Plan van aanpak handhaving huisvesting arbeidsmigranten.docx

1

Plan van aanpak “handhavend optreden huisvesting arbeidsmigranten” Aanleiding In het coalitieakkoord 2022-2026 “bouwen aan de toekomst” is opgenomen dat de huisvesting van arbeidsmigranten goed geregeld moet worden. Daarbij wordt vastgehouden aan maximaal vier personen buiten het verband van een huishouden per reguliere woning. Op dit moment zijn er twee centrale voorzieningen voor de huisvesting van arbeidsmigranten in gebruik genomen en voor een derde voorziening is een omgevingsvergunning verleend. Nu er voldoende alternatieve woonruimte beschikbaar is, wordt er bij het niet naleven van de wet-/ en regelgeving actief tot handhavend optreden overgegaan. Er is onderzocht, of het handhavingstraject via een aanbestedingstraject ondergebracht kan worden bij een marktpartij. Conclusie is echter dat er door de marktpartijen onvoldoende concreet een kostenraming gegeven kan worden en is de voorkeur ontstaan om dit proces zelf te organiseren/uit te voeren. Om hiertoe over te kunnen gaan is een plan van aanpak noodzakelijk.

Doel Het doel om tot handhavend optreden over te gaan is om de positie van arbeidsmigranten in de samenleving te verbeteren en om goede huisvesting te realiseren voor arbeidsmigranten die hier tijdelijk wonen. Daarmee verbetert de leefbaarheid in buurten waar veel arbeidsmigranten wonen.

Huidige Beleid Op 9 juli 2020 is het Paraplu bestemmingsplan “Planregels Wonen” door de gemeenteraad vastgesteld. Met dit bestemmingsplan is voor onze gemeente gekozen voor een evenwichtig beleid ten aanzien van het huisvesten van personen buiten het verband van een huishouden. Het uitgangspunt is dat beperkte huisvesting van meerdere afzonderlijke personen (maximaal 4) niet kan worden uitgesloten in woningen in woonwijken. De gemeente wil zo tegemoetkomen aan de behoefte, die binnen de gemeente bestaat aan kamerbewoning. Overbewoning in woningen en woonwijken moet echter worden tegengegaan om te voorkomen dat de leefbaarheid in een woonwijk in het gedrang komt (gebrek aan parkeerplaatsen, vuilnis, geluidhinder, brandveilig gebruik, (vermeende) onveiligheid, etc.). Verder zijn op beperkte schaal kleinschalige logiesgebouwen voor arbeidsmigranten acceptabel binnen de gemeente. Zo is er aan de Amersfoortseweg 14 en Amersfoortseweg 16 op basis van een tijdelijke omgevingsvergunning een logiesgebouw voor in totaal circa 150 arbeidsmigranten in gebruik genomen en is voor de locatie Celsiusweg 7-9, waar bij een maximale bezetting 96 arbeidsmigranten gehuisvest kunnen worden een omgevingsvergunning verleend. Voor de locatie Bisschopsweg is een omgevingsvergunning verleend voor het tijdelijk huisvesten van arbeidsmigranten in chalets (24 slaapgelegenheden).

Met het vergunnen van deze logiesgebouwen is gepoogd om vervangende woonruimte, inzake de overbewoning te creëren.

Afwijken van het beleid is, onder voorwaarden, mogelijk Het paraplubestemmingsplan “Planregels Wonen” voorziet in een afwijkingsbevoegdheid voor het op een evenwichtige wijze vestigen van meer dan vier afzonderlijke personen buiten het verband van een huishouden binnen een reguliere woning. Via een afwijkingsmogelijkheid kan onder de volgende voorwaarden van het omgevingsplan afgeweken worden:

2

 Maximering van het aantal personen en spreiding van de woningen Door te maximeren op 6 afzonderlijke personen wordt een fatsoenlijk en acceptabel woon- en leefklimaat geborgd, in combinatie met een minimaal gebruiksoppervlak. Een maximum van 6 personen wordt redelijk geacht om overbewoning te voorkomen. Ook wordt zo voorkomen, dat er (kleine) logiesgebouwen kunnen gaan ontstaan waar woningen in beginsel niet voor zijn gebouwd. Woningen met meer dan 4 niet verwante personen dienen binnen onze gemeente gespreid te worden over de straten en woonbuurten. Binnen een straal van 50 meter (hemelsbreed gemeten vanaf de hoofdtoegang van de betreffende woning/woongebouw), mag geen andere woning zijn gelegen, waarin al meer dan 4 personen zijn of mogen worden gehuisvest buiten het verband van een huishouden  Minimaal gebruiksoppervlak In de meeste gevallen zijn er tot nu toe in de gemeente geen schrijnende woonsituaties voorgekomen, waarbij panden in bouwtechnisch en of in hygiënisch opzicht ernstige gebreken vertonen. Ook doet de situatie zich niet voor dat er zodanig veel mensen in een eengezinswoning wonen, dat (potentieel) gevaarlijke situaties en/of een schrijnend gebrek aan privacy ontstaan.

Aangenomen wordt dat dit onder andere wordt veroorzaakt omdat volgens de huidige regels de minimale vloeroppervlakte van een woning 80 m2 bvo moet zijn voor de huisvesting van 4 afzonderlijke personen. Dit betekent minimaal 20 m2 per persoon. Zo wordt voorkomen, dat bijvoorbeeld een klein 2-kamer appartement gaat worden bewoond door 4 personen. Voor de huisvesting van 6 afzonderlijke personen is daarentegen nog meer ruimte nodig omdat er dan naast de wens van voldoende afzonderlijke slaapvertrekken een nog sterkere behoefte is aan meer sanitaire voorzieningen en ontspanningsruimten/mogelijkheden dan bij 5 afzonderlijke personen. In woningen die minder dan 160 m² GBO bezitten, zijn die woonvoorzieningen veelal niet aanwezig/te realiseren. Die woningen hebben vaak ook niet meer dan 4 of 5 slaapkamers. Om in aanmerking te komen voor bewoning van een woning met 6 afzonderlijke personen, dient een woning dan ook over 160 m² of meer gebruiksoppervlakte te beschikken. Achterliggende gedachte van deze systematiek was, dat vier individuele personen die een woning kamergewijs bewonen vergeleken kunnen worden met een gezinssituatie. De afwijkingsbevoegdheid om meer personen toe te staan is gemaximaliseerd op 6 personen. Gepoogd is voorwaarden te formuleren die eenvoudig, praktisch uitvoerbaar en handhaafbaar zijn en ook goed zijn te onderbouwen.

 Parkeren In de huidige afwijkingsregeling is een parkeernorm opgenomen voor 0,6 pp per extra persoon, die woonachtig is in een woning. In de huidige Nota Parkeernormen van de gemeente Bunschoten is geen specifieke parkeernorm opgenomen voor huisvesting van personen buiten het verband van een huishouden. In een dergelijk situatie dient te worden aangesloten bij een parkeernorm die het meest erop lijkt. Kamerverhuur sluit hierop aan. Op basis van deze parkeernota geldt voor kamerverhuur een parkeernorm van tussen de 0,5 tot 0,8 parkeerplaatsen. Gelet op het feit dat huidige eengezinswoningen een parkeernorm hebben van circa 2,4 parkeerplaatsen, wordt hier een gemiddelde parkeernorm van 0,6 pp per persoon redelijk geacht. Eventueel kan hiervan worden afgeweken, middels een onderbouwing. Nu kan niet geparkeerd worden op een ‘0,6 parkeerplaats’. En op een ‘1.2 parkeerplaats’ kunnen geen 2 auto’s staan. Om hierover discussie uit te sluiten is besloten te bepalen, dat bij 1 of 2 extra personen er minimaal 1 extra parkeerplaats moet worden aangelegd ten opzichte van de situatie toen de woning werd gerealiseerd. Omdat de bestaande parkeerplaatsen in het openbare gebied normaal gesproken nodig zijn voor de reeds bestaande functies, is bepaald dat deze parkeerplaats op eigen terrein moet worden gerealiseerd. Hiermee wordt voorkomen dat omwonenden verder of in een andere

3

straat moeten parkeren wat voor de directe en naastgelegen omgeving voor parkeeroverlast kan zorgen. Met bovenstaande afwijkingsvoorwaarden zijn er in algemene zin voldoende waarborgen dat er sprake blijft van een goed woon- en leefklimaat voor omwonenden en voor afzonderlijke personen buiten het verband van een huishouden.

Overgangsrecht Een groot aantal bestemmingsplannen, die met dit paraplubestemmingsplan worden herzien, voorzag in de mogelijkheid om met meerdere afzonderlijke personen (buiten de vorm van een huishouden) in een woning te wonen. Voor die bestemmingsplannen geldt dat bestaande situaties (waarbij meer dan 4 personen buiten het verband van een huishouden een woning bewonen) mogen worden voortgezet, indien met recht een beroep kan worden gedaan op het overgangsrecht ter zake het gebruik. Het is aan degene die zich op het overgangsrecht beroept, om te bewijzen dat het gebruik al bestond op het moment van de inwerkingtreding van het bestemmingsplan en dat vóór de inwerkingtreding van het bestemmingsplan sprake was van legaal gebruik. Buiten het overgangsrecht vallen de situaties, waarin het college een onherroepelijke buitenplanse of binnenplanse afwijking heeft verleend om met meer dan 4 personen buiten het verband van een huishouden een woning te bewonen. De activiteit, waarvoor de hiervoor bedoelde binnenplanse afwijking is verleend, mag worden uitgeoefend zolang de binnenplanse afwijking geldend is. Voor de volgende woningen is een omgevingsvergunning verleend: Broerswetering 28 (max 5 personen) Groen van Prinsterersingel 51 (max 8 personen) Haringweg 26 (max 10 personen) Huijgenlaan 46 (max 6 personen) Nijkerkerweg 2 (max 5 personen) Westdijk 1 (max 7 personen)

Intrekken onherroepelijke (omgevings)vergunningen Sommige situaties vanuit het verleden zijn op basis van ons huidige beleid niet meer wenselijk. Dat zijn reguliere woningen waar meer dan 6 personen, buiten het verband van een huishouden, in gehuisvest zijn. Indien de eigenaar van de woning instemt met ons verzoek om de omgevingsvergunning in te trekken, gaan wij daar actief toe over.

Hoe kunnen we handhaving op goede huisvesting voor arbeidsmigranten organiseren? Handhaven op goede en fatsoenlijke huisvesting voor arbeidsmigranten is om verschillende redenen van belang. Denk hierbij aan risico's op brandveiligheid, (buren)overlast en vooral ook het tegengaan van overbewoning. Tevens is een zuiver BRP-bestand, op meerdere gebieden, van groot belang. Handhaving is eveneens van belang om eenduidig regels te stellen aan de verschillende uitzendorganisaties die binnen onze gemeente werkzaam zijn. Er dient met één maat gemeten te worden. De vraag is: hoe kunnen we handhaving op goede huisvesting voor arbeidsmigranten organiseren?  Op welk niveau dient handhaving te geschieden;  Welke toezichthouder(s) kunnen de controles uitvoeren;  Hoe vaak vinden de controles plaats voordat tot aanschrijving wordt overgegaan:  Hoe vindt de juridische afwikkeling plaats. Welke risico’s zijn er?  Bij handhaving zullen omliggende gemeenten hier direct de gevolgen van gaan ondervinden. De ongewenste situatie, het huisvesten van te veel arbeidsmigranten in een woning, kan zich namelijk naar een andere gemeente verplaatsen.  Ten aanzien van de huisvestingsplekken binnen de logiesgebouwen is er sprake van een monopolie positie. Eén uitzendorganisatie domineert volledig. 4



Bij een controle is er sprake van een momentopname. Het ongewenste gebruik kan (na enige tijd) hervat worden.

Aanpak en uitvoering Er is al jarenlang een bestand opgebouwd ten aanzien van de locaties binnen onze gemeente waar arbeidsmigranten gehuisvest worden. Deze lijst is opgebouwd vanuit eigen controle momenten door onze toezichthouders en de aangedragen woningen door de uitzendorganisaties, zie bijlage 1. De handhaving inzake de huisvesting van arbeidsmigranten wordt locatiegericht en integraal uitgevoerd. We starten met de woningen waar nu de overlast het grootst is. Gelet op het aantal woningen zullen er clusters van 10 woningen gemaakt worden. Alles staat en valt met een goede controle. De volgende werkwijze wordt gehanteerd: 

De woningen zullen door minimaal twee toezichthouders onaangekondigd tweemaal op verschillende momenten bezocht worden (en waar nodig meer). Eénmaal in het weekend en éenmaal op een avond. Dit zijn de momenten waarop, logischer wijs de meeste arbeidsmigranten in de woning aanwezig zijn. Aan de hand van een gestandaardiseerd model zullen de bevindingen gerapporteerd worden waaronder: - Hoeveel arbeidsmigranten zijn er woonachtig; - Hoeveel kamers zijn er aanwezig; - Is de woning voorzien van voldoende rookmelders; - Worden er andere strijdigheden geconstateerd. - Na afloop dient de toezichthouder te verifiëren wie er staat ingeschreven in de BRP en of dit overeenkomt met de werkelijke situatie ter plaatse. Nb. Voordat tot een controle wordt overgegaan dient er een machtiging afgegeven te zijn door de burgemeester voor het geval er op locatie geen toestemming wordt verleend om de woning te betreden.



Na de constatering waaruit blijkt dat de wet-/regelgeving niet nageleefd wordt, zal een juridisch medewerker richting de eigenaar van de woning en de uitzendorganisatie die de woning gebruikt een vooraanschrijving worden verstuurd. Beiden hebben het namelijk in hun macht om de strijdige situatie te beëindigen. In deze vooraanschrijving wordt een termijn gesteld waarbinnen de strijdige situatie opgeheven dient te zijn. Binnen deze termijn is het voor belanghebbenden mogelijk om een zienswijze in te dienen. De zienswijze zal door een juridisch medewerker beoordeeld moeten worden. Het college zal, nadat de termijn waarbinnen een zienswijze kan worden ingediend, een definitief besluit nemen.



Wanneer het strijdige gebruik niet gelegaliseerd kan worden en er geen sprake is geen rechtmatig beroep op het overgangsrecht kan worden gedaan, zal er een last onder dwangsom worden opgelegd. Er wordt een last onder dwangsom opgelegd van € 2.500,00 per geconstateerde overtreding met een maximum van te verbeuren dwangsom van € 25.000,00. Indien er vervolgens nog steeds niet aan de last wordt voldaan, kan er een nieuw handhavingsbesluit genomen worden.



Belanghebbenden kunnen tegen het handhavingsbesluit in bezwaar/beroep gaan. Een juridisch medewerker zal deze procedure moeten voorbereiden/begeleiden.

Te raadplegen bronnen Leegstand Naast het, binnen onze organisatie, opgebouwde bestand, dient er aanvullend bureauonderzoek te worden gedaan. In de landelijke leegstandmonitor kan informatie ingewonnen worden. Voor onze gemeente stonden er vorig jaar 240 panden met een woonbestemming (administratief) leeg. Voor ondersteuning van inzicht in de leegstand binnen onze gemeente, kan contact worden opgenomen met het VNG, team Multidisciplinaire Samenwerking Naleving.

5

Register niet-ingezetenen Sinds dit jaar publiceert de Rijksdienst voor Identiteitsgegevens (RvIG) cijfers over het aantal inschrijvingen in het Register niet-ingezeten (RNI) van de afgelopen 4 maanden. Over de periode van mei tot en met augustus 2024 hebben 90 personen op vrijwillige basis aangegeven een eerste verblijfadres te hebben in onze gemeente. Er zijn over deze periode inschrijvingen gedaan op 46 unieke adressen. Via de Rijksdienst voor Identiteitsgegevens kunnen deze adressen opgevraagd worden. Na autorisatie en met voldoende onderbouwing worden deze gegevens ons ter beschikking gesteld. Hoewel dit geen actueel beeld geeft van 'wie waar verblijft', kunnen we wel inzicht krijgen in de verblijfadressen. De verblijfadressen worden nog niet gemuteerd. Het RNI voert ook geen controles uit op deze adressen, wat betekent dat de betrouwbaarheid van de inschrijvingen niet gegarandeerd is. Er zullen ten alle tijde adrescontroles uitgevoerd moeten worden om een accuraat beeld van de werkelijke situatie te verkrijgen.

Financiën en Capaciteit Voor de uitvoering van deze opdracht is extra juridische capaciteit nodig van 8 – 12 uur per week voor de duur van een half jaar. Hiervoor vindt inhuur plaats. De inhuur wordt bekostigd vanuit het personeelsbudget. Daarnaast zijn er, om tot handhavend optreden over te gaan, op meerdere disciplines, toezichthouder(s) en juridische inzet noodzakelijk. Deze inzet wordt onder de reguliere werkzaamheden ondergebracht.

Planning Wanneer de commissie bestuur en financiën geïnformeerd is, zal er tot handhavend optreden worden overgegaan.

Bijlage Overzicht lijst van woningen waarin arbeidsmigranten in gehuisvest zijn. Deze lijst wordt vanwege privacy redenen niet openbaar gemaakt.

6