Notitie grafrechten

Commissievoorstel 1178328 - Opiniërende Commissie: Notitie grafrechten Aan de commissie: Bestuur en Financiën Datum commissievergadering: 8 juni 2023 Portefeuillehouder: M. Van de Groep Beleidskader: Begraafplaatsen Opmerkingen griffie: Team: Beheer Realisatie Openbare Ruimte Ambtenaar: Kees Tammes Telefoonnummer: 033 - 299 1411 E-mailadres: k.tammes@bunschoten.nl Datum: 8 mei 2023 Aanvullende stukken 1. Titel: Notitie grafrechten Bijlagen digitaal beschikbaar: ja Ter inzage: 2. Titel: Col4 Bijlagen digitaal beschikbaar: ja Ter inzage: Voorstel Het college vraagt de commissie Bestuur en Financiën positief te adviseren over het volgende voorgenomen beslispunten: 1. De begraaftarieven voor het jaar 2024 beperkt te actualiseren, waarbij het tarief voor het verlenen van het uitsluitend recht op een particulier graf voor een periode van 30 jaar en 60 jaar ook conform de bedoeling van het amendement van 10 februari 2022 wordt gecorrigeerd en wordt het verschil (de scheefgroei) tussen de verschillende grafrecht-perioden weggenomen. 2. Geen kostenbesparingen uit te werken; 3. De mogelijkheid voor bestaande graven om een recht voor onbepaalde tijd af te sluiten niet in te voeren; 4.

De uitgifte van nieuwe graven voor onbepaalde tijd alleen in een speciaal aan te wijzen aaneengesloten grafveld mogelijk te maken; Aanleiding In 2019 is door het college de wens uitgesproken om te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om een langere graftermijn te creëren. In juni 2021 is het onderzoek opgeleverd en is een raadsvoorstel ‘1165976 - Afronden onderzoek Wens langere grafrust’ opgesteld. Op 10 februari 2022 is het raadsvoorstel besproken en heeft de gemeenteraad een amendement en een motie aangenomen met betrekking tot de gemeentelijke begraafplaatsen met in het bijzonder de uitgifte van grafrechten voor onbepaalde tijd. Op basis van het amendement en de motie zijn de volgende nieuwe onderzoeksvragen geformuleerd: 1. Hoe kan de gemeente groeien naar kostendekkende tarieven? 2. Zijn kostenbesparingen mogelijk? 3. Hoe maakt de gemeente het mogelijk dat bestaande graven een recht voor onbepaalde tijd kunnen afsluiten? 4. Is het mogelijk om graven voor onbepaalde tijd niet in een apart deel uit te geven? De ‘Notitie grafrechten’ van april 2023, ter onderbouwing van de beantwoording van deze vragen, is te vinden in de bijlage. Deze notitie is een aanvulling op het eerder uitgebracht onderzoeksrapport ‘Advisering begraafplaatsen’ van juni 2021.

Commissievoorstel 1178328 - Opiniërende Commissie: Notitie grafrechten Argumenten 1.1 De oversterfte als gevolg van de Coronapandemie houdt tot op heden aan en dat geeft een vertekend beeld in de cijfers van inkomsten en uitgaven van de begraafplaatsen. Uit het onderzoek blijkt dat de Coronapandemie van de afgelopen jaren en de daaruit voortkomende oversterfte ertoe leidt dat de cijfers waarmee de tarieven worden bepaald een vertekend beeld geven. Het beeld is nu dat de tarieven kostendekkend zijn. De oversterfte maakt dat de inkomsten zijn toegenomen. In 2023 is de Coronapandemie achter de rug en is te verwachten dat de nu nog aanhoudende oversterfte ook zal gaan afnemen. Door deze cijfers te monitoren kan de gemeente zien of het sterftecijfer daalt en passend is bij de bevolkingsaantallen van onze gemeente. Op dat moment kan worden bepaald of onze tarieven nog kostendekkend zijn. De verwachting is dat de daling van de sterftecijfers in 2023 zichtbaar wordt, zodat in 2024 met de juiste cijfers kan worden gerekend. Tot dat moment volstaan de tarieven van 2023 waarmee het kostendekkend is. 1.2 Een beperkte actualisatie van de tarieven is nodig om volledig uitwerking te geven aan het amendement van februari 2022. Het amendement van 10 februari 2022 is deels doorgevoerd in de tarieven van 2023.

Het tarief voor het verlenen van het uitsluitend recht op een particulier graf voor een periode van onbepaalde tijd is conform het amendement verwerkt. De tarieven van 30 jaar en 60 jaar konden nog niet worden gecorrigeerd volgens het amendement. In de tarieven van 2023 is het verschil tussen 30 jaar en 60 jaar nog steeds als voorgaande jaren aangehouden, waarbij het tarief van 60 jaar anderhalf maal (x 1,5) het tarief van 30 jaar is. Volgens het amendement dient dit aangepast te worden naar een tarief van 60 jaar dat tweemaal (x 2) het tarief van 30 jaar is. Deze aanpassing kon de gemeente omwille van regelgeving niet conform het amendement doorvoeren in de tarieven van het jaar 2023. Regelgeving schrijft voor dat een tussentijdse stijging van de tarieven in één jaar niet mag worden doorgevoerd. Daarnaast was het onderzoek naar langere grafrust van de motie van februari 2022 nog niet afgerond en is daarom alleen het tarief voor onbepaalde tijd verwerkt in de tarieven van 2023. Wel kan de gemeente dit in het opvolgende jaar aanpassen. Van die gelegenheid maakt de gemeente nu gebruik waarmee het amendement alsnog tot uitvoer wordt gebracht.

Omdat een tariefwijziging met behoud van het huidige tarief van 30 jaar zorgt voor een grote stijging in het tarief van 60 jaar, wordt voorgesteld om volgens het amendement het tarief van 30 jaar in tarief te verlagen, waardoor de stijging van het tarief van 60 jaar minder groot is. 1.3 Het tarief voor een grafrecht voor onbepaalde tijd laat, ook in het amendement, een scheefgroei zien. Dat wordt gecorrigeerd met het voorstel voor de nieuwe tarieven. De scheefgroei van het tarief voor een grafrecht voor onbepaalde tijd is niet in lijn met het tarief van 30 en 60 jaar. Met de voorgestelde correctie van het amendement wordt het tarief van 60 jaar tweemaal (x 2) het tarief van 30 jaar. Het tarief voor onbepaalde tijd is een tarief dat gelijk staat aan een tarief van 100 jaar, daarom dient dit tarief met een factor van drie en één derde (x 3,333) te worden vermenigvuldigd. Ook dit wordt met dit voorstel voor het tarief voor 2024 gecorrigeerd.

2.1 De mogelijkheden en het financieel effect van kostenbesparingen zijn beperkt. De huidige financieel-gezonde situatie maakt dat de urgentie op dit moment laag is om kostenbesparingen door te voeren, zoals bijvoorbeeld door het kwaliteitsniveau van de begraafplaatsen te verlagen van niveau A naar B. Daarnaast levert het verlagen van het kwaliteitsniveau in financieel opzicht onvoldoende op. Zo liggen de delen die minder intensief beheerd kunnen worden al buiten de begraafplaats begroting, zoals bijvoorbeeld de “Vallei” op begraafplaats De Akker die momenteel al onderhouden wordt vanuit de begroting voor openbaar groen. 3.1 Het is ongewenst dat graven van bepaalde tijd en graven van onbepaalde tijd door elkaar verspreidt liggen. Dit is ongewenst, omdat daarmee het ruimen van graven wordt bemoeilijkt en daarmee het opnieuw uitgeven van vrijkomende graven, het herinrichten en het uitvoeren van groot onderhoud van bijvoorbeeld de aanleg van drainage op de begraafplaats wordt belemmerd. De beschikbaarheid van graven komt daardoor onder druk te staan.

2/3

Commissievoorstel 1178328 - Opiniërende Commissie: Notitie grafrechten 3.2 Binnen wettelijke en bestaande lokale regelgeving is het goed mogelijk om een grafrecht telkens te verlengen voor bepaalde tijd. Met het telkens verlengen van een grafrecht voor bepaalde tijd is het ook mogelijk een langere grafrust te realiseren. Dit heeft wederzijdse voordelen. De gemeente beschikt dan altijd over de actuele contactgegevens van de rechthebbenden. En de rechthebbende kan telkens in overweging nemen of er nog wel belangstelling voor instandhouding van het graf is. Hierin kunnen zij een bewuste keuze maken. 3.3. De mogelijkheid wordt geboden om een grafrecht voor bepaalde tijd om te zetten naar een grafrecht voor onbepaalde tijd. Wanneer de rechthebbende een grafrecht voor onbepaalde tijd wenst, dan is dat te realiseren door het bestaande grafrecht op te heffen (met verrekening van reeds bestaande leges) en daarna het stoffelijk overschot op te graven en her te begraven, onder uitgifte van een nieuw grafrecht voor onbepaalde tijd. 4.1 In het raadsvoorstel van februari 2022 is opgenomen dat graven met een grafrecht voor onbepaalde tijd geclusterd uitgegeven worden op een separaat deel van de begraafplaats. Graven voor onbepaalde tijd maken geen (of zeer beperkt) onderdeel uit van de reguliere begraafplaats-cyclus van uitgifte en ruimen.

Deze graven hebben daarmee een meer aparte status en krijgen na verloop van tijd een andere uitstraling. Daarnaast speelt dat hoe langer een graf blijft bestaan, hoe groter de kans op achterstallig onderhoud van de grafbedekking ontstaat. Dit komt enerzijds door een afnemende belangstelling van de rechthebbenden/nabestaanden en anderzijds door natuurlijk verval (erosie) van de grafbedekking. Deze graven kunnen daarom na verloop van tijd, wanneer de grafbedekking is verdwenen, opgaan in de omgeving. En wanneer graven voor onbepaalde tijd wel tussen de graven met bepaalde tijd komen te liggen, dan kan dat tot knelpunten leiden in verband met graafwerkzaamheden, mogelijk toekomstige kleine aanpassingen aan een grafveld en het waarborgen van een verzorgde uitstraling. Op dit moment is het op begraafplaats De Akker en voor een klein deel ook op begraafplaats Memento Mori mogelijk om een graf met een grafrecht voor onbepaalde tijd af te nemen. Kanttekening 1.1 Zodra de sterftecijfers weer normaliseren kan blijken dat we niet meer kostendekkend zijn. Onze tarieven zijn lager dan in andere gemeenten. Dat zou het argument kunnen zijn om nu toch (stapsgewijs) te groeien naar hogere tarieven.

Maar gelet op de huidige positieve kostendekking als gevolg van de oversterfte en de toegenomen inkomsten tijdens de periode van de Coronapandemie is het op de korte termijn niet nodig om de tarieven extra te moeten verhogen. Door de kostendekkingscijfers en de hoeveelheid sterfgevallen goed te monitoren kunnen we zien of het nodig is om in te grijpen in onze tarieven. Die urgentie is momenteel laag.

3/3