Raad memo

Memo Nummer 1228993 - Kadernota 2027 en de toekomstscenario's Veiligheidsregio Utrecht Aan de commissie: bestuur & financiën Portefeuillehouder: burgemeester J.L. Geurts Team: Samenleving Ambtenaar: K. Hendriks Telefoonnummer: 033 - 299 1411 E-mailadres: k.hendriks@bunschoten.nl Datum: 18 december 2025 Toekomstscenario’s De klassieke rol van de veiligheidsregio is die van brandweer- en crisisorganisatie gericht op bestrijding van kortdurende incidenten en als adviseur met specifieke expertise op het voorkomen en beperken van incidenten (brandveiligheid). Dit is veranderd/Langdurige, multidisciplinaire en complexe crises geven de veiligheidsregio een andere rol. De VRU heeft te maken met gecompliceerde inzetten en speelvelden, zoals als gevolg van de energietransitie en extreme weersomstandigheden. Ook andere ontwikkelingen hebben effect op de taakuitvoering. Zo is de regio Utrecht de afgelopen jaren gegroeid qua inwoners en dit inwoneraantal blijft de komende jaren groeien. Ondanks deze ontwikkelingen is de gemeentelijke bijdrage aan de VRU de afgelopen 14 jaar, met uitzondering van de loon- en prijsindexering, vrijwel niet structureel verhoogd. Nieuwe ontwikkelingen of financiële knelpunten zijn binnen de begroting opgelost. Daarnaast is er sinds de oprichting van de VRU structureel bezuinigd.

Dankzij schaalvoordelen, interne ombuigingen en samenwerkingen is het gelukt om meer te doen met minder middelen. Na 14 jaar bezuinigen en het opvangen van nieuwe ontwikkelingen is er geen financiële ruimte meer in de begroting. Verdere bezuinigingen hebben directe gevolgen voor de taakuitvoering, de paraatheid en de arbeidsveiligheid. Ook de nullijn betekent dat de VRU ingrijpend moet bezuinigen op het primaire proces. Zonder de benodigde extra middelen kan de huidige dienstverlening niet verantwoord worden voortgezet. Om de nullijn te bereiken moeten er vele brandweerkazernes gesloten worden en de controles op (brand)veiligheid sterk worden gereduceerd. Dit heeft direct impact op de uitvoering van de wettelijke taak, het behalen van de aanrijtijden en veiligheid van inwoners. Het is noodzakelijk om nu maatregelen te nemen om te kunnen blijven voldoen aan de wettelijke taakuitvoering. De keuzes die voorliggen zijn gewogen op basis van noodzakelijkheid en kosteneffectiviteit. De afgelopen periode zijn de toekomstscenario’s uitgewerkt. De benodigde middelen en besparingsopties zijn in kaart gebracht. Voor de benodigde middelen is onderscheid gemaakt in verschillende scenario’s. Het scenario ‘Op orde’ is uitgewerkt in het document dat ter zienswijze aangeboden wordt.

Hierbij is een zorgvuldige afweging gemaakt en is gekeken naar de noodzaak en kosteneffectiviteit van de gevraagde middelen. De benodigde middelen die bij dit scenario gevraagd worden zijn dan ook onvermijdbaar, onoplosbaar en onuitstelbaar. Bestuurlijke opdrachten Er zijn vijf onderwerpen benoemd om nader uit te werken als bestuurlijke opdracht. Twee bestuurlijke opdrachten zijn meegenomen in de toekomstscenario's, namelijk opbrengsten afhijsingen en liftopsluitingen. Er vindt separate besluitvorming plaats over natuurbrandbestrijding (een 5de peloton) en de toekomstbestendigheid van de waterongevallenbestrijding. Waterongevallenbestrijding Gezien de ligging van Bunschoten-Spakenburg en het specialisme van de post Bunschoten, namelijk duiken wordt de toekomstbestendigheid van de waterongevallenbestrijding uitgelicht.

Memo Nummer 1228993 - Kadernota 2027, geactualiseerde begroting 2026 en de toekomstscenario's Veiligheidsregio Utrecht In 2020 is bestuurlijk besloten dat de waterongevallenbestrijdingsorganisatie bestaat uit twee duikteams en zeven specialistische eenheden oppervlakteredding. De begroting is toen scherp naar beneden bijgesteld. Duiken is een belangrijk specialisme. Het vraagt veel qua vakbekwaamheid en het materiaal wordt steeds kostbaarder. De huidige organisatie, met de beschikking over zes duikteams, kan alleen gecontinueerd worden als voldoende financiële middelen beschikbaar zijn. De meerkosten zijn in de huidige begroting niet gedekt. Vanuit de betrokken collega’s en de kazernes waar het om gaat leeft sterk de wens om de huidige organisatie en werkwijze te continueren. Om een goede en gewogen afweging te kunnen maken, wordt voorgesteld om hier extra tijd voor te nemen en een externe beoordeling te laten plaatsvinden. In maart 2026 zal op basis van dit advies een voorstel aan het bestuur worden voorgelegd. Het eventueel afschaffen van de duikploegen bij de vrijwillige posten, waaronder bij de post Bunschoten heeft een negatief effect op de veiligheid van de inwoners van Bunschoten-Spakenburg. Kadernota 2027 Aan de hand van de kadernota VRU 2027 informeert de VRU de gemeenten over de financiële en beleidsmatige kaders voor de begroting van 2027.

Hierbij ligt de nadruk op ontwikkelingen die effect hebben op de hoogte van de gemeentelijke bijdragen. Conform artikel 4.3 van de Gemeenschappelijke regeling VRU wordt de kadernota voor zienswijzen voorgelegd aan de gemeenteraden. Financiële kaders De ijkpuntscores van het gemeentefonds zijn aangepast conform de septembercirculaire 2025. De loon- en prijsontwikkelingen op basis van de septembercirculaire 2025 zijn verwerkt in de kadernota 2027. De actualisatie kostenprognose met betrekking tot de FLO-overgangsrecht is verwerkt in de kaders van de meerjarenraming van de begroting 2027 en de geactualiseerde begroting 2026. De korting van 10% op de brede doeluitkering Rampenbestrijding is verwerkt in de geactualiseerde begroting en de kadernota 2027. Risico’s Er is een analyse gemaakt van de omvang en de kans dat het risico zich voordoet. De risico’s zijn nader toegelicht in de kadernota (pagina 24).

Het gaat om de volgende risico’s: ▪ Omgevingswet/Wet kwaliteitsborging bouwen ▪ Vrijwilligheid brandweerpersoneel ▪ Overeenkomsten van opdracht voor eigen personeel ▪ Rijksbijdrage (BDuR) ▪ Cao-regeling vervroegd uittreden ▪ Overige (onvoorziene) exploitatierisico’s ▪ Milieurisico’s PFAS-aansprakelijkheidsstelling ▪ Vitaal verklaring veiligheidsregio’s ▪ Indexeringssystematiek Geactualiseerde begroting 2026 Enkele onderwerpen uit de toekomstscenario’s zullen in 2026 leiden tot operationele en financiële knelpunten. Het is noodzakelijk om voor 2026 maatregelen te nemen om te kunnen blijven voldoen aan onze wettelijke taakuitvoering en aan de eisen van vandaag. 10% korting Breede Doeluitkering Rampenbestrijding (BDuR) Met ingang van 2026 heeft het Rijk een korting van 10% op de BDuR doorgevoerd. Voor 2026 wordt dit incidenteel opgevangen door een onttrekking aan de algemene reserve.

2/3

Memo Nummer 1228993 - Kadernota 2027, geactualiseerde begroting 2026 en de toekomstscenario's Veiligheidsregio Utrecht In de kadernota 2027 is de 10% korting op de BDuR verwerkt zonder dat hiervoor de gemeentelijke bijdrage moet worden verhoogd. Hiervoor zijn de volgende maatregelen getroffen: • De loon-en prijsbijstelling van de BDuR 2025 is verwerkt, deze was aanzienlijk hoger dan begroot en structureel gereserveerd; • De loon-en prijsbijstelling van de BDuR 2026 en 2027 is verwerkt; • Het BDuR-budget voor de versterking van de crisisbeheersing is met 10% verlaagd. Loon- en prijsaanpassing De reguliere loon- en prijsaanpassing is berekend. De stelpost voor loonontwikkeling 2025/2026 is naar beneden bijgesteld (van 8,2% naar 7,4%) in afwachting van een nieuwe cao voor de veiligheidsregio’s vanaf 1 augustus 2025. Voor 2027 is eveneens een stelpost voor loonontwikkeling opgenomen. Knelpunten 2026 Op basis van de huidige inzichten wordt voor het resterend benodigde bedrag de gemeentelijke bijdrage voor 2026 incidenteel verhoogd met een bedrag van € 1,7 miljoen (= € 2,9 miljoen - € 1,2 miljoen). Wanneer het resultaat over 2025 lager is dan de geprognosticeerde € 1,2 miljoen ontstaat er een incidenteel tekort voor 2026. In dat geval stellen we bij de actualisatie van de begroting een aanvullende incidentele verhoging van de gemeentelijke bijdrage voor.

Relatie met de toekomstscenario’s Besluitvorming over de toekomstscenario’s wordt integraal verwerkt in de ontwerpbegroting VRU 2027 en de geactualiseerde begroting VRU 2026. Dit betekent dat de gemeentelijke bijdrage, zoals opgenomen in de kadernota VRU 2027 in de ontwerpbegroting VRU 2027 wordt aangevuld met het financiële effect van deze besluitvorming. Financiële consequenties gemeente Bunschoten De kosten voor de gemeente Bunschoten bedragen in 2026 € 1.469.000,- en voor 2027 € 1.524.000,-. Dit bedrag is inclusief de gemeentelijke vergoeding (postcommandant) en exclusief besluitvorming toekomstscenario’s. Dat betekent een stijging oplopend tot € 129.000, - in 2030 en verder. Brief gemeenteraad Bunschoten Op 7 maart 2024 heeft de gemeenteraad van Bunschoten raadsbreed bijgaande motie aangenomen. De gemeente Bunschoten voert een groot deel van haar taken uit via Gemeenschappelijke Regelingen (GR-en). Dit legt een fors beslag op de gemeentelijke middelen. Omdat de kadernota’s van de verschillende GR-en voor de begroting 2026 al worden voorbereid verzoekt de gemeenteraad om rekening te houden met de inhoud van deze motie. Dit betekent dat de gemeente vraagt om zeer terughoudend te zijn met het aanvragen van extra financiële middelen en met een open blik te kijken naar besparingsmogelijkheden en verdere efficiëntie.

Vervolg: De ingediende zienswijzen worden besproken tijdens de vergadering van het algemeen bestuur op 30 maart 2026. In deze vergadering worden ook de ontwerpbegroting 2027 en de geactualiseerde begroting 2026 behandeld. Na deze bespreking wordt de ontwerpbegroting 2027 ter zienswijze voorgelegd aan de gemeenteraden. Het algemeen bestuur stelt de definitieve begroting 2027 vervolgens vast op 6 juli 2026. Advies De VRU informeren dat er geen zienswijze wordt ingediend, maar aangeven dat wij nauw betrokken willen worden bij de besluitvorming over de toekomstbestendigheid van de waterongevallenbestrijding, gezien het effect op onze samenleving. Dat wij onze waardering uitspreken voor de gedegen voorbereiding. Wij vragen aandacht voor onze brief die we in maart 2024 aan de VRU hebben verzonden met het verzoek om met een open blik te kijken naar besparingsmogelijkheden en verdere efficiëntie. Als laatste verwachten wij de komende jaren financiële uitdagingen en wij verzoeken de VRU om bij toekomstige strategische keuzes hiermee rekening te houden.

3/3