RV 1163006 bijlage Beheerplan Bruggen Bunschoten 2022-2036
Tekst van het document
BEHEERPLAN BRUGGEN BUNSCHOTEN 2022-2036
GEMEENTE BUNSCHOTEN BEHEERPLAN BRUGGEN BUNSCHOTEN 2022 – 2036
Datum: september 2021 Status: definitief Auteur: A. Voorwinden en B. Tolboom Gemeente Bunschoten Beheer & Realisatie Openbare Ruimte A. Voorwinden en B. Tolboom
Beheerplan Bruggen Bunschoten 2022-2036
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ......................................................................................................................................... 2 1. Samenvatting ........................................................................................................................................ 3 2. Inleiding en leeswijzer .......................................................................................................................... 5 2.1 Doelstelling ..................................................................................................................................... 5 2.2 Leeswijzer ....................................................................................................................................... 5 3. Kaders en richtlijnen ............................................................................................................................. 6 3.1 Wettelijke kaders ............................................................................................................................. 6 3.2 Beleidskaders en richtlijnen ............................................................................................................ 6 4. Inventarisatie en visuele inspectie ........................................................................................................
7 4.1 Areaal .............................................................................................................................................. 7 4.2 Kwaliteitssysteem ........................................................................................................................... 7 4.3 Huidige kwaliteit .............................................................................................................................. 7 4.4 Levensduur civiele kunstwerken ..................................................................................................... 8 5. Beheerstrategie .................................................................................................................................... 9 5.1 Gewenst kwaliteitsniveau ............................................................................................................... 9 5.2 Beheer en onderhoud ..................................................................................................................... 9 5.3 Planhorizon ................................................................................................................................... 12 6. Financiële aspecten............................................................................................................................
13 6.1 Klein onderhoud en dagelijks beheer ........................................................................................... 13 6.2 Voorziening groot onderhoud ....................................................................................................... 13 6.3 Vervanging .................................................................................................................................... 13 6.4 Samenvatting ......................................................................... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Bijlagen Bijlage 1: Kunstwerken noord Bijlage 2: Kunstwerken zuid Bijlage 3: Meerjarenoverzicht groot onderhoud 2022 - 2036
2
Beheerplan Bruggen Bunschoten 2022-2036
1. Samenvatting In 2014 is het Bruggen Beheerplan gemeente Bunschoten 2015-2020 vastgesteld door de gemeenteraad. Het Beheerplan Bruggen Bunschoten 2022 – 2036 is een actualisatie van dit beheerplan en dient als leidraad voor het beheren van civieltechnische kunstwerken (bruggen en duikers). Doelstelling Het ‘Beheerplan Bruggen Bunschoten 2022 – 2036’ heeft als doel inzicht te geven in het beheer en onderhoud van de civieltechnische kunstwerken in de komende 15 jaar en de kosten die daarmee gemoeid zijn. Vanuit de eisen die gesteld worden aan veiligheid, onderhoudstoestand en beeldkwaliteit worden de kaders bepaald voor het efficiënt beheren en onderhouden van het areaal aan bruggen, normen voor onderhoud aan bestaande bruggen en ontwerpuitgangspunten bij renovatie, vervanging en aanschaf van nieuwe bruggen. Areaal, beheer en onderhoud De gemeente heeft 81 kunstwerken in beheer, waarvan 75 bruggen en 6 duikers (kokervormige waterdoorgang onder wegen). Het is van belang deze kunstwerken in goede staat van onderhoud te hebben en te houden zodat kapitaalvernietiging wordt voorkomen en veiligheid gewaarborgd is. Huidige kwaliteit In augustus en september 2020 heeft een visuele inventarisatie van de bruggen plaatsgevonden. Hieruit blijkt dat 57 van 75 bruggen een redelijke tot uitstekende conditie hebben. Slechts één brug heeft een slechte conditie.
Dit betreft een houten voetgangersbrug die in 2021 wordt vervangen. Beleidsuitgangspunten In dit plan worden de kwaliteitsthema’s veiligheid, functionaliteit, constructie en toonbaarheid onderscheiden. Bij het beheer en onderhoud van civiele kunstwerken wordt ten minste uitgegaan van conditieniveau ‘redelijk’ van de NEN norm 2767-4, waarbij de bruggen voor 100% constructief moeten kunnen functioneren. De civiele kunstwerken in de gemeente Bunschoten worden kwalitatief beheerd. De technische staat van onderhoud wordt bepaald aan de hand van vierjaarlijkse algemene visuele inspectie. Elke vier jaar vindt een instandhoudingsinspectie, inclusief deformatiemetingen, plaats. De volgende instandhoudingsinspectie staat gepland voor 2022. Duikers worden geïnspecteerd na een theoretische levensduur van circa 60 jaar, waarna de vervangingsnoodzaak wordt bepaald. Bij renovatie, vervanging en nieuwe aanleg van bruggen wordt uitgegaan van het toepassen van duurzame en onderhoudsarme materialen. De keuze voor de materialen blijft bij elk nieuw kunstwerk een afweging tussen mens (gebruik en cultuurhistorie), milieu (circulariteit en klimaatadaptatie) en geld (investerings- en beheerkosten). Hierbij ligt er een kans om te kijken naar (gedeeltelijk) hergebruik van bruggen. Bijvoorbeeld door gebruik van hernieuwbaar materiaal en een materialenpaspoort.
Meerjarenonderhoudsplan Op basis van de vierjaarlijkse instandhoudingsinspectie wordt een meerjarenoverzicht opgesteld dat als basis wordt gebruikt voor het bepalen van de vervangingen, het jaarlijkse uitvoeringsprogramma groot onderhoud en het vaststellen van de benodigde financiële middelen. Het volgende meerjarenoverzicht wordt opgesteld na de instandhoudingsinspectie in 2022. Bij het inzichtelijk maken van (financiële) planningen wordt gebruik gemaakt van het integrale beheersysteem waarin onder andere ook de wegen en riolen zijn opgenomen. Integraliteit bij uitvoering (planning) van de verschillende disciplines binnen de openbare ruimte is daarmee gewaarborgd. De beheerstrategie is sober en doelmatig. In tabel 1 zijn de kosten van groot onderhoud (exclusief inspecties) voor de periode 2022 t/m 2025 weergegeven. In bijlage 3 zijn alle maatregelen en kosten in tabelvorm weergegeven voor groot onderhoud (excl. inspectie) en vervanging voor de totale planperiode tot 2036. Kanttekening hierbij is dat deze gegevens kunnen wijzigen na de instandhoudingsinspectie in 2022. Deze wijzigingen worden meegenomen in het meerjarenoverzicht dat na de instandhoudingsinspectie wordt opgesteld. In tabel 2 zijn de vervangingskosten van 2022 tot en met 2024 opgenomen. Dit budget is al gereserveerd in de verschillende kadernota’s. 3
Beheerplan Bruggen Bunschoten 2022-2036
Object B01 B02 B03 B08 B09 B13 B15 B16 B17 B18 B19 B23 B27 B28 B29 B30 B31 B32 B33 B34 B35 B36 B38 B39 B45 B48 B49 B50 B52 B53 B54 B57 B58 B83 Totaal
2022 Frans Jacobsweg Vinkenweg Gasthuisweg Broerswetering Geldersman Molenstraat/Kon.Wilhelminastraat Frans Jacobsweg Frans Jacobsweg Westsingel Anton v/d Horstlaan Wilgenstraat Pr. Irenestraat/Tjalk De Akkerweg De Akkerweg De Akkerweg De Akkerweg De Akkerweg De Akkerweg De Akkerweg Bikkersweg Stadsspui Stadsspui Botermarkt Bikkersweg Kiekendief Sint Nicolaashoofd De Kronkels De Kronkels Röntgenweg/Voltaweg Nicolaas Beetstraat Nicolaas Beetstraat Bunschoter Veenkamp Achterste kamp (thv nr 74) Tabakskamp
€
2023
2024
2025 € 9.600 € 744 € 2.617
7.586 € 13.064 €
6.923 € €
€
€ €
5.363 5.452
€
3.345
5.487 5.399 €
1.289
€
1.680
€
636
€
1.822
1.632 € € € € € € €
5.202 4.949 4.999 5.119 5.278 4.878 6.187
€ 12.176 €
1.836 €
€ € € € €
3.032 4.003 4.469 257 792
€
1.480
3.984
€ 13.135 € €
€ 25.087
422 1.153
€ 51.953
€ 2.530 € 50.028
€ 31.451
Totaal € 9.600 € 744 € 2.617 € 7.586 € 13.064 € 6.923 € 5.487 € 5.399 € 5.363 € 6.741 € 1.632 € 5.025 € 5.202 € 4.949 € 4.999 € 5.119 € 5.278 € 4.878 € 6.187 € 12.176 € 1.836 € 636 € 3.984 € 3.032 € 4.003 € 4.469 € 257 € 792 € 13.135 € 1.480 € 422 € 1.153 € 1.822 € 2.530 € 158.519
Tabel 1: Groot onderhoud bruggen (excl. inspecties) 2022-2025
Jaar
Brug
Investering
2022 2022 2023 2024 2024 2024
Wilde Zwaan (B41) Kiekendief (B45) Rietgans (B40) Broerswetering (B08) Westsingel (B17) Huismus (B42)
€ 28.000,€ 20.000,€ 49.000,€ 27.000,€ 34.000,€ 26.500,-
Tabel 2: Vervanging bruggen 2022 - 2024
Samenvatting beleidsuitgangspunten • De handreiking “Constructieve veiligheid van bestaande bruggen en viaducten” van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu is toegepast op de kunstwerken van de gemeente Bunschoten. • Bij het beheer en onderhoud van civiele kunstwerken wordt ten minste uitgegaan van conditieniveau ‘redelijk’ van de NEN norm 2767-4, waarbij de bruggen voor 100% constructief moeten kunnen functioneren. • De civiele kunstwerken in de gemeente Bunschoten worden kwalitatief beheerd. De technische staat van onderhoud wordt bepaald aan de hand van vierjaarlijkse algemene visuele inspectie. Elke vier jaar vindt een instandhoudingsinspectie, inclusief deformatiemetingen, plaats. • Duikers worden geïnspecteerd na een theoretische levensduur van circa 60 jaar, waarna de vervangingsnoodzaak wordt bepaald. • Bij renovatie, vervanging en nieuwe aanleg van bruggen wordt uitgegaan van het toepassen van duurzame en onderhoudsarme materialen. • Het op basis van de vierjaarlijkse instandhoudingsinspectie opgestelde meerjarenoverzicht wordt als basis gebruikt voor het bepalen van de vervangingen, het jaarlijkse uitvoeringsprogramma groot onderhoud en het vaststellen van de benodigde financiële middelen. 4
Beheerplan Bruggen Bunschoten 2022-2036
2. Inleiding en leeswijzer In 2014 is het Bruggen Beheerplan gemeente Bunschoten 2015-2020 vastgesteld door de gemeenteraad. Het Beheerplan Bruggen Bunschoten 2022 – 2036 is een actualisatie van dit beheerplan en dient als leidraad voor het beheren van civieltechnische kunstwerken (bruggen en duikers). Civieltechnische kunstwerken, waaronder bruggen, vormen verbindingen over watergangen tussen wegen, fiets- en voetpaden onderling. Een brug is een bouwwerk noodzakelijk om een “ander doel” te bereiken. Een brugconstructie is opgebouwd uit 3 onderdelen. Het horizontale deel (brugdek) en 2 verticale onderdelen (landhoofd) waarop het brugdek rust. Bij een brug met een grotere lengte moet het brugdek op 1 of meerdere steunpunten halverwege ondersteund worden.
Figuur 1: Schematisch doorsnede landhoofd brug
Figuur 2: Detail landhoofd brug Rengerswetering
Civieltechnische kunstwerken waarborgen de bereikbaarheid binnen de gemeente Bunschoten. Nieuwbouw van een brug is kostbaar en de uitvoering kan tijdrovend zijn. Goed beheer en onderhoud is van belang om kapitaalvernietiging en (langdurige) omleidingen te voorkomen. Daarnaast is de aansprakelijkheid van de gemeente bij nalatig beheer een belangrijke reden om goed onderhoud uit te voeren. Met regelmatige inspecties en goed onderhoud kan het goed functioneren van de kunstwerken worden gegarandeerd. 2.1 Doelstelling Het ‘Beheerplan Bruggen Bunschoten 2022 – 2036’ heeft als doel inzicht te geven in het beheer en onderhoud van de civieltechnische kunstwerken in de komende 15 jaar en de kosten die daarmee gemoeid zijn. Vanuit de eisen die gesteld worden aan veiligheid, onderhoudstoestand en beeldkwaliteit worden de kaders bepaald voor het efficiënt beheren en onderhouden van het areaal aan bruggen, normen voor onderhoud aan bestaande bruggen en ontwerpuitgangspunten bij renovatie, vervanging en aanschaf van nieuwe bruggen. Dit plan geeft in hoofdlijnen het kwalitatieve, kwantitatieve en financiële niveau weer waarop de gemeente zijn taak als beheerder dient uit te voeren voor de jaren 2022 – 2036. In het beheerplan wordt antwoord gegeven op de volgende vragen.
• Wat hebben we te onderhouden (inventarisatie)? • Welke kwaliteit hebben de kunstwerken (veiligheid)? • Welke kosten maken we om de kunstwerken stand te houden (middelen)? • Wat doen we voor de gemaakte kosten (werkzaamheden en maatregelen)? • Wanneer voeren we de maatregelen uit (planning)? Het ‘Beheerplan Bruggen Bunschoten 2022-2036’ inclusief bijlagen moet gezien worden als beleidskader waarbinnen het beheer en onderhoud van de bruggen plaatsvindt. 2.2 Leeswijzer De doelstelling van het beheerplan wordt nader omschreven in hoofdstuk 3. Het plan biedt inzicht in het areaal van de huidige kunstwerken en de kwaliteit ervan aan de hand van uitgevoerde inventarisaties en schouwen zoals omschreven in hoofdstuk 4. De beheerstrategie die wordt gehanteerd bij het beheren van de voorzieningen komt aan de orde in hoofdstuk 5. Tot slot wordt in hoofdstuk 6 de financiële presentatie van het beleid gegeven.
5
Beheerplan Bruggen Bunschoten 2022-2036
3. Kaders en richtlijnen In dit hoofdstuk zijn de belangrijkste kaders en richtlijnen bij het beheer en onderhoud van bruggen opgenomen. 3.1 Wettelijke kaders Wegenwet Volgens artikel 16 van de Wegenwet heeft de gemeente als wegbeheerder de zorg dat de binnen haar gebied liggende openbare wegen in de zin van de Wegenwet, met uitzondering van de wegen die door het Rijk of Provincie worden onderhouden, in goede staat verkeren. Daarmee wordt de gemeente verplicht om voorzieningen, waaronder bruggen, regelmatig en duurzaam te onderhouden. Burgerlijk Wetboek De risicoaansprakelijkheid voor gebreken aan de weg is geregeld in het Burgerlijk Wetboek (BW). Artikel 6:174 in het BW regelt de aansprakelijkheid van de wegbeheerder als de schade het gevolg is van een gebrek aan de openbare weg. Op grond van de “risicoaansprakelijkheid‟ is de wegbeheerder aansprakelijk voor schade als de weg niet voldoet aan de eisen die men daaraan in de gegeven omstandigheden mag stellen en als gevolg hiervan gevaar voor personen of zaken oplevert. Daarnaast heeft de gemeente te maken met de “schuldaansprakelijkheid‟. Op de gemeente rust een zorgplicht voor een veilige openbare ruimte. Die zorgplicht houdt in dat zodra de gemeente op de hoogte is van een gevaarlijke situatie, bijvoorbeeld door controle of een melding, zo snel mogelijk passende maatregelen getroffen moeten worden.
Als hierop door de gemeente willens en wetens geen actie wordt ondernomen, kan in geval van schade een beroep op schuldaansprakelijkheid succesvol zijn. 3.2 Beleidskaders en richtlijnen Constructieve veiligheid van bestaande bruggen en viaducten Het Ministerie van Infrastructuur en Milieu heeft de handreiking “Constructieve veiligheid van bestaande bruggen en viaducten” opgesteld. Het betreft een methodiek om te komen tot een beoordeling van de technische staat van een constructie in relatie tot het (veranderende) gebruik en de veiligheid van de constructie. Deze handreiking is toegepast op de beoordeling van de constructies in onze gemeente. Bij het veranderende gebruik moet gedacht worden aan grotere belastingen dan in de tijd dat het ontwerp gemaakt en berekend is. Ook intensiever gebruik valt onder veranderend gebruik. De handreiking “Constructieve veiligheid van bestaande bruggen en viaducten” van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu is toegepast op de kunstwerken van de gemeente Bunschoten. Notitie onderhoud en voorzieningen In de door de gemeenteraad vastgestelde Notitie Onderhoud en Voorzieningen zijn criteria opgenomen waaraan een beheerplan moet voldoen.
• Kwaliteitscriterium: Het plan geeft weer welk kwaliteitsniveau of inrichtingsbeeld met het onderhoud wordt nagestreefd; • Staat van onderhoud: Het plan geeft een beeld van de huidige staat van onderhoud en van eventuele onderhoudsachterstanden; • Levensduur: Het plan geeft een beeld van de economische en technische levensduur van goederen, indien hiervan sprake is en geeft daarna de verwachte gebruiksduur aan; • Activiteiten: Het plan geeft een beeld van de benodigde inspanningen en investeringen, die gedurende een langere periode nodig zijn om de ambities te verwezenlijken; • Planning: Het plan geeft weer wanneer activiteiten uitgevoerd moeten worden. Indien sprake is van achterstallig onderhoud wordt aangegeven op welke termijn dat zal worden ingelopen; • Financiën: Het plan bevat een realistische raming van de hieruit voortvloeiende kosten en baten – onderverdeeld in uren, derden (BTW apart vermelden) en tractie – en geeft aan hoe deze worden verwerkt in de begroting; • Actualisatie: In het plan wordt beschreven hoe de cyclus van actualisatie van het plan eruit ziet. Actualisatie dient minimaal eens in de vijf jaar plaats te vinden; • Beleidskader: Het plan geeft een overzicht van relevante beleidskaders en geeft daarbij aan wanneer het beleidskader voor het laatst vastgesteld is.
6
Beheerplan Bruggen Bunschoten 2022-2036
4. Inventarisatie en visuele inspectie Voor een optimaal beheer van civieltechnische kunstwerken moet inzicht zijn in het te beheren areaal met de daarbij behorende staat van onderhoud. 4.1 Areaal Het huidige areaal aan civieltechnische kunstwerken is in onderstaande tabel weergegeven. Hierbij is onderscheid gemaakt in type kunstwerk. Type kunstwerk Verkeersbrug Fiets-voetbrug Duikerbrug Duiker Totaal
Aantal 22 50 3 6 81
Tabel 3: aantal civieltechnische kunstwerken in gemeente Bunschoten
Van de duiker-, verkeers- en fiets-voetbruggen is daarnaast een overzicht gemaakt van het materiaal van het dek en het jaar van aanleg.
Materiaal dek Betonnen duikerbruggen Betonnen dek Houten dek Kunststof dek Totaal
1950
1970 – 1980
1980 – 1990
Aanlegjaar 1990 – 2000
2000 2010
20102020
Totaal
0
0
0
0
0
3
3
4 0 0 4
2 17 0 19
1 3 0 4
1 10 0 11
1 11 0 12
11 10 1 25
20 51 1 75
Tabel 4: Aanlegjaar civieltechnische kunstwerken in gemeente Bunschoten
4.2 Kwaliteitssysteem Bij het vaststellen van onderhoudsmaatregelen voor bruggen wordt onderscheid gemaakt in verschillende kwaliteitsthema’s: • Veiligheid Onder dit thema wordt verstaan of het kunstwerk veilig kan worden gebruikt. Bij bepaalde schades of achterstallig onderhoud kunnen gevaarlijke situaties optreden voor de gebruikers. Aan dit thema worden dan ook hoge eisen gesteld. • Functionaliteit (onderhoudstoestand) De mate waarin een kunstwerk beschikbaar is en comfortabel kan worden gebruikt. • Constructie De constructie komt in het geding als constructieve onderdelen van het kunstwerk na reparatie niet meer in de originele ontwerpstaat kunnen worden teruggebracht. • Toonbaarheid (beeldkwaliteit) Onder dit thema wordt de uitstraling van het kunstwerk bedoeld. Het gaat hierbij voornamelijk om het schilderen van leuningen en het verwijderen van groenaanslag en graffiti. Afhankelijk van locatie en functie kan meer of minder belang worden gehecht aan de hoogte van de beeldkwaliteit. 4.3 Huidige kwaliteit Om inzicht te geven in de staat van onderhoud, van alle bij de gemeente in beheer zijnde bruggen, is van elke brug een conditiescore bepaald. Deze score is uitgedrukt in een cijfer. Dit cijfer komt voort uit de NEN norm 2767-4.
De volgende conditiescores worden hierbij onderscheiden: Conditie 1: uitstekend; nieuwbouw en/of vergelijkbare kwaliteit Conditie 2: goed; beginnende veroudering Conditie 3: redelijk; het verouderingsproces is over de gehele linie duidelijk op gang gekomen Conditie 4: matig; het verouderingsproces heeft invloed op het element of het kunstwerk Conditie 5: slecht; het verouderingsproces is min of meer onomkeerbaar geworden Conditie 6: zeer slecht; afbreukniveau
7
Beheerplan Bruggen Bunschoten 2022-2036
In augustus en september 2020 is door Ingenieursbureau Westenberg B.V. een visuele inspectie aan de 81 vaste kunstwerken in de gemeente Bunschoten uitgevoerd. De gegevens zijn verwerkt in het beheersysteem GeoVisia. Een volgende instandhoudingsinspectie vindt in 2022 plaats. Op basis van de uitgevoerde visuele inspectie is een inschatting gemaakt van de conditiescores. In de onderstaande figuur en tabel zijn de conditiescores van de bruggen weergegeven.
Conditiescore Uitstekende conditie Goede conditie Redelijke conditie Matige conditie Slechte conditie Zeer slechte conditie Totaal
Verkeersbrug 2 13 6 1 0 0 22
Type kunstwerk Fiets-voetbrug Duikerbrug 1 0 11 3 21 0 16 0 1 0 0 0 50 3
Totaal 3 27 27 17 1 0 75
Tabel 5: conditiescore civieltechnische kunstwerken in gemeente Bunschoten
4.4 Levensduur civiele kunstwerken De civiele kunstwerken verouderen door invloeden van buitenaf, zoals water, UV-straling en chemische stoffen in de lucht en bodem. Vervuiling, zoals algen- en mosaangroei, versnelt deze veroudering doordat hierdoor vocht wordt vastgehouden (rot, vorstschade) en de wortels de ondergrond aantasten. Deze veroudering is per materiaalsoort verschillend. Om inzicht te geven in de levensduur verwachting van de diverse materiaalsoorten is hier in tabel 3 een overzicht van gegeven. brugonderdeel damwand paalfundering liggers dek(delen) leuningen
materiaalsoort hardhout beton en staal hardhout beton hardhout beton,staal en composiet hardhout beton en composiet hardhout staal (RVS)
levensduur ca. 30 jaar > 60 jaar ca. 30 jaar > 60 jaar ca. 30 jaar > 60 jaar ca. 25 jaar > 60 jaar ca. 25 jaar > 60 jaar
Tabel 6: Levensduurverwachting materiaalsoorten brugonderdelen
8
Beheerplan Bruggen Bunschoten 2022-2036
5. Beheerstrategie Voor het opstellen van een onderhoudsplan met bijbehorende financieel meerjarenplanning moeten vooraf de kaders van het gewenst kwaliteitsniveau worden vastgesteld. Daarnaast moet worden bepaald hoe het beheer van de kunstwerken wordt gedaan. 5.1 Gewenst kwaliteitsniveau Uitgangspunt voor het gewenste kwaliteitsniveau is het niveau van onderhoud dat een veilig en functioneel gebruik van de brug mogelijk maakt tegen zo laag mogelijke kosten. Voor het vaststellen van de gewenste kwaliteitsniveaus vormen de volgende kwaliteitsthema’s de basis: • Veiligheid Bij het vaststellen van de onderhoudsmaatregelen mag de veiligheid nooit in gevaar komen. In dit beheerplan wordt uitgegaan van een basisniveau, waarbij het conditieniveau (paragraaf 4.3) ten minste redelijk is. Het aspect veiligheid wordt gegarandeerd op basis van de technische staat. • Functionaliteit Het onderhoudsniveau van een brug moet dusdanig zijn dat de gebruiker het kunstwerk functioneel en comfortabel kan gebruiken. Als onderhoudsmaatregelen niet tijdig worden uitgevoerd kan het op een bepaald moment noodzakelijk zijn om uit veiligheidsoverweging een brug buiten gebruik te stellen. Hiermee vervalt zijn functie tijdelijk, wat in sommige gevallen maatschappelijke gevolgen heeft. Dergelijke situaties moeten te allen tijde worden voorkomen.
• Constructie De bruggen moeten voor 100% constructief kunnen functioneren. Er mogen geen schadebeelden optreden die de draagkracht of kerende functie verminderen. Bijvoorbeeld door corrosie waarbij de staaldikte afneemt, bij houtrot de houtdikte of betonrot waarbij de wapening wordt aangetast. • Toonbaarheid Wanneer schade is geconstateerd waarbij de constructieve- en veiligheidseisen niet in het geding zijn, kan het voorkomen dat om esthetische redenen toch de schade of vervuiling moet worden hersteld of verwijderd. Esthetische normen liggen voor ieder persoon anders en kunnen daarom ook verschillend worden geïnterpreteerd. Voor bruggen die in stedelijk gebied liggen kan een verhoogd kwaliteitsniveau worden aangehouden. Het gaat hierbij vooral om het schilderen van leuningen en het verwijderen van groenaanslag en graffiti. Kwetsende graffiti moet zo spoedig mogelijk na melding worden verwijderd en alle overige graffiti binnen een redelijke termijn. Bij het beheer en onderhoud van civiele kunstwerken wordt ten minste uitgegaan van conditieniveau ‘redelijk’ van de NEN norm 2767-4, waarbij de bruggen voor 100% constructief moeten kunnen functioneren. 5.2 Beheer en onderhoud Beheer is het bewaken en borgen van het gewenste kwaliteitsniveau.
Dit met als doel het, op een zo efficiënt mogelijke wijze, in stand houden van de gewenste functie door middel van systematisch plannen, budgetteren en op tijd uitvoeren van beheersmaatregelen. Onderhoud heeft als doel de kwaliteit en functievervulling zoveel mogelijk in stand te houden gedurende de gehele levensduur. 5.2.1 Beheer Het beheer van de kunstwerken kan onderverdeeld worden op basis van kwaliteit (technische staat, op basis van het conditieniveau) en cyclus (levensduur). • Bij kwalitatief beheer vindt regulier onderhoud van de kunstwerken plaats aan de hand van de kwaliteit (technische staat) van het onderdeel. • Bij Cyclisch beheer wordt ervanuit gegaan dat een kunstwerk aan het eind van de levensduur wordt vervangen. Als strikt wordt vastgehouden aan de levensduurcyclus wordt een kunstwerk vervangen terwijl praktisch gezien het kunstwerk nog een periode mee zou kunnen. Cyclisch beheer maakt vervangingsinvesteringen op de lange termijn inzichtelijk. Door kwalitatief beheer kan de levensduur (cyclus) van een kunstwerk (beperkt) verlengd worden waardoor investeringen opgeschoven kunnen worden. Elk onderdeel heeft een bepaalde levensduur. De maximale levensduur wordt bereikt als het onderdeel volgens daarvoor opgestelde richtlijnen onderhouden wordt. Vindt er geen onderhoud plaats dan zal het onderdeel zijn maximale levensduur niet bereiken.
Het is de uitdaging de maximale levensduur te bereiken met de meest uitgekiende onderhoudsmaatregelen. Hierbij moet ervoor worden gewaakt dat
9
Beheerplan Bruggen Bunschoten 2022-2036
overdadige onderhoudsmaatregelen de levensduur niet verder zullen verlengen terwijl de (onderhouds)kosten wel oplopen. Bij het beheer van de civiele kunstwerken in de gemeente Bunschoten wordt uitgegaan van kwalitatief beheer. De technische staat van een onderdeel bepaalt de constructieve staat van het onderdeel en moet dusdanig zijn dat de veiligheid en functionaliteit bij gebruik van het onderdeel waarvoor het is ontworpen gewaarborgd is. De technische staat van onderhoud wordt bepaald aan de hand van een algemene visuele inspectie die elke twee jaar wordt gehouden. Daarnaast wordt elke vier jaar een instandhoudingsinspectie gehouden. Hierbij wordt meer in detail gekeken naar de mate van aantasting van alle onderdelen. Tijdens die instandhoudingsinspectie worden waar nodig ook deformatiemetingen verricht. Met deze specialistische landmeetkundige metingen wordt bekeken of de objecten zich qua vervorming en verplaatsing stabiel gedragen en zijn onmisbaar als het gaat om het beheer en onderhoud van deze complexe objecten. Het doel van het verrichten van deformatiemetingen is gevaarlijke situaties en schade aan civiele kunstwerken op tijd te herkennen en door gepaste maatregelen te nemen verdere deformatie te voorkomen. De inspecties aan de civiele kunstwerken vinden plaats conform de CUR 117 klasse B2. De inspectiegegevens worden digitaal vastgelegd in het beheersysteem.
Hierin zijn per brug de gegevens (paspoortgegevens), foto’s van schades en voorgestelde onderhoudsacties geregistreerd. Visuele inspectie 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036
€
€
€
€
Instandhoudingsinspectie €
23.300,00
€
24.000,00
€
24.000,00
€
24.000,00
5.000,00
5.000,00
5.000,00
5.000,00
Tabel 7: Schema visuele- en instandhoudingsinpectie
Tot slot wordt het beheer van alle locaties zoveel mogelijk integraal benaderd. Bij het inzichtelijk maken van (financiële) planningen wordt gebruik gemaakt van het integrale beheersysteem waarin onder andere ook de wegen en riolen zijn opgenomen. Integraliteit bij uitvoering (planning) van de verschillende disciplines binnen de openbare ruimte is daarmee gewaarborgd. Dit heeft op operationeel gebied een aantal voordelen: • Besparen kosten: een deel van de algemene kostenposten (voorbereiding, toezicht) kunnen worden omgeslagen over verschillende werkzaamheden die door het integraal benaderen van de onderhoudsmaatregelen tegelijkertijd worden uitgevoerd. • Beperken overlast voor gebruikers: doordat onderhoudsmaatregelen tegelijk worden uitgevoerd is de overlast eenmalig en daardoor beperkt in aantal. • Strategische voordelen: door aan te sluiten bij de toekomstige ontwikkelingen in het te beheren gebied is het eventueel mogelijk te anticiperen op veranderende functionaliteit. De civiele kunstwerken in de gemeente Bunschoten worden kwalitatief beheerd. De technische staat van onderhoud wordt bepaald aan de hand van vierjaarlijkse algemene visuele inspectie. Elke vier jaar vindt een instandhoudingsinspectie, inclusief deformatiemetingen, plaats. 10
Beheerplan Bruggen Bunschoten 2022-2036
5.2.2. Onderhoud Bij onderhoud aan bruggen wordt onderscheid gemaakt in: dagelijks/ klein onderhoud, groot onderhoud en vervanging/renovatie (paragraaf 5.2.3). Daarnaast wordt bij duikers voor een ander beheer gekozen. • Dagelijks/klein onderhoud Dagelijks of klein onderhoud wordt, afhankelijk van de omvang en benodigde expertise, in principe door de eigen buitendienst uitgevoerd. Doel van dit onderhoud is het wegnemen van onveilige situaties ter voorkoming van schadeclaims, het uitvoeren van kleine reparaties en het op niveau houden van de beeldkwaliteit. Dit onderhoud omvat in hoofdlijnen: - Schoonmaken leuningen - Reinigen van de brug, waaronder verwijderen groenaanslag en graffiti - Ophogen verharding in aansluitend wegdek en aanstraten verzakte brughoofden - Kleinschalige reparaties aan leuningen - Kitvoeg vervangen - Voegwerk vervangen - Slijtlaag vervangen • Groot onderhoud Groot onderhoudsmaatregelen zijn geplande maatregelen die tot doel hebben om een brug aan zijn functionele eisen te laten voldoen en zijn verwachte levensduur te laten halen. Dit om vroegtijdige vervanging te voorkomen. De uitvoering van groot onderhoud wordt in de meeste gevallen aan een extern bedrijf opgedragen, omdat de werkzaamheden te groot van omvang zijn en/of vanwege de benodigde expertise.
Om het groot onderhoud goed in beeld te houden worden alle bruggen elk twee jaar visueel geïnspecteerd. Hierbij vindt gelijktijdig een financiële afweging plaats of groot onderhoud aan een brug nog gewenst is, of dat de ernst en omvang van de aangetroffen schadebeelden van dien aard zijn, dat het efficiënter is om op termijn te kiezen voor vervanging of renovatie. Groot onderhoud omvat in hoofdlijnen: - Inspectie (visueel en/of instandhouding) - Vervangen van dekplanken - Schilderen leuningen - aanbrengen antislip slijtlaag op dekplanken - Hoofddraagconstructie conserveren - Schampstrook vervangen - Betonschade herstellen - Beton conserveren - Asfaltreparaties - Leuning conserveren - Voegovergang aanbrengen - Leuning vervangen/repareren - Dek vervangen - Wanden conserveren • Duikers Plaatstalen duikers worden niet periodiek geïnspecteerd vanwege de hoge kosten en de geringe meerwaarde van deze periodieke inspecties. Bij duikers gaan we uit van een theoretische levensduur van circa 60 jaar. Om het moment dat een duiker theoretisch aan vervanging toe is, wordt deze geïnspecteerd en wordt de vervangingsnoodzaak bepaald. Afhankelijk van de kwaliteit wordt de duiker vervangen of gepland op een later tijdstip. Bijvoorbeeld gelijktijdig met de reconstructie van de bovenliggende verharding.
Het reinigen/doorspuiten van duikers gebeurt gelijktijdig met het baggeren van de aangelegen watergangen of incidenteel bij meldingen van verstopping / verminderde doorstroming. Duikers worden geïnspecteerd na een theoretische levensduur van circa 60 jaar, waarna de vervangingsnoodzaak wordt bepaald. 5.2.3. Renovatie of vervanging Bij renovatie en vervanging van civieltechnische kunstwerken verdient het toepassen van duurzame en onderhoudsarme materialen de voorkeur. De keuze voor de materialen blijft bij elk nieuw kunstwerk een afweging tussen mens (gebruik en cultuurhistorie), milieu (circulariteit en klimaatadaptatie) en geld (investerings- en beheerkosten). Hierbij ligt er een kans om te kijken naar (gedeeltelijk) hergebruik van bruggen. Bijvoorbeeld door gebruik van hernieuwbaar materiaal en een materialenpaspoort. In principe wordt bij nieuwe bruggen, renovatie of vervanging uitgegaan van de volgende constructies: • Fiets- voetgangersbruggen De bestaande houten fiets- voetgangersbruggen, bestaande uit een houten fundatie en houten dek, worden aan het eind van hun levensduur vervangen door een brug bestaande uit een betonfundatie al of niet bekleed met een betonprint of metselwerk, stalen of composiet liggers, composiet dek en leuningen van staal, composiet of hout of een samenstelling van deze materialen. Deze constructie geldt in principe ook bij renovatie en nieuwbouw.
11
Beheerplan Bruggen Bunschoten 2022-2036
•
Verkeersbruggen Bij renovatie of nieuwbouw van verkeersbruggen wordt in principe een betonnen fundering met prefab betonnen palen toegepast al of niet bekleed met betonprint of metselwerk. Het brugdek bestaat bij voorkeur uit een betonnen of composiet dek of om gegronde redenen van staal of een combinatie van staal met beton/composiet. Verkeersbruggen worden voorzien van stalen leuningwerk of een combinatie van staal met beton. Verder worden de bruggen voorzien van stootplaten met een minimale lengte van 2,5 meter.
Bij renovatie, vervanging en nieuwe aanleg van bruggen wordt uitgegaan van het toepassen van duurzame en onderhoudsarme materialen. 5.3 Planhorizon Om doelmatig te beheren zal het beheerplan voor een langere periode moeten worden opgesteld en vastgesteld. In dit plan is gekozen voor een periode van 15 jaar (2022-2036). In deze periode komen de structureel terugkerende onderhoudsmaatregelen een aantal keren voor waardoor een helder inzicht ontstaat in de totale kosten over de planperiode en daaruit een duidelijk beeld van de gemiddelde kosten per jaar kan worden gedestilleerd. Om een actueel beheerplan te hebben zal elke twee jaar een globale visuele inspectie worden verricht en elke vier jaar zal een instandhoudingsinspectie worden uitgevoerd waarvan een rapportage en meerjarenoverzicht wordt opgesteld. Dit meerjarenoverzicht wordt als basis gebruikt voor het jaarlijkse uitvoeringsprogramma grootonderhoud en het vaststellen van de benodigde financiële middelen. Het op basis van de vierjaarlijkse instandhoudingsinspectie opgestelde meerjarenoverzicht wordt als basis gebruikt voor het bepalen van de vervangingen, het jaarlijkse uitvoeringsprogramma groot onderhoud en het vaststellen van de benodigde financiële middelen.
12
Beheerplan Bruggen Bunschoten 2022-2036
6. Financiële aspecten Het areaal met de daarbij vastgestelde onderhoudstoestand vormen samen met de beleidsuitgangspunten de basis voor het op een efficiënte wijze bepalen van de benodigde financiële middelen voor het beheer- en onderhoud en voor de lange termijn renovatie en vervanging. De kosten van het onderhoud aan de bruggen moeten, overeenkomstig de Notitie onderhoud en voorzieningen, op de volgende wijze worden verwerkt: - Dagelijks/klein onderhoud loopt rechtstreeks via de programmabegroting; - Groot onderhoud loopt via de voorziening voor groot onderhoud aan bruggen; - Vervangingsinvesteringen en renovatieslopen via de kadernota en het meerjareninvesteringsplan (MIP). Investeringskosten voor aanleg van nieuwe bruggen in uit- en inbreidingsplannen worden opgenomen in de daarvoor opgezette grondexploitaties. Hierbij worden afspraken gemaakt wanneer een nieuwe brug in beheer en onderhoud komt bij de gemeente en de bijbehorende kosten. Na afronding van het (deel)project vindt een inmeting plaats en wordt het kunstwerk opgenomen in het beheersysteem van de gemeente. 6.1 Klein onderhoud en dagelijks beheer In de programmabegroting (programma Verkeer, vervoer en waterstaat) is jaarlijks een bedrag van € 4.500 opgenomen voor dagelijks/klein onderhoud aan civiele kunstwerken. Over de planperiode van 15 jaar bedraagt dit € 67.500.
6.2 Voorziening groot onderhoud Inspecties Voor de vierjaarlijkse visuele- en vierjaarlijkse instandhoudingsinspecties is tot en met 2036 een budget van ca. € 130.000 benodigd. Hiervoor wordt voor het jaar 2022 een aanvullend budget van € 23.300 (excl. BTW) gevraagd voor het uitvoeren van een instandhoudingsinspectie. Overig groot onderhoud Om het groot onderhoud te kunnen bekostigen is het noodzakelijk dat voldoende middelen beschikbaar zijn in de voorziening groot onderhoud aan bruggen. Uit deze voorziening kunnen dan de benodigde budgetten voor dat jaar beschikbaar worden gesteld. Hiermee wordt bewerkstelligd dat op den duur alleen voor vervangingen kredietvoorstellen worden gedaan. De hoogte van de voorziening per 01-01-2021 is € 64.250. Vanwege het uitgevoerde groot onderhoud in 2021 is de hoogte van de voorziening op 31-12-2021 naar verwachting € 0,-. In 2022 wordt € 35.145 en in 2023 wordt € 46.000 toegevoegd aan de voorziening. Op basis van de inspectie in 2022 en het naar aanleiding hiervan opgestelde meerjarenoverzicht wordt de jaarlijkse dotatie aan de voorziening van 2024 tot 2036 bepaald en meegenomen in de opeenvolgende kadernota’s. 6.3 Vervanging Voor de jaren 2022 tot en met 2024 staan de volgende bruggen op de planning om vervangen te worden, waarvoor al budget is gereserveerd in de kadernota’s. Jaar Brug Investering 2022 2022 2023 2024 2024 2024
Wilde Zwaan (B41) Kiekendief (B45) Rietgans (B40) Broerswetering (B08) Westsingel (B17) Huismus (B42)
€ 28.000,€ 20.000,€ 49.000,€ 27.000,€ 34.000,€ 26.500,-
Tabel 8: Vervanging bruggen 2022 - 2024
Na de inspectie in 2022 worden de vervangingsinvesteringen tot en met 2036 bepaald en na vaststelling van het meerjarenoverzicht in de opeenvolgende kadernota’s meegenomen.
13