Opiniërende Bespreking Onderzoeksgebied Windenergie

Commissievoorstel 1173447 - Raad Onderzoeksgebied Windenergie Aan de commissie: Ruimte Datum commissievergadering: 30 november 2022 Portefeuillehouder: W. de Jong Beleidskader: Regionale Energie Strategie [RES] en Afwegingskader grootschalige duurzame elektriciteit Opmerkingen griffie: Team: Omgevingsontwikkeling Ambtenaar: Esmee Ruland Telefoonnummer: 033 - 299 1411 E-mailadres: Datum: 20-10-2022 Aanvullende stukken 1. Titel: 20220927 Brief van provincie Vaststelling Tussenbalans RES Bijlagen digitaal beschikbaar: ja Ter inzage: n.v.t. 2. Titel: 202207 Afwegingskader grootschalige duurzame elektriciteit gemeente Bunschoten Bijlagen digitaal beschikbaar: ja Ter inzage: n.v.t. 3. Titel: 20221103 Brief van college gemeente Bunschoten ‘Reactie onderzoeksgebied windenergie’ Bijlagen digitaal beschikbaar: ja Ter inzage: n.v.t. 4. Titel: 20221020 Bericht van Bureau Regio Amersfoort ‘Regionale consequenties Tussenbalans’ Bijlagen digitaal beschikbaar: ja Ter inzage: n.v.t. Richting De vraag aan de commissie Ruimte is ‘Kunt u zich vinden in de richting van het college?’ Wij geven de voorkeur aan:  Scenario B – Regie blijft bij gemeente Bunschoten om grootschalige windenergie in gemeente Bunschoten verder te onderzoeken.

Inleiding Op 7 september 2022 is de commissie Ruimte via een schriftelijke mededeling geïnformeerd over de Tussenbalans RES van de provincie (bijbehorende documenten, zie https://bunschoten.raadsinformatie.nl/vergadering/919673/Commissie%20Ruimte%2007-09-2022). Op 19 september 2022 hebben een tiental raadsleden van gemeente Bunschoten de regionale raadsinformatiebijeenkomst over de RES bezocht. Tijdens het schrijven van dit commissievoorstel wordt een raadsinformatiebijeenkomst op 22 november georganiseerd om kennis te maken met verschillende stakeholders binnen de energietransitie. Op 27 september 2022 heeft de gemeente een tweede brief van de provincie ontvangen (zie bijlage). Op 20 oktober 2022 heeft Bureau Regio Amersfoort een bericht opgesteld over de regionale consequenties en de reactie per gemeente op de Tussenbalans RES van de provincie (zie bijlage). Op 3 november 2022 heeft het college in reactie een brief naar de provincie gestuurd over de planning van gemeente Bunschoten over het besluit of we de regie over onderzoek naar grootschalige windenergie willen behouden of dat deze regie wordt overgenomen door de provincie (zie bijlage).

Aanleiding De provincie Utrecht wil een concreet bestuurlijk voornemen ontvangen of/ welke potentiële onderzoeksgebieden voor grootschalige windturbines in de Regionale Energie Strategie [RES] 2.0 van regio Amersfoort in trede 4 oftewel de verkenningsfase worden voorgesteld. Als blijkt dat onvoldoende potentiële onderzoeksgebieden voor grootschalige

Commissievoorstel 1173447 - Raad Onderzoeksgebied Windenergie windturbines zijn toegevoegd om 1 TWh voor de gehele provincie in 2030 te behalen, dan zal de provincie overgaan tot het starten van een projectbesluit of inpassingsplanprocedure. Beleidscontext Gemeente Bunschoten heeft op 30 juni 2022 het Afwegingskader Grootschalige Duurzame Elektriciteit vastgesteld (zie bijlage). In RES regio Amersfoort is afgesproken dat elke gemeente een afwegingskader opstelt waarin duidelijk wordt wat als potentiële onderzoeksgebieden voor grootschalige zon- en windprojecten worden gezien, zodat deze kunnen worden meegerekend voor de RES. Elke RES regio moet aan het Rijk doorgeven hoeveel TWh aan grootschalige zon- en windprojecten zij verwachten in 2030 te hebben gerealiseerd. In het afwegingskader van gemeente Bunschoten worden grootschalige windturbines vooralsnog uitgesloten. Verwijzing naar kaders Een potentieel onderzoeksgebied voor grootschalige windenergie in het zuidoosten van gemeente Bunschoten (nummer 63) is omcirkeld op de kaart van de analyse van adviesbureau Bosch & Van Rijn in opdracht van provincie Utrecht (zie afbeelding bij scenario ‘regie naar provincie en zie kaart en rapport op https://storymaps.arcgis.com/stories/6739cf6fca814de89b486df9a623d936 ).

Er worden cirkels op de kaart gepresenteerd, omdat enkele jaren van onderzoek nodig is voordat de haalbaarheid van een windturbine op een concrete locatie duidelijk is. De vraag van de provincie is of de gemeente de regie wil behouden in het onderzoeken van potentiële gebieden voor een grootschalige windturbine en zo ja welke onderzoeksgebieden voor grootschalige winturbines dan voor de RES 2.0 in trede 4 ‘verkenningsfase’ worden opgenomen. Dit zou betekenen benodigde aanpassingen aan het lokale afwegingskader. Als de gemeente daaraan niet wil beginnen, dan neemt de provincie deze taak van onderzoeken over, het bepalen van de randvoorwaarden en de besluiten ook. De uitkomst van jaren onderzoek kan zijn dat een windturbine niet haalbaar blijkt of wel en dan volgt een besluit of de windturbine wordt gerealiseerd. Scenario’s De argumenten vóór en de argumenten tegen zijn gegeven voor scenario A ‘regie naar provincie’ en scenario B ‘regie behouden’. Het gaat hier om de regie over het verder onderzoeken van de potentie voor grootschalige windenergie in gemeente Bunschoten. Vervolgstappen Een verslag wordt gemaakt van wat is besproken in de commissie Ruimte van 30 november 2022. Dit verslag wordt gedeeld met de provincie Utrecht en de andere gemeenten van RES regio Amersfoort.

Wat in de commissie Ruimte wordt besproken neemt het college mee in het bepalen van een voorkeur voor scenario. De volgende stap is het opstellen van een raadsvoorstel waarin het scenario met voorkeur is uitgewerkt. Dit raadsvoorstel volgt in het eerste kwartaal van 2023.

2/6

Commissievoorstel 1173447 - Raad Onderzoeksgebied Windenergie Scenario A Regie gaat naar de provincie Utrecht om grootschalige windenergie in gemeente Bunschoten verder te onderzoeken.

Kaart - Analyse potentiële onderzoeksgebieden windenergie provincie Utrecht (2022, website ) Argumenten voor Blijven bij gemeentelijke boodschap: geen onderzoeksgebieden grootschalige windturbines. Het Afwegingskader grootschalige duurzame elektriciteit die door de gemeenteraad is vastgesteld op 30 juni 2022 sluit grootschalige windturbines in gemeente Bunschoten uit. De bijbehorende motie en amendementen zijn in juli 2022 verwerkt in het afwegingskader. Op basis van een gemeentelijk participatietraject zijn we tot deze wettelijke, landschappelijke en maatschappelijke uitgangspunten gekomen. De weerstand tegen grootschalige windturbines heeft de provincie als ‘de besluitnemer’. Organisaties die tegen de komst van grootschalige windturbines zijn, worden naar waarschijnlijkheid betrokken in participatieprocessen georganiseerd door de provincie. Het uiteindelijke besluit om een windturbine te realiseren verplaatst dan als ‘verantwoordelijke’ naar de provincie. Provincie is sneller en zo meer kans op leveringszekerheid van duurzame energie. Onderzoek door de provincie gaat waarschijnlijk sneller dan onderzoek dat wordt uitgevoerd door de gemeente. De provincie is waarschijnlijk sneller door de grotere capaciteit van ambtenaren met meer middelen. Een snellere realisatie van een windturbine betekent dat duurzame energie wordt geleverd.

Windenergie geeft relatief gezien meer leveringszekerheid van energie én betaalbare energie ten opzichte van aardgas. De combinatie van zonne- plus windenergie zorgt op korte termijn voor een betaalbare stabiele levering van duurzame elektriciteit. We willen zoveel mogelijk voorkomen dat inwoners en bedrijven spanningsproblemen ervaren en worden afgeschakeld van elektriciteit door netbeheerders.

3/6

Commissievoorstel 1173447 - Raad Onderzoeksgebied Windenergie Argumenten tegen Provinciaal onderzoeksgebied nr. 63 voor minimaal 3 grootschalige windturbines nabij Zevenhuizen is onwenselijk Nummer 63 ligt nabij woningen in het zuidoosten van gemeente Bunschoten. De gele resterende ruimtes binnen de cirkel liggen in het zuidoosten tussen de bedrijventerreinen en de woonkern Zevenhuizen. Het Afwegingskader van gemeente Bunschoten gaat uit van 500 meter afstand tussen een windturbine en een woning, vertaalt naar de advieswaarden voor geluid die door de World Health Organization [WHO] zijn aanbevolen. De provincie gebruikt kleinere afstandsnormen van een windturbine tot een woning, als gevolg van het hanteren van een andere geluidsnorm. In de potentiekaart van de provincie is uitgegaan van 300 m afstand tot woningen in het buitengebied en 400 m afstand tot woningen in de bebouwde kom. Dit maakt het potentieel onderzoeksgebied voor windenergie van de provincie groter ten opzichte van het Afwegingskader van gemeente Bunschoten. De provincie is op zoek naar potentiële onderzoeksgebieden voor grootschalige windturbines van minimaal 2 turbines in stedelijk gebied en minimaal 3 turbines in landelijk gebied. Dit geeft nummer 63 als potentieel provinciaal onderzoeksgebied voor minimaal 3 grootschalige windturbines in het zuidoosten van gemeente Bunschoten nabij de woonkern Zevenhuizen.

Momenteel is het Rijk bezig met een onderzoek of er landelijke afstandsnormen voor windturbines komen; dit zal later in de tijd van invloed kunnen zijn op welk gebied verder wordt onderzocht. Geen invloed op voorwaarden van het onderzoek en de realisatie van windturbines Geen regie op het verder onderzoeken van potentiële onderzoeksgebieden windenergie betekent dat de provincie de voorwaarden van het onderzoek bepaalt. Als uit het onderzoek van de provincie volgt dat windenergie in de gemeente Bunschoten haalbaar is, dan volgt een projectbesluit of inpassingsprocedure waarin de provincie de regels voor het gebied in gemeente Bunschoten bepaalt. De gemeente kan dan bijvoorbeeld niet meer de locatie en hoeveelheid van de grootschalige windturbines bepalen. Naar wie de financiële opbrengsten van windenergie gaan bepaalt de provincie Motie 59a van de provinciale staten draagt het college van gedeputeerde staten op om uit te gaan van minimaal 50% lokaal eigendom en daarna te streven naar coöperatief provinciaal eigendom. Het Afwegingskader van gemeente Bunschoten streeft naar minimaal 51% lokaal eigendom voor inwoners en lokale bedrijven in onze gemeente. Als de regie naar de provincie gaat, worden provinciale uitgangspunten gehanteerd naar wie de financiële opbrengsten van windenergie gaan.

Onduidelijk is of de uitgangspunten van het streven naar 51% lokaal eigendom en andere uitgangspunten voor financiële participatie uit het lokale Afwegingskader dan kunnen worden gerealiseerd. Financiën Provinciaal onderzoek naar de potentie van windenergie kost de gemeente minder capaciteit. Er is regionaal (en vanuit het Rijk) budget voor onderzoek naar grootschalige windturbines. De milieuonderzoeken voor de potentiële windturbines worden naar waarschijnlijkheid regionaal of provinciaal uitgevoerd. Inzet van ambtenaren van gemeente Bunschoten kan mogelijk meer aan andere doeleinden binnen de energietransitie worden besteed als de regie bij de provincie ligt.

4/6

Commissievoorstel 1173447 - Raad Onderzoeksgebied Windenergie Scenario B Regie blijft bij gemeente Bunschoten om grootschalige windenergie in gemeente Bunschoten verder te onderzoeken.

Kaart wettelijke uitgangspunten – Afwegingskader grootschalige duurzame elektriciteit gemeente Bunschoten (2022, p.10) Let op: gebiedstabel 3.2 voor grootschalige windturbines geeft naast de wettelijke uitgangspunten, de landschappelijke en maatschappelijke uitgangspunten en vervolgens de conclusie. Argumenten voor Zelf onderzoeksgebied windenergie en voorwaarden bepalen Bij het behouden van de regie houden we de eigen uitgangspunten en eigen voorwaarden aan uit het Afwegingskader grootschalige duurzame elektriciteit. Kijkend naar de eigen kaart met kansen en beperkingen vanuit wettelijke uitgangspunten zou een selectie uit de groene en oranje gebieden opnieuw met de raad als mogelijk onderzoeksgebied voor windenergie kunnen worden besproken. Resultaat zou kunnen zijn een benodigde aanpassing in de gebiedstabel en toevoeging van een potentieel onderzoeksgebied in het Afwegingskader. Het groene driehoekje in het zuidoosten op WHO-norm afstand van de kern Zevenhuizen past een potentieel onderzoeksgebied voor een solitaire grootschalige windturbine, echter is deze in het participatieproces voor het Afwegingskader als onwenselijk geconcludeerd. Dit onderzoeksgebied heeft de provincie op het oog en dan wel voor 3 grootschalige windturbines. In ruil voor dit gebied wil het college een ander onderzoeksgebied voorstellen.

In het oranje driehoekje nabij de A1 in het zuidwestelijke puntje van de gemeente past een potentieel onderzoeksgebied voor naar inschatting 1 of 2 grootschalige windturbines, waarbij het open landschap grotendeels wordt behouden. Hierbij is rekening gehouden met de harde belemmering vanwege leidingen van de Gas-unie dat zwart kleurt op de kaart van de provincie. Het oranje driehoekje vraagt om aanvullende voorwaarden kijkend naar de natuurwaarden, echter voldoet het wel aan de WHOnorm van 500 meter afstand tot woningen. Langs de A1 heeft de gemeente Bunschoten al een onderzoeksgebied voor zonne-energie in het Afwegingskader. Het Rijk heeft de A1 al bestempeld als gebied waarin ze gaan investeren voor verder onderzoek naar grootschalige duurzame energie. Een grootschalige aansluiting op het elektriciteitsnet zou hierin al worden verkend. Het oranje driehoekje in het zuidwesten langs de A1 heeft ook mogelijk koppelkansen qua investeringen en past landschappelijk kijkend naar nummer 55 en 59 als potentieel onderzoeksgebied windenergie van de provincie, die buiten onze gemeenten liggen.

5/6

Commissievoorstel 1173447 - Raad Onderzoeksgebied Windenergie 500 meter WHO-advieswaarden aanhouden in afwachting Rijksonderzoek Onderzoeksgebied nummer 63 van de provincie zien we als onwenselijk, omdat hierbij is uitgegaan van een lagere afstandsnorm tot woningen. Om een onderzoeksgebied voor grootschalige windenergie te bepalen is 500 meter afstand tot woningen het uitgangspunt van ons Afwegingskader. Dit is een vertaling van de advieswaarden van de WHO en zo houden we rekening met de gezondheid van inwoners in de nabije woningen. In 2023 worden nieuwe milieunormen voor windturbines vanuit het Rijk verwacht, met mogelijk landelijke afstandsnormen. Als dat mogelijk aanpassingen in ons Afwegingskader betekent, dan bespreken we opnieuw met de raad wat dit betekent voor de onderzoeksgebieden voor grootschalige windturbines. Mogelijk meer opbrengsten windenergie naar lokale bevolking gemeente Bunschoten In het afwegingskader van gemeente Bunschoten staan de uitgangspunten voor financiële participatie: het streven naar 51% lokaal eigendom, omgevingsfonds, omwonendenregeling en grondvergoedingen. Als de gemeente de regie behoudt, bepaalt de gemeente samen met de initiatiefnemer(s) in principe waar de financiële opbrengsten van de windenergie naartoe gaan.

Mogelijk meer financiële opbrengsten zouden naar de lokale bevolking kunnen gaan als de regie blijft bij de gemeente dan in de situatie dat de regie naar de provincie gaat. Ondersteuning van de provincie wordt aangeboden De provincie noemt in de brief van 29 september 2022 onverminderd ondersteuning te willen aanbieden bij (de uitwerking van) potentiële onderzoeksgebieden voor windenergie. Welke vorm dit precies zal aannemen is niet van tevoren duidelijk te krijgen. Bij de eventuele uitwerking van het scenario ‘regie behouden’, zou ondersteuning gewenst zijn in de vormen: aanbieden van kaartmateriaal om met de raad te komen tot een potentieel onderzoeksgebied grootschalige windenergie, organiseren van participatietrajecten, de aanvraag van subsidies voor bijvoorbeeld het opzetten van een lokale energiecorporatie. Deze eventuele gewenste ondersteuning is gevraagd in de brief van 3 november 2022 aan de gedeputeerde van de provincie Utrecht. Argumenten tegen Aanpassing Afwegingskader voor een onderzoeksgebied windenergie is lastige boodschap Een potentieel onderzoeksgebied voor grootschalige windturbines op kaart zetten is een lastige boodschap kijkend naar de weerstand tegen grootschalige windturbines.

Het gaat hierbij om een potentieel onderzoeksgebied voor naar inschatting 1 of 2 grootschalige windturbines in het zuidwestelijke puntje van gemeente Bunschoten langs de A1 op WHO-norm afstand van woningen. Dit vraagt een aanpassing in het Afwegingskader in de gebiedstabel grootschalige windturbines ‘Infrastructuur (G)’ en opname van het oranje driehoekje als potentieel onderzoeksgebied grootschalige windenergie op kaart en voor trede 4 ‘verkenningsfase’ RES. De exacte locatie, het opwekvermogen en het aantal grootschalige windturbines dat hierin haalbaar is, zou uit verder onderzoek moeten blijken. Laat de provincie verantwoordelijkheid nemen t.b.v. snelheid en leveringszekerheid energie De kans is dat de gemeente Bunschoten de tijd nodig heeft om overeen te komen over een potentieel onderzoeksgebied windenergie en de benodigde acties voor onderzoek daarna. Het realiseren van een windturbine geeft inwoners relatief gezien meer leveringszekerheid van energie. Kostbare tijd kan zo ‘verloren’ gaan. Volgens het Rijk zouden op uiterlijk 1 januari 2025 de vergunningen voor windturbines moeten zijn geleverd. Financiën Onderzoek naar de potentie van windenergie kost capaciteit. Er is regionaal (en vanuit het Rijk) budget voor onderzoek naar grootschalige windturbines.

De milieuonderzoeken voor de potentiële windturbines worden naar waarschijnlijkheid regionaal of provinciaal uitgevoerd. Als de gemeente verder gaat met onderzoeken van de potentie van windenergie, dan zal dat minimaal tijd vragen van de ambtenaren van de gemeente. Meer gemeentelijke middelen zouden kunnen worden ingezet om het proces te versnellen.

6/6