Programmabegroting 2026 - 2029 definitief.pdf

Belastingen ▪ Onroerendezaakbelastingen: o Verhoging van het tarief eigenarenbelasting woningen met 2,90% + 5% o Verhoging van de tarieven eigenaren- en gebruikersbelasting niet-woningen met 2,90% + 5% ▪ Roerende-ruimtebelastingen: verhoging van de tarieven met 2,90% ▪ Forensenbelasting: verhoging van de tarieven met 2,90% ▪ Precariobelasting: verhoging van de tarieven met 2,90% Bestemmingsheffing ▪ Brede rioolheffing: verhoging van de tarieven met 2,90% ▪ Afvalstoffenheffing: verhoging van de tarieven met 2,90% ▪ BIZ Haarbrug Noord: de tarieven zijn vastgesteld voor een periode van vijf jaar (2022 - 2026) en kunnen tussentijds niet worden aangepast. Overige rechten ▪ Begrafenisrechten: verhoging van de tarieven met 2,90% ▪ Marktgelden: verhoging van de tarieven met 2,90% ▪ Havengelden vaste ligplaatshouders: verhoging van de tarieven met 2,90% ▪ Veerpontgelden de Eem: verhoging in overleg, wordt verwerkt in de verordening

93

▪

Leges, verdeeld over drie hoofdstukken met samenhangende dienstverlening: o 1: Algemene dienstverlening: verhoging van de tarieven met 2,90% o 2: Dienstverlening en besluiten in het kader van de Omgevingswet: 2,90% o 3: Dienstverlening vallend onder de Dienstenrichtlijn en niet vallend onder hoofdstuk 2: verhoging van de tarieven met 2,90%

WAARDERINGSKAMER Dit instituut controleert of gemeenten of belastingsamenwerkingsverbanden zoals de GBLT, de Wet waardering onroerende zaken goed uitvoeren. Verder houden zij toezicht op de uitvoering van de Basisregistratie waardering onroerende zaken. In 2022 heeft GBLT de score ‘goed’ ontvangen van de Waarderingskamer, dit niveau is sindsdien gehandhaafd. Meer informatie is beschikbaar op de site van de Waarderingskamer.

Overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen Wet Waardering Onroerende Zaken De Wet WOZ verplicht gemeenten om jaarlijks een nieuwe taxatie vast te stellen voor alle panden. Met een jaarlijkse herwaardering (taxatie) zijn de waardesprongen minder groot en benaderen meer de actuele waarde, mede omdat de waarde peildatum dichter bij het belastingjaar ligt. In 2026 ontvangt iedere hoofdbewoner van een object een WOZ-waardering wanneer hij/zij op 1 januari 2026 eigenaar is van een woning (of woning in aanbouw of grondkavel) en/of eigenaar of gebruiker is van een nietwoning (bedrijf, ander soort object, in aanbouw of grondkavel). De WOZ-waarde wordt gebruikt om de hoogte van verschillende belastingen te berekenen, zoals de onroerendezaakbelastingen (gemeenten), het eigen-woningforfait inkomstenbelasting, de vennootschapsbelasting, de schenkbelasting en erfbelasting (Rijksbelastingdienst) en de waterschapsheffing ‘omslag gebouwd’ (waterschappen). De WOZ-waarde wordt ook gebruikt voor afschrijvingen van bedrijfsgebouwen en wordt ook gebruikt voor het vaststellen van de huurprijs van een huurwoning. Met de inwerkingtreding van de Wet betaalbare huur per 1 juli 2024 is dat laatste belang verder uitgebreid van sociale huurwoningen naar middenhuurwoningen.

Waardering met methodiek netto gebruiksoppervlakte De WOZ waardering vindt plaats op basis van bruto inhoud naar het waarderen op basis van netto gebruiksoppervlakte. Deze methodiek sluit goed aan op de taxatie- en makelaars-branche, waar het begrip netto gebruiksoppervlakte veel wordt gebruikt. Ook sluiten de basisregistratie WOZ en BAG (adressen en gebouwen) hierdoor goed op elkaar aan. Het gaat hierbij overigens om de waardering van woningen. De niet-woningen (verhuurbaar vloeroppervlakte en bruto oppervlakte) vallen hierbuiten. Belastingen ▪ Onroerendezaakbelastingen: Dit is veruit de belangrijkste belasting qua inkomsten voor de gemeente. De onroerendezaakbelastingen zijn objectieve en zakelijke belastingen, waarbij de vastgestelde WOZ-waardering van de onroerende zaak het uitgangspunt is. Er zijn drie onroerendezaakbelastingen: o een belasting geheven van eigenaren van woningen; o een belasting geheven van eigenaren van niet-woningen; o een belasting geheven van gebruikers van niet-woningen. ▪ Belasting op roerende woon- en bedrijfsruimte: Deze heffing is ingevoerd met name vanwege het plaatsen van woonarken aan de Zuiderzeekade. Aansluiting is gezocht bij de methodiek van de OZB qua mogelijke heffingen. Tot op heden heeft dit alleen tot belastbare feiten geleid voor roerende zaken die in hoofdzaak tot woning dienen.

▪ Forensenbelasting: deze belasting kan worden geheven van natuurlijke personen die niet in de gemeente wonen, maar die wel meer dan 90 dagen per jaar verblijf houden of die daar meer dan 90 dagen per jaar voor zich of hun gezin een gemeubileerde woning beschikbaar houden. Vooral recreatiewoningen worden in deze heffing betrokken. ▪ Precariobelasting: deze belasting kan worden geheven voor het hebben van voorwerpen onder, op of boven voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond. Met voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond wordt bedoeld grond in eigendom van de gemeente die strekt tot algemeen nut en waar eenieder belang bij kan hebben zoals parken, openbare wegen, pleinen etc. Bij de heffing van precariobelasting kan gedacht worden aan terrassen, standplaatsen, uitstallingen, circussen, reclameborden etc. 94

Bestemmingsheffingen ▪ Rioolheffing: met deze heffing wordt een directe belasting geheven ter bestrijding van de kosten die voor de gemeente verbonden zijn aan: o de inzameling en het transport van huishoudelijk afvalwater en bedrijfsafvalwater, alsmede de zuivering van huishoudelijk afvalwater; o de inzameling van afvloeiend hemelwater en de verwerking van het ingezamelde hemelwater, alsmede het treffen van maatregelen teneinde structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de aan de grond gegeven bestemming zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken. De belasting wordt geheven van de gebruiker van een perceel van waaruit water direct of indirect op de gemeentelijke riolering wordt afgevoerd en van gebruikers van percelen waarvoor hemelwater en/of grondwater wordt afgevoerd. Gelden alleen die laatste twee rubrieken, dan is het belang hiervoor beperkter en geldt daarom een goedkoper tarief. ▪ Afvalstoffenheffing: Op basis van de Wet Milieubeheer hebben gemeenten de wettelijke taak om zorg te dragen voor de verwijdering van afvalstoffen die afkomstig zijn van particuliere huishoudens. Hiervoor wordt afvalstoffenheffing in rekening gebracht als lokale belasting aan alle huisaansluitingen binnen de gemeente.

▪ BIZ bijdrage: de gemeenteraad kan onder de naam BIZ-bijdrage een heffing instellen op binnen een bepaald gebied in de gemeente (BI-zone) gelegen onroerende zaken, die niet in hoofdzaak tot woning dienen. De BIZ-bijdrage is een belasting die de kosten moet bestrijden, die verbonden zijn aan activiteiten die zijn gericht op het bevorderen van leefbaarheid, veiligheid, ruimtelijke kwaliteit of economisch belang in (relatie tot) de openbare ruimte van de BI-zone. De BIZ- bijdrage wordt geheven van een selectie van de gebruikers en/of eigenaren van de nietwoningen gelegen in de BI-zone (bijdrageplichtigen). De selectie komt tot stand op grond van een in de heffingsverordening te bepalen objectieve definitie. Als peilmoment geldt de situatie bij het begin van het kalenderjaar. In de verordening kan worden bepaald dat bij onroerende zaken die niet in gebruik zijn, de BIZ-bijdrage voor de ontbrekende gebruiker wordt geheven van de eigenaar. Rechten ▪ Begrafenisrechten: deze rechten worden geheven voor het begraven van een overledene op de gemeentelijke begraafplaatsen Memento Mori of De Akker. De aanvrager van deze dienst is belastingplichtig. Overigens vervullen begrafenisondernemers vaak een ondersteunende rol in zowel de begeleiding van de begrafenis als de financiële afwikkeling ervan.

▪ Marktgelden: deze rechten worden geheven ter zake van het genot van door of vanwege het gemeentebestuur verstrekte diensten, bestaande uit het ter beschikking stellen van een standplaats voor het uitoefenen van de markthandel en daarmee verband houdende handelingen en/of gebruik van verstrekte hulpmiddelen. Het marktgeld wordt geheven van degene, die op de markt een standplaats inneemt. ▪ Havengelden: dit recht wordt geheven voor het met een vaartuig ligplaats nemen of het voor anker gaan in de gemeentelijke haven. Belastingplichtig is de schipper, de reder, de eigenaar van het vaartuig, degene aan wie het vaartuig in gebruik is gegeven of degene die als vertegenwoordiger van één van dezen optreedt. ▪ Leges: deze worden geheven voor gemeentelijke dienstverlening in de vorm van met name administratieve diensten, zoals het behandelen van aanvragen voor vergunningen en ontheffingen, het geven van inlichtingen, het verstrekken van afschriften, het afgeven van verklaringen, paspoorten, rijbewijzen etc. Belastingplichtig is de aanvrager van de dienst dan wel degene ten behoeve van wie de dienst is verleend.

95

Aanduiding van de lokale lastendruk Lokale lastendruk Met de hiervoor genoemde tariefmaatregelen 2026 voor de onroerendezaakbelastingen, afvalstoffenheffing en rioolheffing wordt een toename van de gemiddelde lastendruk voorzien van 5,14%. Dit geldt voor de gemiddelde burger van Bunschoten met een eigen woning en een meerpersoonshuishouden. Voor huurders geldt een gemiddelde stijging van 2,88%, omdat ze geen onroerendezaakbelastingen betalen, maar wel de andere twee heffingen. Nadrukkelijk wordt gesproken over gemiddelde lastendruk, omdat de effecten in incidentele gevallen afhankelijk zijn van de woningwaarde, de gezinssituatie en of men beschikt over een eigen woning of niet. Aan het eind van deze paragraaf is een overzicht toegevoegd van de ontwikkeling van de lokale lastendruk vanaf 2022 tot en met 2026 (periode van vijf jaar). Hierin is de lokale lastendruk voor genoemde heffingen nader uitgewerkt.

Beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid Het kwijtscheldingsbeleid van de gemeente is vastgelegd in de kwijtscheldingsregeling van de gemeente Bunschoten. Hierin is opgenomen dat kwijtschelding voor de volgende gemeentelijke belastingen en rechten mogelijk is: ▪ onroerendezaakbelastingen: eigenarenbelasting voor woningen ▪ belasting op roerende woon- en bedrijfsruimten: eigenarenbelasting voor woningen ▪ afvalstoffenheffing: het vastrecht eenpersoons- of meerpersoonshuishouden ▪ rioolheffing: gebruikersbelasting voor woningen Algemeen Bij het verlenen van kwijtschelding wordt voor de kosten van bestaan uitgegaan van 100% van de genormeerde bijstandsuitkeringen. Alleen in geval van pensioengerechtigden wordt hiervan sinds het jaar 2013 vanaf geweken door als norm te nemen 100% AOW met een deel van de tegemoetkoming koopkracht oudere belastingplichtigen. Aanleiding voor deze afwijking is de Wet geleidelijke afbouw van de dubbele heffingskorting, waardoor pensioengerechtigden in een nadeliger positie zouden komen te verkeren voor hun lokale kwijtscheldingsmogelijkheden. De raad heeft op deze tekortkoming in de wetgeving geanticipeerd door haar lokale kwijtscheldingsregeling hiervoor aan te passen. Verder heeft de raad kwijtschelding van privé belastingschulden van ondernemers mogelijk gemaakt. Het betreft voornamelijk de categorie ZZP-ers.

GBLT voert vanaf 2016 deze kwijtscheldingstaak voor de gemeente Bunschoten uit met de door de raad van de gemeente Bunschoten geformuleerde beleidsuitgangspunten.

Kostendekkingsoverzicht voor de verschillende leges en rechten Totaaloverzicht kostendekking leges en rechten 2025 en 2026 (excl. mutatie egalisatievoorziening) Heffingen Begroting 2025 Afvalstoffenheffing 100% Rioolheffing 100% Begraafrechten 100% Marktgelden 100% Leges algemene dienstverlening (titel 1 Legesverordening) 76% Leges omgevingsvergunning (titel 2 Legesverordening) 92% Leges vallend onder Dienstenrichtlijn (titel 3 100% Legesverordening)

Begroting 2026 99% 98% 88% 87% 68% 89% 100%

96

Afvalstoffenheffing Voorgesteld wordt de tarieven voor 2026 te verhogen met 2,90% inflatie. Bedragen in € x 1,Kosten afval Mutatie egalisatievoorziening Aandeel straatvegen/papierbakken Afvalstoffenheffing Btw component Opbrengst oud papier/ kunststof/glas/zwerfafval/oud ijzer Verrekening groen/veegafval Dividend ROVA Totaal

Begroting 2025 Lasten Baten 2.910.044 26.823 45.000 2.895.000 224.000

3.205.867

Begroting 2026 Lasten Baten 3.125.352 46.407 45.000 3.037.500 224.000

221.667 40.000 49.200 3.205.867

3.394.352

221.245 40.000 49.200 3.394.352

Toelichting In de raming van de lasten voor 2026 komt naar voren dat deze stijging hoger is dan de aanpassing van de tarieven voor de afvalstoffenheffing. Daardoor moet een onttrekking worden gedaan aan de egalisatievoorziening met een bedrag van € 46.407,-. De stand van de voorziening bedraagt hierna ruim € 308.000,-. Rioolheffing Voorgesteld wordt de tarieven voor 2026 te verhogen met 2,90% inflatie. Bedragen in € x 1,Kosten riolering Aandeel baggeren grachten etc. Btw-component Mutatie reserve riolering, afschrijving basisvoorziening Rioolheffing Totaal

Begroting 2025 Lasten Baten 1.820.868 80.000 121.380

Begroting 2026 Lasten Baten 1.869.006 80.000 122.031 84.248

2.022.248

51.037

1.938.000 2.022.248

2.071.037

2.020.000 2.071.037

Toelichting Ten opzichte van de raming van 2025 is het resultaat op het taakveld riolering is verbeterd in 2026. De onttrekking aan de voorziening kan worden verlaagd met afgerond € 33.000,-. De stand van de egalisatievoorziening bedraagt na deze onttrekking ruim € 368.000,-. Begraafrechten Voorgesteld wordt de tarieven voor 2026 te verhogen met 2,90% inflatie. Bedragen in € x 1,Kosten begraven Mutatie egalisatievoorziening Begraafrechten Totaal

Begroting 2025 Lasten Lasten 496.610 23.394 473.216 496.610 496.610

Begroting 2026 Lasten Baten 537.061 537.061

63.845 473.216 537.061

Toelichting De kostendekkendheid van de begraafrechten wordt in 2026 lager door hoger geraamde lasten en gelijkblijvende inkomsten. De onttrekking aan de egalisatievoorziening kan worden opgevangen binnen de bestaande egalisatievoorziening. Die bedraagt ultimo 2026 afgerond € 239.000,-.

97

Marktgelden Voorgesteld wordt de tarieven voor 2026 te verhogen met 2,90% inflatie. Bedragen in € x 1,Kosten markt Mutatie egalisatievoorziening Marktgelden Opbrengst water/stroomverbruik Totaal

Begroting 2025 Lasten Baten 87.744

87.744

Begroting 2026 Lasten Baten 89.569 3.744 68.000 16.000 87.744

89.569

11.569 62.000 16.000 89.569

Toelichting: De kostendekkendheid van de marktgelden staat onder druk. De egalisatievoorziening marktgelden moet worden aangevuld vanuit de algemene reserve. We zien dat er structureel een tekort is in de dekking van afgerond € 12.000,-. Dat vraagt om een verdere analyse van de toerekening van de lasten en aan de andere kant hoe de opbrengst van de marktgelden kan worden verbeterd. Leges Voorgesteld wordt de tarieven voor 2026 met 2,90% te verhogen. Bedragen in € x 1,Algemene dienstverlening Omgevingsvergunningen Dienstenrichtlijn

Begroting 2025 Lasten Baten 473.000 357.000 715.000 655.000 5.000 5.000

Begroting 2026 Lasten Baten 606.000 410.000 735.000 655.000 5.000 5.000

Hoofdstuk 1. Algemene dienstverlening (onder andere leges burgerzaken/afdracht Rijksleges/overige leges) Toelichting: de opbrengst van de leges is bijgesteld op basis van de ontwikkelingen bij de jaarrekening 2024 en inflatie en het effect van de extra lasten/baten door de zogenaamde piek in de afgifte van reisdocumenten. Hoofdstuk 2. Dienstverlening en besluiten in het kader van de omgevingswet Toelichting: De raming van de legesopbrengst 2026 is gebaseerd op de tarieven voor nieuwe Omgevingswet en de WKB, maar voorlopig gelijk gehouden aan de oorspronkelijk geraamde opbrengst 2025 gecorrigeerd met inflatie van 6,40%. Het is nu nog te vroeg om de raming goed te kunnen baseren op de invoering van de nieuwe omgevingswet, dit zal na het volledige jaar 2025 in medio 2026 getoetst gaan worden. De verwachte kostendekkendheid bedraagt 92% voor begrotingsjaar 2026 en is in vergelijking met voorgaande begrotingsjaren ongeveer met 20% gestegen. Hoofdstuk 3. Dienstverlening vallend onder de Dienstenrichtlijn en niet vallend onder hoofdstuk 2(voornamelijk APV aangelegenheden) Toelichting: Beperkt effect en niet verder toe te lichten.

98

Overzicht lokale lastendruk (over de periode 2022 tot en met 2026) Tariefscenario 2026: ▪ Tariefstijging OZB eigenarenbelasting woningen = +7,90% (2,90% inflatie + 5,00% extra) ▪ Tariefstijging afvalstoffenheffing = + 2,90% (2,90% inflatie) Afvalstoffenheffing per huishouden = € 363,- voor meerpersoonshuishoudens en € 329,- voor eenpersoonshuishoudens. ▪ Tariefstijging rioolheffing = +2,90% (2,90% inflatie) Rioolheffing – vastrecht voor woningen = € 190,Eigen woning Aanslag gemeentelijke belastingen bij gemiddelde woningwaarde en meerpersoonshuishouden Onroerendezaakbelastingen, eigenarenbelasting Afvalstoffenheffing per perceel/huishouden Rioolheffing standaardtarief Totaal (€) Percentage cumulatief Stijgingspercentage t.o.v. vorig jaar Stijging concreet bedrag t.o.v. vorig jaar (€) Inflatiepercentage

2022

2023

2024

2025

2026

292,00

314,00

334,00

368,00

399,00

289,00

312,00

332,00

353,00

363,00

158,50 739,50

171,00 797,00

182,00 848,00

185,00 906,00

190,00 952,00

100

107,78 7,78

114,67 6,40

122,45 6,84

128,74 5,14

57,50

51,00

58,00

46,50

7,90

6,40

6,40

2,90

1,40

Huurwoning Aanslag gemeentelijke belastingen bij gemiddelde woningwaarde en meerpersoonshuishouden Afvalstoffenheffing per perceel/huishouden Rioolheffing standaardtarief Totaal (€) Percentage cumulatief Stijgingspercentage t.o.v. vorig jaar Stijging concreet bedrag t.o.v. vorig jaar (€) Inflatiepercentages

2022

2023

2024

2025

2026

289,00

312,00

332,00

353,00

363,00

158,50 447,50

171,00 483,00

182,00 514,00

185,00 538,00

190,00 553,00

100

107,73 7,93

114,86 6,42

120,11 4,67

123,58 2,88

35,50

31,00

24,00

15,50

7,90

6,40

6,40

2,90

1,40

99