Rapportage MijnBurgemeester Bunschoten - Citisens

De gemeente Bunschoten is op zoek naar een nieuwe burgemeester. Als onderdeel van deze zoektocht heeft de gemeente haar inwoners gevraagd naar wat voor persoon de gemeente op zoek moet. Wat zijn volgens de inwoners belangrijke eigenschappen voor de nieuwe burgemeester? En aan wat voor persoon denken zij wanneer zij de nieuwe burgemeester voor zich zien?

Datum: 13 februari 2024 Aantal deelnemers: 245 In opdracht van : gemeente Bunschoten

Stellingen .............................................................................................................................. 9 Kenmerken ......................................................................................................................... 15 Open vragen ....................................................................................................................... 16

Pagina 2 | Citisens

De gemeente Bunschoten is op zoek naar een nieuwe burgemeester. Om inzicht te krijgen in wat voor iemand de inwoners graag zien als toekomstige burgemeester heeft Citisens de MijnBurgemeester-tool ontwikkeld. Via een online vragenlijst hebben de inwoners van Bunschoten hun mening gegeven aan de hand van tien stellingen. Daarnaast typeerden zij de gemeente aan de hand van zeven kenmerken en kregen zij twee open vragen voorgelegd: "Als u de burgemeester van gemeente Bunschoten één plek in de gemeente zou kunnen laten zien, welke plek zou dit dan zijn en waarom?" en "Als ik denk aan de nieuwe burgemeester van gemeente Bunschoten, dan zie ik iemand die…" De resultaten van de inwonersconsultatie en bij wat voor type burgemeester de voorkeur van de inwoners van Bunschoten ligt, leest u in deze rapportage.

Inwoners verschillen van mening over wat iemand voor hen de ideale burgemeester maakt. Om deze verschillende ideeën te vatten ontwikkelde Citisens de MijnBurgemeester-tool, waarin onderscheid wordt gemaakt tussen vier verschillende typen burgemeesters. Deze typering werd opgesteld aan de hand van een combinatie van literatuurstudie en datagedreven onderzoek. Op basis van wetenschappelijke publicaties over leiderschapsstijlen werden vier dimensies geïdentificeerd: leiderschapsoriëntatie, omgang met macht, taakoriëntatie en communicatiestijl. Vervolgens zette Citisens in 2022 een onderzoek uit onder het Citisens panel waarbij invullers werden gevraagd wat iemand voor hen een ideale burgemeester maakt. Aan de hand van de resultaten van dit onderzoek werd voor elk van de vier dimensies in kaart gebracht wat de stijlvoorkeuren van de respondenten waren en hoe deze van elkaar verschilden. Dit werd gebruikt als input voor het opstellen van een stellingenset voor elk van de vier dimensies. Door middel van een clusteranalyse zijn vervolgens vier typen burgemeesters opgesteld: 1. Efficiënte Probleemoplosser: resultaat gedreven, op zoek naar oplossingen. 2. Trouwe Beschermer: blik vooral gericht op het heden, behoudend. 3. Enthousiaste Aanvoerder: zoekt de grenzen op, niet bang voor verandering. 4. Kritische Coach: gefocust op samenwerking, aandacht voor een goed proces.

Pagina 3 | Citisens

Aan de hand van de MijnBurgemeester-tool kregen de invullers uit Bunschoten te zien welk type burgemeester het best past bij de antwoorden die zij gaven. Naast een weergave van de resultaten per stelling, leest u in deze rapportage ook op welk type burgemeester de inwoners van Bunschoten het vaakst uitkwamen. De beschrijvingen die de invullers te zien kregen voor elk van de vier verschillende typen vindt u in bijlage 1.

De vragenlijst was te bereiken via de link www.MijnBurgemeesterBunschoten.nl en toegankelijk via computer, tablet en smartphone. Daarnaast was er een papieren versie van de vragenlijst beschikbaar. Om zoveel mogelijk inwoners uit te nodigen tot deelname, is het onderzoek onder de aandacht gebracht via de gemeentelijke kanalen.

Uiteindelijk hebben de antwoorden van 245 inwoners die de MijnBurgemeester-tool invulden geleid tot de inzichten die u leest in deze rapportage. Door middel van verschillende verificatiemethoden zijn dubbele invullers en deelnemers van buiten de gemeente uit de resultaten gefilterd. Een toelichting op de analyse leest u in de onderzoeksverantwoording.

Pagina 4 | Citisens

De antwoorden die de invullers gaven op tien stellingen, verdeeld over de vier dimensies, leiden voor iedere invuller tot een voorkeur voor één van de vier typen burgemeesters. Aan het eind van de vragenlijst kregen deelnemers een typering te zien van de burgemeester die het best bij hun mening past. De meeste deelnemers kwamen uit op een Trouwe Beschermer. Trouwe Beschermers worden getypeerd door hun focus op het hier en nu. Zij wijken zo min mogelijk af van de gebaande paden en beschermen graag wat bekend en vertrouwd is. Dit type werd opgevolgd door een Enthousiaste Aanvoerder, zoals blijkt uit onderstaande figuur. Enthousiaste Aanvoerders worden getypeerd door het opzoeken van grenzen. Zij hebben hun blik gericht op de toekomst, schuwen verandering niet, en betrekken anderen graag bij hun plannen.

Type burgemeester

%

Efficiënte Probleemoplosser

18%

Trouwe Beschermer

38%

Enthousiaste Aanvoerder

27%

Kritische Coach

17%

Pagina 5 | Citisens

Inwoners van gemeente Bunschoten zijn het op een groot aantal vlakken met elkaar eens wat betreft de nieuwe burgemeester van de gemeente. Zo hebben inwoners een voorkeur voor een burgemeester die een stabiele factor is, in plaats van een enthousiaste vernieuwer. Daarnaast vinden inwoners het belangrijk dat een nieuwe burgemeester haar of zijn gevoelens laat zien, een informele houding heeft en een burgervader/-moeder is. Ook zien zij graag een burgemeester die snel actie onderneemt en handhaaft bij overlast. Tot slot geven inwoners voorkeur aan een burgemeester gaat voor een goede sfeer, in plaats van het beste resultaat. Op andere punten is er minder overeenstemming. Allereerst zijn inwoners het niet eens of een nieuwe burgemeester zich moet richten op de uitdagingen van de toekomst of de uitdagingen van vandaag. Voor dat laatste is een lichte voorkeur. Daarnaast zijn inwoners erover verdeeld of hun burgemeester bij dreigend gevaar om tafel moet of hard moet optreden. Voor hard optreden wordt iets vaker gekozen. Tot slot is er een lichte voorkeur voor een burgemeester die strikt onpartijdig is, in plaats van ergens voor te staan.

Invullers van de MijnBurgemeester tool konden uit een lijst van zeven vooraf geselecteerde en geteste kenmerken er twee selecteren die hun gemeente voor hen typeert. Inwoners van Bunschoten omschrijven hun gemeente voornamelijk met de term betrokken. Daarna worden bedrijvig en trots het vaakst gekozen.

Als inwoners wordt gevraagd om één plek in de gemeente die zij de nieuwe burgemeester zouden mogen laten zien, zijn er een aantal antwoorden die vaak naar voren komen. Vooral de haven en het centrum van Spakenburg worden hierbij vaak genoemd. Daarnaast werd inwoners gevraagd welke eigenschappen zij belangrijk vinden voor de nieuwe burgemeester. Uit de antwoorden op de open vraag blijkt dat deelnemers zoeken naar een burgemeester die betrokken is bij inwoners van de gemeente Bunschoten. Daarnaast vinden zij het belangrijk dat een nieuwe burgemeester bekend is met de gemeente. Een aantal inwoners geven aan voorkeur te hebben voor een christelijke burgemeester.

Pagina 6 | Citisens

Wie zijn de invullers van MijnBurgemeester Bunschoten? Het onderstaande figuur geeft een overzicht van de verdeling van de invullers van MijnBurgemeester Bunschoten (rechts) en de inwoners van de gehele gemeente (links) over de betrokkenheidsprofielen van Citisens. Citisens categoriseert inwoners in acht onderscheidende groepen. Voor iedere groep is een betrokkenheidsprofiel opgesteld. Hierbij hebben we sociaal-demografische kenmerken uit gerenommeerde bronnen gecombineerd met eigen onderzoeksdata over betrokkenheid van inwoners bij de eigen leefomgeving, hun vertrouwen in instituties, hun politiek zelfvertrouwen en participatiegedrag en communicatievoorkeuren. Een overzicht van de verdeling van de invullers over de acht profielen geeft inzicht in hoeverre verschillende typen inwoners hebben meegedaan aan het onderzoek: welke groepen zijn er bereikt en op wiens mening zijn de resultaten van de inwonersconsultatie gebaseerd? En in hoeverre is dit een afspiegeling van de gemeente als geheel? Gemeente Bunschoten kent voornamelijk veel Gehaaste Gezinnen. Gehaaste Gezinnen hebben veel vertrouwen in de gemeente, maar zijn niet altijd even betrokken vanwege hun drukke levens met een baan en het gezin. Korte, laagdrempelige online vragenlijsten werken goed bij deze groep, zoals ook terug te zien is bij de verdeling van de invullers.

Kijkend naar de verdere samenstelling van de invullers van de MijnBurgemeester, valt op dat deze redelijk over de profielen verdeeld is. In bijlage 2 vindt u een toelichting op wat de specifieke betrokkenheidsprofielen inhouden.

Pagina 7 | Citisens

Betrokkenheidsprofiel

Bunschoten %

Respons %

Eigenzinnige Lokalen

2%

1%

Bescheiden Grijzen

5%

1%

Alerte Families

19%

16%

Idealistische Globalisten

2%

2%

(Re)actieve Emptynesters

12%

10%

Gehaaste Gezinnen

42%

56%

Stille Overlevers

5%

3%

Ik-gerichte Starters

13%

10%

Pagina 8 | Citisens

Hieronder vindt u de resultaten van de tien stellingen waarover inwoners van gemeente Bunschoten hun mening hebben gegeven. Bij elke stelling kon men aangeven welke eigenschap of welk gedragsvoorbeeld zij belangrijk vinden voor hun nieuwe burgemeester. Deelnemers konden zich positioneren op een zevenpuntsschaal om hun mening weer te geven.

25%

11%

16%

17%

17%

|

|

|

11% 5%

enthousiaste vernieuwer

|

|

stabiele factor

Mijn burgemeester is een: enthousiaste vernieuwer / stabiele factor Enthousiaste

|

|

|

|

|

vernieuwer 11%

Pagina 9 | Citisens

Stabiele factor

5%

11%

16%

17%

17%

25%

Mijn burgemeester richt zich op: uitdagingen van de toekomst / uitdagingen van vandaag Uitdagingen

|

|

|

|

|

Uitdagingen

van de

van

toekomst

vandaag

11%

11%

19%

14%

15%

14%

16%

|

Laat

Mijn burgemeester: blijft zakelijk / laat gevoelens zien Blijft

|

|

|

|

zakelijk

gevoelens zien

6%

Pagina 10 | Citisens

4%

8%

18%

28%

16%

20%

Mijn burgemeester is vooral: bestuurder / burgervader-/moeder Bestuurder

|

|

|

|

|

Burgervader/moeder

7%

7%

7%

14%

20%

19%

26%

De houding van mijn burgemeester is: formeel / informeel Formeel

|

|

|

|

|

Informeel

4%

2%

4%

16%

26%

24%

25%

Pagina 11 | Citisens

Mijn burgemeester: praat door tot er draagvlak is / onderneemt snel actie Praat door tot

|

|

|

|

|

er draagvlak is 5%

Onderneemt snel actie

13%

10%

18%

16%

17%

21%

Mijn burgemeester bij dreigend gevaar: met elkaar om tafel / hard optreden Met elkaar om

|

|

|

|

|

Hard optreden

17%

14%

14%

13%

15%

16%

tafel 10%

Pagina 12 | Citisens

Mijn burgemeester bij overlast: gaat in gesprek / handhaaft Gaat in

|

|

|

|

|

Handhaaft

11%

13%

12%

16%

20%

20%

gesprek 9%

Mijn burgemeester gaat voor: een goede sfeer / het beste resultaat Een goede

|

|

|

|

|

sfeer 14%

Pagina 13 | Citisens

Het beste resultaat

18%

18%

16%

11%

11%

12%

Mijn burgemeester: is strikt onpartijdig / staat ergens voor Is strikt

|

|

|

|

|

onpartijdig

Staat ergens voor

19%

Pagina 14 | Citisens

17%

11%

15%

14%

13%

12%

De inwoners van Bunschoten werd gevraagd welke woorden zij vinden dat het karakter van hun gemeente het best omschrijven. Zij kregen zeven termen voorgelegd, waar zij er maximaal twee van konden selecteren. De inwoners van Bunschoten omschrijven hun gemeente voornamelijk als ‘betrokken’. Daarna worden de termen ‘bedrijvig’ en ‘trots’ het vaakst gekozen.

Betrokken

53%

Bedrijvig

47%

Trots

46%

Bruisend

18%

Rust

16%

Innovatief Divers

9% 4%

Anders, namelijk

7%

Welke twee woorden omschrijven het karakter van uw gemeente het best? Betrokken

53%

Bedrijvig

47%

Trots

46%

Bruisend

18%

Rust

16%

Innovatief

9%

Divers

4%

Anders, namelijk

7%

Pagina 15 | Citisens

Inwoners is de volgende open vraag voorgelegd: 'Als u de burgemeester van gemeente Bunschoten één plek in de gemeente zou kunnen laten zien, welke plek zou dit dan zijn en waarom?'. De antwoorden staan hieronder samengevat rondom enkele veelgenoemde plaatsen. Thema

Korte omschrijving

De haven

Inwoners van Bunschoten laten een nieuwe burgemeester graag de haven in Spakenburg zien. Ze zijn trots op de oude haven en de botterwerf en vinden dit een belangrijk onderdeel van de geschiedenis van de gemeente. Quote: “Dat is natuurlijk de haven met zijn botters!” Quote: “De haven, dat is onze trots uit het verleden.” Quote: “De mooie haven, omdat dat toch wel een fantastische plek is in Spakenburg.”

Het centrum van

Daarnaast nemen inwoners een nieuwe burgemeester graag

Spakenburg

mee naar het centrum van Spakenburg. Inwoners vinden dit het hart van de gemeente en een gezellige plek om samen te komen. Ook het Spuiplein wordt door een aantal inwoners genoemd. Quote: “Het centrum vanwege de sfeer en de gezelligheid die er rondhangt.” Quote: “Het Spuiplein. Het hart van het dorp, waar het bedrijvige en betrokkenheid zichtbaar is.” Quote: “De historische kern, toch de trekpleister van ons dorp.”

Pagina 16 | Citisens

Inwoners is daarnaast ook de volgende open vraag voorgelegd: 'Als ik denk aan de nieuwe burgemeester van gemeente Bunschoten, dan zie ik iemand die...'. De antwoorden staan hieronder samengevat rondom enkele veelgenoemde eigenschappen. Thema

Korte omschrijving

… betrokken is

Inwoners van gemeente Bunschoten vinden het belangrijk dat de nieuwe burgemeester betrokken is bij de gemeente en al haar inwoners. Hierbij noemen inwoners dat zij het belangrijk vinden dat een nieuwe burgemeester luistert naar inwoners en er voor hen is. Quote: “Betrokken is met onze gemeente en ons dorp.” Quote: “Iemand die betrokken redelijk, duidelijk en betrouwbaar is en trots is op onze tradities, normen en waarden. Daarnaast weet hij/zij wat er speelt bij de burgers.”

… de gemeente goed

Daarnaast zoeken inwoners van Bunschoten een

kent

burgemeester die bekend is met de gemeente en er het liefst geboren is. Inwoners vinden het belangrijk dat een nieuwe burgemeester aansluit bij de normen en waarden van de gemeente en de cultuur weet te behouden, maar ook vernieuwend is. Quote: “Onze cultuur en identiteit goed kent en daarbij past.” Quote: “Trots is op de cultuur van het dorp maar oog heeft voor de toekomst die past in de huidige tijdsgeest.” Quote: “Uit de gemeente komt en trots is op onze cultuur en historie.”

…gelovig is

Tot slot noemt een deel van de invullers dat zij een voorkeur hebben voor een christelijke burgemeester. Quote: “Zich laat leiden door christelijke normen en waarden.” Quote: “Liefst een gelovige burgemeester, omdat het toch belangrijk is voor veel inwoners.”

Pagina 17 | Citisens

Dit onderzoek is uitgevoerd van 2 tot en met 11 februari 2024. Het onderzoek was via de open link www.MijnBurgemeesterBunschoten.nl voor alle inwoners van gemeente Bunschoten in te vullen. Daarnaast konden inwoners de vragenlijst op papier invullen. Om aandacht te vragen voor het onderzoek en mensen uit te nodigen om mee te doen, zijn de gemeentelijke kanalen ingezet.

De inwonersconsultatie bestond uit tien stellingen, waarop invullers konden aangeven welke eigenschap of welk gedragsvoorbeeld zij belangrijk vinden voor hun nieuwe burgemeester. Deze stellingenset is ontwikkeld door Citisens, op basis van onderzoek naar leiderschapsstijlen van burgemeesters. In 2022 is door Citisens een onderzoek uitgevoerd onder 1.228 leden van het Citisens panel, waarbij hen is gevraagd wat een burgemeester voor hen de ideale burgemeester maakt. Ook zijn aan de hand van diverse wetenschappelijke publicaties over leiderschapstijlen vier dimensies ontleed die leiderschap karakteriseren: 1) leiderschapsoriëntatie, 2) omgang met macht, 3) taakoriëntatie en 4) communicatiestijl. Op basis van de verzamelde data uit het Citisens panel zijn stellingen toegekend aan elk van deze vier dimensies. Daarnaast werden op basis van dit onderzoek de zeven kenmerken voor de gemeente typering geselecteerd. De zeven kenmerken die inwoners voorgelegd krijgen zijn zowel onderscheidend als representatief bevonden. Door middel van een clusteranalyse zijn er aan de hand van de vier dimensies verschillende typen burgemeesters te onderscheiden. Deze vier typen (Efficiënte Probleemoplosser, Trouwe Beschermer, Enthousiaste Aanvoerder en Kritische Coach) vormen de basis voor de uitkomsten van de MijnBurgemeester-tool.

Het type burgemeester dat het beste past bij de antwoorden die invullers gaven kregen zij aan het eind van de vragenlijst te zien. De beschrijving, zoals deze getoond werd, vindt u in bijlage 1.

Pagina 18 | Citisens

In totaal is de vragenlijst 252 keer ingevuld. Door middel van verschillende verificatiemethoden zijn dubbele invullers uit de resultaten gefilterd en zijn uitkomsten van inwoners buiten gemeente Bunschoten uit de analyse gehouden. Onderdelen van het verificatieproces waren onder andere een check op e-mailadres, postcode en invultijd. Dit heeft geleid tot een netto respons van 245 invullers.

Pagina 19 | Citisens

Hieronder ziet u de omschrijvingen van de vier typen burgemeesters die de invullers aan het eind van de vragenlijst te zien kregen. Elke invuller kreeg het type te zien dat het meest overeen kwam met hun antwoorden op de stellingen. Daarnaast hadden zij de mogelijkheid om door te klikken en een omschrijving van alle vier de typen te lezen. Efficiënte Probleemoplosser “Waar een wil is, is een weg!” Probleemoplossers hebben hun blik gericht op het hier en nu, en gaan recht op hun doel af. Vaak zijn dit doelen die door anderen zijn gekozen en vastgesteld. Onderweg gaan zij moeilijkheden niet uit de weg. Sterker nog, probleemoplossers gaan actief aan de slag met het zoeken naar een oplossing. Zoals de naam al doet vermoeden, denkt dit type liever vanuit mogelijkheden dan belemmeringen. Dat komt omdat de probleemoplosser resultaten wil boeken. Ze kiezen voor houding die daar op dat moment bij helpt: formeel of informeel, samen met anderen of alleen. Het is maar net wat er nodig is om samen vooruit te blijven gaan. Trouwe Beschermer “Doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg” Wat moet er gebeuren en wanneer? Dit zijn de vragen waar de trouwe beschermer zich mee bezig houdt. Daarbij richt dit type zich op uitdagingen van dit moment. Trouwe beschermers zijn geen fan van verandering, liever beschermen zij dat wat bekend en vertrouwd is. Dat steken zij ook niet onder stoelen of banken.

Onderweg houdt de trouwe beschermer zich zowel bezig met het einddoel als het proces. Problemen zijn er om op te lossen, maar niet door van de gebaande paden af te wijken. Als het nodig is, kan de trouwe beschermer voor een autoritaire houding kiezen. Bij dreigend gevaar ondernemen zij liever snel actie dan dat zij lang praten. En bevoegdheden zijn er om te gebruiken als de situatie daarom vraagt.

Pagina 20 | Citisens

Enthousiaste Aanvoerder “Alleen ga je sneller, samen kom je verder” De blik naar buiten! Dat is wat de enthousiaste aanvoerder typeert. Deze burgemeester richt zich op uitdagingen van de toekomst én heeft daar een visie op. Enthousiaste aanvoerders zijn niet bang voor verandering. Sterker nog, onderweg zoeken zij rustig de grenzen op wanneer dat nodig is. Het liefst duiken zij de inhoud in om hun plannen werkelijkheid te laten worden. Als het nodig is gebruiken enthousiaste aanvoerders hun bevoegdheden om zaken voor elkaar te krijgen. Daarbij gaan ze niet voorbij aan anderen. Met een enigszins informele houding weten zij anderen te betrekken en overtuigen. Samen onderweg naar die stip op de horizon. Kritische Coach “Teamwork makes the dream work” De kritische coach is een echte bruggenbouwer die energie krijgt van contact met anderen en steeds de samenwerking opzoekt. Dit type vindt het belangrijk om anderen zo veel mogelijk te betrekken en ervoor te zorgen dat zíj tot goede ideeën en besluiten kunnen komen. Onderweg heeft de kritische coach veel aandacht voor de omgeving: is iedereen nog aangehaakt? En hoe is de sfeer? Een goed proces is minstens zo belangrijk als een mooi resultaat. Hoewel hun houding eerder formeel dan informeel is, zijn kritische coaches erg sociaal vaardig.

Ze weten goed aan te sluiten bij de leefwereld van hun publiek en houden van duidelijke communicatie.

Pagina 21 | Citisens

Pagina 22 | Citisens

Eigenzinnige Lokalen 13% Nederland

(Re)actieve Emptynesters 10% Nederland

Verdeeld over alle leeftijden. Opleidingsniveau vaker praktisch. Inkomen modaal of onder modaal.

Leeftijd 45 jaar en ouder. Opleidingsniveau vaker theoretisch. Inkomen hoger dan gemiddeld. (Pre)pensioen.

Bescheiden Grijzen 9% Nederland

Gehaaste Gezinnen 15% Nederland

Leeftijd 65 jaar en ouder. Inkomen iets beneden modaal. Praktisch opgeleid. Gepensioneerd, wonen alleen of met hun partner.

Leeftijd tussen de 30 en 65. Inkomen modaal of boven modaal. Opleidingsniveau vaker theoretisch. Drukke gezinnen, wonen in dorpen of kleinere steden.

Alerte Families 19% Nederland

Stille Overlevers 13% Nederland

Leeftijd 30 - 65 jaar. Inkomen beneden modaal of modaal. Opleidingsniveau praktisch. Gezinnen met kinderen, wonen vaker in dorpen.

Leeftijd 30 tot 65 jaar. Praktisch opgeleid. Beneden modaal inkomen. Weinig vertrouwen in de overheid, niet geneigd om mee te denken.

Idealistische Globalisten 9% Nederland

Ik-gerichte Starters 15% Nederland

Leeftijd tussen de 18 en 40. Theoretisch opgeleid. Verdienen boven modaal óf gaan dit binnenkort doen. Interesse in grote maatschappelijke thema's.

Leeftijd tot 45. Praktisch of theoretisch opgeleid. Gemiddeld inkomen. Alleenstaand of samenwonend, vaak voor het eerst in een koopwoning.