is de rioolaansluiting in eigendom en beheer van de perceeleigenaar. Op circa 0,5 meter van de erfgrens (aan de zijde van de woning, dus op het perceel) moet een ontstoppingsstuk zijn aangebracht. Als u een aansluitvergunning heeft, dan regelt die ook het exacte aanbiedpunt. figuur 6: Principesituatie aansluiting woning op gemeentelijk riool

tussen de riolering binnen het pand en de riolering buiten (als bouwkundig onderdeel) zijn eigendom van de perceeleigenaar. Werkzaamheden als gevolg van verzakkingen en verstopping in deze bouwkundige onderdelen komen voor rekening van de eigenaar van het pand. Woningen en de riolering op de percelen moet voldoen aan algemene regels, zoals de gemeentelijke bouwverordening en het bouwbesluit.

Inhoud Drainageleidingen en dompelpompjes lozen hun drainagewater op het regenwaterriool of op oppervlaktewater. Het aansluiten hiervan op het gemengde riool is niet toegestaan tenzij er geen andere doelmatige manier van lozen mogelijk is. Particulieren en bedrijven dienen dit aan te tonen en vooraf toestemming te verkrijgen van de gemeente.

Inleiding Visie Ambities

Nieuwe aansluiting Voor een nieuwe of extra rioolaansluiting moet u een eigen bijdrage betalen. Voor informatie kunt u contact opnemen met de gemeente.

Programma Financiën

Afvalwater

Details Voorzieningen Info bewoners Info bedrijven Info ontwikkelaars Beheer / onderh. Kostendekking Afkortingen Begrippen Literatuur

Colofon

Is uw riolering verstopt? Controleer eerst het ontstoppingsstuk. Als er water in het ontstoppingsstuk blijft staan, dan kan de gemeente helpen om de verstopping te verhelpen. Als het ontstoppingsstuk niet vol water zit, dan ligt het probleem op het perceel of in de binnenhuisriolering. Regenpijpen zijn eigendom van de perceeleigenaar, ook als het gebouw op de erfgrens staat. Ook het flexibele overgangsstuk

blad 27

De gemeente zorgt voor het inzamelen en afvoeren van het afvalwater, vanaf de perceelgrens. U moet zelf zorgen voor de riolering in uw woning en op uw perceel, waarmee u het afvalwater ‘aanbiedt’ op de perceelgrens. U moet het afvalwater gescheiden aanbieden, ofwel apart van het regenwater. De enige uitzondering zijn bestaande situaties met alleen gemengde riolering. In die situaties mag u het afvalwater gemengd aanbieden, totdat in uw straat gescheiden riolering wordt aangelegd of u uw woning gaat herof verbouwen.

Regenwater Als u buiten de bebouwde kom woont of als uw perceel aan oppervlaktewater grenst, dan moet u zelf voor afvoer of verwerking van het regenwater zorgen. U mag het regenwater niet op de drukriolering aansluiten.

Binnen de bebouwde kom zorgt de gemeente voor verwerking van (een deel van het) regenwater van percelen die niet aan oppervlaktewater grenzen. Als uw perceel aan oppervlaktewater grenst, dan kunt u het regenwater daarnaartoe leiden. Als uw perceel niet aan oppervlaktewater grenst, dan kunt u het regenwater op de erfgrens ‘aanbieden’.

Inhoud Inleiding Visie Ambities Programma Financiën Details Voorzieningen Info bewoners Info bedrijven Info ontwikkelaars Beheer / onderh. Kostendekking Afkortingen Begrippen Literatuur

Colofon

blad 28

Hoeveel regenwater mag u afvoeren? U mag niet meer regenwater afvoeren dan afstroomt van een verhard oppervlak ter grootte van 80 m2 plus 35% van het perceeloppervlak. Bijvoorbeeld: als uw perceel 200 m2 groot is, dan is het maximale verharde oppervlak gelijk aan 80 + (35% x 200) = 150 m2. Als u meer verhard oppervlak heeft, dan moet u het teveel aan regenwater tijdelijk vasthouden op uw perceel, ofwel regenwaterberging maken op uw perceel. Voor elke 1 m2 te veel verharding moet u 60 liter water bergen. Dat kan bijvoorbeeld in een vijver, wadi of grindkoffer. Na een regenbui mag u het water uit de berging langzaam afvoeren (±1 liter per uur per m2). Het is ook mogelijk om wat water op uw dak te bergen, bijvoorbeeld met groene daken. Hoe moet u regenwater aanbieden op de perceelgrens? Regenwater moet gescheiden en zichtbaar (bovengronds) worden aangeboden. Gescheiden betekent apart van afvalwater. Net als bij afvalwater geldt er een uitzondering voor bestaande situaties met alleen gemengde riolering. In die situaties mag u het regenwater gemengd aanbieden, totdat in uw straat gescheiden riolering wordt aangelegd of u uw woning gaat her- of verbouwen. Zichtbaar betekent dat u het regenwater bovengronds (bijv. via een goot) of een waterspuwer op de erfgrens aanbiedt, zodat zichtbaar blijft dat er alleen schoon regenwater stroomt.

Ook hier is er een uitzondering voor bestaande situaties. In die oude situaties mag u de bestaande ondergrondse aansluiting handhaven, totdat in uw straat de regenwatervoorzieningen worden aangepast.

Het regenwater mag niet verontreinigd raken. Dit betekent onder andere dat de verhardingen waarop het regenwater valt niet verontreinigd mag zijn met bijvoorbeeld schoonmaakmiddelen, olie, of onkruidbestrijdingsmiddelen. Voorzieningen op uw perceel In alle gevallen bent u zelf verantwoordelijk voor de voorzieningen op uw perceel en de riolering tot de erfgrens. Geen zinken of koperen dakgoten of regenpijpen gebruiken Het regenwater dat u van uw perceel afvoert, mag geen nadelige gevolgen hebben voor het milieu (zie Artikel 2.1 van het Besluit lozen buiten inrichtingen). Daarom mag u geen zinken of koperen dakgoten of regenpijpen meer toepassen. Zink en koper zijn uitlogende materialen, die via het regenwater de bodem verontreinigen. Oude zinken dakgoten (aangebracht voor 2020) mag u vooralsnog laten zitten, mits op het zink een patineerlaag zit die uitloging helpt voorkomen. Buitengebied In het buitengebied, waar geen riolering voor regenwater ligt, moet u het regenwater zelf verwerken, bijvoorbeeld door het water af te voeren naar een watergang. Regenwater mag niet op de drukriolering worden aangesloten, omdat de drukriolering dan overbelast wordt en pompstoringen optreden.

De riolering goed gebruiken Verkeerd gebruik van de riolering leidt tot schade en vervuiling. U helpt om dit te voorkomen, door goed gebruik, zoals: • • • • •

geen schoonmaakmiddelen bij de regenwaterafvoer gebruiken; geen afvalwater op de regenwaterafvoer lozen; geen chemische onkruidbestrijdingsmiddelen gebruiken; geen vet of doekjes in de riolering gooien; geen uitlogende materialen toepassen, zoals zink of koper.

Oppervlaktewater Een klein deel van de watergangen binnen de gemeentegrenzen is in beheer van Gemeente Bunschoten. In figuur 5 en tabel 6 kunt u zien welke dit zijn. De watergangen met een belangrijke afvoerfunctie zijn in beheer van het waterschap. De overige watergangen moeten onderhouden worden door aanwonenden.

Inhoud Inleiding Visie Ambities Programma Financiën Details Voorzieningen Info bewoners Info bedrijven Info ontwikkelaars Beheer / onderh. Kostendekking Afkortingen Begrippen Literatuur

Colofon

blad 29

Grondwater

• de maatregelen moeten effectief zijn, ofwel met de maatregelen moeten de problemen voor een aanzienlijk deel opgelost worden; • de maatregelen moeten efficiënt zijn, ofwel geen alternatieven die goedkoper of effectiever zijn; • de omvang van de problemen moet significant zijn (≥ 6 percelen of 0,4 hectare per locatie) • en de kosten van de maatregelen in verhouding moeten staan met de nadelige gevolgen.

De gemeente neemt maatregelen tegen grondwateroverlast, als: • er structurele overlast is door de grondwaterstand, • en die met maatregelen in openbaar gebied verholpen of verminderd worden • en deze maatregelen doelmatig zijn.

Wederom moet aan alle aspecten worden voldaan voordat een maatregel als “doelmatig” wordt beschouwd.

Structureel Structurele overlast (of onderlast) betekent dat de nadelige gevolgen van de grondwaterstand:

• bewoners/eigenaren moeten zelf voor de (drainage)voorzieningen op eigen terrein zorgen; • in geval van afvoer moet het overtollige grondwater op de erfgrens worden aangeboden, gescheiden van afvalwater. • het overtollige grondwater mag niet verontreinigd zijn.

• • • •

wederkerend zijn (vrijwel elk jaar voorkomen), gedurende langere tijd voorkomen (meer dan 3 weken per jaar), niet tijdelijk zijn (langer dan 4 jaar) en stabiel of toenemend zijn.

Er is alleen sprake van structurele overlast of onderlast als aan alle bovenstaande voorwaarden wordt voldaan. Verder moet het gaan om gevolgen van een te hoge of te lage grondwaterstand. Bijvoorbeeld: Water in kelders is geen gevolg van een hoge grondwaterstand, maar het gevolg van een niet waterdichte constructie. Water in kruipruimtes kan wel een gevolg zijn van (te) hoge grondwaterstanden. Doelmatig Er worden alleen maatregelen genomen als er doelmatige maatregelen in openbaar gemeentelijk gebied mogelijk zijn. Dit betekent:

Het nemen van maatregelen kan betekenen dat de gemeente het grondwater gaat afvoeren. In dat geval gelden dezelfde soort voorwaarden als bij regenwater:

Klachten en overlast Wateroverlast door regen Riolering heeft, net als andere infrastructuur zoals wegen, een maximumcapaciteit. Bij zware regenbuien staat het water op sommige plaatsen op straat, tot het kan worden afgevoerd. Het staat als het ware ‘in de file’. Door de klimaatverandering zal het vaker hard regenen en worden de risico’s op wateroverlast groter. De gemeente werkt aan oplossingen om de risico’s acceptabel te houden, maar er blijft altijd een risico. Het vergroten van de riolering helpt onvoldoende om de risico’s op wateroverlast te verminderen. Het is niet de beste oplossing. Het regenwater moet op andere wijzen worden opgevangen. Gemeenten en waterschap willen het regenwater apart houden van afvalwater. Nog beter is het om het helemaal buiten de riolering te houden en

meteen te verwerken op de plek waar het regenwater valt. Dat kan door het water in de bodem te infiltreren door meer “groen” in de openbare ruimte en meer “groen” in de tuin (zie operatiesteenbreek.nl) of naar oppervlaktewater te leiden.

Inhoud

In de aangenomen motie “Steenbreker” van juli 2020 wordt o.a. voorgesteld een “tuinprijs” te organiseren voor bewoners voor wie de meest inspirerende groene tuin heeft. Dit kan bijdragen aan meer groen in tuinen en minder verstening van de particuliere tuinen. De organisatie van deze “wedstrijd” kan in handen gegeven worden van het team BROR.

Inleiding Visie Ambities Programma Financiën Details Voorzieningen Info bewoners Info bedrijven Info ontwikkelaars Beheer / onderh. Kostendekking Afkortingen Begrippen Literatuur

Colofon

blad 30

Grondwateroverlast Heeft u last van grondwater? Vraag dan eerst in de buurt of bij meer woningen dezelfde problemen zijn. Als u de enige bent, controleer dan of uw riolering of waterleiding lek is. Als u grondwateroverlast heeft op uw eigen terrein, dan kunt u de volgende maatregelen nemen: • goede ventilatie van uw woning is altijd nodig, zowel voor een gezonde leefomgeving als voor het voorkomen van vochtproblemen; • waterhuishoudkundige maatregelen, bijvoorbeeld aanleg van drainage (maar u mag de drainage niet zomaar op de riolering aansluiten, zeker niet als er een andere geschikte afvoermogelijkheid is); • bouwkundige maatregelen om bouwtechnische gebreken te verhelpen, bijvoorbeeld kelders die niet waterdicht zijn, lekke convectorputten of te diepe kruipruimtes; • maatregelen als grondverbetering als er sprake is van een slechte structuur of doorlatendheid van de bodem. U kunt bij de gemeente terecht met uw vragen over het grondwater. Is er sprake van langdurige en structurele grondwateroverlast over een groter gebied? Dan zal de gemeente op zoek gaan naar de oorzaken en samen met de eigenaren en het waterschap overleggen wat de mogelijkheden zijn.

Klachten over watergangen Klachten kunt u melden via het “Snel herstel” meldnummer. Het kan dan gaan om ‘stinkend’ oppervlaktewater, dat soms optreedt bij weinig doorstroming en langdurige droogte en hitte. Ook rommel op oevers, dode dieren (eenden/vissen) of gebreken aan voorzieningen (kademuren, oeverbeschoeiing) kunt u hier melden.

Afkoppelen (subsidie) In dit rioleringsplan is gepland bewoners en bedrijven te stimuleren om: • daken en verhardingen van de riolering af te koppelen; • groene daken aan te leggen. Keuzes en besluitvorming hierover volgen in 2022. Als dit doorgaat dan worden subsidieregeling vastgesteld. Actuele informatie daarover komt dan te staan op de website van de gemeente (zoek naar subsidie plafonds en lijst). Vooralsnog wordt gedacht aan de volgende regeling: • Afkoppelen door particulieren vanaf: medio 2022 voor wie: particulieren; waarvoor: afkoppelen daken en verhardingen en verwerken regenwater op eigen terrein; bedrag: € 5,- per m2 voor afkoppelen en apart afvoeren € 10,- per m2 bij verwerken op eigen terrein met een maximum van € 2.500,- per woning. plafond: € 25.000,- per jaar voorwaarden: nog uit te werken, subsidie geldt niet voor berging van regenwater vanwege een teveel aan verhard oppervlak op het perceel (zie hoeveel regenwater mag u afvoeren) De subsidie voor groene daken is toegelicht bij de informatie voor bedrijven.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/10789010/1