Omzetten grafrechten voor onbepaalde tijd

Commissievoorstel 1220278 - Omzetten bestaande grafrechten naar onbepaalde tijd Aan de commissie: Bestuur en Financiën Datum commissievergadering: 20 februari 2025 Portefeuillehouder: B. Koelewijn Beleidskader: Begraafplaatsen Opmerkingen griffie: Team: Beheer Realisatie Openbare Ruimte Ambtenaar: Kees Tammes Telefoonnummer: 033 - 299 1411 E-mailadres: k.tammes@bunschoten.nl Datum: 8 januari 2025

Aanvullende stukken Geen

Voorstel Voer een opiniërende discussie over de volgende voorgenomen beslispunten van het college: 1. Besluit tot aanpassing van de ‘Verordening begrafenisrechten Bunschoten’ waarmee per 1 januari 2026 de mogelijkheid wordt ingevoerd om een bestaand grafrecht met een afgekochte grafrustperiode voor bepaalde tijd (tussentijds) om te zetten naar een grafrecht voor onbepaalde tijd, waarbij: a. De rechthebbende een schriftelijk verzoek tot omzetting bij de gemeente kenbaar maakt en daarmee bewust afstand doet van de oude grafrechten en de bijbehorende voorwaarden; b. De rechthebbende betaalt het totale actuele tarief voor een grafrecht voor onbepaalde tijd aan de gemeente. c. Daarnaast maakt de rechthebbende aanspraak op een vergoeding van de gemeente voor de ongebruikte hele (kalender-)jaren van het oude grafrecht voor bepaalde tijd die overblijven op het moment van een schriftelijke omzetting. Voor deze vergoeding hanteert de gemeente actuele tarieven, zoals deze gelden in deze verordening; 2. Besluit tot aanpassing van de ‘Verordening op het beheer en gebruik van de gemeentelijke begraafplaatsen Bunschoten’, waarin per 1 januari 2026 de beheerafspraken worden vastgelegd die samenhangen met het omzetten van een graf van bepaalde tijd naar onbepaalde tijd, waarbij: a.

Het graf voor onbepaalde tijd met deze omzetting wordt beschouwd als een nieuwe uitgifte van een graf met de rechten en plichten, zoals die gelden volgens de regels van deze Verordening; b. Daarbij is het van belang dat de rechthebbende met het omzetten ermee instemt dat bij het vestigen van een grafrecht voor onbepaalde tijd, elke 20 jaar een terugkerend administratief contactmoment plaatsvindt tussen de gemeente en de rechthebbende op initiatief van de gemeente, waarin wordt vastgesteld of er nog behoefte bestaat aan instandhouding van het betreffende graf. Bestaat die behoefte niet langer of kan die behoefte niet langer worden vastgesteld, dan vervalt het grafrecht (alsnog) en kan de gemeente over het graf beschikken. 3. Besluit, ter aanvulling op beslispunt 2, tot het invoeren van afwijkende voorwaarden voor een grafrecht voor onbepaalde tijd. Zodoende kiest de rechthebbende met een grafrecht voor onbepaalde tijd bewust voor afwijkende voorwaarden ten opzichte van de voorwaarden voor een grafrecht voor bepaalde tijd. De voorwaarden voor een grafrecht voor onbepaalde tijd houden dan in dat er geen ruimen, schudden en herbegrafenissen meer toegestaan zijn om zodoende de grafrust voor onbepaalde tijd maximaal te borgen.

Commissievoorstel 1220278 - Omzetten bestaande grafrechten naar onbepaalde tijd Aanleiding In het voorjaar van 2023 en van 2024 heeft het college voorstellen aangeboden aan de commissie Bestuur & Financiën met het verzoek hier positief over te adviseren. De commissie heeft zich unaniem uitgesproken dat zij voorstander is van het mogelijk maken om een bestaand grafrecht voor bepaalde tijd om te zetten naar een grafrecht voor onbepaalde tijd. In het voorstel van 2024 werd het omzetten mogelijk gemaakt mits rechthebbenden eerst de oude grafrechten voor bepaalde tijd beëindigen en vervolgens een nieuw grafrecht kopen voor onbepaalde tijd. Dit omzetten zou dan op het natuurlijke moment van beëindiging van het grafrecht plaats kunnen vinden en ook op een zelfgekozen moment. In het voorstel zouden de nabestaanden voor beide opties het volledige tarief voor een nieuw grafrecht voor onbepaalde tijd betalen. Dit, zonder een eventuele vergoeding van de hele (kalender-)jaren dat zij nog tegoed zouden hebben op het oude grafrecht voor bepaalde tijd. De commissie was kritisch over het voorstel met betrekking tot het uitgangspunt van geen vergoeding. Dit punt vroeg daarom om meer uitwerking, waarbij een wijze van vergoeding wel mogelijk wordt gemaakt. Deze uitwerking is in 2024 verder opgepakt samen met de VNG. Dit om te kijken hoe een verrekening wel kan worden vormgegeven.

Vandaar nu dit nieuwe voorstel om te komen tot definitieve besluitvorming over de aangepaste Verordeningen. Argumenten 1.

Vanwege de fiscale rechtsregels kunnen nieuwe tarieven alleen worden ingevoerd, voorafgaand aan het begin van het volgende kalenderjaar.

Dit impliceert dat een nieuw tarief voor het omzettingsrecht pas rechtsgeldig kan worden ingevoerd per 1 januari van het aankomende nieuwe jaar. 1a.

Een schriftelijk verzoek is vereist om een bestaand grafrecht voor bepaalde tijd te beëindigen en een nieuw grafrecht voor onbepaalde tijd aan te gaan.

Een grafrecht voor bepaalde tijd kan gedurende de looptijd omgezet worden naar een grafrecht voor onbepaalde tijd. Dit is op verzoek van de rechthebbende en op elk willekeurig moment mogelijk. Procedureel doet de rechthebbende schriftelijk afstand van de bestaande grafrechten en direct daarna wordt een nieuw grafrecht, voor onbepaalde tijd, gevestigd. 1b en 1c. De voorgestelde wijze van betalen en aanspraak op vergoeding is juridisch houdbaar. De VNG adviseert de gemeente om de aanspraak op vergoeding te doen op basis van het actuele tarief voor een grafrecht voor onbepaalde tijd en vervolgens te kijken naar het aantal hele (kalender-) jaren dat men nog niet gebruikt heeft van de oude grafrechten voor bepaalde tijd. Het is belangrijk om bij een aanspraak op vergoeding niet meer terug te kijken in de tijd, maar alleen nog vooruit te kijken. Een voorbeeld: Stel, een rechthebbende heeft een grafrecht voor bepaalde tijd van 30 jaar gekocht en men heeft op het moment van omzetten naar een grafrecht voor onbepaalde tijd nog 10 hele grafrecht-jaren te gaan van de oude grafrechten. Dan is de rekensom in 2024 als volgt: o Te betalen aan de gemeente = Actueel tarief Onbepaalde Tijd (= 100 jaar) = € 13.893; o Aanspraak op vergoeding van de gemeente = 10 jaar x 1/100e deel van actueel tarief OT = € 1.389;

2.

De Verordening op het beheer en gebruik van de gemeentelijke begraafplaatsen treedt gelijktijdig in werking als de Verordening begrafenisrechten Bunschoten.

Hiermee wordt voorkomen dat er een juridisch onzuivere situatie ontstaat. Van belang is dat de Begraafrechten Verordening en de Beheerverordening Begraafplaatsen qua gewijzigde uitgangspunten en begrippen juridisch op elkaar aansluiten en met dezelfde ingangsdatum in werking treden. De eerstvolgende ingangsdatum op het moment van dit schrijven is 1 januari 2026.

2/4

Commissievoorstel 1220278 - Omzetten bestaande grafrechten naar onbepaalde tijd 2a.

Door de VNG wordt nadrukkelijk geadviseerd om de verordening zodanig te redigeren dat bij het (tussentijds) omzetten van een graf voor bepaalde tijd naar een graf voor onbepaalde tijd er sprake is van een nieuwe uitgifte.

Voor het beheer van de begraafplaatsen is dit een belangrijke duiding. Voorkomen moet worden dat de gemeente alsnog met claims op oude beheerrechten te maken krijgt, die een ongewenste vermenging geven van oude regels en de huidige actuele regels voor het beheer van de gemeentelijke begraafplaatsen. Ook moet voorkomen worden dat men dit vermengt in fiscaal juridische procedures bij de belastingrechter. 2b.

Blijvende belangstelling van de rechthebbende is belangrijk voor de instandhouding van het graf.

Voor de gemeente is het essentieel dat zij verzekerd is van de belangstelling van de rechthebbende in de vorm van het contact (zoals het actueel houden van het adres in de begraafplaatsadministratie), de instandhoudingsverplichting en de betaling. In het geval van het grafrecht voor onbepaalde tijd is die commitment kwetsbaar en is de kans groot dat dit op enig moment verwaterd. Dan is er de onwenselijke situatie dat de nabestaanden geen belangstelling meer voor het graf hebben, terwijl de gemeente wel de zorg op zich heeft om te voorzien in het beheer en de gemeente blijvend moet voorzien in voldoende begraafcapaciteit. In onze huidige Verordening Begrafenisrechten Bunschoten is deze commitment voor grafrechten voor bepaalde tijd van 30 en 60 jaar veiliggesteld doordat rechthebbenden de mogelijkheid hebben om te verlengen met 10 of 20 jaar. Hiermee wordt het contact op regelmatige basis aangehaald. Het is van belang dat ook bij een grafrecht voor onbepaalde tijd er op regelmatige basis contact is met de rechthebbende en de belangstelling blijvend wordt geverifieerd. Door elke 20 jaar een administratief contactmoment te hebben met de rechthebbende, op initiatief van de gemeente, zal vergelijkbaar met de brief bij een eindigend grafrecht voor bepaalde tijd, een brief met antwoordformulier worden verstuurd.

Laat de rechthebbende na om te reageren, bijvoorbeeld omdat geen adreswijziging is doorgegeven of omdat geen opvolgende rechthebbende aangewezen is en de gemeente niet daarover is geïnformeerd, dan is dat voor de gemeente een juridische grond om stappen te zetten om het grafrecht voor onbepaalde tijd eventueel vervallen te verklaren. Dit is overigens dezelfde werkwijze in de gevallen van grafrecht voor bepaalde tijd. Deze (beheer-)bepalingen worden nader uitgewerkt in de nieuwe Verordening op het beheer en gebruik van de gemeentelijke begraafplaatsen Bunschoten. 3.

Met afwijkende voorwaarden voor een grafrecht voor onbepaalde tijd biedt de gemeente een nieuw onderscheidend product aan.

Het aanbieden van graven voor onbepaalde tijd komt voort vanuit de wens van enige raadsleden om “tot het einde der tijden bij de wederkomst van Jezus en het moment dat alle doden zullen opstaan’ een graf voor onbepaalde tijd aan te bieden. Door andere voorwaarden te hanteren voor alleen de graven voor onbepaalde tijd kunnen overledenen in het graf voor onbepaalde tijd heel en compleet blijven liggen. Om dit te bewerkstelligen wordt voorgesteld om de Verordening op het beheer en gebruik van de gemeentelijke begraafplaatsen Bunschoten op dit punt indien mogelijk zo aan te passen dat het ruimen, schudden en herbegraven niet tot de mogelijkheden behoort wanneer gekozen wordt voor een grafrecht voor onbepaalde tijd. Zodoende ontstaat een duidelijk verschil tussen een grafrecht voor onbepaalde tijd en een grafrecht voor bepaalde tijd. Wil de rechthebbende de graflagen in een graf voor meer dan drie begrafenissen kunnen gebruiken, dan is een grafrecht voor bepaalde tijd inclusief de mogelijkheden om te verlengen een prima oplossing om ook een langere grafrust te kunnen realiseren.

3/4

Commissievoorstel 1220278 - Omzetten bestaande grafrechten naar onbepaalde tijd Kanttekening 1 en 2. Het invoeren van de mogelijkheid tot het omzetten van een bestaand grafrecht voor bepaalde tijd naar onbepaalde tijd gaat in tegen de eerdere adviezen van juni 2023 en 2024. De eerdere adviezen die behandeld zijn in de commissie Bestuur & Financiën van juni 2023 en 2024, genieten nog altijd de voorkeur. Het huidige beleid heeft zijn waarde bewezen en biedt rechthebbenden een goede basis aan om graven langdurig en met aandacht van rechthebbenden in stand te houden. 3.

In graven voor onbepaalde tijd kunnen maximaal drie overledenen begraven worden.

Met deze afwijkende voorwaarden voor graven voor onbepaalde tijd, en omdat begraven in onze gemeente maar tot maximaal drie lagen diep mogelijk is, is een graf voor onbepaalde tijd na drie begrafenissen compleet gevuld. Dat betekent dat een rechthebbende niet meer kan kiezen om een graf voor onbepaalde tijd te ruimen of de resten te schudden en te herbegraven in de onderste laag. Het vrijmaken van graflagen voor extra begrafenissen in hetzelfde graf is bij een grafrecht voor onbepaalde tijd met deze afwijkende voorwaarden dus niet meer mogelijk. Men kan dan een nieuw graf aankopen. 1, 2 en 3. De financiële gevolgen op de kostendekkendheid van de begraafplaatsen is op dit moment niet te overzien. Er wordt een nadelig effect op de kostendekkendheid van de begraafplaatsen verwacht, omdat na 100 jaar de betalingen van graven voor onbepaalde tijd inclusief het onderhoud stoppen en geen vervolg krijgen met de uitgifte van een nieuw graf op die plek. De kosten voor het beheer en onderhoud van de begraafplaatsen gaan immers onverminderd door. De consequenties zijn op dit moment niet goed te overzien. Ook omdat de gemeente nog geen uitgifte van graven voor onbepaalde tijd heeft hoeven doen in de laatste paar jaren dat dit mogelijk geworden is in onze gemeente (sinds de Coronaperiode).

Daarom is het raadzaam om een evaluatie te doen na het volledig eerste jaar na de inwerkingtreding van de nieuwe verordeningen om de financiële effecten goed te kunnen beoordelen.

Vervolgstappen ü o o o

20 februari 2025: Apr t/m Aug 2025: 25 sept. 2025: 1 januari 2026:

o

2027:

Raadscommissie Bestuur & Financiën; Aanpassen Verordeningen; Definitieve vaststelling Verordeningen door raad; Inwerkingtreding nieuwe Verordening Begrafenisrechten Bunschoten 2026 en nieuwe Verordening op het beheer en gebruik van de gemeentelijke begraafplaatsen Bunschoten 2026. Evaluatie financiële consequenties kostendekkendheid.

4/4