RV 1161677 bijlage Accountantsverslag 2020 - Gemeente Bunschoten

ACCOUNTANTSVERSLAG 2020

Gemeente Bunschoten

Aanbiedingsbrief

Aan:

Geachte leden van de raad,

de raad van de gemeente Bunschoten T.a.v. Mw. E. Hoogstraten, raadsgriffier Postbus 200 3750 GE BUNSCHOTEN-SPAKENBURG

Wij hebben de jaarrekening 2020 van gemeente Bunschoten (hierna te noemen ‘gemeente’) gecontroleerd. Zoals afgesproken in onze opdrachtbevestiging d.d. 2 oktober 2020, ontvangt u hierbij ons accountantsverslag 2020. In dit verslag hebben we de belangrijkste bevindingen en conclusies van de jaarrekeningcontrole opgenomen.

Utrecht, 29 juni 2021 Kenmerk: 1.045.306/NS/TV/1231

Onze bevindingen en aanbevelingen hebben wij afgestemd met de verantwoordelijke wethouder. Een afschrift van dit verslag is toegezonden aan het college van burgemeester en wethouders. Het opstellen en controleren van de jaarrekening vraagt elk jaar weer een aanzienlijke inspanning. Dit jaar kwamen daar nog de gevolgen van het coronavirus bij, waardoor wij niet bij u op locatie konden langskomen en alle informatie en vragen digitaal hebben moeten afstemmen. Het gevolg hiervan was een iets minder efficiënt proces vanwege de inherente beperkingen aan de digitale middelen. Desondanks denken wij dat het proces goed is verlopen. Bij deze willen wij alle betrokken medewerkers van de gemeente bedanken voor de constructieve en plezierige samenwerking tijdens de controle. Wij hopen u met dit verslag van dienst te zijn. Vanzelfsprekend zijn wij graag bereid om een nadere toelichting op de inhoud te geven. Met vriendelijke groet, BDO Audit & Assurance B.V. namens deze,

Ter informatie De digitale versie van dit document is vanaf de inhoudsopgave interactief. Aan de hand van de navigatiebalk onderaan de pagina en/of de menustructuur bovenaan de pagina kan door het document genavigeerd worden. VORIGE PAGINA

VOLGENDE PAGINA

INHOUDSOPGAVE

DASHBOARD

drs. G.J. Verwoert RA Partner en extern accountant gemeente Bunschoten

Inhoudsopgave

1. DASHBOARD

2. UITKOMSTEN JAARREKENINGCONTROLE

4. BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN

BIJLAGEN

3. RESULTAAT & FINANCIËLE POSITIE

4

1. Dashboard

1.1 Dashboard accountantscontrole

1.1 Dashboard accountantscontrole STREKKING CONTROLEVERKLARING

5

AANDACHTSPUNTEN VOOR 2021



De jaarrekening 2020 is getrouw.



De baten en lasten als ook de balansmutaties in de jaarrekening 2020 zijn in overeenstemming met relevante wet- en regelgeving tot stand gekomen.

RESULTAAT 2020

Op basis van de interim- en jaarrekeningcontrole 2020 zijn de belangrijkste aandachtspunten voor komend jaar: 

Doorvoeren diverse verbeteringen met betrekking tot de IT general controls.



Ongecorrigeerde controleverschillen blijven onder de goedkeuringstolerantie.



Doorontwikkeling Administratieve Organisatie en Interne Controle naar rechtmatigheidsverantwoording.



Jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening.



(Verdere) gevolgen van de coronacrisis.



De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar en het BBV wordt nageleefd.



De WNT is nageleefd.



Wij hebben geen bevindingen ten aanzien van de SiSabijlage.



De samenwerking is constructief en plezierig verlopen.

ONTWIKKELINGEN

BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN

Grondexploitaties

De bij de controle gehanteerde goedkeuringstolerantie bedraagt 1% van de totale lasten. Op basis hiervan is de goedkeuringstolerantie bepaald op € 580.000 voor fouten en € 1.740.000 voor onzekerheden.







In 2020 is één project geopend, Kronkels-Zuid. Het project Haarbrug-Zuid en Nertsenfarm zijn in 2020 gesloten. De schattingen voor de projecten zijn aanvaardbaar. Wij hebben geen bevindingen ten aanzien van de waardering voor de projecten. De verliesvoorziening voor grondexploitaties is met € 2.472K afgenomen ten opzichte van voorgaand jaar. De grootste mutaties in de verliesvoorziening betreffen het project Zuyderzee (- € 1.516K), Zuiderland (- € 564) en de Nertsenfarm (- € 365) door de afsluiting.







Sociaal domein 

Door de goedkeurende verklaring bij de verantwoording van de gemeente Amersfoort zijn de onzekerheden in het sociaal domein beperkt.

DASHBOARD

JAARREKENING



(x €1.000)

2020

Begroting (na wijziging)

Saldo van baten en lasten

4.443

732

Mutatie reserves

-999

-729

Resultaat

3.444

3

De begroting 2020 sloot met een overschot van € 3K. De werkelijke baten en lasten na verrekening met reserves komen uit op € 3.444K positief. Ten opzichte van de begroting is derhalve sprake van een (positieve) afwijking van € 3.441K.

UW FINANCIËLE POSITIE

WEERSTANDSCAPACITEIT / WEERSTANDSVERMOGEN 18.001

Aanbestedingsrechtmatigheid: Op basis van de spendanalyse hebben wij geconstateerd dat geen sprake is van onrechtmatigheden.

16.001

Er zijn begrotingsoverschrijdingen geconstateerd die geheel of grotendeels worden gecompenseerd door direct gerelateerde opbrengsten. Deze tellen derhalve niet mee in ons oordeel.

10.001

Er is een overschrijding geconstateerd van de investeringskredieten van totaal € 37K.

2.001

Er zijn alleen beperkte cijfermatige controleverschillen in het sociaal domein. Er zijn geen presentatiefouten geconstateerd in de jaarrekening 2020.

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

15.987

16.923

13.245

14.001 12.001 8.001 6.001

14.073 6.882

7.698

10.313

8.667

4.001 1

2017

BIJLAGEN

2018

2019

2020

6

2. Uitkomsten jaarrekeningcontrole

2.1 Corona en impact op de jaarrekeningcontrole 2.2 De jaarrekening is getrouw 2.3 Rechtmatigheid van de jaarrekening 2.4 Aandachtspunten voor 2021

2.1 Corona en impact op de jaarrekeningcontrole

COVID-19 enorme impact op boekjaar 2020. Zie hiervoor onze managementletter en de BADO-notitie.

7

Inleiding: COVID-19 en de jaarrekening 2020 De situatie en ontwikkelingen rond het coronavirus hebben een grote impact gehad op het afgelopen jaar en dus ook op de jaarrekening over het boekjaar 2020. Ook voor 2021 zal dit naar verwachting nog in belangrijke mate het geval zijn. Wij hebben in onze managementletter u hierover ook al geïnformeerd en zijn de afgelopen periode meerdere keren in overleg geweest met uw organisatie. Eind februari is de BADO-notitie met betrekking COVID-19 “effecten en risico's voor decentrale overheden” uitgekomen. In deze notitie is een groot aantal aandachtspunten beschreven voor het opstellen en controleren van de jaarrekening 2020. Deze notitie is behandeld in de Sectorcommissie Decentrale Overheden van de NBA en is daarmee ook richtinggevend geweest bij onze controle van de jaarrekening 2020. Wij verwijzen voor deze aandachtspunten, de impact op getrouwheid en rechtmatigheid, de controleaanpak en de specifieke attentiepunten ten aanzien van de posten in de jaarrekening naar deze notitie (zie: notitie-effecten-en-risicos-corona-voor-jaarrekening2020-decentrale-overheden.pdf (nba.nl)). In deze paragraaf informeren wij u over het proces van onze controle in relatie tot COVID-19 en onze specifieke bevindingen die impact hebben op onze controle, de verslaggeving en onze controleverklaring.

Voor een analyse van het resultaat verwijzen wij naar de jaarrekening (paragraaf COVID-19 crisis) en naar paragraaf 3.1 van dit verslag.

Het proces van de totstandkoming en controle van de jaarrekening is goed verlopen.

De gevolgen van COVID-19 zijn nader toegelicht per programma in de jaarrekening

DASHBOARD

De totstandkoming van de jaarrekening en het proces van de controle in relatie tot COVID-19 Zoals aangegeven in onze aanbiedingsbrief heeft zowel het samenstellen van de jaarrekening als onze controle grotendeels digitaal en op afstand plaatsgevonden. Naar aanleiding van dit proces hebben wij de volgende opmerkingen: • Ook al zijn we het digitale werken al meer dan een jaar gewend, het blijft mooi om te constateren dat het mogelijk is geweest de jaarrekening tijdig op te stellen en te controleren. De samenwerking was, ondanks alle COVID-19 maatregelen, plezierig en constructief. • Het proces heeft wel enige (verwachte) vertraging opgelopen, gezien de nagekomen informatie uit de regio Amersfoort voor de verantwoording van de lasten voor Wmo en Jeugdzorg. • De jaarrekeningcontrole heeft als gevolg van COVID-19 aspecten meer tijd gevergd. Hierover hebben wij u 26 januari 2021 reeds geïnformeerd. Impact op verslaggeving Het BBV kent zoals bekend een aantal verplicht voorgeschreven paragrafen. Het staat de gemeente vrij om naast de verplichte paragrafen zelf paragrafen aan de begroting of jaarstukken toe te voegen. COVID-19 is een gebeurtenis die niet slechts aan één programma of taakveld is toe te rekenen. Het heeft betrekking op de gehele gemeente en heeft betrekking op veel programma’s en taakvelden.

De gemeente heeft er niet voor gekozen om in één overzichtelijke paragraaf toe te lichten welke gevolgen COVID-19 op de gemeente Bunschoten heeft (gehad) en welke maatregelen, activiteiten en werkzaamheden de gemeente heeft genomen. De gevolgen van COVID-19 zijn nader toegelicht per programma in de jaarrekening. De gemeente heeft vanuit de algemene uitkering een compensatie ontvangen voor extra kosten als gevolg van COVID-19. Een deel hiervan is in 2020 nog niet uitgegeven, daarom wordt in de jaarrekening voorgesteld om dit bedrag over te hevelen naar 2021.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.2 De jaarrekening is getrouw De jaarrekening 2020 is getrouw

8

Wij hebben bij de jaarrekening 2020 van de gemeente Bunschoten een goedkeurende controleverklaring afgegeven met betrekking tot de getrouwheid en rechtmatigheid. Een goedkeurende verklaring met betrekking tot getrouwheid betekent dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2020 als van de activa en passiva per 31 december 2020 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV). Wij hebben enkele controleverschillen geconstateerd van beperkte omvang welke door de gemeente zijn gecorrigeerd. Naast de geconstateerde en verwerkte controleverschillen, zijn tijdens onze controle tevens resterende controleverschillen geconstateerd ten aanzien van getrouwheid en rechtmatigheid. Wij zijn met u overeengekomen dat wij tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de € 29.000 rapporteren, alsmede afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn. De rapporteringstolerantie is conform het controleprotocol bepaald op 5% van de goedkeurende materialiteitsgrens. POST/OMSCHRIJVING VAN DE TOELICHTING

FOUTEN

ONZEKERHEDEN

VERWIJZING

Sociaal domein – PGB Jeugdzorg en Wmo

-

87.000

§ 4.2

Sociaal domein – ZIN Jeugdzorg en Wmo

76.000

-

§ 4.2

Totaal

76.000

87.000

Materialiteit (1% voor fouten, 3% voor onzekerheden)

580.000

1.740.000

Performance materialiteit (75% van de materialiteit) *

435.000

1.305.000

Door de gemeenteraad vastgestelde rapporteringstolerantie

29.000

29.000

Getrouwheid

Wij hebben, voor zover mogelijk, het college verzocht om deze controleverschillen te corrigeren. Het college heeft gemotiveerd aangegeven waarom zij deze verschillen niet heeft verwerkt en dat zij van oordeel is dat deze posten zowel individueel als gezamenlijk niet materieel zijn voor de jaarrekening als geheel. Deze verschillen en de analyse van de impact zijn bevestigd in de bevestiging van het college bij de jaarrekening. Wij concluderen dat de resterende niet-verwerkte controleverschillen zowel individueel als gezamenlijk niet materieel zijn voor de jaarrekening als geheel en hebben derhalve een goedkeurende verklaring verstrekt met betrekking tot de getrouwheid. * De performance materialiteit is een afgeleide van de materialiteit en hanteren wij als een afslag voor niet ontdekte fouten als gevolg van het gebruik maken van steekproeven en deelwaarnemingen in de controle.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.3 Rechtmatigheid van de jaarrekening De baten en lasten als ook de balansmutaties in de jaarrekening 2020 zijn in overeenstemming met relevante wet- en regelgeving tot stand gekomen.

9

Naast de gecorrigeerde en ongecorrigeerde controleverschillen in het kader van de getrouwheid van de jaarrekening zijn de volgende controleverschillen ten aanzien van het aspect rechtmatigheid geconstateerd. Wij zijn met u overeengekomen dat wij tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de € 29.000 rapporteren, alsmede afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn. POST/OMSCHRIJVING VAN DE TOELICHTING

FOUTEN

ONZEKERHEDEN

VERWIJZING

Ongesaldeerde getrouwheidsfouten en/of onzekerheden

76.000

87.000

§ 2.2

Investeringskredieten

37.000

-

§ 4.5

Totaal

113.000

87.000

Materialiteit (1% voor fouten, 3% voor onzekerheden)

580.000

1.740.000

Performance materialiteit (75% van de materialiteit) *

435.000

1.305.000

Door de gemeenteraad vastgestelde rapporteringstolerantie

29.000

29.000

Rechtmatigheid

Wij concluderen dat de resterende niet-verwerkte controleverschillen zowel individueel als gezamenlijk niet materieel zijn voor de jaarrekening als geheel en hebben derhalve een goedkeurende verklaring verstrekt met betrekking tot de rechtmatigheid.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.4 Aandachtspunten voor 2021

10

Inleiding Naar aanleiding van onze controle van de jaarrekening 2020 hebben wij een aantal bevindingen en aanbevelingen over het afgelopen boekjaar weergegeven. Daarnaast willen wij, vanuit onze natuurlijke adviesfunctie, de volgende aandachtspunten voor het komende jaar benoemen. 1. IT-beheersomgeving In onze managementletter hebben wij uitgebreid gerapporteerd over de IT-beheermaatregelen. Op onderdelen (met name autorisaties) resteren nog dezelfde bevindingen en aanbevelingen uit voorgaande jaren. Mede gezien het onderbrengen van diverse interne controlemaatregelen in de IT-beheeromgeving, adviseren wij de IT-beheeromgeving verder te optimaliseren rekening houdend met de eerder gecommuniceerde bevindingen in onze managementletter. 2. Invoering van de rechtmatigheidsverantwoording We hebben de afgelopen jaren gezien dat er stappen zijn gezet in de verdere ontwikkeling van de interne controle, maar constateren ook dat voor de accountantscontrole in veel gevallen niet gesteund kan worden op (zichtbare) interne beheersingsmaatregelen. Naar onze mening zal dit ook in 2021 opnieuw aandacht vragen, in combinatie met ontwikkelingen zoals de rechtmatigheidsverantwoording van het college. Deze rechtmatigheidsverantwoording is de nieuwe stip op de horizon waarbij per proces keuzes gemaakt kunnen worden. Het ambitieniveau moet de gemeente (per proces) zelf bepalen.

Dit is nader toegelicht in hoofdstuk 4.1 3. (Verdere) gevolgen van de Coronacrisis Zoals wij in paragraaf 2.1 hiervoor hebben aangegeven, hebben de situatie en ontwikkelingen rond het coronavirus een grote impact gehad op het afgelopen jaar en dus ook op de jaarrekening over het boekjaar 2020. Ook voor 2021 zal dit naar verwachting nog in belangrijke mate het geval zijn. Wij zien de impact van COVID-19 en de bekostiging van de gevolgen hiervan ook voor 2021 als belangrijk aandachtspunt voor de gemeente om nauwgezet te blijven volgen en (tussentijds) aan de raad over te rapporteren.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

11

3. Resultaat & financiële positie

3.1 Resultaat 2020 3.2 Dashboard financiële positie 3.3 Ons beeld van uw financiële positie

3.1 Resultaat 2020 Resultaat 2020 ten opzichte van de gewijzigde begroting bedraagt € 3.441.000.

Belangrijkste afwijkingen in het resultaat op programma’s volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing, economie en bestuur en bestuur en ondersteuning.

12

Het resultaat van gemeente Bunschoten over het jaar 2020 ten opzichte van de gewijzigde begroting bedraagt € 3.441.000 voordelig. In het onderstaand overzicht is het resultaat in het kort weergegeven: OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN (x 1.000)

2020

BEGROTING NA WIJZIGINGEN

VERSCHIL

IN %

Saldo van baten en lasten

4.443

732

3.711

6,3

Onttrekkingen reserves

1.136

775

361

0,6

Dotatie aan reserves

-2.135

-1.504

-631

-1,1

Resultaat

3.444

3

3.441

5,8

De belangrijkste afwijkingen van de begroting na wijzigingen (berekend op basis van de begrote lasten ad € 58.824K) worden veroorzaakt binnen de volgende programma’s:  Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing: hoofdzakelijk veroorzaakt door de vrijval van de voorziening op grondexploitaties, tussentijdse winstneming en grondverkopen.  Economie: hoofdzakelijk veroorzaakt door de winstneming van de grondexploitatie Haarbrug-Zuid.  Bestuur en ondersteuning: hiervan heeft € 483K betrekking op rentebaten die negatief op de lasten waren begroot. Het MPG voor de grondexploitaties wordt relatief laat in het jaar vastgesteld, waardoor de afwijkingen veroorzaakt door de grondexploitaties niet reeds in de begroting na wijzigingen konden worden meegenomen. Het resultaat 2020 wijkt bijna 6% af van de totale begrote lasten (na wijziging). Op basis van onze ervaringsnorm bij decentrale overheden is een afwijking van 2-3% inherent aan een complex begrotingsproces. Het verschil wordt veroorzaakt door de hierboven genoemde eerder onvoorziene baten met betrekking tot de grondexploitaties.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

3.2 Uw financiële positie vergeleken

RATIO WEERSTANDSVERMOGEN

SOLVABILITEITSRATIO

2,60

2,30

2,40

2,40

2,20 2,00

2,10

1,83

1,98

1,80 1,60 1,40 1,20 1,00 JR18

PB19

JR19

PB20

JR20

NETTO SCHULDQUOTE

120,0% 100,0%

70,0% Gemid. NL* Bunschoten

80,0%

60,0%

39,0%

26,5%

38,3%

46,4%

40,0% 34,2%

Gemid. NL*

JR19

PB20

JR20

Bunschoten

50,0%

31,5%

Gemid. NL*

35,2%

37,0%

20,0%

35,0%

22,5%

9,7%

10,0%

9,0%

0,0% JR18

Bunschoten

30,0%

0,0% PB18

28,8%

28,3%

61,7%

40,0%

56,2%

20,0%

45,0% 40,0% 35,0% 30,0% 25,8% 25,0% 20,0% 22,4% 15,0% 18,3% 10,0% 5,0% 0,0% PB18 JR18 PB19

RATIO GRONDEXPLOITATIE

109,6%

60,0%

13

PB19

JR19

PB20

PB18

JR20

JR18

PB19

JR19

PB20

JR20

* De bron voor de gemiddelden NL betreft het gemiddelde voor gemeenten in de categorie < 25.000 inwoners. Data gebaseerd op Benchmark Nederlands Gemeenten van BDO.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

9,5%

3.3 Ons beeld van uw financiële positie

Kengetallen moeten in relatie tot elkaar worden bezien

Signaleringswaarden GTK 2020 als referentiewaarden Uw financiële positie is voldoende Uw weerstandsvermogen is uitstekend

De gemeente kan aan haar lange termijnverplichtingen voldoen

14

Onze rol in relatie tot het weerstandsvermogen en financiële kengetallen De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien. Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gemaakt van de financiële positie van de gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling van) uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke benchmark. Signaleringswaarden volgens het Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader 2020 (GTK 2020) Vanuit hun taak als financieel toezichthouder hebben de twaalf provincies een gemeenschappelijk financieel toezichtkader opgesteld dat vanaf begrotingsjaar 2021 gaat gelden. In het GTK 2020 zijn signaleringswaarden opgenomen voor de financiële kengetallen zoals opgenomen in het jaarverslag van de gemeente. Wij hebben deze signaleringswaarden als referentie gebruikt bij ons beeld van uw financiële positie.

Weerstandsvermogen Gemeente Bunschoten is uitstekend In de paragraaf weerstandsvermogen heeft het college een overzicht opgenomen van de weerstandscapaciteit. De weerstandscapaciteit bedraagt volgens deze paragraaf € 14,3 miljoen. In het weerstandsvermogen ultimo 2020 is geen bedrag meegeteld van vrij aanwendbare bestemmingsreserves. In geval van calamiteiten is het mogelijk om een deel van deze reserves een andere aanwending te geven. In de paragraaf weerstandsvermogen zijn de relevante risico’s benoemd. De Gemeente Bunschoten heeft op basis van interne berekeningen het totale bedrag aan risico’s waaraan de organisatie is blootgesteld bepaald op € 5,2 miljoen. In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing is toegelicht dat de risico’s binnen de grondexploitatie in 2020 zijn geactualiseerd bij het MPG. De ratio weerstandsvermogen is bepaald door de algemene reserves ad € 10,3 miljoen te delen op de risico’s ad € 5,2 miljoen. Dit resulteert in een ratio weerstandsvermogen van 1,98. Het weerstandsvermogen van de Gemeente Bunschoten is volgens het GTK 2020 uitstekend te noemen. Het weerstandsvermogen is een momentopname en onderhevig aan subjectiviteit als het gaat om de inschatting van risico’s waaraan de gemeente is blootgesteld. Solvabiliteit en netto schuldquote De solvabiliteit bedraagt ultimo 2020 28,8% en neemt al een aantal jaren toe.

Voor de solvabiliteit geldt dat hoe hoger dit percentage is, hoe beter de Gemeente Bunschoten in staat is om haar verplichtingen op lange termijn te voldoen. De netto schuldquote bedraagt 38,3%. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie en de hoogte van de investeringen uit het nabije verleden. Zowel de solvabiliteit als de netto schuldquote laten een positieve ontwikkeling zien ten opzichte van de signaleringswaarden volgens het gemeenschappelijk financieel toezichtkader (GTK 2020). De solvabiliteit valt in de categorie neutraal en netto-schuldquote valt in de categorie minst risicovol.

Financieel risico als gevolg van de grondexploitatie is minst risicovol DASHBOARD

Ratio grondexploitatie Voor de ratio grondexploitatie geldt dat hoe lager deze is, hoe beter. De ratio grondexploitatie van de Gemeente Bunschoten is 9,7% (de waarde van de grond ten opzichte van de totale baten) en is in de afgelopen jaren substantieel gedaald dankzij voorspoedig verlopende verkopen. De ratio grondexploitatie van de gemeente Bunschoten is gedaald van 22,5% 2019. De ratio grondexploitatie < 20% is het minst risicovol te noemen volgens het GTK 2020. JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

15

4. Belangrijkste bevindingen

4.1 Interne beheersing en rechtmatigheidsverantwoording 4.2 Sociaal domein uitgelicht 4.3 Ontwikkeling grondexploitaties 4.4 BBV, WNT en SiSa 4.5 Begrotingsrechtmatigheid 4.6 Significante schattingsposten 4.7 Overige bevindingen

4.1 Interne beheersing en rechtmatigheidsverantwoording (1/2)

Nog aandachtspunten in de interne beheersing. Onze controle vooral gegevensgericht. Zie ook managementletter 2020.

16

Interne beheersing en onze controleaanpak Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij een interim-controle uitgevoerd. De bevindingen naar aanleiding van deze controle hebben wij opgenomen in onze managementletter d.d. 13 januari 2021. Samenvattend hebben wij geconstateerd dat er bij uw gemeente, net als veel andere gemeenten, nog aandachtspunten resteren. Dit betekent niet dat uw gemeente niet in control is, maar wel dat het in control zijn voor ons niet toetsbaar blijkt uit controlesporen in de processen en systemen. Derhalve konden wij het afgelopen jaar voor onze controle (nog) niet steunen op uw interne beheersing en hebben wij de jaarrekening voornamelijk achteraf en gegevensgericht gecontroleerd (middels deelwaarnemingen, cijferbeoordelingen, steekproeven etc.). Wij hebben in onze managementletter opgeroepen om uw ambities en mogelijkheden op het gebied van de interne beheersing te bepalen, zodat wij ook onze controleaanpak daarop kunnen aanpassen. Enerzijds omdat het niveau van interne beheersing de primaire verantwoordelijkheid is van het college / de organisatie en anderzijds om te voorkomen dat wij de lat in onze controleaanpak te hoog leggen en daar elk jaar met dezelfde bevindingen over blijven rapporteren. Fraude De komende jaren zal er vanuit de accountantscontrole nog nadrukkelijker aandacht worden gegeven aan fraudepreventie.

Onze beroepsorganisatie de NBA heeft hiertoe een notitie “Best practice maatregelen frauderisicobeheersing voor bestuurders en toezichthouders” onderhanden. In deze notitie komt nadrukkelijk de rol van bestuurders en toezichthoudende organen zoals de gemeenteraad bij het voorkomen en detecteren van fraude aan de orde. Door de nadruk te leggen op het voorkomen van fraude kunnen de gelegenheden tot fraude afnemen. Dit vraagt om actief toezicht op risico’s en beheersmaatregelen ter voorkoming van fraude. Ook de accountant heeft hierin een belangrijke rol. Landelijk vinden er diverse pilots plaats waar in de controleverklaring 2020 van de accountant uitgebreider wordt gerapporteerd over het thema fraude. De best practice van de NBA is erop gericht het fraudebewustzijn en de frauderisicobeheersing te vergroten. Graag vestigen wij uw aandacht op het vergroten van de actieve rol van de gemeenteraad / auditcommissie ten aanzien van frauderisicobeheersing. Bijvoorbeeld door jaarlijks één of meerdere onderkende frauderisico’s (en indien van toepassing de interne beheersingsmaatregelen die zijn genomen om deze frauderisico’s te mitigeren) nader te laten onderzoeken door de verbijzonderde interne controle of bijvoorbeeld als themaonderzoek voor te leggen aan de rekenkamercommissie.

Bijvoorbeeld voor een specifieke frauderisicoanalyse die als basis dient voor het interne controleplan, op het gebied van transacties met verbonden partijen en/of qua (ongeautoriseerde) toegangsmogelijkheden tot (privacygevoelige) data in de systemen van de gemeente. De gemeente beschikt reeds over een klokkenluidersregeling, maar nog niet over een algemeen fraudebeleid, een fraude-incidentplan of beleidslijnen of procedures met betrekking tot de Wwft. Het gaat hierbij niet alleen om beleid, maar vooral om de wijze van beheersing hiervan.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.1 Interne beheersing en rechtmatigheidsverantwoording (2/2)

Invoering rechtmatigheidsverantwoording

Stand van zaken binnen uw gemeente

17

Update Invoering rechtmatigheidsverantwoording door het college In onze eerdere rapportages zijn wij uitgebreid ingegaan op de ontwikkeling van de rechtmatigheidscontrole door de externe accountant naar de rechtmatigheidsverantwoording door het college. De commissie BBV heeft in december 2020 de concept notitie rechtmatigheidsverantwoording met de nadere spelregels voor de rechtmatigheidsverantwoording ter consultatie openbaar gemaakt. Wij hebben vernomen dat op deze consultatie veel reacties zijn binnengekomen die door de commissie BBV worden verwerkt. Gelijktijdig vindt de wetsbehandeling in de Tweede Kamer plaats. Daarna volgen nog de nodige aanpassingen van het BBV en andere wetgeving. Formele besluitvorming hierover is nog niet genomen, echter inmiddels is de verwachting dat de rechtmatigheidsverantwoording in 2022 wordt ingevoerd. De invoering van de rechtmatigheidsverantwoording heeft gevolgen voor de (interne) beheersing van de organisatie en ook de rol van de accountant verandert hierdoor. Wij verwachten dat dit voor de meeste gemeenten een uitdaging is, maar naar onze mening ook een kans voor uw organisatie en interne beheersing.

Wanneer de rechtmatigheidsverantwoording met terugwerkende kracht wordt ingevoerd, wordt de gemeente Bunschoten met ingang van verslagjaar 2021 immers zelf verantwoordelijk voor de rechtmatigheidsverantwoording en moet het college een (onderbouwde) mededeling doen omtrent de naleving van de rechtmatigheid. De wetswijziging is niet alleen een technische verandering maar ook een cultuurverandering die effect heeft op de bedrijfsvoering van de organisatie. Stand van zaken binnen uw gemeente Gemeente Bunschoten heeft inmiddels diverse stappen genomen ter voorbereiding op de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording. Er is door de ambtelijke organisatie in BLNP-verband een projectplan geschreven voor de implementatie van de rechtmatigheidsverantwoording. Er is een Notitie Visie en Kaderstelling Rechtmatigheidsverantwoording 2021 opgesteld en er vindt periodiek overleg plaats met collega’s van de andere BLNP gemeenten waarin ideeën worden uitgewisseld. De Notitie is specifiek geschreven voor de raden van de BLNP-gemeenten en gaat nader in op een tweetal aspecten van de rechtmatigheidsverantwoording, te weten: - De visie en ambitie op de rechtmatigheidsverantwoording; en - De kaderstelling van de raad voor de rechtmatigheidsverantwoording.

De visie van de gezamenlijke BLNP-gemeenten is op dit moment BLNP-breed te kiezen voor de Variant Basis en als ambitie uit te spreken om via een groeimodel stap voor stap te bewegen in de richting van en te kiezen voor Variant Basis++. Variant Basis (welke betekent “basis op orde, transparant verantwoorden rechtmatigheid en stap voor stap beter willen worden”) wordt na één of twee jaar geëvalueerd. Wij hebben dit in onze managementletter benoemd als variant 1 en meest reële keuze voor 2021. Het voorstel van de gezamenlijke colleges van de BLNP- gemeenten is om met ingang van 2021 BLNP-breed te kiezen voor het starten met een verantwoordingsgrens van 3% en ook daarin te kiezen voor een groeimodel. Afhankelijk van de uitkomst van de evaluatie kan op termijn, passend bij de ambitie en de mogelijkheden van dat moment, gekozen worden voor een lager percentage, bijvoorbeeld 2% of 1%. Ook de verantwoordingsgrens van 3% wordt daarom na één of twee jaar geëvalueerd. Na de presentatie van het Projectplan implementatie rechtmatigheidsverantwoording in het college / MT in maart is de bespreking van de Notitie met colleges en delegatie van de raden gepland in april – juni 2021 en de bespreking van het raadsvoorstel en -besluit vaststelling visie en kaderstelling rechtmatigheidsverantwoording in de raden van de BLNP-gemeenten in september – december 2021.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.2 Sociaal domein uitgelicht (1/3)

Sociaal domein 2020 bedragen circa € 7,9 miljoen

18

Sociaal domein in de jaarrekening De lasten van gemeente Bunschoten met betrekking tot het sociaal domein bedragen over 2020 € 7,9 miljoen. In hoofdlijnen zijn deze lasten als volgt opgebouwd: ONDERDEEL (x € 1 mln.)

Realisatie 2020

Begroting 2020

Realisatie 2019

Jeugdzorg ZIN

4,4

4,5

4,2

Wmo ZIN

3,3

2,9

2,7

Pgb

0,2

0,2

0,2

Totaal

7,9

7,6

7,1

Voor zowel Wmo als Jeugdzorg geldt dat de uitgaven de afgelopen jaren zijn gestegen. Deze stijgingen ontstaan voornamelijk door een toenemende vraag. De landelijke financiële ontwikkelingen zijn zorgwekkend en een steeds groter deel van de beschikbare middelen in de begroting van de gemeente Bunschoten worden hierdoor besteed aan het sociaal domein. Dergelijke stijgingen zijn op de lange termijn niet houdbaar, temeer ook omdat de gemeente Bunschoten de aanvullende uitgaven niet kan claimen bij het Rijk. De gemeente Bunschoten onderneemt diverse initiatieven om de kosten van het sociaal domein terug te dringen. Het is zaak om daarbij kritisch de ontwikkeling van de uitgaven in het sociaal domein te blijven bewaken. Onzekerheden Sociaal domein Ten aanzien van WMO en de jeugdhulp heeft de gemeente Bunschoten via de gemeente Amersfoort de zorg ingekocht en instellingen gecontracteerd voor een totaalbedrag van € 5,6 miljoen. Met betrekking tot de lasten vraagt de gemeente Amersfoort om een controleverklaring van de instellingen of verantwoordingen die steekproefsgewijs gecontroleerd worden door de gemeente. Uit deze controle blijkt dat in 2020 van de zorginstellingen voldoende controle-informatie is ontvangen, waarmee kan worden onderbouwd dat voor de gefactureerde zorg ook daadwerkelijk prestaties zijn verricht. Dit zorgt voor een onzekerheid van € nihil voor gemeente Bunschoten.

Tevens blijkt uit de controle bij gemeente Amersfoort een verschil voor gemeente Bunschoten tussen de prognose en de bestedingen ad € 76.143K die als fout is aangemerkt. De bestedingen vallen lager uit dan in de prognose opgenomen.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.2 Sociaal domein uitgelicht (2/3)

Fout pgb mede gebaseerd op projectiebrieven

Geraamde fout in de persoonsgebonden budgetten De SVB controleert zorgovereenkomsten, toetst facturen en declaraties en betaalt uit aan zorgverleners of andere instellingen. Uw gemeente verstrekt de beschikkingen pgb en is verantwoordelijk voor een adequate cliëntregistratie en het vaststellen van de prestatielevering. Uit de accountantscontrole 2020 bij de SVB blijkt dat landelijk sprake is van een oordeel met beperking. Ten aanzien van de rechtmatigheidsfouten zijn de foutpercentages opgenomen in de gemeente specifieke projectiebrieven. Voor gemeente Bunschoten zijn de percentages voor rechtmatigheidsfouten en voor getrouwheidsfouten voor zowel de Wmo als Jeugdzorg opgenomen in onderstaande tabel: PGB PER CATEGORIE

Rechtmatigheid fouten pgb Financiële fouten pgb Onzekerheden pgb geraamd op € 87K

19

FINANCIËLE RECHTMATIGHEIDSFOUT

FINANCIËLE GETROUWHEIDSFOUT

Jeugdzorg

2,25%

1,98%

Wmo

2,61%

1,87%

De financiële rechtmatigheidsfout voor pgb voor de gemeente Bunschoten bedraagt € 5.324, bestaande uit € 3.555 Wmo en € 1.769 Jeugdzorg. Voor de getrouwheidsfouten geldt dat deze gelijk zijn voor alle gemeenten in Nederland. De financiële getrouwheidsfout bedraagt € 4.104, bestaande uit € 2.547 Wmo en € 1.557 Jeugdzorg. Daarnaast bestaat er een verschil tussen de verantwoording in de jaarrekening en de verantwoording van de SVB van gesaldeerd circa € 13K. In het kader van de rechtmatigheid nemen wij van de hiervoor genoemde posten geen bedrag mee in onze oordeelsvorming, omdat deze onder de tolerantie vallen. De SVB toetst niet op levering van de zorg. Hierdoor is er sprake van een onzekerheid. De gemeente verkrijgt echter zekerheid door intern ingerichte processen, zoals het toekenningsproces, waardoor deze onzekerheid deels teniet wordt gedaan. De processen van pgb Jeugdzorg en Wmo lopen op een aantal onderdelen verschillend, waardoor voor Jeugdzorg en Wmo niet dezelfde zekerheid wordt verkregen. Tevens verkrijgt de gemeente aanvullende zekerheid vanwege de ontvangsten van het CAK. Op basis van het zekerheidspercentage dat de gemeente Bunschoten hierdoor verkrijgt, zijn de onzekerheden voor pgb geraamd op circa € 87K.

Via de Nederlandse Beroepsorganisatie voor Accountants (NBA) is een review gedaan in overleg met ons waardoor wij kunnen steunen op de werkzaamheden van de accountant van de SVB. Daarbij concluderen wij dat de formele fouten zoals geconstateerd door de accountant van de SVB geen impact hebben op het rechtmatigheidsoordeel over de jaarrekening 2020 van uw gemeente.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.2 Sociaal domein uitgelicht (3/3)

20

Tozo-regeling De Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers (Tozo) is een van de steunmaatregelen van het kabinet om zelfstandige ondernemers te ondersteunen tijdens de coronacrisis en voorziet in een aanvullende uitkering voor levensonderhoud en in een lening voor bedrijfskapitaal om liquiditeitsproblemen op te vangen. De regeling kent verschillende tranches met verschillende rechtmatigheidsvereisten:  Tozo 1: aanvragen tussen 1 maart 2020 tot 1 juni 2020 

Tozo 2: aanvragen vanaf 1 juni 2020 tot 1 oktober 2020



Tozo 3: aanvragen vanaf 1 oktober 2020 tot 1 april 2021

Uw gemeente heeft in het kader van de Tozo-regeling een voorschot van het rijk ontvangen van € 5.145.025. Via de SiSa-bijlage bij de jaarrekening legt u verantwoording af aan het rijk. De bestedingen in het kader van de Tozo-regeling over 2020 bedragen € 1.555.881 voor levensonderhoud en € 150.456 verstrekking in het kader van bedrijfskapitaal, totaal € 1.706.337 volgens de SiSa-bijlage van BBS waaraan de uitvoering van de Tozo regeling is uitbesteed. Deze SiSa-bijlage is gecontroleerd door de accountant van BBS. De controle is uitgevoerd aan de hand van de aanwijzingen van het ministerie in de nota verwachtingen accountantscontrole d.d. 8 april 2021 en de nadere richtlijnen van de sector commissie decentrale overheden van de NBA. NB: Door de uitbesteding aan BBS, worden de bedragen uit deze regeling een jaar later verantwoord in de SiSa-bijlage van de gemeente. Voor deze regeling is de verantwoording in de SiSa-bijlage 2020 derhalve nihil. Daarom zijn ook geen bevindingen gerapporteerd in bijlage B bij dit rapport. Op grond van de Tozo-regeling worden fouten en onzekerheden verwerkt in de definitieve rijksbijdrage Tozo. Uit de controle door de accountant van BBS zijn echter geen fouten en onzekerheden gebleken. Daarom zijn er ook voor volgend jaar als de cijfers over 2020 worden gerapporteerd geen bevindingen te rapporteren in bijlage B bij dit rapport.

Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Bunschoten geen M&O beleid heeft gedefinieerd voor de Tozo-regeling. Dit is uitbesteed aan BBS. Het document van de VNG voor M&O vormt de basis voor de risicoanalyse bij BBS. Aan de hand van deze notitie heeft BBS haar Tozo proces geanalyseerd en een inschatting gemaakt van de risico’s op misbruik en oneigenlijk gebruik en maatregelen genomen om misbruik te reduceren. In 2021 wordt door uw accountant de naleving van dit beleid getoetst op bestaan en werking. Van BBS (namens de gemeente) mag worden verwacht dat in dit beleid is vastgelegd hoe omgegaan wordt met IB-signalen, hoe een risicoselectie is gemaakt (inclusief de afweging van de risico’s en de motivering welke risico’s wel en welke niet worden onderzocht), welke steekproeven worden genomen en wanneer (tijdspanne) welke controle plaatsvindt. Als BBS geen gebruik maakt van het Inlichtingenbureau zal zij de controle achteraf op toereikende andere wijze moeten vormgeven.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.3 Ontwikkeling grondexploitaties

Redelijkheid belangrijkste schattingselementen vastgesteld

21

Actualisatie en bijstelling grondexploitaties De veruit grootste balanspost met betrekking tot onderhanden projecten betreft de voorraden (grondexploitaties). Door de invloed van de parameters (zoals kostenstijgingen, fasering, ontwikkeling verkoopprijzen, rente-effecten) die bepalend zijn voor de in de toekomst te realiseren opbrengsten hebben wij bij onze controle de grondexploitaties diepgaand gecontroleerd. De risico's voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot drie P’s: Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt? Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn.  Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavel appartementen etc.) in de projecten in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente?  Prijs: inherent gevolg van de economische crisis was dat de verkoopprijzen van woningen en dus van grond onder druk stonden. COVID19 lijkt dit effect in ieder geval voor woningbouw (nog) niet te hebben, maar op termijn kan dit wel een rol gaan spelen voor andere grondexploitaties. Ook de stikstofcrisis speelt nog steeds.

Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd, rekening houdend met het risico dat gronden later of in het geheel niet worden afgenomen? 

Deze drie P’s zijn tijdens de jaarrekeningcontrole besproken met uw medewerkers. Tijdens deze gesprekken zijn de uitgangspunten gechallenged. De grondexploitaties zijn met deze uitgangspunten per 31 december 2020 geactualiseerd. Tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening moet worden getroffen. In 2020 is er één grondexploitatie geopend, Kronkels-Zuid. Wij hebben geen bevindingen ten aanzien van de waardering van dit project. Ultimo 2020 is een voorziening grondexploitaties in de balans opgenomen. De voorziening heeft met name betrekking op het project Zuidelijke Hoven. De omvang van de voorziening bedraagt ultimo 2020 € 4.081.000 (op een bruto boekwaarde van € 9.956.000), ten opzichte van € 6.553.000 voorgaand jaar. De afname wordt met name veroorzaakt door mutaties in de verliesvoorziening betreffende het project Zuyderzee (- € 1.516K), Zuiderland (- € 564) en de Nertsenfarm (- € 365) door de afsluiting. Voor de posities van de grondexploitaties zijn heldere beschrijvingen en financiële doorrekeningen gemaakt. Tevens merken wij dat er binnen gemeente Bunschoten blijvend aandacht is voor de actualisatie van de plannen waardoor informatie tijdig beschikbaar is.

Op basis van onze controle merken wij dat de organisatie voldoende kennis heeft van zowel de algemene ontwikkelingen als de lokale ontwikkelingen. Desondanks blijven de grondexploitaties de omvangrijkste schattingspost in de jaarrekening en houdt hiermee onze blijvende aandacht.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.4 BBV, WNT en SiSa

22

BBV wordt nageleefd

Bevindingen ten aanzien van naleving van de wettelijke verslaggevingsregels (BBV) Wij hebben vastgesteld dat gemeente Bunschoten de wettelijke verslagleggingsregels (BBV) heeft nageleefd.

WNT-verantwoording voldoet aan de vereisten

Naleving van de (publicatieverplichtingen) WNT De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing en vervangt tegelijkertijd de Wopt (Wet openbaarmaking uit publieke middelen gefinancierde topinkomens). Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. De algemene bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2020 niet meer bedragen dan € 201.000 per jaar. De externe accountant is belast met de controle op de naleving van de WNT door de instelling. Overschrijding van de bezoldigingsnorm wordt aangemerkt als een onverschuldigde betaling, die door de topfunctionaris terugbetaald moet worden aan de instelling. Gebeurt dit niet, dan is BDO als accountant wettelijk verplicht om bij het ministerie melding te doen van deze onverschuldigde betaling. Wij hebben tevens een meldingsplicht indien u geen of onjuiste gegevens heeft gepubliceerd in de jaarrekening. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2020 van de gemeente Bunschoten niet strijdig zijn met de WNT en dat de jaarrekening 2020 van de gemeente Bunschoten voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.

Geen bevindingen SiSa-bijlage

DASHBOARD

SiSa-bijlage Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachting accountantscontrole SiSa 2020. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij uw specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden. Zie tevens Bijlage B.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.5 Begrotingsrechtmatigheid (1/2)

Onderschrijding baten/lasten 1,2 mln

23

Lastenoverschrijdingen in het kader van begrotingsrechtmatigheid In totaal heeft uw gemeente circa € 57,3 miljoen aan lasten begroot na wijziging, tegenover circa € 56,1 miljoen aan werkelijke lasten in 2020. Dit is in totaal een onderschrijding van € 1,2 miljoen. Aan baten had uw gemeente een bedrag van € 58,1 miljoen begroot na wijziging, tegenover € 60,5 miljoen aan werkelijke baten in 2020. In totaal gaat het om een hogere realisatie van baten van € 2,4 miljoen. Naast het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten kent een gemeente ook het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemmingen. Deze bestemmingen bestaan uit in de loop van het jaar gedane onttrekkingen uit reserves minus de tussentijdse stortingen in reserves. De stortingen in dan wel onttrekkingen aan reserves vinden plaats op basis van door u genomen besluiten. In 2020 is er per saldo circa € 1 miljoen aan de reserves gedoteerd zodat het gerealiseerde resultaat € 3,4 miljoen positief bedraagt. De gemeenteraad autoriseert de begroting en stelt de kaders voor het college vast. Het college is verantwoordelijk voor de uitvoering van het beleid binnen de gestelde begroting. Begrotingsafwijkingen dienen tijdig gesignaleerde en gerapporteerd te worden aan de gemeenteraad.

Bij begrotingsoverschrijdingen die niet gedurende het jaar zijn voorgelegd aan de gemeenteraad is formeel sprake van een onrechtmatigheid. Echter hoeven deze overschrijdingen niet altijd te worden meegewogen in het accountantsoordeel bijvoorbeeld indien de overschrijdingen geheel of grotendeels worden gecompenseerd door direct gerelateerd opbrengsten of overschrijdingen bij open-einde regelingen. In de toelichting op het overzicht van baten en lasten zijn de begrotingsoverschrijdingen nader weergegeven en geanalyseerd. Controle begrotingsrechtmatigheid Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2020, hebben wij de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd. De toe te passen normen voor dit begrotingscriterium zijn gebaseerd op artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moeten door de raad nader worden ingevuld en geconcretiseerd. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de verordening op het financieel beheer ex artikel 212 van de Gemeentewet. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV. Belangrijk hierbij is dat het overschrijden van de begroting altijd onrechtmatig is, maar niet in alle gevallen hoeft te worden meegewogen in het accountantsoordeel.

In het kader van de begrotingsrechtmatigheid moet gekeken worden naar de lastenoverschrijdingen per programma. Zie hierna voor een overzicht van de lastenoverschrijdingen per programma en de overschrijdingen van investeringskredieten.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.5 Begrotingsrechtmatigheid (2/2)

Overschrijding baten/lasten

24

Zoals blijkt uit de figuur op voorgaande pagina is op twee programma’s een begrotingsoverschrijding op de lasten te constateren. Deze zijn in te delen in de onderstaande categorieën zoals opgenomen in de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV. ONRECHTMATIG LASTENOVERSCHRIJDING PROGRAMMA

BEGROTINGSAFWIJKING

1. Bestuur en ondersteuning (totaal € 8.042.000)

Betreft overschrijding van € 1.010.000 welke worden gecompenseerd door hogere opbrengsten. Hiervan heeft € 483K betrekking op rentebaten die negatief op de lasten waren begroot.

2. Sport, cultuur en recreatie (totaal € 5.081.000) 3. Sociaal Domein (totaal € 17.212.000) 4. Volksgezondheid en milieu (totaal € 6.346.000)

TELT NIET MEE IN OORDEEL 

Betreft overschrijding van € 162.000 welke worden gecompenseerd door hogere opbrengsten.



Betreft overschrijding van € 2.066.000 welke worden gecompenseerd door hogere opbrengsten.



Betreft overschrijding van € 128.000. De hogere uitgaven welke niet tijdig zijn gesignaleerd, passen binnen het bestaande beleid.

TELT WEL MEE IN OORDEEL



Bovenstaande begrotingsafwijkingen inclusief mutaties in de reserves en zijn ontleend aan de Toelichting op de programmarekening in de jaarrekening 2020. Wij verwijzen voor een inhoudelijke en meer specifieke analyse van de begrotingsafwijkingen naar deze Toelichting op de programmarekening in de jaarrekening 2020 (hoofdstuk 3.5). Kredietoverschrijdingen In het kader van de begrotingsrechtmatigheid hebben wij tevens de lastenoverschrijdingen op investeringskredieten beoordeeld om vast te stellen of de gerealiseerde uitgaven binnen de door de gemeenteraad geautoriseerde begroting zijn gebleven. Uit deze analyse blijkt dat op diverse investeringskredieten sprake is van een overschrijding van de door de gemeenteraad vastgestelde investeringskredieten. Volgens het kadernota rechtmatigheid van de commissie BBV is hierbij in principe sprake van een onrechtmatigheid, maar telt deze niet mee voor het oordeel indien alsnog goedkeuring is gegeven aan de overschrijdingen. Hiervan is in de meeste gevallen sprake. Van een onrechtmatige overschrijding is ook geen sprake als deze samenhangt met een ander investeringskrediet. De overige kredietoverschrijdingen beneden de materialiteit die wel meetellen in ons oordeel, bedragen gesaldeerd € 37K.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.6 Significante schattingsposten Schattingen zijn in het algemeen neutraal van aard

25

Inherent aan het opmaken van een jaarrekening is dat het college schattingen moet maken. Bepaalde schattingen zijn van bijzonder belang door hun invloed op de jaarrekening en de waarschijnlijkheid dat toekomstige gebeurtenissen significant afwijken van de verwachtingen van het management. Een goed inzicht in de jaarrekening vereist kennis van deze posten. Als onderdeel van de controle hebben wij de aanvaardbaarheid van de schattingen beoordeeld. In het hierna opgenomen overzicht hebben wij van de jaarrekeningposten waaraan een belangrijke schatting ten grondslag ligt grafisch weergegeven op welke wijze wij de door het college gebruikte mate van prudentie inschalen. BEDRAG (x € 1.000)

POST IN DE JAARREKENING

TOELICHTING SCHATTING Op de waardering van de debiteuren is per 31 december 2020 een voorziening van € 585K in mindering gebracht. De onderbouwing voor de schatting is consistent met voorgaand jaar.

2.340

Openstaande overige vorderingen

De onderhoudsvoorzieningen zijn vergelijkbaar met voorgaand jaar. Naast de reguliere GRP is er een voorziening voor Achterstand/ vertraging vervanging riolering.

Voorzieningen

5.138

Waardering materiële vaste activa

42.439

Waardering financiële vaste activa

3.193

Er is een voorziening getroffen voor oninbaarheid van verstrekte leningen van € 367K per 31 december 2020.

5.875

Op de waardering van de grondexploitaties is per 31 december 2020 een voorziening van € 4.081K in mindering gebracht. Dit is conform de berekende negatieve contante waarde van de grondexploitaties. Zie toelichting op p.21.

Waardering grondexploitaties, voorziening

conservatief

DASHBOARD

BEOORDELING HUIDIG BOEKJAAR

JAARREKENING

neutraal

De afschrijvingen zijn consistent met voorgaand jaar berekend. Er is geen sprake van een duurzame waardevermindering per 31 december 2020.

optimistisch

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.7 Overige bevindingen Getrouwheid

26

Gecorrigeerde controlebevindingen Op pagina 8 van dit verslag zijn reeds de ongecorrigeerde controleverschillen weergeven. Naast de ongecorrigeerde controleverschillen, zijn tijdens onze controle geen controleverschillen geconstateerd welke zijn gecorrigeerd door het management. Overige bevindingen Beheersplannen onderhoudsvoorzieningen De gemeente Bunschoten kent een aantal onderhoudsvoorzieningen. Deze voorzieningen worden opgebouwd ter egalisatie van de lasten gedurende de begrotingsjaren. Gedurende de controle is er geconstateerd dat in enkele gevallen de financiële kant van de onderbouwing van de voorziening achterloopt bij de planning waardoor de plannen minder betrouwbaar worden richting de toekomst. Het meerjaren onderhoudsplan voor gebouwen loopt van 2016-2025 en is sinds 2016 niet meer is aangepast. Daardoor is sprake van verschillen tussen het plan en de daadwerkelijke voorziening. In de analyse van de onderhoudsvoorziening met betrekking tot gebouwen is bijvoorbeeld € 1,2 miljoen van het totaal per 31 december 2020 ad € 1,6 miljoen aangemerkt als ‘nog uit te geven t/m 2020’, hetgeen feitelijk een achterstand in bestedingen ten opzichte van het oorspronkelijke plan van 3/4 van de totale voorziening betekent. Voor de voorziening GRP worden de nog niet uitgegeven gelden in een aparte voorziening ‘Achterstand/vertraging vervanging riolering’ opgenomen.

Deze bedraagt per 31 december 2020 ruim 2/3 van het totaal. Het is van belang dat er een gedegen financiële planning aanwezig is om de omvang van de voorziening te kunnen controleren. Voor de gemeente is het van belang dat deze plannen actueel zijn voor de liquiditeitsplanning. Ook is het mogelijk dat wanneer de plannen aantonen dat er minder geld benodigd is voor de uitvoering van de werkzaamheden, de gespaarde voorziening dient vrij te vallen. Na overleg met de organisatie is vastgesteld dat de voorzieningen nog voor het juiste doel op de balans staan, echter willen wij het belang van actuele beheersplannen benadrukken. Investeringen GREX op basis van interne uren Er worden intern gemaakte uren als investeringen GREX geboekt. Er wordt in totaal voor € 458K aan uren geactiveerd met betrekking tot grondexploitaties. Echter - er ontbreekt een systeem waarin uren adequaat worden geregistreerd en beoordeeld. Er is momenteel sprake van een globale toerekening van loonkosten. Er is dus geen sprake van geautoriseerde urenregistraties. Voor de onderbouwing van investeringen achten wij dergelijke informatie te beperkt. Wij raden aan een proces/systeem in te voeren waarin uren op de grex geregistreerd worden en waarbij zichtbare beoordeling plaatsvindt t.a.v. de juistheid van activering per project.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

27

Bijlagen

A

Onze controle

B

Bevindingen SiSa-bijlagen

28

A. Onze controle

A. Onze controle (1/3)

29

Doel en object van de controle Het doel van de controle is het geven van een onafhankelijk oordeel of de financiële overzichten van de gemeente Bunschoten, in alle van materieel belang zijnde opzichten, zijn opgesteld in overeenstemming met het BBV. Voor een uitgebreide beschrijving van onze aanpak verwijzen wij naar onze opdrachtbevestiging d.d. 2 oktober 2020 met kenmerk 1.045.306/NS/SB/1436. Materialiteit Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fouten of fraude en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel. Bij onze controlewerkzaamheden hebben wij als uitgangspunt de door de raad vastgestelde toleranties gehanteerd. De raad heeft ons daarbij opgedragen om bij onze oordeelsvorming en rapportering uit te gaan van de hierna vermelde goedkeurings- en rapporteringstolerantie. Op basis van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) en onze professionele oordeelsvorming hebben wij de materialiteit voor de jaarrekening als geheel bepaald op € 580.000.

Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening voor de gebruikers van de jaarrekening om kwalitatieve redenen materieel zijn. Wij zijn met u overeengekomen dat wij tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de € 29.000 rapporteren, alsmede afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn. Onze controle richt zich tevens op de getrouwheid en rechtmatigheid van de informatie in de WNT-verantwoording en de SiSa-bijlage van de jaarrekening. Voor de WNT en SiSa gelden specifiek voorgeschreven rapporteringstoleranties die veelal lager zijn dan uw rapporteringstolerantie. Wij passen deze voorgeschreven WNT- en SiSa-toleranties eveneens op correcte wijze toe. Onafhankelijkheid Nederlands recht en overige beroepsregels, zoals de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO), vereisen dat wij onafhankelijk zijn ten opzichte van onze controle cliënten. Wij zijn van mening dat door ons is voldaan aan deze eisen. Wij bevestigen dat we geen giften hebben gegeven aan dan wel aangenomen van de organisatie of haar personeel. Wij hebben de overige dienstverlening naast de controle van de jaarrekening beoordeeld aan de hand van onze beroepsregels en hebben geconcludeerd dat het type dienstverlening en de vergoeding onze onafhankelijkheid niet beïnvloeden.

Opdracht en controleaanpak Wij hebben de jaarrekening gecontroleerd conform de Nederlandse controlestandaarden en de met u gemaakte afspraken in de opdrachtbevestiging van 2 oktober 2020. Tevens beoordeelden wij de verenigbaarheid van de andere informatie, inclusief de overige gegevens en het jaarverslag met de jaarrekening en of deze geen materiële afwijkingen bevatten op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins. Voor een accountantscontrole gelden inherente beperkingen, die zijn uiteengezet in de opdrachtbevestiging. Onze controleaanpak is gebaseerd op een risicogerichte benadering. Deze aanpak gaat uit van een risicoanalyse op transactiestromen, zoals verkoopactiviteiten en personeelszaken. Daarnaast worden bedrijfsrisico’s beoordeeld die voortvloeien uit de strategie en operaties van gemeente Bunschoten. In de risicoanalyse hebben wij beoordeeld in hoeverre de onderkende risico’s van invloed kunnen zijn op de jaarrekening.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

A. Onze controle (2/3)

30

De risico’s met een hoge waarschijnlijkheid van het zich voordoen en mogelijk materiële impact hebben in onze controle meer aandacht gehad. Deze risico’s betreffen:  Management override  Schattingen voor nog te maken kosten en nog te realiseren opbrengsten voor grondexploitaties  Niet voldoen aan de Europese aanbestedingsvoorschriften Strekking van de controleverklaring Aangezien de jaarrekening 2020 van gemeente Bunschoten aan de daaraan te stellen eisen voldoet, hebben wij een goedkeurende controleverklaring, gedateerd op 29 juni 2021, afgegeven bij deze jaarrekening. Alle bevindingen voortvloeiend uit onze controle van de jaarrekening 2020 zijn afdoende behandeld en onze controle is afgerond. Continuïteit De waarderingen in de jaarrekening van gemeente Bunschoten zijn gebaseerd op de veronderstelling dat gemeente Bunschoten als geheel in continuïteit zal worden voortgezet. De inschatting of een duurzame voorzetting mogelijk is, inclusief de eventueel in de jaarrekening op te nemen toelichting, is de wettelijke verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders. Als accountant beoordelen wij de aanvaardbaarheid van de door het college van burgemeester en wethouders ingeschatte mogelijkheden tot een duurzame voortzetting. Wij vinden deze inschatting aanvaardbaar.

De jaarstukken 2020 van uw gemeente bestaan uit:  het jaarverslag 2020 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen);  de jaarrekening 2020 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting inclusief SiSa-bijlage en taakvelden). Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening en bevat geen materiële afwijkingen

De grondslagen van de jaarrekening 2020 zijn aanvaardbaar

DASHBOARD

In het onderdeel ‘programmaverantwoording’ van het jaarverslag dient informatie opgenomen te worden over: wat hebben we gedaan, wat hebben we bereikt en wat heeft het gekost? De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (zoals weerstandsvermogen, bedrijfsvoering etc.) het jaarverslag. Beide onderdelen vallen niet (expliciet) onder de controle van de jaarrekening. Het primaire object van de accountantscontrole (op grond van artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening (de balans met toelichting en het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting). De inhoud van het jaarverslag (programmaverantwoording en paragrafen) hebben wij getoetst. Bij onze controle hebben wij geen materiële afwijkingen tussen het jaarverslag en de jaarrekening geconstateerd. Het jaarverslag en de jaarrekening zijn met elkaar verenigbaar. De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de grondslagen van de jaarrekening 2020. In 2020 zijn er geen wijzigingen geweest in toegepaste verslaggevingsgrondslagen die een aanzienlijke invloed hebben op de baten en lasten of de financiële positie van uw gemeente. Significante verslaggevingsgrondslagen en toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie van uw gemeente en de baten en lasten in de jaarrekening.

Daarnaast vereisen zij van het college en het management dat zij een oordeel vormen ten aanzien van soms moeilijke, subjectieve en complexe posities vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. Wij hebben het door het college en het management toegepaste proces met betrekking tot significante verslaggevingsaspecten geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. JAARREKENING