Nascheiding en Grof Huishoudelijk Afval evaluatie en vervolg

Raadsvoorstel Nummer 1181328 - Nascheiding en Grof Huishoudelijk Afval evaluatie en vervolg Aan de commissie: Ruimte Portefeuillehouder: W. de Jong Beleidskader: Afval Opmerkingen griffie: Team: Omgevingsontwikkeling Ambtenaar: Rieneke Gerkema/Judith Stijger Telefoonnummer: 033 - 299 1457 E-mailadres: j.stijger@bunschoten.nl Datum raadsvergadering: 14 december 2023 Aanvullende stukken 1. Titel: Uitwerking aanbevelingen rapporten Bijlagen digitaal beschikbaar: X Ter inzage: n.v.t. 2. Titel: Grondstoffenmonitor Bunschoten 2022 Bijlagen digitaal beschikbaar: X Ter inzage: n.v.t. 3. Titel: DVO rapportage Q1 en Q2 2023 Bijlagen digitaal beschikbaar: X Ter inzage: n.v.t. 4. Titel: Overzicht GFT-voorzieningen hoogbouw Bijlagen digitaal beschikbaar: X Ter inzage: n.v.t. Voorstel 1

2

Optimaliseer het systeem van nascheiding op het gebied van duurzaamheid en financiën. - zet blijvend in op communicatie; - zet in op uitbreiding van GFT-voorzieningen bij hoogbouw; - onderzoek mogelijkheden tot toezicht en handhaving bij ongewenst scheidingsgedrag. Optimaliseer de werking van het huidige aanbiedstation. - zet de aanpak op het tegengaan van bedrijfsafval door; - onderzoek de mogelijkheid van een knipkaart op basis van aantal bezoeken; - onderzoek de mogelijkheid van sluiting op maandag in plaats van op dinsdag.

Inleiding In 2022 is onze gemeente overgegaan van een systeem van bronscheiding op een systeem van nascheiding van huishoudelijk afval. In december 2022 heeft uw raad de “Evaluatie (met verbeteropties) nascheiding” en het rapport “Reductiemogelijkheden Grof Huishoudelijk Afval (met verbeteropties)” behandeld. In de bijlage ‘Uitwerking aanbevelingen rapporten’ staat beschreven welke acties naar aanleiding van de rapporten zijn uitgevoerd. Resultaten Grondstoffenmonitor ROVA stelt jaarlijks een Grondstoffenmonitor (zie bijlage) op, die een overzicht geeft van de prestaties van de gemeente Bunschoten wat betreft de afvalinzameling. De resultaten over 2022 laten een toename van de hoeveelheid restafval zien (183 kg t.o.v. 36 kg in 2021) en een afname van het scheidingspercentage (39 procent t.o.v. 77 procent in 2021). Uit de sorteeranalyse blijkt dat in 2022 de toename van grondstoffen in het restafval sterk is toegenomen. Zo wordt er meer GFT, glas, textiel en papier in het restafval aangetroffen. Ook het aandeel luiers en GHA is toegenomen. Alleen voor PMD geldt dat dit uit het restafval+ wordt nagescheiden. Voor de andere stromen is dit niet het geval, zij worden dus met het restafval verbrand. Dit betekent een verslechtering van de milieuprestaties. Wat betreft tevredenheid scoort Bunschoten goed; ook het aantal klachten is laag.

Resultaten inzet voorlopers Om de kwaliteit van het GFT te verbeteren zijn in het afgelopen jaar controles uitgevoerd door ‘voorlopers’, medewerkers van ROVA die de inhoud van de GFT-minicontainer controleren. Wanneer

er veel vervuiling (restafval, plastic, etc.) wordt aangetroffen krijgt de container een waarschuwingskaart. Bewoners moeten het afval eruit halen en kunnen de minicontainer bij een volgende ronde weer aan de weg zetten. Ook zijn er sorteeranalyses uitgevoerd om een beter beeld te krijgen van het type vervuiling. Uit de controles blijkt dat de GFT-kwaliteit licht is verbeterd voor de wijken waar de voorloperrondes plaatsvonden. De groep ‘sterk vervuild’ blijft echter op een stabiel percentage van rond de 7-7,5 procent. De analyses laten zien dat er vooral veel zakken restafval worden aangetroffen. Argumenten 1.1 Grootste verbeterslag systeem van nascheiding te vinden in gedragsaanpassing inwoners Slecht scheidingsgedrag is de belangrijkste oorzaak van onze (relatief) lage scores wat betreft kilogrammen restafval en het scheidingspercentage. Uit de Grondstoffenmonitor 2022 en de DVO rapportages van Q1 en Q2 2023 (zie bijlagen) blijkt dat het GFT vervuilder is (meer afkeur) en de opbrengsten van diverse grondstoffen lager uitvallen. We zien in het type en de hoeveelheid inzamelmiddelen geen belemmeringen voor inwoners om niet goed te kunnen scheiden. ROVA ontvangt zelden een verzoek om een tweede minicontainer restafval+, het gaat om 21 adressen. Zo lijkt vervuiling van grondstoffen als GFT met restafval+ niet toe te schrijven aan ruimtegebrek in de restafval+ minicontainer.

Bewustwording door structurele communicatie zorgt voor gedragsaanpassing. Belangrijke doelen blijven hierbij: het voorkomen van vervuiling van het GFT en het voorkomen van bijmenging van GFT en andere grondstoffen (o.a. oud papier, glas en textiel) bij het restafval+. Zo denken wij aan een communicatie-actie waarbij we 250 gesloten gootsteenbakjes weggeven aan huishoudens, om zo thuis het GFT thuis beter te kunnen scheiden van het restafval. Daarnaast lijkt ook toezicht en handhaving positief resultaat te hebben. Dit blijkt uit het teruglopen van de vervuiling van het GFT na de voorloperrondes met controleurs van ROVA. Wij zullen daarom ook in 2024 een of meerdere voorloperrondes laten uitvoeren. Om de groep ‘sterk vervuild’ aan te pakken wordt ook gekeken naar de mogelijkheid van beboeten. 2.1 Goede werking aanbiedstation draagt bij aan kostenreductie en duurzaamheid In het algemeen kan gesteld worden dat het beperken van toegang (weren bedrijfsafval en afval uit omliggende gemeenten) en een juiste scheiding van grondstoffen positief resultaat geven op de aspecten duurzaamheid en kostenreductie. Met de beperkte ruimte en manuren zijn de mogelijkheden om te optimaliseren op het aanbiedstation echter zeer beperkt.

Wanneer het aanbiedstation op maandag gesloten is, geeft dit direct een belemmering voor het aanbieden van bedrijfsafval, omdat maandag de dag is waarop de ambulante handel niet naar de markt gaat. Maandag sluiten geeft daarbij voor onze werknemers twee aaneensluitende vrije dagen. Een weegbrug maakt een eerlijke kostentoerekening mogelijk. Men betaalt naar het gewicht van het ingebrachte afval (grondstoffen wel gratis). Op ons aanbiedstation is dit vanwege de beperkte ruimte echter niet mogelijk. Omdat in onze gemeente veel huishoudelijk afval ook met een bedrijfswagen wordt gebracht, lijkt het ons niet verstandig bedrijfswagens uit te sluiten. Een mogelijkheid is om de stortpas op een andere manier te gaan gebruiken. In plaats van twaalf knippen voor een afvalstroom (en theoretisch twaalf bezoeken) komt er per 2025 een knipkaart per bezoek, met vier knippen. Voor de gemiddelde inwoners is dit meer dan genoeg. De verwachting is dat door het beperkte aantal bezoekmogelijkheden bedrijven worden beperkt. Een bezoekerspas in plaats van een stortpas kan ook een stap zijn naar een slagboom met paslezer op een later moment. Deze aanpassing zijn relatief eenvoudig in te voeren. Kanttekening Handhaving op onjuist scheidinggedrag moeilijk Op dit moment delen de voorlopers van ROVA waarschuwingen uit als de container te vervuild is. Dit vormt echter geen basis voor een boete.

Daarvoor moet de constatering door een boa worden gedaan. Om te kunnen beboeten is op heterdaad betrappen of het vinden van bijv. een adres in de

afvalzak nodig. Dit is echter wel tijdsintensief en de kans op betrappen is klein. We bekijken daarom de mogelijkheid een bestuurlijke brief te sturen naar de overtreders uit de “voorloperronde”; voor een boete moet de boa dan wel een (tweede) constatering doen. Optimalisatie geen wondermiddel Het systeem van nascheiding is destijds ingevoerd om het serviceniveau te verbeteren. We kunnen concluderen dat dit is gelukt. Echter de aspecten “betaalbaarheid” en “duurzaamheid” blijven zorgen baren. Ondanks dat de mogelijkheden nu al aanwezig zijn en voortdurende communicatie plaatsvindt, vindt onvoldoende afvalscheiding plaats. Met deze optimalisatie verwachten we verbetering op punten; echter geen grote trendbreuk.

Financiën Op basis van de DVO rapportages van het eerste en tweede kwartaal 2023 is op dit moment nog niet in te schatten hoe de kosten in 2023 gaan uitvallen. De financiële uitwerking over geheel 2023 wordt opgenomen in de programmarekening 2023. De tonnages waar rekening mee is gehouden in de programmabegroting 2024 zijn op basis van de werkelijkheid 2022 ingeschat. Voor 2024 en verder zal op basis van de uitkomsten bij de jaarrekening 2023 bekeken moeten worden wat de effecten zijn, waarna dit meegenomen kan worden in de tweede tussentijdse bestuursrapportage en kadernota 2025. Uitvoering Zie onder argumenten. Uitvoering grotendeels door ROVA. Communicatie Zie onder argumenten.

De raad van de gemeente Bunschoten, Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 7 november 2023, nummer 1181636; Gelet op de Gemeentewet: Besluit 1. Het systeem van nascheiding op het gebied van duurzaamheid en financiën te optimaliseren door: - blijvend in te zetten op communicatie; - blijvend in te zetten op uitbreiding van GFT-voorzieningen bij hoogbouw; - onderzoek te doen naar mogelijkheden tot toezicht en handhaving bij ongewenst scheidingsgedrag. 2. De werking van het huidige aanbiedstation te optimaliseren door: - de aanpak op het tegengaan van bedrijfsafval door te zetten; - de mogelijkheid van een knipkaart op basis van aantal bezoeken te onderzoeken; - de mogelijkheid van sluiting op maandag in plaats van op dinsdag te onderzoeken. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Bunschoten van 14 december 2023, Griffier Drs. E. Hoogstraten Voorzitter M. van de Groep