Rapportage - Nota sportaccommodaties - Visiedocument 2040 (1243435).pdf
Tekst van het document
Nota sportaccommodaties
Visiedocument 2040 Gemeente Bunschoten
Arnhem, 14 augustus 2023
002-jsc/hde
Opdrachtgever
Gemeente Bunschoten De heer F. Knoppers f.knoppers@bunschoten.nl
Auteur
Joop Scherpenzeel
Project
Nota sportaccommodaties Visiedocument 2040
Betreft
Eindrapportage
Ons kenmerk
002-jsc/hde
Datum
14 augustus 2023
Contact
Tien organisatieadvies Utrechtseweg 70 6812 AH Arnhem
Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar worden gemaakt zonder uitdrukkelijke toestemming van de rechthebbende. © 2023 Tien organisatieadvies
INHOUD Samenvatting van conclusies en aanbevelingen
1
1 Inleiding
4
1.1 1.2 1.3
Aanleiding Plan van aanpak Informanten
4 4 4
2 Huidige situatie algemeen
5
2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6
Inleiding Locaties en speelvelden Sportdeelname Bevolking Primair onderwijs Conclusies
5 5 7 8 9 10
3 Binnensport en zwembad
11
3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8
Inleiding Aanbod Gebruik Onderwijs Configuratievisie Voorkeursvariant Investeringen en fasering Conclusies en aanbevelingen
4 Buitensport 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6
Inleiding Aanbod en gebruik Configuratievisie Voorkeursvariant Investeringen en fasering Conclusies en aanbevelingen
11 11 14 16 17 19 21 21
23 23 23 23 24 26 26
Bijlagen
27
1. 2.
28 30
Kaders binnensport Maatvoering binnensportaccommodaties
Nota sportaccommodaties – Visiedocument 2040
SAMENVATTING VAN CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN Algemeen In deze nota is ervan uitgegaan dat de gemeente Bunschoten het tot dusver gevoerde sportaccommodatiebeleid wil voortzetten en, rekening houdend met de veranderende behoeften, zowel het primair bewegingsonderwijs, de verenigingssport als sport in de openbare ruimte wil blijven faciliteren. Net als alle andere gemeenten in Nederland heeft Bunschoten op het gebied van sportaccommodaties als enige verplichting dat het primair bewegingsonderwijs wordt gefaciliteerd. Hoewel dit niet meer uitsluitend in gymzalen of sporthallen hoeft plaats te vinden, is Bunschoten hiervoor mede afhankelijk van het aanbod van verenigingshallen; alleen sporthal De Kuil is gemeentelijk eigendom. Als huurder van de verenigingshallen via SRO heeft de gemeente hierdoor minder regie over de kwaliteit en roosters. Ten opzichte van de binnensport wijkt het gemeentelijk eigendom van buitensportaccommodaties in Bunschoten minder af van de nationale situatie waarin sommige voorzieningen wel en andere niet als maatschappelijk worden beschouwd. Niet verwonderlijk is daarom dat in Bunschoten de clubhuizen en kleedlokalen van alle buitensporten private voorzieningen zijn en dat onder andere tennis en paardensport private takken van sport zijn. In Bunschoten is ook voorzien in faciliteiten voor ongeorganiseerde en anders-georganiseerde sport.
Deze voorzieningen blijven verder buiten beschouwing. De bevolkingskenmerken van Bunschoten waarin vooral het hoge aantal kinderen opvalt, duiden op een hoge sportparticipatie. Dit wordt bevestigd door het aantal verenigingslidmaatschappen dat door NOC*NSF en de verenigingen zelf wordt gemeld. Uitzonderingen hierop vormen hockey en vooral atletiek waarvan zich onder de Bunschotenaren nauwelijks nog bondsleden bevinden. De meeste overige Bunschoter verenigingen geven zowel voor de binnen- als buitensport aan dat hun groeipotentie in zowel activiteiten als ledentallen wordt belemmerd door de tekorten die zij ervaren in de beschikbaarheid van speelvelden. In aanmerking nemende dat bij de meeste sportbonden het ledental in procenten van de bevolking sinds 2017 is gedaald en in 2022 nog niet is hersteld van de Coronacrisis, duiden bevolkings- en leerlingenprognoses op een sterke toename van het aantal inwoners en bijgevolg ook van de behoeften aan binnen- en buitensportcapaciteit. Binnensport en zwembad Op basis van een analyse van de reserveringsgegevens van SRO over het kalenderjaar 2022 is de bezetting van zowel De Kuil, De Stormvogel, De Toekomst als de sportzaal van Agilitas als intensief beoordeeld. Vooral het primair onderwijsgebruik is zeer intensief.
De bezetting is dusdanig intensief dat er voor verenigingssport die op weekavonden niet al tijdig is ingeroosterd eigenlijk alleen ruimte resteert vanaf 22:30 uur of buiten het seizoen. De intensiteit van het gebruik blijkt ook uit het gegeven dat er vrijwel geen onderwijsinstellingen en sportclubs zijn die hun gebruik tot één accommodaties kunnen beperken. Daarbij komt dat de onderwijsinstellingen voor het gebruik van hun binnensportaccommodaties grote afstanden moeten afleggen, hetgeen overigens nog wel binnen het maximum van de “Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Bunschoten” valt. Nota sportaccommodaties – Visiedocument 2040
Pagina 1 / 32
Voor het toekomstig aanbod van binnensportaccommodaties is een aantal varianten beschouwd. In de aanbevolen voorkeursvariant wordt, gezien de toenemende capaciteitsbehoeften, in 2025 gestart met de realisatie van een semi-permanente sporthal met gymzaal op het buitenterrein van De Duker. De aanvullende capaciteit van deze hal wordt ingezet om De Kuil en achtereenvolgens De Stormvogel tijdelijk buiten gebruik te stellen ten behoeve van verduurzaming. Bij voorkeur wijken de scholen die gebruik maken van De Stormvogel tijdelijk uit naar De Toekomst. De nieuwe sporthal kan geïntegreerd worden met zwembad De Duker zodat er één centrale entree ontstaat en er, ten opzichte van een vrijstaande sporthal, exploitatievoordelen worden behaald op vooral personeelsinzet. De semi-permanente sporthal bestaat uit twee zaaldelen; voor de permanente sporthal is dit nog nader te bepalen. Voor de Calvijnschool en Het Sterrenlicht betekent dit dat zij niet langer van twee binnensportaccommodaties gebruik hoeven te maken maar nog slechts van één, binnen dezelfde afstand van circa 1.400 meter. De Grondtoon, Groen van Prinstererschool en ’t Kruisrak hoeven ook nog maar van één accommodatie gebruik te maken en niet langer de grote afstand te overbruggen naar De Stormvogel en De Kuil.
Het grootste voordeel van deze voorkeursvariant is dat de verenigingssport optimaal wordt gefaciliteerd omdat de sporthal ook voor de meest ruimte extensieve (wedstrijd-)sporten handbal, basketbal, hockey en zaalvoetbal geschikt is. Ten behoeve van de eventuele realisatie van een buitenzwembad zal een afzonderlijk onderzoek worden gedaan naar de behoeften en haalbaarheid, evenals de mogelijkheid om dit bij De Duker te situeren. In dat kader wordt ook ingegaan op de toekomstbestendigheid van De Duker als geheel. Vooralsnog wordt voor zwembad De Duker instandhouding aanbevolen. Buitensport Doordat alle voetbalvelden op de Westmaat al zijn voorzien van kunstgras bestaan er geen mogelijkheden meer om binnen de grenzen van het sportpark de capaciteit van de velden te verhogen. Voor trainingen is de capaciteit nog voldoende maar voor wedstrijden worden vooral bij VV IJsselmeervogels al tekorten ervaren. Voor de korte termijn wordt daarom aanbevolen de bijvelden per seizoen toe te wijzen naar rato van de teamsamenstelling; de vereniging met het minste aantal teams in competitie krijgt dan minder veldcapaciteit ter beschikking dan de vereniging met het meeste aantal teams. Op lange termijn wekt de geprognosticeerde bevolkingstoename de verwachting dat de behoefte aan vooral voetbal- en rugbyvelden zal toenemen.
Indien de gemeente ervoor kiest om hieraan te voldoen, wordt dan ook aanbevolen om de veldencapaciteit uit te breiden. Hiervoor is een aantal varianten beschouwd. In de aanbevolen voorkeursvariant wordt op sportpark De Vinken een reconstructie en uitbreiding toegepast waarbij de atletiekbaan wordt verwijderd en de speeltuin en de kinderopvang worden verplaatst. In de komende vijf jaar kan hier dan, naast het vervangen van natuurgras door kunstgras, een vierde voetbalveld en een tweede rugbyveld worden aangelegd. De aanbevolen uitbreiding betreft tenminste twee velden voor één of meer sporten die op basis van de verdere behoefteontwikkeling nog nader te bepalen zijn. Meest waarschijnlijk is dat hier tenminste één voetbalveld deel van uit maakt. Uiteraard is ook denkbaar dat er andere takken van sport worden gehuisvest; hiervoor dient rekening te worden gehouden met het toekomstig ruimtebeslag van één of meer clubhuizen.
Nota sportaccommodaties – Visiedocument 2040
Pagina 2 / 32
De maatregelen, fasering en investeringen die ten behoeve van de voorkeursvarianten zijn voorzien, zijn indicatief en exclusief btw als volgt bepaald. Maatregel
termijn
realisatie
investering
Semi-permanente sporthal en gymzaal De Vaart
10-15 jaar
2025
€ 3,2 mln.
Tijdelijke voorzieningen bewegingsonderwijs De Toekomst
1-3 jaar
2025
€ 0,1 mln.
Verduurzaming De Stormvogel
15-20 jaar
2026
p.m.
Verduurzaming De Kuil
15-20 jaar
2027
€ 3,0 mln.
Nieuwe sporthal De Vaart
40-50 jaar
2030-2040
€ 9,0 mln.
Amoveren atletiekbaan
2025
€ 0,1 mln.
Kantelen veld 3 en uitbreiden tot combiveld voetbal-/rugby (natuurgras)
2025
€ 0,4 mln.
Aanleg veld 4 VV Eemdijk (kunstgras)
2025
€ 1,1 mln.
Verplaatsen speeltuin
2026
€ 0,2 mln.
Verplaatsen kinderopvang
2026
p.m.
Aanleg veld B RC Spakenburg (natuurgras)
2027
€ 0,4 mln.
Binnensport
Buitensport
Natuurcompensatie
p.m.
Uitbreiding sportpark De Vinken – West Grondverwerving
2024-2033
p.m.
Voorbereiding, ontwerp en vergunningen
2024-2033
€ 0,3 mln.
Realisatie velden, configuratie nader te bepalen
2034
in geval van 2 x natuurgras
€ 1,3 mln.
in geval van 2 x kunstgras
€ 2,0 mln.
in geval van 3 x natuurgras
€ 2,0 mln.
in geval van 3 x kunstgras
€ 2,3 mln.
Tabel 1. Indicatie investeringen en fasering voorkeursvariant binnen- en buitensport
Nota sportaccommodaties – Visiedocument 2040
Pagina 3 / 32
1
INLEIDING
1.1 Aanleiding In ‘Bouwen aan de Toekomst’, het coalitieakkoord 2022-2026, is een totaalonderzoek aangekondigd naar de bestaande sportaccommodaties en de exploitatie hiervan. In deze nota zijn de bevindingen van dit onderzoek beschreven en is op basis hiervan een overzicht gegeven van: ▪ de gemeentelijke accommodaties die medio 2040 benodigd en/of gewenst zijn; ▪ de maatregelen die overwogen kunnen worden om daaraan tegemoet te komen.
1.2 Plan van aanpak Deze nota is in opdracht van de gemeente Bunschoten opgesteld door Joop Scherpenzeel van Tien organisatieadvies. Hiervoor is een plan van aanpak doorlopen dat schematisch als volgt is weergegeven.
Figuur 1. Plan van aanpak
1.3 Informanten Ten behoeve van informatieoverdracht is gesproken met vertegenwoordigers van de ambtelijke organisatie van de gemeente over onder andere sportbeleid, vastgoed, openbare ruimte en financiën. Daarnaast is gesproken met de volgende belanghebbenden. Organisatie
vertegenwoordiging
gespreksdatum
Sportplatform Bunschoten
voorzitter en secretaris
23 november 2022
St. Exploitatie De Westmaat
bestuur
18 januari 2023
V.V. Eemdijk
voorzitter en secretaris
8 maart 2023
CGV Agilitas
bestuur
8 maart 2023
Z&PC De Vaart
voorzitter
8 maart 2023
Handbalvereniging Bunschoten
voorzitter, vicevoorzitter en penningmeester
15 maart 2023
VV Unicornus
secretaris, voorzitter jeugdcommissie
15 maart 2023
BC Shooters
secretaris, wedstrijdsecretaris, TC functionaris
15 maart 2023
V.V. IJsselmeervogels
bestuurslid voetbalzaken, bestuurslid financiële zaken
22 maart 2023
BC De Sjeve Shuttle
voorzitter
22 maart 2023
TTV Bunshot
voorzitter
22 maart 2023
RC Spakenburg
voorzitter
22 maart 2023
SV Spakenburg
voorzitter, bestuurslid algemene zaken,
5 juni 2023
bestuursadviseur Tabel 2. Informanten
Nota sportaccommodaties – Visiedocument 2040
Pagina 4 / 32
2
HUIDIGE SITUATIE ALGEMEEN
2.1 Inleiding Dit hoofdstuk bevat een omschrijving van de belangrijkste kenmerken van de huidige situatie. Hierbij is op hoofdlijnen ingegaan op de betrokken accommodaties en locaties maar ook op de sportdeelname en bevolkingsontwikkeling. Bunschoten heeft net als alle andere gemeenten in Nederland maar één verplichting op het gebied van sportaccommodaties: het faciliteren van het primair bewegingsonderwijs. Daarnaast maakt de instrumentele inzet van sport (sport als middel) in Bunschoten deel uit van het beleidskader sociaal domein. In deze nota is ervan uitgegaan dat de gemeente Bunschoten het tot dusver gevoerde sportaccommodatiebeleid wil voortzetten en, rekening houdend met de veranderende behoeften, zowel het primair bewegingsonderwijs, de verenigingssport als sport in de openbare ruimte wil blijven faciliteren.
2.2 Locaties en speelvelden 2.2.1 Georganiseerde sport De onderstaande tabel bevat een beknopte weergaven van speelvelden, gebruik en eigendom. Locatie en hoofdgebruik
speelvelden
maatschappelijk / privaat
SV Spakenburg
4 kunstgras voetbalvelden Sporthal De Stormvogel
Maatschappelijk; gemeente/stichting Maatschappelijk; stichting/gemeente
V.V. IJsselmeervogels
4 kunstgras voetbalvelden Sporthal De Toekomst
Maatschappelijk; gemeente/stichting Maatschappelijk; stichting/gemeente
CGV Agilitas
sportzaal, turnzaal, danszaal en fitnesszaal
Maatschappelijk; stichting
De Duker
wedstrijdbassin en recreatiebassin
Maatschappelijk; gemeente
Tennisvereniging De Eemslag
10 buitenbanen gravel 4 binnenbanen naaldvilttapijt
Privaat; vereniging Privaat; stichting
VV Eemdijk
2 natuurgras voetbalvelden 1 kunstgras voetbalveld
Maatschappelijk; gemeente
RC Spakenburg
1 natuurgras rugbyveld
Maatschappelijk; gemeente
Handbalvereniging Bunschoten
2 asfalt handbalvelden
Maatschappelijk; gemeente
Jeu-de-boulesver. Boulamis
div. openlucht en overdekte banen Maatschappelijk; gemeente
Hondensportver. Speed Eemland
1 natuurgras oefenveld
Maatschappelijk; gemeente
LR & PC De Gouden Adelaar
1 buitenbak 1 binnenbak en div. stallingen
Privaat; vereniging
Trimvereniging Qui Vadis
A. De Westmaat
B. De Vaart
C. De Vinken
4 laans atletiekbaan
Maatschappelijk; gemeente
D. De Kuil
Sporthal De Kuil
Maatschappelijk; gemeente
E. Oostwende
Gymzaal Oostwende College
Privaat; onderwijsinstelling
Tabel 3. Locaties, speelvelden en eigendom
Nota sportaccommodaties – Visiedocument 2040
Pagina 5 / 32
Zoals de meeste gemeenten in Nederland worden ook in Bunschoten niet alle takken van sport door de gemeente gefaciliteerd. Er wordt onderscheid gemaakt naar maatschappelijke en private accommodaties, waaronder in dit verband het volgende wordt verstaan. ▪ maatschappelijk - takken van sport waarvan de velden/banen gemeentelijk eigendom zijn en tegen een maatschappelijk, niet-kostendekkend tarief aan clubs in gebruik worden gegeven; ▪ privaat - takken van sport waarvan de velden/banen geen gemeentelijk eigendom zijn of tenminste kostendekkend aan clubs in gebruik worden gegeven. Voor de definitie van maatschappelijke accommodaties per tak van sport worden criteria gehanteerd zoals: 1. een sport die landelijk algemeen aanvaard is; 2. een sport die in nagenoeg elke gemeente van Nederland wordt beoefend; 3. een sport gericht op een door mensen ondernomen lichamelijke activiteit in de openlucht; 4. een sport die een bijdrage levert aan de doelstellingen van het gemeentelijk sportbeleid; 5. een sport die in de openbare ruimte of op de commerciële markt niet wordt aangeboden; 6. een sport die wordt aangeboden en beoefend zonder winstoogmerk; 7. een sport die bij NOC*NSF is aangesloten; 8. een sport die zonder gemeentelijke steun niet of niet laagdrempelig kan worden aangeboden.
Evenals in de meeste gemeenten van Nederland behoren ook in Bunschoten tennis en paardensport tot de private accommodaties1 en zijn de clubhuizen en kleedlokalen van buitensportaccommodaties geen gemeentelijk maar clubeigendom. Uit de figuur hiernaast blijkt dat de sportlocaties geografisch goed over de gemeente verspreid zijn. In paragraaf 3.4 wordt nader ingegaan op de spreiding voor het bewegingsonderwijs.
Figuur 2. Spreiding sportlocaties
1
Voor private accommodaties die zich op gemeentegrond bevinden is meestal een recht van opstal gevestigd. Een alternatief als erfpacht komt minder voor en in enkele gevallen is in plaats van een opstal- of erfpachtovereenkomst slechts een huur-/gebruiksovereenkomst van kracht waarin alle kosten van onderhoud en beheer bij de club liggen.
Nota sportaccommodaties – Visiedocument 2040
Pagina 6 / 32
Op sportpark De Vaart bevinden zich ook nog Schietsportvereniging Willem Tell, Denksportcentrum En Passant, sportschool Easy Active, de ISN Hacı Bayram Moskee en multifunctioneel centrum De Samenklank. Aan deze organisaties levert de gemeente vanuit haar sportbudget geen bijdrage aan de instandhouding van voorzieningen; hiervoor zijn de organisaties zelf verantwoordelijk. Dit geldt ook voor de tennisvoorzieningen van TV De Eemslag. Op sportpark De Vinken bevinden zich ook nog een speeltuin met een kunstgras trapveldje, CrossFit Bunschoten, Fitness- en partycentrum Twizst, Vogelvereniging Vogelvreugde en kinderopvangorganisaties “Keet & Koters” en “Minikeet”. Deze organisaties blijven verder buiten beschouwing, tenzij anders vermeld. 2.2.2 Bewegingsonderwijs Een opvallend afwijkend kenmerk van de Bunschoter binnensportaccommodaties is dat alleen sporthal de Kuil gemeentelijk eigendom is en dat gemeente voor het primair bewegingsonderwijs dus afhankelijk is van het aanbod van verenigingshallen. Voor voortgezet onderwijs gelden geen gemeentelijke verplichtingen; daarin dienen de betreffende onderwijsinstellingen zowel in Bunschoten als in de rest van Nederland zelf te voorzien. De gymzaal van het Oostwende College geldt dan ook als een private accommodatie. In paragraaf 3.4 wordt nader ingegaan op het bewegingsonderwijs.
2.2.3 Ongeorganiseerde sport In Bunschoten is ook voorzien in faciliteiten voor ongeorganiseerde en anders-georganiseerde sport. Een groot deel hiervan wordt aangeboden door ondernemingen als Old School Gym, Crossfit, Twizst, The Body Company, Sportschool Teds, et cetera. Voor sport in de openbare ruimte voorziet de gemeente in fiets- en wandelpaden, trapveldjes, speeltuinen, een skatepark en recreatiepark ’t Kleine Zeetje. Ook hondenuitlaatplekken en vissteigers kunnen hiertoe gerekend worden. Deze voorzieningen blijven verder buiten beschouwing.
2.3 Sportdeelname In 2021 hadden 4,3 miljoen Nederlanders in totaal 5,2 miljoen lidmaatschappen bij een of meer van de 22.600 verenigingen bij 77 sportbonden die bij NOC*NSF zijn aangesloten. Gemiddeld was 24% van de bevolking lid van een of meerdere sportbonden. Voor Bunschoten zijn op basis van gegevens van NOC*NSF en het CBS de volgende ledentalgegevens over 2021 bekend2.
Grafiek 1. Bondslidmaatschap in aantallen en procenten van de bevolking 2021 Bron: NOC*NSF
2
De NOC*NSF gegevens betreft het aandeel van verenigingsleden per tak van sport in procenten van de bevolking. Het aantal leden is verkregen door dit percentage te vermenigvuldigen met het bevolkingsaantal dat volgens het CBS circa 22.300 bedroeg in 2021.
Nota sportaccommodaties – Visiedocument 2040
Pagina 7 / 32
De grootste afwijkingen van Bunschoten ten opzichte van Nederland betreft: ▪ Gymnastiek – circa drie keer meer; ▪ Voetbal – circa anderhalf keer meer; ▪ Atletiek en hockey – circa zeven keer minder. Voor het totaal van de bovengenoemde acht takken van sport geldt dat het aandeel van leden in Bunschoten bijna 1,25 keer meer dan in Nederland. Hierbij wordt opgemerkt dat is uitgegaan van het aantal sportbondleden dat in Bunschoten woont3 en dat zowel in Nederland als in Bunschoten niet alle verenigingsleden ook bondslid zijn. Zo meldt Agilitas een aantal actieve leden van maar liefst circa 1.300 terwijl het aantal Bunschoter KNGU leden slechts 850 bedraagt4. Voor andere sportbonden zijn alleen de nationale ledentalgegevens bekend. Het aantal bondsleden in procenten van de Nederlandse bevolking en per 22.500 inwoners is als volgt gegeven. Ledental Nederlandse sportbonden buitensport
voetbal
tennis
hockey
paardensport
atletiek
handbal
rugby
2017
6,91%
4,23%
1,21%
1,20%
0,77%
0,34%
0,05%
2022
6,94%
3,59%
1,32%
0,78%
0,68%
0,29%
0,10%
1.548
801
294
174
152
65
22
binnensport
gymnastiek
volleybal
basketbal
badminton
tafeltennis
zwemmen
2017 in %
1,67%
0,78%
0,28%
0,39%
0,21%
0,89%
2022 in %
1,46%
0,59%
0,32%
0,21%
0,15%
0,69%
71
47
34
155
per 22.500
per 22.500 326 161 Tabel 4. Bondsleden Nederland. Bron: NOC*NSF
In de laatste kolom geeft het aantal bondsleden per 22.500 een indicatie van wat het aantal bondsleden in Bunschoten op basis van de nationaal gemiddelden zou kunnen zijn. Uit grafiek 1 blijkt dat het aantal verenigingsleden van tennis hier enigszins en van hockey en atletiek sterk bij achterblijft. Het aantal leden dat de overige Bunschoter verenigingen melden, zijn vrijwel allemaal hoger. De grootste afwijkingen die gemeld zijn, betreft RC Spakenburg met circa 200 leden en BC Shooters met circa 180 leden. Zowel de binnen- als buitensportverenigingen geven aan dat hun groeipotentie in zowel activiteiten als ledentallen wordt belemmerd door de tekorten die zij ervaren in de beschikbaarheid van speelvelden. Verenigingen melden om die reden al uit te wijken naar buurgemeenten en ledenstops te hanteren of dat te overwegen. De ledentallen van de meeste sportbonden en Bunschoter verenigingen zijn in 2021 en 2022 nadelig beïnvloed door de Coronacrisis en de gevolgen daarvan.
2.4 Bevolking Uit de onderstaande grafieken blijkt de bevolkingsopbouw van Bunschoten naar leeftijd. ▪ Van het totale aantal inwoners is het aandeel van 0-15 jarigen in Bunschoten maar liefst 25% hoger dan in Nederland; het aandeel 65+ is in Bunschoten 20% lager. ▪ Van het totale aantal inwoners per wijk wonen in Bunschoten de meeste 0-15 jarigen in Rengerswetering (30%), Koenraadswetering (21%) en Bikkersvaart (21%); de meeste 65+ in Broerswetering (27%). Bunschoters die lid zijn van een Nijkerker of Amersfoortse vereniging zijn bij de telling inbegrepen; Nijkerkers of Amersfoorters die lid zijn van een Bunschoter vereniging niet. 4 Agilitas heeft ook leden die fitness, dans of andere disciplines beoefenen waar geen lidmaatschap bij de KNGU aan verbonden is. 3
Nota sportaccommodaties – Visiedocument 2040
Pagina 8 / 32
Grafiek 2. en 3. Bevolkingsaandeel per leeftijdscategorie 2022. Bron: CBS
Andere kenmerken van Bunschoten zijn als volgt gegeven5. Kenmerk Gemiddeld aantal personen per huishouden
Bunschoten
Nederland
2,6
2,1
Gemiddeld inkomen per huishouden
€ 36.100
€ 33.500
Gemiddelde WOZ-waarde
€ 374.000
€ 317.000
Netto arbeidsparticipatie
78%
69%
Opleidingsniveau laag - midden - hoog
34% - 48% - 18%
27% - 42% - 32%
Gemiddelde afstand tot basisonderwijs
500 meter
700 meter
Tabel 5. Kerncijfers bevolking
Het CBS verwacht dat het inwonertal van Bunschoten tot 2050 tot ruim 27.000 toeneemt. Een groot deel van de toename komt voor rekening van de nieuwbouwwijk Rengerswetering. De toename van 17% is procentueel bijna het dubbele van Nederland (9%) en als volgt over de leeftijdscategorieën verdeeld.
Grafiek 4. Bevolkingsprognose. Bron: CBS
2.5 Primair onderwijs 2.5.1 Aantal leerlingen Ook voor de leerlingenaantallen zijn prognoses opgesteld. De feitelijke leerlingenaantallen die begin 2023 in het primair onderwijs zijn geteld en met de prognoses zijn vergeleken, duiden op een sterkere toename. In het schooljaar 2021/2022 bedroeg het aantal leerlingen 2.098 in totaal6; inmiddels meldt de gemeente een aantal van 2.212 aan het einde van het schooljaar 2022/2023.
5 6
Bron: CBS – Kerncijfers wijken en buurten 2021. De gemiddelde WOZ-waarde is van 2022. Bron: AlleCijfers.nl
Nota sportaccommodaties – Visiedocument 2040
Pagina 9 / 32
2.5.2 Bewegingsonderwijs Vanaf 2023 zijn basisscholen verplicht om minstens twee lesuren per week bewegingsonderwijs te geven. Hoewel dit niet meer uitsluitend in gymzalen of sporthallen hoeft plaats te vinden, wordt verwacht dat dit ook in Bunschoten leidt tot een toename van de behoefte aan binnensportcapaciteit.
2.6 Conclusies Net als alle andere gemeenten in Nederland heeft Bunschoten op het gebied van sportaccommodaties als enige verplichting dat het primair bewegingsonderwijs wordt gefaciliteerd. Hoewel dit niet meer uitsluitend in gymzalen of sporthallen hoeft plaats te vinden, is Bunschoten hiervoor mede afhankelijk van het aanbod van verenigingshallen; alleen sporthal De Kuil is gemeentelijk eigendom. Als huurder van de verenigingshallen via SRO heeft de gemeente hierdoor minder regie over de kwaliteit en roosters. Ten opzichte van de binnensport wijkt het gemeentelijk eigendom van buitensportaccommodaties in Bunschoten minder af van de nationale situatie waarin sommige voorzieningen wel en andere niet als maatschappelijk worden beschouwd. Niet verwonderlijk is daarom dat in Bunschoten de clubhuizen en kleedlokalen van alle buitensporten private voorzieningen en dat onder andere tennis en paardensport private takken van sport zijn. De bevolkingskenmerken van Bunschoten waarin vooral het hoge aantal kinderen opvalt, duiden op een hoge sportparticipatie. Dit wordt bevestigd door het aantal verenigingslidmaatschappen dat door NOC*NSF en de verenigingen zelf wordt gemeld. Uitzonderingen hierop vormen hockey en vooral atletiek waarvan zich onder de Bunschotenaren nauwelijks nog bondsleden bevinden.
De meeste overige Bunschoter verenigingen geven zowel voor de binnen- als buitensport aan dat hun groeipotentie in zowel activiteiten als ledentallen wordt belemmerd door de tekorten die zij ervaren in de beschikbaarheid van speelvelden. In aanmerking nemende dat bij de meeste sportbonden het ledental in procenten van de bevolking sinds 2017 is gedaald en in 2022 nog niet is hersteld van de Coronacrisis, duiden bevolkings- en leerlingenprognoses op een sterke toename van het aantal inwoners en bijgevolg ook van de behoeften aan binnen- en buitensportcapaciteit.
Nota sportaccommodaties – Visiedocument 2040
Pagina 10 / 32
3
BINNENSPORT EN ZWEMBAD
3.1 Inleiding In dit hoofdstuk is nader ingegaan op de capaciteit, benutting en de staat van de binnensportaccommodaties. Voor de toekomstige behoeften aan binnensportcapaciteit is een prognose opgesteld waarna maatregelen zijn geschetst om hieraan te voldoen. Voor het maken van analyses en het trekken van conclusies op basis van de geïnventariseerde binnensportgegevens is een aantal kaders, normen, richtlijnen en ervaringsgegevens gehanteerd. De belangrijkste zijn in bijlage 1 opgesomd.
3.2 Aanbod 3.2.1 Zwembad De Duker Zwembad De Duker heeft een belangrijke functie voor de volksgezondheid omdat het voorziet in het waarborgen van de zwemvaardigheid en de zwemsport. Daarnaast vervult het zwembad een functie voor dagrecreatie c.q. vrijetijdsbesteding. Vooralsnog wordt voor zwembad De Duker instandhouding aanbevolen. Conform het coalitieakkoord 2022-2026 “Bouwen aan de toekomst” wil de gemeente het zwembad verduurzamen en gelijktijdig met de gemeenteraadsverkiezingen in 2026 een raadplegend referendum houden over een mogelijk buitenzwembad. Ten behoeve hiervan zal een afzonderlijk onderzoek worden gedaan naar de behoeften en haalbaarheid van een buitenzwembad evenals de mogelijkheid om dit bij De Duker te situeren. In dat kader wordt ook ingegaan op de toekomstbestendigheid van De Duker als geheel. Zwembad De Duker is in deze rapportage verder buiten beschouwing gelaten. 3.2.2 Binnensportaccommodaties In Bunschoten bevinden zich de volgende vijf standaard binnensportaccommodaties die voor zowel verenigingssport als bewegingsonderwijs gebruikt kunnen worden. Binnensportaccommodatie
type
sportvloer
zaaldelen
eigendom
De Kuil
sporthal
± 48 x 28 x 9
2 - 50:50
gemeente
De Stormvogel
verenigingshal
± 48 x 28 x 7
2 - 50:50
stichting
De Toekomst
verenigingshal
± 42 x 22 x 6
1
stichting
Agilitas
sportzaal
± 20 x 20 x 7
1
stichting
Agilitas
turnzaal
± 20 x 17 x 5
1
stichting
Oostwende
gymzaal VO
± 22 x 11 x 5
1
onderwijsinstelling
Tabel 6. Standaard binnensportaccommodaties in Bunschoten
Het bovenstaande Bunschoter aanbod van drie sporthallen, een sportzaal, een turnzaal en een gymzaal levert een totaalcapaciteit op van acht zaaldelen. Dit is als volgt vergeleken met de situatie in Nederland.
Nota sportaccommodaties – Visiedocument 2040
Pagina 11 / 32
Accommodatie
Bunschoten eenheid
Nederland
absoluut
per 25.000 inwoners
absoluut
per 25.000 inwoners
Sporthallen
3
3,4
1.574
2,2
Sportzalen
1
1,1
691
1,0
Gymzalen7
2
2,2
4.484
6,5
Zaaldelen
8
9,0
10.507
15,2
Tabel 7. Vergelijking aanbod binnensport. Bron: Databestand Sportaanbod (DSA) Mulier Instituut, 2019
Indien er in Bunschoten geen andere binnensportaccommodaties zijn, kan het aanbod worden beoordeeld als ondergemiddeld. Het geringe aantal Bunschoter zaaldelen laat zich hierbij vooral verklaren door minder gymzalen en minder sporthalzaaldelen8. Dit laatste aspect geldt meestal niet als een belemmering in de capaciteit omdat de ruimtebehoefte en/of programmering van de gebruikers vaak meer bedraagt dan 1/3e sporthaldeel9. 3.2.3 Sporthal De Kuil Sporthal De Kuil is de enige gemeentelijke binnensportaccommodatie en dateert van 1972. Samen met de ruime afmetingen maakt de houten sportvloer deze sporthal het meest van al geschikt voor wedstrijdsporten. De hal is ook toegerust voor trainingen en bewegingsonderwijs en heeft daarom de meeste gebruikers. De hal is voorzien van vier kleedlokalen met sanitaire voorzieningen, een vaste tribune voor circa 200 toeschouwers, een ruimte voor wedstrijdleiding, EHBO-ruimte, bestuurskamer, kantine, keuken met magazijn en een beheerdersruimte. De sporthal wordt geëxploiteerd door SRO; de horeca wordt gepacht door een onderneming die ook de horeca van zwembad De Duker pacht. De sporthal is in de loop der jaren goed onderhouden maar niet gerenoveerd. In 2016 is het dak voorzien van bijna 300 zonnepanelen maar zijn verder geen bouwfysische verbeteringen toegepast.
Een taxatierapport10 uit 2021 vermeldt dat er geen energielabel is afgegeven en het thermisch comfort alsmede de isolatiewaarden als matig worden beoordeeld. In het taxatierapport is ook een waardering op basis van herontwikkeling opgenomen. In het gemeentelijke Vastgoedbeheerplan 2022-2025 van 5 juli 2022 zijn onder andere de volgende kenmerken van de sporthal opgenomen. ▪ Totaal verzekerde waarde € 4.417.000 ▪ Boekwaarde per 1-1-2022 € 124.000 ▪ Gepland groot onderhoud 2021-2030 € 871.000 Het toen geldende onderhoudsniveau is beoordeeld als slecht. Hierbij is een totaalonderzoek naar de bestaande sportaccommodaties en de exploitatie daarvan aangekondigd. Ook is hierin aangekondigd dat Sporthal de Kuil en zwembad De Duker worden meegenomen in de routekaart verduurzaming die separaat wordt aangeboden aan de raad.
Naast de gymzaal van het Oostwende College wordt ook de turnzaal van Agilitas tot de gymzalen gerekend. De Toekomst heeft géén scheidingswand; De Kuil en De Stormvogel hebben elk één scheidingswand. Mits de sportvloer minstens 48 meter lang is, kan een sporthal echter ook twee scheidingswanden hebben om in drie gelijke delen te worden gesplitst. 9 Een sporthal met driedeling wordt zelden als driedeling benut. Vaak blijft er één deel (het middelste) onbenut of wordt de hal in tweedeling (33:66) benut. 10 Concept Taxatierapport Torenvalk 47, Basevalue, 9 augustus 2021 7 8
Nota sportaccommodaties – Visiedocument 2040
Pagina 12 / 32
3.2.4 Sporthal De Stormvogel De Stormvogel is de verenigingshal van SV Spakenburg. De eigendom is ondergebracht bij een stichting die aan de vereniging gelieerd is. De hal dateert uit de jaren tachtig en wordt naast het eigen voetbalgebruik ook ingezet voor bewegingsonderwijs en voor trainingen en wedstrijden van andere takken van sport. De gebruikgave aan onderwijsinstellingen en andere verenigingen verloopt via SRO; zie paragraaf 3.3. Naast kleed- en wasruimten, een kantine, vergaderruimte en een ruimte voor pers/wedstrijdleiding beschikt de sporthal over verrijdbare kanteltribunes. De hal doet enigszins gedateerd aan maar kent nauwelijks functiebeperkingen. Investeringen zouden vooral gericht moeten zijn verduurzaming. 3.2.5 Sporthal De Toekomst De Toekomst is de verenigingshal van VV IJsselmeervogels. De eigendom is ondergebracht bij een stichting die aan de vereniging gelieerd is. De hal dateert uit eind jaren zeventig en wordt naast het eigen voetbalgebruik ook ingezet voor trainingen van andere takken van sport. Vanwege de beperkte sportvloerafmetingen en het voorzieningenniveau is de hal minder geschikt voor wedstrijdsport en ongeschikt voor bewegingsonderwijs. De gebruikgave aan andere verenigingen verloopt via SRO; zie paragraaf 3.3.
Naast kleed- en wasruimten, een kantine, vergaderruimte en scheidsrechtersruimte beschikt de sporthal over twee verrijdbare basketbaltorens. De hal doet zeer gedateerd aan maar kent voor het eigen verenigingsgebruik nauwelijks functiebeperkingen. Investeringen zouden vooral gericht moeten zijn op verduurzaming en sporttechnische inrichting. Om de hal geschikt te maken voor bewegingsonderwijs zal een berging voor sporttoestellen en -materiaal moeten worden aangebouwd. De hal is niet deelbaar door middel van een ophijsbare scheidingswand. Door toepassing van een netgordijn zou de sportvloer wel in twee (gelijke) delen kunnen worden gesplitst. 3.2.6 Sportzaal Agilitas De sportzaal van Agilitas bestaat feitelijk uit twee delen; één van circa 20 x 20 x 7 meter (de sportzaal) en één van circa 17 x 20 x 5 (de turnzaal). Tussen de beide zaaldelen bevindt zich een ophijsbare scheidingswand. De turnzaal kent een vaste opstelling van toestellen en is daarmee ongeschikt voor medegebruik door bewegingsonderwijs of andere takken van sport. De sportzaal is daarentegen zeer geschikt voor bewegingsonderwijs. Verder bevinden zich in het sportcentrum nog een danszaal, fitnesszaal, kleedlokalen en horeca.
Voor het eventuele medegebruik door bewegingsonderwijs en andere verenigingssport zijn de turnzaal, danszaal en fitnesszaal van Agilitas verder buiten beschouwing gelaten; alleen de sportzaal is hiervoor nader geanalyseerd. Hoewel het gebouw als zodanig zo’n veertig jaar oud is, oogt het van binnen goed onderhouden en niet gedateerd. Investeringen zouden vooral gericht moeten zijn op verduurzaming. Daarnaast wenst de vereniging een aanbouw/uitbouw van circa 600 m2 ten behoeve van groepslessen en een aanbouw van circa 200 m2 ten behoeve van de turndiscipline “vloer” in de turnzaal. Naast het intensieve eigen gebruik van de Agilitas leden wordt het sportcentrum ook gebruikt door Excelsior (twirlen), Stichting Gewoon Sport, Meer Bewegen Voor Ouderen en circa 22 uur per week door bewegingsonderwijs. SRO verzorgt een deel van de verhuur, voornamelijk aan het bewegingsonderwijs.
Nota sportaccommodaties – Visiedocument 2040
Pagina 13 / 32
3.2.7 Oostwende College Het Oostwende College is een Voortgezet Onderwijsinstelling die in Bunschoten sinds 1999 aan de Plecht is gevestigd. De instelling beschikt over één gymzaal die op weekavonden ook aan verenigingen wordt verhuurd. De instelling heeft zoveel leerlingen dat naast de eigen gymzaal ook gebruik wordt gemaakt van sporthal De Kuil.
3.3 Gebruik Op grond van de reserveringsgegevens van SRO over het kalenderjaar 2022 is het gebruik van De Kuil, De Stormvogel, De Toekomst en de sportzaal van Agilitas geanalyseerd en als volgt samengevat en beoordeeld. Accommodatie De Kuil
De Stormvogel
Uren per zaaldeel hele hal
Beoordeling
2.849
intensief
2.61011
intensief
1.375
deel 1
1.508 = 1.508+1.375 =
2.883
deel 2
1.440 = 1.440+1.375 =
2.815
hele zaal
Gemiddeld per accommodatie
1.708
deel 1
890 =
890+1.708 =
2.598
deel 2
913 =
913+1.708 =
2.621
De Toekomst
hele hal
2.416
2.41612
intensief
Agilitas
sportzaal
1.100
1.100
gering
14.443
8.975
totaal
Tabel 8. Bezetting per zaaldeel en accommodatie 2022, Bron: SRO, bewerking Tien organisatieadvies.
Grafiek 5. Bezetting naar hoofdgebruik 2022. Bron: SRO, bewerking Tien organisatieadvies.
In aanmerking nemende dat het eigen gebruik van Agilitas niet is inbegrepen en van De Stormvogel en De Toekomst wel is inbegrepen, wordt het gebruik als intensief beoordeeld.
Hierbij inbegrepen is bijna 800 uur ten behoeve van “SRO Exploitatie”. Navraag bij SRO leert dat dit de uren zijn waarop SV Spakenburg de hal voor eigen gebruik heeft gereserveerd en dus niet door SRO verhuurd kunnen worden. Vaste momenten zijn vooral maandagavond (circa 200 uur verspreid over 45 weken) en zaterdagochtend (bijna 240 uur verspreid over 33 weken) 12 Hierbij inbegrepen is circa 1.000 uur ten behoeve van “SRO Exploitatie”, oftewel eigen gebruik door VV IJsselmeervogels. Vaste momenten zijn vooral dinsdag (circa 500 uur verspreid over 50 weken) en zaterdagochtend en -avond (circa 200 uur verspreid over 20 weken). Ook inbegrepen is circa 700 uur ten behoeve van “BAAS-test door SRO Exploitatie”. Vaste momenten zijn vooral maandagavond (85 uur verspreid over 28 weken), woensdagmiddag en -avond (192 uur verspreid over 28 weken) en zaterdagochtend en avond (276 uur verspreid over 28 weken). 11
Nota sportaccommodaties – Visiedocument 2040
Pagina 14 / 32
Vooral het primair onderwijsgebruik is zeer intensief; de maximale bezetting van 1.040 uur per jaar wordt in De Kuil en De Stormvogel benaderd en in zaal 2 van De Kuil zelfs overschreden. De wijze waarop het gebruik in 2022 over de dagen en tijden van de week is verdeeld, is in de onderstaande tabel inzichtelijk gemaakt. zaal Agilitas ma di wo do vr DKU ma1 ma2 di1 di2 wo1 wo2 do1 do2 vr1 vr2 za1 za2 DST ma1 ma2 di1 di2 wo1 wo2 do1 do2 vr1 vr2 za1 za2 zo1 zo2 DTO ma di wo do vr za zo
08:00
legenda frequentie 2022
09:00
1-10
10:00
11:00
11-20
12:00
13:00
21-30
31-40
14:00
15:00
16:00
17:00
18:00
19:00
20:00
21:00
22:00
23:00
41-46
Tabel 9. Bezetting per uur, accommodatie en zaaldeel 2022, Bron: SRO, bewerking Tien organisatieadvies.
Uit de tabel blijkt onder andere het volgende. ▪ De sportzaal van Agilitas wordt dagelijks vanaf 14:00 uur niet meer verhuurd en dient dus voor eigen gebruik. ▪ Ditzelfde geldt voor De Toekomst op zaterdag van 12:00 tot 18:00 uur. ▪ Opmerkelijk is dat De Stormvogel nergens helemaal blijkt te zijn vrijgeroosterd. Een en ander leidt tot de conclusie dat de bezetting dusdanig intensief is dat er voor verenigingssport op weekavonden eigenlijk alleen ruimte resteert vanaf 22:30 uur of buiten het seizoen. De intensiteit van het gebruik blijkt ook uit de wijze waarop de sport- en overige gebruikers over de accommodaties zijn verdeeld.
Nota sportaccommodaties – Visiedocument 2040
Pagina 15 / 32
Gebruiker
DKU1
DKU2
Ambtenaren Gem. Bunschoten
48
48
-
-
-
BC Shooters
792
796
242
242
CGV Agilitas
11
11
-
-
HC Eemvallei
-
-
-
HV Bunschoten-Spakenburg
201
201
BFV toernooi
119
119
-
K.N.V.B. District West 1 S.V. Spakenburg - Gymnastiek
DST1
DST2
DTO
Agilitas
totaal
-
96
149
-
2.219
-
230
252
-
82
-
82
474
474
154
-
1.503
-
-
-
-
239
-
186
186
257
-
629
-
-
23
23
-
-
46
Sjeve Sjuttel
212
212
-
-
-
-
424
Sportivun
86
6
-
-
5
-
97
SRO Exploitatie
-
-
782
782
1.766
-
3.329
252
228
-
-
-
-
480
8
8
8
2
-
-
26
Subtotaal sport/overig
1.729
1.629
1.714
1.708
2.412
230
9.421
Subtotaal onderwijs
1.154
1.186
884
913
5
870
5.012
Totaal
2.883
2.815
2.598
2.621
2.416
1.100
14.433
Unicornus VV Overige
Tabel 10. Bezetting per gebruiker 2022, Bron: SRO, bewerking Tien organisatieadvies.
3.4 Onderwijs In het primair onderwijs bedroeg de bezetting in totaal 4.631 uur voor 2.098 leerlingen 13. Ook hier is het gebruik sterk over de verschillende accommodaties verdeeld; van de elf basisscholen en het Oostwende College zijn er vijf die één binnensportaccommodatie gebruiken, vier die er twee gebruiken en drie er drie gebruiken. Gebruiker
DKU1
Calvijnschool (198 leerlingen )
DKU2
DST1
DST2
DTO
Agilitas
totaal
194
-
273
-
5
-
472
-
-
287
115
-
-
402
GBS Het Talent (168)
126
251
-
-
-
-
377
Het Sterrenlicht (303)
256
-
57
43
-
-
355
-
253
-
-
-
183
436
OBS ’t Kruisrak (202)
29
81
-
-
-
426
535
Oostwende College (449)
161
-
-
220
-
-
381
PCB de Ark (237)
88
387
-
-
-
-
475
-
11
65
269
-
69
415
301
203
-
-
-
-
505
PCB de Wegwijzer (167)
-
-
202
266
-
-
468
School met de Bijbel (78)
-
-
-
-
-
193
193
1.154
1.186
884
913
5
870
5.012
14
GBS Dr. H. Bavinck (141)
Groen van Prinstererschool (211)
PCB De Grondtoon (157) PCB de Vlucht (236)
Totaal onderwijs
Tabel 11. Bezetting per onderwijsgebruiker 2022. Bron: SRO, bewerking Tien organisatieadvies.
13 14
Inmiddels meldt de gemeente een aantal van 2.212 aan het einde van het schooljaar 2022/2023. Het aantal leerlingen betreft het schooljaar 2021-2022. Bron: AlleCijfers.nl
Nota sportaccommodaties – Visiedocument 2040
Pagina 16 / 32
Voor de reguliere onderwijsuren van de elf basisscholen is de loop-/fietsafstand als volgt bepaald. Basisschool ABC Calvijnschool
zaaldeel, uren en afstand DKU
194
± 1.400 m ± 1.700 m
DST
273
GBS Dr. H. Bavinck
DST
402 ± 1.600 / 500 m15
GBS Het Talent
DKU
377
± 400 m
Het Sterrenlicht
DKU
256
± 1.200 m
DST
100
± 1.600 m
DKU
253
± 1.500 m
Agilitas
183
± 850 m
DKU
110
± 850 m
Agilitas
426
± 500 m
PCB de Ark
DKU
475
± 700 m
PCB De Grondtoon
DST
334
± 1.500 m
Agilitas
69
± 900 m
PCB de Vlucht
DKU
504
± 800 m
PCB de Wegwijzer
DST
468
± 600 m
Agilitas
193
± 2.200 m
Gr.v.Prinstererschool OBS ’t Kruisrak
School met de Bijbel
Figuur 3. en tabel 12. Loop-/fietsafstand basisscholen – binnensportaccommodaties
Veel van deze afstanden worden niet lopend maar per fiets afgelegd; toch vallen deze alle binnen het maximum volgens de “Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Bunschoten”16. In de onderwijslocaties doen zich de komende jaren de volgende wijzigingen voor. ▪ De Bavinckschool vestigt zich opnieuw in de Flevolaan. De afstand naar De Stormvogel is dan weer gereduceerd tot de oorspronkelijke 500 meter. ▪ De Ark vestigt zich in het nieuwe IKC gebouw in Rengerswetering. De afstand naar De Kuil neemt hierdoor toe naar ± 1.100 meter. De Kuil blijft de dichtstbijzijnde binnensportaccommodatie. ▪ Het Talent vestigt zich in de Rembrandt van Rijnstraat, voorheen De Ark. De afstand naar De Kuil neemt hierdoor toe naar ± 700 meter. De Kuil blijft de dichtstbijzijnde binnensportaccommodatie.
3.5 Configuratievisie Uit de voorgaande paragrafen blijkt ten aanzien van de binnensportaccommodaties dat het aanbod (sterk) verouderd is en dat de capaciteitsbehoefte (sterk) toeneemt. 3.5.1 Oostwende College Gezien de lage leeftijd van de gymzaal geldt als uitgangspunt deze tot tenminste 2040 door het Oostwende College in stand wordt gehouden. Er is waardering voor de beschikbaarstelling van de gymzaal ten behoeve van de verenigingssport in de avonduren.
De Bavinckschool is tijdelijk gevestigd aan de Vivaldiweg waarvan de loopafstand circa 1.600 meter bedraagt. Vanaf de Flevolaan bedraagt de afstand circa 500 meter. 16 Zie verordening, bijlage I, deel B, artikel B1, lid e. 15
Nota sportaccommodaties – Visiedocument 2040
Pagina 17 / 32
3.5.2 De Stormvogel Het behoud van de capaciteit van De Stormvogel is zeer gewenst voor zowel het toekomstig onderwijs- als verenigingsgebruik. De locatie biedt geen ruimte om naast de huidige sporthal een nieuwe sporthal te bouwen en ook elders op en rond de Westmaat is in de nabijheid van SV Spakenburg geen ruimte voor een nieuwe sporthal beschikbaar. Voor De Stormvogel wordt daarom aanbevolen deze te verduurzamen voor een termijn van minstens twintig jaar. 3.5.3 De Toekomst Ondanks de geringe sportvloerafmetingen, het nagenoeg ontbreken van bergruimte en de slechte onderhoudsstaat voorziet De Toekomst bij gebrek aan beter wel in een deel van de behoeften van de verenigingen HV Bunschoten-Spakenburg, BC Shooters, HC Eemvallei en van de KNVB. Hoewel De Toekomst nu en in de toekomst geen rol voor het bewegingsonderwijs speelt, kan de hal mogelijk wel als tijdelijk alternatief dienen gedurende de renovatie van De Stormvogel. De Toekomst behoeft hiervoor wel (tijdelijke) maatregelen te ondergaan ten behoeve van de compartimentering en bergruimte. Vooralsnog kan de capaciteit van De Toekomst daarom niet gemist worden en wordt hiervoor dan ook instandhouding aanbevolen tot tenminste het moment waarop de gehele binnensportcapaciteit is vernieuwd en uitgebreid.
3.5.4 De Kuil Het behoud van de capaciteit van De Kuil is zeer gewenst voor zowel het toekomstig onderwijs- als verenigingsgebruik. De locatie biedt geen ruimte om naast de huidige sporthal een nieuwe sporthal te bouwen en ook elders op en rond De Kuil is geen ruimte voor een nieuwe sporthal beschikbaar. Vervangende nieuwbouw op een andere locatie kan worden overwogen indien de kosten daarvan worden gecompenseerd vanuit de grondexploitatie van De Kuil. Uitgaande van een raming van circa € 3,0 mln. voor verduurzaming van De Kuil versus circa € 9,0 mln. voor nieuwbouw elders17 is dit niet het geval. Verplaatsing van De Kuil vormt verder een potentiële belemmering voor de zeven basisscholen die daarvan gebruik maken en waarvan er, afhankelijk van de nieuwe locatie van de sporthal, altijd vier of vijf een grotere afstand moeten afleggen. Daarnaast zijn voor een vervangende De Kuil geen wezenlijke veranderingen in het ruimteprogramma gewenst en geldt renovatie als minder milieubelastend dan nieuwbouw. Om deze redenen wordt aanbevolen De Kuil te verduurzamen voor een termijn van tenminste twintig jaar. 3.5.5 Agilitas Voor de sportzaal van Agilitas wordt instandhouding en verduurzaming aanbevolen.
De ambities van de vereniging om de accommodatie uit te breiden worden hoog gewaardeerd maar zullen, gezien de beschikbare ruimte, géén extra sporthal kunnen opleveren om ook aan de behoeften van de extensieve verenigingssport (handbal, zaalvoetbal, hockey) te kunnen voldoen. Toch kan de realisatie van één, twee of zelfs drie extra zaaldelen worden overwogen om de afstanden te verminderen van vooral PCB De Grondtoon, de Groen van Prinstererschool en OBS ‘t Kruisrak. Alternatieven hiervoor zijn: ▪ de realisatie van een gymzaal in Rengerswetering, ten noorden van de Smeerweg; ▪ de realisatie van een sporthal op of nabij sportpark De Vaart, De Vinken of De Westmaat.
17
Niet inbegrepen hierbij zijn de eventuele kosten van grondverwerving en parkeervoorzieningen
Nota sportaccommodaties – Visiedocument 2040
Pagina 18 / 32
3.5.6 Nieuwe gymzaal Rengerswetering De realisatie van een gymzaal in Rengerswetering, ten noorden van de Smeerweg, kan worden overwogen om de afstand te verminderen die vooral de ABC Calvijnschool, Het Sterrenlicht en de op termijn in Rengerswetering te vestigen PCB De Ark moeten afleggen. Mogelijkheden om ten noorden van de Smeerweg een grootschaliger binnensportaccommodatie18 te realiseren, zijn ruimtelijk beperkt en verhouden zich slecht tot het beoogde programma voor deze locatie. 3.5.7 Nieuwe sportzaal/sporthal Gezien de intensieve benutting van de huidige binnensportcapaciteit en de geprognosticeerde toename van het aantal inwoners en basisschoolleerlingen is er vooral bij de verenigingsport een steeds urgentere behoefte aan een nieuwe sportzaal of -hal. Hoewel er ten behoeve van alleen het bewegingsonderwijs kan worden volstaan met een gymzaal bij Agilitas en Rengerswetering wordt daarmee onvoldoende tegemoet gekomen aan de behoeften van de verenigingssport. Hiervoor is tenminste een nieuwe sportzaal of sporthal nodig waar sportpark De Vaart het meest voor in aanmerking komt; grondeigendom en bestemmingsplan vormen hiervoor geen belemmering en de nabijheid ten opzichte van onderwijsinstellingen is beter dan bij De Westmaat en De Vinken.
Voor De Westmaat geldt dat de gemeente aan de zuidwestzijde van de Westdijk weliswaar al grondposities heeft, maar ook dat deze locatie voor een sporthal minder geschikt is vanwege de afstand ten opzichte van de onderwijsinstellingen en de nabijheid van De Toekomst en De Stormvogel. Voor De Vinken geldt dat ook deze locatie is voor een sporthal niet optimaal is vanwege de afstand ten opzichte van de onderwijsinstellingen. Bovendien gelden binnen de grenzen van dit sportpark al ruimtelijke opgaven vanuit de buitensport (zie hoofdstuk 4) die de inpasbaarheid van een sporthal belemmeren. Een uitbreiding van De Vinken naar het westen zou hier een oplossing voor kunnen bieden, maar vergt een zeer lange en onzekere voorbereidings- en proceduretermijn vanwege de benodigde grondverwerving en bestemmingsplanwijziging. 3.5.8 Semi-permanente sporthal met gymzaal Verduurzaming van De Kuil en De Stormvogel zal evenals aanbouw bij Agilitas een tijdelijke sluiting van deze accommodaties tot gevolg hebben. Omdat die capaciteit niet gemist kan worden, wordt aanbevolen om te starten met de realisatie van een semi-permanente sporthal met gymzaal op sportpark De Vaart. Zo’n accommodatie heeft als voordeel dat deze in veel kortere tijd en, afhankelijk van de gebruikstermijn, tegen lagere kosten kan worden gerealiseerd dan een permanente accommodatie19.
De semi-permanente accommodatie dient dusdanig te worden gesitueerd dat er op termijn een permanente sportzaal of sporthal bij zwembad De Duker kan worden aangebouwd terwijl de semi-permanente accommodatie nog in gebruik is. Na oplevering van de permanente sporthal of -zaal hoeft de semi-permanente accommodatie dan ook niet direct te worden opgeheven.
3.6 Voorkeursvariant Op grond van de bovenstaande overwegingen is de volgende voorkeursvariant omschreven en zijn enkele alternatieven benoemd.
Vanwege de veel betere mogelijkheden voor gebruik door zowel bewegingsonderwijs als verenigingssport verdient de realisatie van een sportzaal of sporthal normaliter de voorkeur boven een gymzaal. Het ruimtebeslag van een sportzaal en sporthal is echter veel groter omdat hier veel meer parkeerplaatsen voor sporters en toeschouwers bij benodigd zijn. 19 Zie bijvoorbeeld: Sporthal De Schelft in Noordwijkerhout. 18
Nota sportaccommodaties – Visiedocument 2040
Pagina 19 / 32
1. Sporthal De Duker. In de voorkeursvariant (figuur 4) wordt gestart met de realisatie van een semi-permanente sporthal met gymzaal op het buitenterrein van De Duker. De aanvullende capaciteit van deze hal wordt ingezet om De Kuil en achtereenvolgens De Stormvogel tijdelijk buiten gebruik te stellen ten behoeve van verduurzaming. Bij voorkeur wijken de scholen die gebruik maken van De Stormvogel tijdelijk uit naar De Toekomst. De nieuwe sporthal kan geïntegreerd worden met zwembad De Duker zodat er één centrale entree ontstaat en er, ten opzichte van een vrijstaande sporthal, exploitatievoordelen worden behaald op vooral personeelsinzet. De semi-permanente sporthal bestaat uit twee zaaldelen; voor de permanente sporthal is dit nog nader te bepalen. Beide accommodaties worden gemeentelijk eigendom waardoor de gemeente meer regie kan voeren over de kwaliteit en roosters. Voor de Calvijnschool en Het Sterrenlicht betekent dit dat zij niet langer van twee binnensportaccommodaties gebruik hoeven te maken maar nog slechts van één, binnen dezelfde afstand van circa 1.400 meter. De Grondtoon, Groen van Prinstererschool en ’t Kruisrak hoeven ook nog maar van één accommodatie gebruik te maken en niet langer de grote afstand te overbruggen naar De Stormvogel en De Kuil.
Het grootste voordeel van deze voorkeursvariant is dat de verenigingssport optimaal wordt gefaciliteerd omdat de sporthal ook voor de meest ruimte extensieve (wedstrijd-)sporten handbal, basketbal, hockey en zaalvoetbal geschikt is. Per saldo wordt de capaciteit uitgebreid met één permanente sporthal (in een tweedeling of driedeling) en, zolang als gewenst en mogelijk, een semi-permanente sporthal met gymzaal. Figuur 4. Voorkeursvariant binnensport Als alternatief kunnen ook de volgende varianten overwogen worden. 2. Sportzaal Agilitas. Als alternatief kan ook worden overwogen om bij Agilitas twee of drie zaaldelen aan te bouwen in combinatie met verduurzaming van de overige delen van het sportcentrum. Hierdoor hoeft het buitenterrein van De Duker alleen te worden bebouwd voor de semi-permanente accommodatie en neemt het ruimtegebruik bij Agilitas sterk toe. Afhankelijk van de afspraken die de gemeente en Agilitas hierover maken, kan deze variant weliswaar goedkoper worden gerealiseerd dan de voorkeursvariant maar blijft gemeentelijke regierol over de kwaliteit en roosters beperkt. Hoewel de capaciteitsuitbreiding hetzelfde aantal zaaldelen omvat als in het voorkeursscenario kunnen deze niet worden samengevoegd tot een sporthal.
Grootste nadeel van het Agilitas alternatief is daarom dat een sportzaal al dan niet in combinatie met een gymzaal minder geschikt is voor de meest ruimte-extensieve (wedstrijd-) sporten. Daarnaast behouden De Calvijnschool en Het Sterrenlicht dezelfde afstand van circa 1.400 meter. 3. Gymzaal Rengerskwartier. Om ook de afstand voor de Calvijnschool en Het Sterrenlicht te verminderen, kan als ander alternatief ook een gymzaal in Rengerswetering worden gerealiseerd. Ook De Ark kan hiervan deels gebruik maken maar blijft voor het andere deel nog aangewezen op gebruik van De Kuil.
Nota sportaccommodaties – Visiedocument 2040
Pagina 20 / 32
Bij de Vaart is alsnog een semi-permanente sporthal nodig nabij De Duker en een permanente sportzaal die kan worden aangebouwd bij Agilitas of De Duker. De capaciteitsuitbreiding omvat hetzelfde aantal zaaldelen als in het voorkeursscenario, maar deze kunnen niet worden samengevoegd tot een sporthal. Bij De Duker kan daarom alsnog gekozen worden voor een permanente sporthal; deze variant komt dan overeen met de voorkeursvariant waaraan een gymzaal Rengerswetering wordt toegevoegd. 4. Driemaal aanbouw. Een alternatief dat hier als laatste wordt genoemd, betreft de aanbouw van een zaaldeel bij zowel De Stormvogel, De Kuil als Agilitas. Hiervoor gelden dezelfde voor- en nadelen als alternatief 2. Bijkomende nadelen zijn: ▪ Voor het bewegingsonderwijs is er gezien de afstanden geen extra zaaldeel bij De Stormvogel benodigd terwijl er bij Agilitas twee extra zaaldelen benodigd zijn. ▪ De ruimtelijke inpassingsmogelijkheden van een extra zaaldeel zijn vooral bij De Kuil beperkt.
3.7 Investeringen en fasering De maatregelen, fasering en investeringen die ten behoeve van de voorkeursvariant zijn voorzien, zijn indicatief en exclusief btw als volgt bepaald. Maatregel
realisatie
termijn
investering
Semi-permanente sporthal en gymzaal De Vaart
2025
10-15 jaar
€ 3,2 mln.
Tijdelijke voorzieningen bewegingsonderwijs De Toekomst
2025
1-3 jaar
€ 0,1 mln.
Verduurzaming De Stormvogel
2026
15-20 jaar
p.m.
Verduurzaming De Kuil
2027
15-20 jaar
€ 3,0 mln.
Nieuwe sporthal De Vaart
2030-2040
40-50 jaar
€ 9,0 mln.
Tabel 13. Indicatie investeringen en fasering voorkeursvariant binnensport
Verduurzaming van De Stormvogel komt voor rekening van SV Spakenburg. De gemeentelijke bijdrage hieraan is nog nader te bepalen en kan eenmalig danwel via de huurbijdragen voor het onderwijsgebruik geleverd worden.
3.8 Conclusies en aanbevelingen Op basis van een analyse van de reserveringsgegevens van SRO over het kalenderjaar 2022 is de bezetting van zowel De Kuil, De Stormvogel, De Toekomst als de sportzaal van Agilitas als intensief beoordeeld. Vooral het primair onderwijsgebruik is zeer intensief. De bezetting is dusdanig intensief dat er voor verenigingssport die op weekavonden niet al tijdig is ingeroosterd eigenlijk alleen ruimte resteert vanaf 22:30 uur of buiten het seizoen. De intensiteit van het gebruik blijkt ook uit het gegeven dat er vrijwel geen onderwijsinstellingen en sportclubs zijn die hun gebruik tot één accommodaties kunnen beperken. Daarbij komt dat de onderwijsinstellingen voor het gebruik van hun binnensportaccommodaties grote afstanden moeten afleggen, hetgeen overigens nog wel binnen het maximum van de “Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Bunschoten” valt.
Nota sportaccommodaties – Visiedocument 2040
Pagina 21 / 32
Voor het toekomstig aanbod van binnensportaccommodaties is een aantal varianten beschouwd. In de voorkeursvariant wordt, gezien de toenemende capaciteitsbehoeften, aanbevolen dat in 2025 wordt gestart met de realisatie van een semi-permanente sporthal met gymzaal op het buitenterrein van De Duker. De aanvullende capaciteit van deze hal wordt ingezet om De Kuil en achtereenvolgens De Stormvogel tijdelijk buiten gebruik te stellen ten behoeve van verduurzaming. Bij voorkeur wijken de scholen die gebruik maken van De Stormvogel tijdelijk uit naar De Toekomst. De nieuwe sporthal kan geïntegreerd worden met zwembad De Duker zodat er één centrale entree ontstaat en er, ten opzichte van een vrijstaande sporthal, exploitatievoordelen worden behaald op vooral personeelsinzet. De semi-permanente sporthal bestaat uit twee zaaldelen; voor de permanente sporthal is dit nog nader te bepalen. Voor de Calvijnschool en Het Sterrenlicht betekent dit dat zij niet langer van twee binnensportaccommodaties gebruik hoeven te maken maar nog slechts van één, binnen dezelfde afstand van circa 1.400 meter. De Grondtoon, Groen van Prinstererschool en ’t Kruisrak hoeven ook nog maar van één accommodatie gebruik te maken en niet langer de grote afstand te overbruggen naar De Stormvogel en De Kuil.
Het grootste voordeel van deze voorkeursvariant is dat de verenigingssport optimaal wordt gefaciliteerd omdat de sporthal ook voor de meest ruimte extensieve (wedstrijd-)sporten handbal, basketbal, hockey en zaalvoetbal geschikt is. Ten behoeve van de eventuele realisatie van een buitenzwembad zal een afzonderlijk onderzoek worden gedaan naar de behoeften en haalbaarheid evenals de mogelijkheid om dit bij De Duker te situeren. In dat kader wordt ook ingegaan op de toekomstbestendigheid van De Duker als geheel. Vooralsnog wordt voor zwembad De Duker instandhouding aanbevolen.
Nota sportaccommodaties – Visiedocument 2040
Pagina 22 / 32
4
BUITENSPORT
4.1 Inleiding In dit hoofdstuk is nader ingegaan op de capaciteit en benutting van de buitensportaccommodaties. Voor de toekomstige behoeften aan buitensportcapaciteit is een prognose opgesteld waarna maatregelen zijn geschetst om hieraan te voldoen.
4.2 Aanbod en gebruik Voor een overzicht van het aanbod en gebruik van de buitensportaccommodaties wordt verwezen naar tabel 3. De velden wordt niet per uur maar per jaar of langer beschikbaar gesteld; er zijn daarom geen bezettingsgegevens bekend. De capaciteitsbenutting kan per tak van sport wel worden beoordeeld op basis van zogenaamde planningsnormen. Hieruit blijkt dat vooral voetbal en rugby toenemende tekorten ervaren.
4.3 Configuratievisie 4.3.1 De Westmaat Doordat alle voetbalvelden op de Westmaat al zijn voorzien van kunstgras bestaan er geen mogelijkheden meer om binnen de grenzen van het sportpark de capaciteit van de velden te verhogen. Voor trainingen is de capaciteit nog voldoende maar voor wedstrijden worden vooral bij VV IJsselmeervogels al tekorten ervaren. Op korte termijn zullen de bijvelden daarom per seizoen moeten worden toegewezen naar rato van de teamsamenstelling; de vereniging met het minste aantal teams in competitie krijgt dan minder veldcapaciteit ter beschikking dan de vereniging met het meeste aantal teams. Op lange termijn wekt de geprognosticeerde bevolkingstoename de verwachting dat de behoefte aan voetbalvelden zal toenemen. Indien de gemeente ervoor kiest om hieraan te voldoen, zijn andere maatregelen benodigd om de capaciteit van vooral de wedstrijdvelden uit te breiden. Dit kan alleen door meer velden aan te leggen. Hierop wordt in de volgende paragraaf nader ingegaan. 4.3.2 De Vinken Ook op sportpark De Vinken worden toenemende capaciteitstekorten ervaren bij vooral de voetbalvereniging, de rugbyvereniging en de handbalvereniging. Handbal Mede omdat handbal zowel in de openlucht als in de sporthal wordt beoefend, richten de behoeften van de handbalvereniging zich vooral op meer binnensportcapaciteit en een eigen clubhuis.
Met twee openlucht asfaltvelden beschikt De Vinken voor handbal over ruim voldoende capaciteit; de vereniging zou in de plaats van het tweede asfaltveld ook een beachveld waarderen. Ter plaatse van het voormalige derde handbalveld is nu de onderneming Crossfit gevestigd die ten behoeve van de handbalvereniging op trainingsavonden en zaterdagavond een clubruimte en twee kleedlokalen beschikbaar stelt. Op 8 juni 2023 heeft de vereniging het officiële startsein gegeven om ten zuiden van Crossfit een clubhuis te realiseren; de eerste paal wordt voor de zomervakantie geslagen20. Voor de financiering heeft de vereniging de afgelopen jaren gespaard en de gemeente om een lening verzocht. Ook is gestart met de verkoop van obligaties.
20
Bron: HVBS
Nota sportaccommodaties – Visiedocument 2040
Pagina 23 / 32
Rugby De rugbyvereniging ervaart tekorten in zowel de opstal- als veldcapaciteit. De vereniging heeft de uitbouw van het clubhuis al in voorbereiding. Voor het verhogen van de trainingscapaciteit wordt sinds kort (mede-)gebruik gemaakt van het hondensportveld. De groeiende behoefte aan twee volwaardige rugbyvelden kan hiermee niet worden gelenigd; hiertoe dient een keuze te worden gemaakt tussen de volgende twee hoofdlijnvarianten. 1. De aanleg van een tweede rugbyveld op De Vinken waartoe één of meer andere voorzieningen c.q. clubs moeten worden uitgeplaatst. 2. Het uitplaatsen van de rugbyvereniging naar een nieuw te realiseren sportpark. Voetbal Voor Voetbalvereniging Eemdijk geldt hetzelfde: Ook deze vereniging heeft de uitbouw van het clubhuis al in voorbereiding en voor het verhogen van de trainingscapaciteit zal een natuurgrasveld vervangen moeten worden door een kunstgrasveld. De groeiende behoefte aan vier volwaardige voetbalvelden kan hiermee niet worden gelenigd; hiertoe dient een keuze te worden gemaakt tussen: 1. De aanleg van een vierde voetbalveld op De Vinken waartoe één of meer andere voorzieningen c.q. clubs moeten worden uitgeplaatst. 2. Het uitplaatsen van de voetbalvereniging naar een nieuw te realiseren sportpark.