Raadvoorstel.docx

Raadsvoorstel Nummer 1213639 - Aandeelhouderschap Stedin Holding N.V. Aan de commissie: Bestuur en Financiën Portefeuillehouder: R. Beukers Beleidskader: Opmerkingen griffie: Team: Bedrijfsvoering Ambtenaar: Margreet Visscher Telefoonnummer: 033 - 299 1411 E-mailadres: m.visscher@bunschoten.nl Datum raadsvergadering: 7 maart 2024 Aanvullende stukken 1. Titel: Brief verzoek bijdrage vermogensversterking gemeenten Utrecht Bijlagen digitaal beschikbaar: Ja Ter inzage: 2. Titel: Bijlage 1 Brief AHC Bijlagen digitaal beschikbaar: Ja Ter inzage: 3. Titel: Bijlage 2 brief Stedin Bijlagen digitaal beschikbaar: Ja Ter inzage: Voorstel 1. Treed uiterlijk 31 maart 2024 toe als aandeelhouder in Stedin Holding N.V. door het verkrijgen van aandelen en het storten van afgerond € 500.000,- aan kapitaal. Inleiding Stedin Holding N.V. (Stedin) heeft in april 2022 een verzoek gedaan aan de niet aandeelhoudende gemeenten en provincies om aandeelhouder te worden. De aanleiding hiervan was gelegen in de grote investeringsopgave waar Stedin voor staat in het verzorgingsgebied, waaronder Bunschoten. Hiervoor is versterking van het eigen vermogen nodig. Op 6 oktober 2022 en 20 februari 2023 hebben er informatiebijeenkomsten plaatsgevonden en is het vervolgens een tijdje stil geweest.

Stedin heeft de nodige overleggen gevoerd met een groot aantal betrokken partijen en heeft op 22 december 2023 een brief gestuurd naar de nog niet aandeelhoudende gemeenten (zie bijlage). De Rijksoverheid is in december 2023 toegetreden als aandeelhouder van Stedin, met een kapitaalinbreng van € 500 miljoen. Stedin biedt decentrale overheden de mogelijkheid om tegen dezelfde financiële voorwaarden als het Rijk toe te treden. Daarbij gelden qua zeggenschapsrechten dezelfde rechten als voor de huidige aandeelhouders van Stedin. Het is tot uiterlijk 31 maart 2024 mogelijk om tegen deze voorwaarden toe te treden. Na 31 maart gelden deze voorwaarden niet meer en zal de prijs per aandeel op basis van een nieuwe waardering bepaald worden. Netbeheerder Stedin is verantwoordelijk voor het netwerk in het grootste deel van Zuid-Holland en in de provincies Utrecht en Zeeland. Dit netwerk omvat circa 2,3 miljoen aansluitingen, voor zowel huishoudens als zakelijke klanten. Het aandeelhouderschap van Stedin ligt conform de Elektriciteitswet 1998 in publieke handen en is momenteel in handen van 42 gemeentes in het verzorgingsgebied waar Stedin is aangesteld als regionaal netbeheerder. Het publieke aandeelhouderschap is één van de pijlers om de publieke belangen van een efficiënt en goed opererend netwerkbedrijf te borgen.

Daarnaast worden de publieke belangen geborgd door wet- en regelgeving en de Autoriteit Consument & Markt (ACM) als onafhankelijk toezichthouder. Bij Stedin werken 4.148 interne medewerkers (stand eind 2022). De netto-omzet bedroeg in 2022 € 1,316 miljard met een nettoresultaat van € 44 miljoen. Stedin had op 31 december 2022 een balanstotaal van € 8,520 miljard waarvan een eigen vermogen van € 3,342 miljard.

Gezien de grote investeringen die Stedin zal moeten doen in de komende jaren, is een versterking van het eigen vermogen nodig. Stedin heeft de provincies Utrecht, Zuid-Holland en Zeeland, en de inliggende gemeenten (die nog geen aandeelhouder zijn), uitgenodigd aandeelhouder van de Stedin Holding N.V. te worden. Daarbij zijn deze provincies en de gemeente Utrecht en Amersfoort gevraagd op te treden als de zogenaamde ‘cornerstone investors’ (CI), aangezien zij de grootste partijen zijn binnen het verzorgingsgebied van Stedin die nog geen aandeelhouder zijn. De CI hebben in de eerste helft van 2023 een eigen onderzoek laten doen naar de omvang en waarde van Stedin. Uit deze gegevens blijkt dat Stedin een gezond bedrijf is met een realistisch investeringsvolume waarbij wel versterking van het eigen vermogen noodzakelijk is. Het onderzoek dat de CI hebben laten doen was gereed voordat het onderhandelingsresultaat tussen het Rijk en Stedin bekend was. In het eerste kwartaal van 2023 werd bekend dat het Rijk voor € 500 miljoen wilde investeren in Stedin. Vervolgens is er een onderhandelingstraject gestart tussen het Rijk en Stedin. De CI hebben toen besloten de resultaten van de onderhandelingen tussen Stedin en het Rijk af te wachten. Medio september werd duidelijk dat het Rijk en Stedin een onderhandelingsakkoord bereikt hadden.

Met dit onderhandelingsresultaat werd ook bekend dat gedurende de eerste 10 jaar het dividendpercentage neerwaarts wordt bijgesteld, maar de aandeelhouders ook beter zicht krijgen in de investeringsplannen en de financiële positie van Stedin. Een ander aspect van de deal is dat ook andere overheden binnen het verzorgingsgebied van Stedin op basis van dezelfde aandelenprijs aandeelhouder kunnen worden. De openstelling van dit aanbod geldt tot 31 maart 2024. Na deze datum moet gewacht worden op een nieuwe emissie. De Provincie Utrecht heeft aangegeven het aandeelhouderschap van harte aan te bevelen en vindt het belangrijk dat gemeenten ook aandeelhouder worden van Stedin. Argumenten 1.1 Dit draagt bij aan het toekomstbestendig maken van de energie-infrastructuur Het toekomstbestendig maken van onze energie-infrastructuur vereist intensieve samenwerking tussen overheden en Stedin. Daarbij draagt het aandeelhouderschap van de decentrale overheden bij aan het verbinden van de belangen van de diverse stakeholders. Het toekomstbestendig maken van de energienetten is een complexe opgave en vergt veel samenwerking voor goede en tijdige ruimtelijke inpassing. 1.2 Dit zorgt voor een balans in het verzorgingsgebied en de aandeelhoudersbasis Op dit moment is er sprake van een disbalans tussen het omvangrijke verzorgingsgebied van Stedin en de relatief smalle aandeelhoudersbasis.

Dit zouden Stedin en de aandeelhouderscommissie (AHC) graag meer in balans willen brengen zoals bij de andere regionale netbeheerders. Een meer representatieve afspiegeling van het decentrale aandeelhouderschap in relatie tot het werkgebied van Stedin draagt bij aan een juiste balans in de behartiging van belangen. Dit geldt temeer vanwege de rol die aan provincies, gemeenten en netbeheerders wordt toegekend, onder meer uit hoofde van Regionale Energiestrategieën (RES) en het provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat (pMIEK). 1.3 Hiermee voorzien we in de kapitaalbehoefte voor netontwikkeling De afgelopen periode is duidelijk geworden dat kapitaalbehoefte op de korte en middellange termijn is gedekt door de kapitaalinbreng van € 500 miljoen door het Rijk en door de extra tariefruimte die de netbeheerders van de ACM krijgen voor het jaar 2024 (als gevolg van een uitspraak van het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb)). Dit betekent naar inzicht van Stedin en de AHC niet dat er geen kapitaalbehoefte meer is en dat een kapitaalstorting van de gemeenten niet te verantwoorden zou zijn. De kapitaalbehoefte van Stedin van € 1,8 miljard voor de komende jaren is nog niet volledig ingevuld en een kapitaalstorting is om die reden gewenst. Het is dan ook mogelijk dat er voor 2030 een nieuw verzoek komt voor versterking van het eigen vermogen van Stedin.

1.4 Hiermee verkrijgen we zeggenschap over en inzicht in het beleid van Stedin, waaronder de investeringsagenda en financiering van Stedin Onderwerpen als vergunningprocedures, aansluittermijnen en de mate waarin woonwijken of bedrijven(terreinen) kunnen worden aangesloten op de netinfrastructuur, kan elke gemeente in het verzorgingsgebied vanzelfsprekend via de bestaande contacten met Stedin bespreken. Echter, via het aandeelhouderschap kunnen de belangen van overheden ten aanzien van de vormgeving hiervan optimaal worden gelijkgeschakeld. Enerzijds door de zeggenschap en bevoegdheden die gepaard gaan met het aandeelhouderschap en anderzijds door de intensievere dialoog en contactmomenten die een aandeelhouder of lid van de AHC met de vennootschap heeft. Een bijkomend effect is de toegang tot meer informatie over de netinfrastructuur, wet- en regelgeving en andere relevante ontwikkelingen. Kanttekening Bij de aankoop van de aandelen zijn de volgende risico’s verbonden: 











De waarde van de onderneming en de aandelen zal, mede door aangepaste dividendbeleid, naar verwachting eerder stijgen dan dalen. Echter, het is lastig om via een exit te profiteren van een eventuele waardestijging. Alleen overheden mogen aandeelhouder zijn. De huidige reguleringsperiode loopt tot 2026. Daarna is sprake van een reguleringsrisico. De ACM bepaalt onder welke voorwaarden de netwerkbedrijven kosten in rekening mogen brengen aan hun klanten. Nu kan nog niet worden voorzien welke afspraken er dan gemaakt worden en wat daarvan de (financiële) effecten zijn voor de netwerkbedrijven. De investeringsopgaven vragen veel van het management en de werknemers van Stedin. De ACM bepaalt welke investeringen doorberekend mogen worden in de tarieven en ook de gewogen gemiddelde kosten van vermogen. Als Stedin niet efficiënt werkt, kan Stedin deze niet doorberekenen in de tarieven. Dit gaat ten koste van het rendement en dividend. Het risico van de aandeelhouder is het bedrag dat geïnvesteerd wordt. Aandelen kunnen minder waard worden en moeten dan worden afgewaardeerd. De raad van commissarissen ziet toe op de bestuurders van Stedin. Ook de aandeelhouders hebben mogelijkheden om de raad van bestuur en raad van commissarissen te controleren. Dit vergt wel expertise en capaciteit om de aandeelhoudersrol te vervullen.

Er kan een prikkel zijn om bij een volgende aandelenuitgifte weer te investeren om verwatering van het aandelenbezit te voorkomen. Hierbij moet wel worden opgemerkt dat nu niet valt aan te geven of daarvoor dan ook middelen beschikbaar zijn. Als Stedin in het nieuws komt, zal van een aandeelhouder een reactie of actie worden verwacht.

Financiën Wanneer de gemeente Bunschoten € 500.000,- aan aandelen koopt, dient hiervoor naar verwachting een lening aangetrokken te worden. Dit betekent bij het afsluiten van een lening met een looptijd van 5 jaar (rente 3,03%) een gemiddelde rentelast van € 9.100,- per jaar. Er zal voor dit bedrag geen afzonderlijke lening worden aangetrokken, maar dit bedrag wordt meegenomen in de totale liquiditeitenplanning. Het effect op de solvabiliteit zal naar verwachting een daling van 0,2% zijn (op basis van de perspectiefnota begroting 2024-2028). Stedin heeft inzicht gegeven in de geprognosticeerde nettowinst. Komende jaren zal sprake zijn van winst en kan dividend worden uitgekeerd. Echter, recent is het dividendbeleid gewijzigd. Hierdoor is de dividenduitkering voor komende 10 jaar fors verlaagd. Door minder dividend uit te keren, blijft er meer geld in de onderneming. Dit geld kan Stedin gebruiken voor investeringen. De verwachting is dat de rentelasten daarmee de komende 10 jaar niet volledig gedekt zullen worden door het dividend.

Ten aanzien van de transactie is het volgende van belang: • De te betalen prijs per aandeel is door meerdere waarderingsspecialisten beoordeeld en marktconform bevonden; • Door inbreng van de AHC en rekening houdend met de belangen van decentrale overheden is een mechanisme afgesproken waarbij zowel in financieel goede als minder goede jaren een redelijk

dividendrendement wordt geboden. Aanvullend wordt er waarde in de onderneming opgebouwd. Het is wettelijk vastgelegd dat investeerders in netwerkbedrijven een marktconform rendement op hun investering moeten kunnen realiseren; • Aandeelhouders worden op basis van governance-afspraken met regelmaat geïnformeerd en zitten via de AHC regelmatig aan tafel met de onderneming. Uitgaande van een investering van € 499.404,06 door de gemeente Bunschoten in Stedin worden hiermee circa 639 aandelen Stedin verkregen en verwerft de gemeente Bunschoten hiermee een aandeelhoudersbelang in Stedin van circa 0,01%. Uitvoering Na een positief besluit van de raad wordt Stedin hiervan op de hoogte gesteld. Dan zal er een participatieovereenkomst ondertekend worden, waarna de notariële akte van uitgifte van aandelen gepasseerd kan worden en de storting zal plaatsvinden op uiterlijk 31 maart 2024. Op 27 maart aanstaande zullen in de AvA van Stedin Holding N.V. de aandeelhouders instemming moeten verlenen voor uitgifte van deze aandelen. Na instemming zal de gemeente Bunschoten aandeelhouder zijn van Stedin Holding N.V. Communicatie Stedin wordt op de hoogte gesteld van de besluitvorming.

De raad van de gemeente Bunschoten, Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 6 februari 2024, nummer 1213638; Gelet op de Gemeentewet: Besluit 1. Uiterlijk 31 maart 2024 toe te treden als aandeelhouder in Stedin Holding N.V. door het verkrijgen van aandelen en het storten van afgerond € 500.000,- aan kapitaal Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Bunschoten van 7 maart 2024, Griffier Drs. E. Hoogstraten Voorzitter M. van de Groep