Raadsvoorstel

Raadsvoorstel Nummer 1228690 - Toekomstplan Sociaal ontwikkelbedrijf Aan de commissie: Samenleving Portefeuillehouder: Ariean van de Groep Beleidskader: Integraal beleidskader sociaal domein Opmerkingen griffie: Team: Samenleving Ambtenaar: Rosan Hilhorst Telefoonnummer: 033 - 299 1411 E-mailadres: r.hilhorst@bunschoten.nl Datum raadsvergadering: 12 februari 2026 Aanvullende stukken 1. Titel: Toekomstplan Sociaal ontwikkelbedrijf Bijlagen digitaal beschikbaar: X Ter inzage: 2. Titel: Advies cliëntenraad WSW + beantwoording brief adviesraad cliëntenraad WSW Bijlagen digitaal beschikbaar: X Ter inzage: 3. Titel: Bijlagen digitaal beschikbaar: Ter inzage: Voorstel 1. Besluit om het Toekomstplan voor de sociale infrastructuur en het sociaal ontwikkelbedrijf in de arbeidsmarktregio Amersfoort vast te stellen. Inleiding In de arbeidsmarktregio Amersfoort werken de gemeente Amersfoort, Baarn, Bunschoten, Leusden, Soest en Woudenberg, samen aan de opgave ‘Impuls sociale infrastructuur en toekomst sociaal ontwikkelbedrijf’. De opgave is gericht op het versterken van de ondersteuning en begeleiding van personen met een (grote) afstand tot de arbeidsmarkt waarbij het sociaal ontwikkelbedrijf een rol moet krijgen. We werken aan de opgave in fasen. In de eerste fase is geïnventariseerd welke ondersteuning er nu is voor inwoners en waar nog kansen liggen voor verbetering.

Op basis daarvan zijn er in de tweede fase uitgangspunten geformuleerd die de gemeenteraden in juli 2025 hebben vastgesteld, waarmee vervolgens een toekomstplan uitgewerkt kon worden. De uitgangspunten luiden: 1. De behoefte en ontwikkelkansen van inwoners staan centraal. 2. De regio Amersfoort ontwikkelt een breed sociaal ontwikkelbedrijf. 3. De partijen die mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt ondersteunen vormen samen een netwerkorganisatie. 4. RWA/Amfors is, als sociaal ontwikkelbedrijf, onderdeel van de netwerkorganisatie. 5. Het toekomstig sociaal ontwikkelbedrijf zorgt ervoor dat RWA/Amfors financieel gezond is. Het toekomstplan is nu gereed en wordt gelijktijdig aan alle gemeenteraden aangeboden voor besluitvorming. De basis van het plan zijn drie verschillende bouwstenen voor de sociale infrastructuur en de rol van het sociaal ontwikkelbedrijf. Het voorstel is om deze vanaf 2026 gefaseerd te implementeren. Met het vaststellen van het toekomstplan versterken we de ondersteuning en begeleiding van inwoners met een (grote) afstand tot de arbeidsmarkt dor het bieden van passende werkplekken en ontwikkelmogelijkheden. Daarnaast zorgen we dat de huidige WSW-medewerkers ook in de toekomst bij Amfors kunnen blijven werken.

Het toekomstplan Het toekomstplan brengt drie bouwstenen in beeld. Samen vormen deze bouwstenen de basis voor de toekomst van het sociaal ontwikkelbedrijf: •

• •

Bouwsteen 1: De huidige dienstverlening van RWA/Amfors. Namelijk het bieden van werkplekken en ontwikkeling aan inwoners met een Wsw-indicatie. De eerste bouwsteen richt zich op het verder continueren van deze dienstverlening en ondersteuning voor deze (krimpende) groep. Bouwsteen 2: Uitbreiding naar basisdienstverlening voor nieuwe doelgroepen (Beschut werk en Banenafspraak) met betaalde dienstverbanden en inzet op de ontwikkeling. Bouwsteen 3: Een nader te ontwikkelen modulair aanbod. Het doel is om aanbod te ontwikkelen op basis van de behoeften van en meerwaarde voor inwoners. Op deze manier zorgen we ervoor dat er een (meer) flexibele schil aan aanbod is, volledig gericht op wat de inwoner nodig heeft. Het aanbod kan per gemeente verschillen.

Het toekomstplan dient in principe als leidraad om bouwsteen 2 uit te voeren. Een daaropvolgende implementatie van bouwsteen 3 is mogelijk op basis van de implementatieagenda. De implementatieagenda wordt nader toegelicht onder ‘Uitvoering’. Argumenten 1.1 Het plan versterkt een inclusieve arbeidsmarkt en duurzame participatie Door de verbreding naar een breed sociaal ontwikkelbedrijf kunnen inwoners die (nog) niet klaar zijn voor regulier werk, passende ondersteuning en ontwikkelmogelijkheden krijgen. De behoefte en ontwikkelkansen van de inwoners staan centraal. Dit voorkomt dat mensen langdurig thuis zitten of uit beeld raken en vergroot hun kansen op duurzame participatie. Voor inwoners die dat nodig hebben creëren we werkplekken in een veilige beschutte omgeving en voor anderen is het een opstap naar betaald werk bij reguliere werkgevers. Daarbij kan het sociaal ontwikkelbedrijf fungeren als een vangnet voor als het soms even tegenzit bij een inwoner. 1.2. Het plan vergroot de kansen van inwoners met een indicatie beschut werk Voor inwoners die aangewezen zijn op een beschutte werkplek is het essentieel dat er voldoende passende en veilige ontwikkelplekken beschikbaar zijn. Het Rijk stelt per gemeente een taakstelling vast. In maart 2025 hadden 35 inwoners in de regio Amersfoort, waarvan 3 in de gemeente Bunschoten een beschutte werkplek.

Dit is 28% van de regionale taakstelling. Met de uitvoering van het toekomstplan vergroot de regio de beschikbaarheid van deze werkplekken. Waarin wordt toegewerkt naar het behalen van 91% van de taakstelling in 2030, in lijn met het landelijk gemiddelde. 1.3. Zonder bijsturing dreigt verlies van infrastructuur, expertise en ontwikkelkansen voor inwoners. Door de ontwikkeling naar een breed sociaal ontwikkelbedrijf kan RWA/Amfors nieuwe doelgroepen aantrekken en een breder palet aan ontwikkeltrajecten bieden. Dit voorkomt dat, door de krimp van de Wsw-doelgroep, werksoorten moeten worden afgestoten en essentiële infrastructuur en expertise verloren gaan. Door het aanbod te verbreden en nauwer samen te werken in een regionaal netwerk met werkgevers, onderwijs en maatschappelijke partners waaronder onze uitvoeringsorganisatie Eemkracht, versterken we de toekomstbestendigheid van RWA/Amfors. 1.4. Jaarlijks ontvangen gemeenten rijksmiddelen om de infrastructuur van sociaal ontwikkelbedrijven te versterken Vanaf 2025 ontvangen gemeente extra rijksmiddelen om de uitvoering van sociaal ontwikkelbedrijven op een hoger plan te tillen. Op die manier moet dit op termijn landelijk, naast 30.000 beschutte werkplekken, 10.000 banen opleveren voor inwoners die nu nog niet bij reguliere werkgevers aan de slag kunnen.

Centrumgemeente Amersfoort ontvangt jaarlijks een impulsbudget om de infrastructuur van sociaal ontwikkelbedrijven te versterken. De verwachting is dat het impulsbudget de uitvoering van de opgave dekt. In de nog op te stellen implementatieagenda wordt verder uitgewerkt hoe deze middelen ingezet gaan worden binnen RWA/Amfors 1.5. Het plan biedt een gefaseerde aanpak met getoetste financiële en organisatorische kaders voor bouwsteen 1 en 2.. Een te snelle implementatie zonder voldoende personele, organisatorische en financiële borging brengt risico’s met zich mee. De kwaliteit van de dienstverlening en de continuïteit van de

ondersteuning kunnen dan onder druk komen te staan. Het toekomstplan focust daarom op een gefaseerde aanpak: eerst investeren in stabiliteit, daarna in verbreding. Zo bouwen we aan een duurzame ontwikkeling van RWA/Amfors. De financiële berekeningen zijn onafhankelijk getoetst door experts om de kwaliteit en betrouwbaarheid te borgen. Kanttekening 1.1 Voor de uitvoering van het plan moeten gemeenten en uitvoeringsorganisaties goed samenwerken en duidelijke afspraken maken over rollen en taken. Gemeenten en uitvoeringsorganisaties moeten zorgen voor voldoende instroom bij het sociaal ontwikkelbedrijf. Dit moet meegenomen worden in de opdracht aan Eemkracht (DVO). Daarnaast zijn een duidelijke rol voor Amfors en goede doorverwijzing in het netwerk hierbij belangrijk. Gemeenten moet ook RWA/Amfors een duidelijke opdracht en kaders meegeven. 1.2. Een vervolg op dit toekomstplan is noodzakelijk voor een financieel houdbare bedrijfsvoering van Amfors. Het toekomstplan voorziet nu alleen in bouwsteen 2. De eerste jaren is dit financieel haalbaar. Op de lange termijn is dit echter niet genoeg om de infrastructuur financieel houdbaar te maken. Deze constatering is niet uniek. Veel andere sociaal ontwikkelbedrijven die deze transitie eerder maakten lopen ook tegen dit knelpunt aan. In 2026 ligt de focus op groei richting bouwsteen 2 en het implementatieagenda.

RWA/Amfors heeft tijd nodig om te groeien. Daarnaast er is tijd nodig om een stevig plan voor de bedrijfsvoering en ontwikkeling van modules uit te werken. Fasering is dus noodzakelijk: bouwsteen 2 is nodig om bouwsteen 3 uit te voeren. 1.3. De financiële kaders voor bouwsteen 3 zijn nog niet helder. In eerste instantie ligt de focus op de implementatie van bouwsteen 2 (dienstverbanden beschut werk en banenafspraak). Wel worden in het implementatieplan gezamenlijke afspraken gemaakt binnen de regio over het ontwikkelen, implementeren en evalueren van modules binnen bouwsteen 3. Als meer helderheid is over de financiële effecten van bouwsteen drie, dan wordt instemming gevraagd aan de gemeenteraad. Dit kan via de begroting RWA en de gemeentelijke begroting of via een apart raadsvoorstel. Financiën Regionale middelen (impulsbudget) Vanaf 2025 ontvangen gemeenten jaarlijks een impulsbudget om de infrastructuur van sociaal ontwikkelbedrijven te versterken. Centrumgemeente Amersfoort ontvangt dit budget namens de gemeenten die bij Amfors zijn aangesloten. De verwachting is dat het impulsbudget voldoende dekking biedt voor de uitvoering van de opgave. Het voordeel in vergelijking met de meeste sociaal ontwikkelbedrijven in Nederland is dat deze middelen niet gebruikt moeten worden voor de afbouw van de bestaande infrastructuur. Deze afbouw heeft grotendeels al plaatsgevonden.

Middelen kunnen juist worden gebruikt voor de opbouw van een breed sociaal ontwikkelbedrijf. Financiering bouwsteen twee Uitgangspunt is wat RWA/Amfors nodig heeft voor uitvoering van het toekomstplan bouwsteen 2 en de cijfers zoals opgenomen in de tabel op pagina 40 van het rapport. Loonkostensubsidie t.a.v. beschut werk en banenafspraak wordt vergoed uit het BUIG budget. Op basis van het financiële overzicht voor Bunschoten wordt een totaalbedrag nodig geacht voor de periode 2025-2030 van € 371.000,-- (participatiemiddelen beschut werk en banenafspraak). Voor de dekking van deze uitgaven wordt in eerste instantie gekeken naar de middelen die we ontvangen als rijksbijdrage sociale infrastructuur C3 (€ 113.000,--) en middelen begeleiding B2 (€ 88.000,--). Totaal een bedrag van € 201.000,--. Er resteert dan nog een tekort van € 170.000,--.

Dekking van dit resterende tekort kan worden gevonden door een deel van de Rijksbijdrage C1 beschut werk hiervoor in te zetten. Die bijdrage is voor Bunschoten berekend over de hele periode op een bedrag van afgerond € 329.000,--. Ook de besparingen in de bijstand voor beschut werk en banenafspraak (berekend over de totale periode op € 251.000,--) kunnen hiervoor worden gebruikt maar daar is het minder zeker van of die kunnen worden gerealiseerd. Deze besparingen moeten dan tot uitdrukking komen in de begrotingen van Eemkracht. Het overzicht van Bunschoten schetst een positief beeld over de hele periode van € 407.000,Uitvoering Participatie Binnen deze opgave spelen de regionale Adviesraden Sociaal Domein en Cliëntenraden een belangrijke rol. De regio betrekt hen bij de opgave via de ‘klankbordgroep inwonersperspectief’. Deze klankbordgroep adviseert over deze opgave. Het laatste overleg vond plaats in oktober 2025. In dit overleg gaven de Advies- en cliëntenraden advies op de inhoud van het toekomstplan. De cliëntenraad Wsw heeft ook een schriftelijk advies gegeven over het toekomstplan welke als bijlage bij dit voorstel is toegevoegd inclusief de regionale beantwoording. Vervolgstappen Na de besluitvorming en afronding van het toekomstplan, starten we in 2026 met het opstellen van de implementatieagenda.

Hierin komen de stappen te staan die de regio neemt om het toekomstplan gefaseerd te implementeren. In eerste instantie ligt de focus op de implementatie van bouwsteen 2. Denk aan het maken van gezamenlijke afspraken over doorverwijzing om het beoogde aantallen te halen. Daarnaast ligt de focus op het maken van gezamenlijke afspraken binnen de regio over het ontwikkelen, implementeren en evalueren van modules binnen bouwsteen 3. Communicatie Na besluitvorming door de gemeenteraad worden de andere regiogemeenten en RWA op de hoogte gesteld. Externe communicatie zoals persberichten verlopen via de centrumgemeente Amersfoort.

De raad van de gemeente Bunschoten, Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 6 januari 2026, nummer 1228685; Gelet op de Gemeentewet: Besluit 1. Het Toekomstplan voor de sociale infrastructuur en het sociaal ontwikkelbedrijf in de arbeidsmarktregio Amersfoort vast te stellen. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Bunschoten van 12 februari 2026, Griffier drs. E. Hoogstraten Voorzitter J.L. Geurts