LIA Lokale Inclusie Agenda 2024-2027 (1255692).pdf

Lokale Inclusie Agenda Bunschoten 2024-2027

1

Inhoud 1.

Inleiding ............................................................................................................................. 3

2.

Aanpak ............................................................................................................................... 4

3.

Portefeuilleverdeling .......................................................................................................... 5

4.

Burgerparticipatie ............................................................................................................... 7

5.

Toegankelijkheid ................................................................................................................ 8 5.1 Fysieke toegankelijkheid .................................................................................................. 9 5.2 Digitale toegankelijkheid ................................................................................................ 10 5.3 Sociale toegankelijkheid ................................................................................................ 11

6.

Anti-discriminatievoorziening ........................................................................................... 13

7.

LHBTIQ+ .......................................................................................................................... 14

8.

Financiën ......................................................................................................................... 15

9.

Borging en monitoring...................................................................................................... 16

10. Bronnenoverzicht ............................................................................................................. 17 Bijlage 1: Participatietraject burgerpanel ................................................................................. 18

2

1. Inleiding De gemeente Bunschoten staat voor een samenleving waarin iedereen kan meedoen. Het nieuwe beleidskader sociaal domein 2024-2027 staat ook in het teken van deze visie:

In Bunschoten werken we samen aan een gezonde en inclusieve samenleving, waarin iedereen meedoet en gelijke kansen heeft om zich te ontwikkelen. In de praktijk is het soms nog best ingewikkeld hieraan vorm te geven. Bijvoorbeeld als mensen een beperking hebben, of problemen met horen of zien. Anderen zijn slecht ter been of zitten in een rolstoel. Voor hen zijn niet alle voorzieningen goed toegankelijk. Ook zijn er inwoners die moeite hebben met lezen en schrijven. Hoe zorgen we dat zij geïnformeerd worden? Sommige inwoners voelen zich minder thuis in Bunschoten, vanwege hun huidskleur of achtergrond. We willen werken aan een meer inclusieve samenleving in Bunschoten waarin iedereen zich geaccepteerd voelt en er mag zijn. In 2016 is in Nederland het VN-verdrag Handicap in werking getreden. Dit verdrag gaat over alledaagse thema’s als zorg, wonen, werken en vervoer. Gemeenten hebben van het rijk de opdracht gekregen om uitvoering te geven aan het VN-verdrag. De gemeente Bunschoten heeft dit verdrag aangegrepen om een lokale inclusie agenda op te stellen, de raad onderschrijft deze ambitie doordat zij in het voorjaar van 2023 een motie hebben aangenomen om de Lokale Inclusie Agenda ook in Bunschoten te implementeren.

Daarin hebben we niet alleen aandacht voor mensen met een handicap, maar ook voor laaggeletterden, inwoners met een LHBTIQ+ -achtergrond en mensen die gediscrimineerd worden volgens artikel 1 van de Grondwet. Deze agenda hebben we samen met inwoners, waaronder ervaringsdeskundigen, en (belangen)organisaties opgesteld. Samen hebben we een ambitie geformuleerd en bepaald welke thema’s in de komende 4 jaar prioriteit zouden moeten krijgen. Dat zijn toegankelijkheid, anti-discriminatie en LHBTIQ+. Er gebeurt al veel in Bunschoten op het terrein van toegankelijkheid en inclusie. Daarom bevat deze agenda ook een overzicht van alles wat we al doen. Dit document laat zien dat we al veel hebben bereikt en wat onze ambities zijn. Daarnaast is het goed om te noemen dat we in Bunschoten niet alleen opereren, maar in de regio samenwerken op dit onderwerp. We hebben een regionaal plan en voeren soms gezamenlijk activiteiten uit. April 2024 Welmoed van Boven, Janet Berkhoudt, Kees Tammes, Kimm Hendriks

3

2. Aanpak Voor het opstellen van de Lokale Inclusie Agenda (LIA) hebben we met behulp van een projectmatige aanpak de handreikingen van de VNG (zie bronnenoverzicht) en het stappenplan inclusief beleid gemeenten gevolgd (zie figuur 1). Er is een integrale werkgroep geformeerd met een procesregisseur, een beleidsadviseur Sociaal Domein, een adviseur Openbare Orde en Veiligheid en een beleidsadviseur Openbare Ruimte. In het integraal beleidskader sociaal domein 2024-2027 is als centrale visie gesteld:

In Bunschoten werken we samen aan een gezonde en inclusieve samenleving, waarin iedereen meedoet en gelijke kansen heeft om zich te ontwikkelen. We hebben als resultaten geformuleerd: • Gedragen strategie om dit doel te bereiken zoals verwoord in beleidskader Sociaal Domein 2024-2026. Het beleidskader is de paraplu voor ons beleid. In het nieuwe beleidskader is inclusie en diversiteit één van de speerpunten en als eerste thema benoemd, met als doel: We staan voor een inclusieve gemeenschap, waarin iedereen zich geaccepteerd en veilig voelt en zichzelf kan zijn. • Uitvoeringsagenda via een integrale LIA, rekening houdend met VN-verdrag, coalitieakkoord en regionale agenda inclusief portefeuilleverdeling. Met daarin aandacht voor de drie werkgebieden: ➢ Toegankelijkheid ➢ Anti-discriminatievoorziening ➢ LHBTIQ+ Deze drie thema’s zijn uitgewerkt in de hoofdstukken 5,6 en 7. De verkenning en definitie zijn gestart in het voorjaar van 2023, aan de hand van de inbreng van stakeholders, inwoners en een gemeentelijke quick scan. De resultaten zijn in het najaar van 2023 besproken en verwerkt. De kaders en strategie zijn eind 2023 in het nieuwe beleidskader sociaal domein 2024-2026 opgeleverd en door college en gemeenteraad vastgesteld. Begin 2024 hebben we de uitwerking verder opgepakt in de vorm van deze LIA.

Lopende initiatieven zijn parallel opgepakt, waardoor er in 2022 en 2023 al activiteiten ontplooid konden worden die voldoen aan bestaande afspraken binnen bestaande budgetten. Voorbeelden zijn de Anders-Om dag en de toegankelijke verkiezingen.

Figuur 1: Stappenplan Inclusief Beleid (zie ook bronnenoverzicht)

4

3. Portefeuilleverdeling Inclusie, diversiteit en toegankelijkheid zijn brede begrippen en integrale thema’s die binnen de verschillende domeinen terugkomen. Dat is ook de reden waarom een integrale werkgroep met dit thema bezig is, zodat we elkaar blijven vinden en goed samenwerken. Samen zijn we verantwoordelijk voor een goede uitvoering van de LIA, waarbij eenieder zijn aandachtspunten heeft. In dit hoofdstuk is een opsomming van de betreffende deelonderwerpen opgenomen en de toelichting op de behandeling. Voor de deelonderwerpen rond inclusie en toegankelijkheid geldt de volgende verdeling (per 1-1-2024): Burgemeester Melis van de Groep • Accounthouder Antidiscriminatievoorziening Artikel 1 Midden-Nederland (ADV MN) (Openbare Orde & Veiligheid) • Diversiteit personeel • Brandveiligheid voor inwoners met een beperking (VRU) • Toegankelijkheid verkiezingen Wethouder Peter van Asselt - Verantwoordelijk voor de Lokale Inclusie Agenda Verdere onderwerpen inclusie en diversiteit vallend onder zijn portefeuille zijn: • Sociale toegankelijkheid en LHBTIQ+ (sociaal domein) • Inclusief sporten (Sport) • Inclusieve speelplekken (speelbeleid) • Toegankelijk onderwijs en laaggeletterdheid (onderwijs en project IHP) • Inclusief onderwijs • Toerisme • Dementievriendelijke gemeente Wethouder Rick Beukers • Toegankelijke winkels en bedrijven (economische zaken) (Rol gemeente is facilitator

of motivator voor het vergroten van de toegankelijkheid ‘achter de voordeur’) • Centrumvisie 2024-2027 • Digitale toegankelijkheid (Communicatie) • Toegankelijke dienstverlening (KCC) Wethouder Wim de Jong • Fysieke toegankelijkheid (Bouwen, wonen, toegankelijk centrum, ruimtelijke ontwikkeling, openbare voorzieningen, openbare ruimte) Met deze verdeling volgen we de aanpak van veel andere gemeenten, zoals gemeente Amersfoort, die een eerstverantwoordelijk wethouder hebben en de onderliggende onderwerpen hebben verdeeld. In de praktijk is elke bestuurder verantwoordelijk voor zijn eigen portefeuille en het bijbehorende budget, maar als bij grote onderwerpen inclusie en diversiteit een belangrijke rol speelt, wordt het onderwerp eerst besproken in de integrale werkgroep en schuift de eerstverantwoordelijk wethouder aan voor een integrale benadering. De ambtelijke werkgroep (met de domeinen sociaal domein, veiligheid en openbare ruimte) ziet toe op de integrale benadering, dit is en blijft nodig bij een dergelijk breed en omvattend thema met veel onderliggende raakvlakken. Een breed gedragen plan is nodig om de LIA effectief te kunnen uitvoeren. Draagvlak vanuit management en bestuur is bij een onderwerp als dit een vereiste. Voor bovenstaand overzicht hebben we de huidige verdeling aangehouden.

Het is buiten scope van de LIA om tot herziening van de portefeuilleverdeling te komen en zijn volgend in de afspraken die het college hierin maakt. Teamsamenstelling (per 1-1-2024): Lokaal • Bestuurlijk opdrachtgever: Peter van Asselt • Ambtelijk opdrachtgever: LT/Erica ter Haar • Ambtelijk trekker: Welmoed van Boven 5

•

Projectteamleden: Welmoed van Boven, Janet Berkhoudt, Kimm Hendriks en Kees Tammes

Regionaal • Bestuurlijk trekker: Steven de Vries (wethouder gemeente Baarn) • Ambtelijk trekker: Lotte Gort (beleidsadviseur gemeente Baarn) • Ambtelijke werkgroep: Miny van Haestregt (Artikel 1 Midden-Nederland, Cathy Al Bazi (beleidsregisseur Amersfoort), Krista Wassenburg (beleidsadviseur Leusden), Jaap Burggraaf (beleidsadviseur Soest), Lotte Gort (beleidsadviseur Baarn), Welmoed van Boven (strategisch adviseur Bunschoten), Lin Huisman (beleidsadviseur Nijkerk), Judith Lommel (beleidsadviseur BEL Combinatie), vacant (Woudenberg)

6

4. Burgerparticipatie Niet over ons zonder ons is een bekende uitspraak, die voor het thema inclusie en diversiteit zeker geldt. De meerwaarde van burgerparticipatie ligt op verschillende vlakken (opgesteld door Movisie, zie bronnenlijst): 1. Kwaliteit van beleid. Inspraak leidt tot beleid dat beter aansluit bij de behoeften van inwoners. 2. Diversiteit in perspectieven. Door verschillende ervaringen, achtergronden en behoeften naar voren te laten komen, krijgen beleidsmakers een breder en beter begrip van wat er nodig is. 3. Legitimiteit en draagvlak: Beleid wordt niet alleen maar opgelegd, maar actief ondersteund door de gemeenschappen en bij burgers ontstaat een gevoel van eigenaarschap en betrokkenheid bij het beleid. 4. Snelheid en effectiviteit. Het helpt dat beleidsmakers direct in contact staan met degenen voor wie het beleid bedoeld is, dat resultaat er in beleid dat beter aansluit, effectiever is en waarmee sneller ingespeeld kan worden op veranderende behoeften en actuele ontwikkelingen. 5. Empowerment van gemeenschappen. Door de inspraak krijgen inwoners een belangrijke rol in het vormgeven en verbeteren van hun eigen gemeente. Dat kan inwoners sterken, omdat zij zien dat hun stem telt.

Op verschillende momenten en op verschillende manier zijn inwoners/belanghebbenden betrokken: • Februari 2023 is er een bijeenkomst ter voorbereiding van het nieuwe beleidskader geweest over het sociaal domein, waar inclusie een bespreekthema was. Daarover is gesproken met maatschappelijke partners. • September 2023 is de adviesraad sociaal domein én een focusgroep met inwoners en mensen uit de verschillende doelgroepen bijeengeweest over het beleidskader. Tijdens die gesprekken hebben we het gehad over de kaders voor inclusie en diversiteit die zijn opgenomen in het integraal beleidskader 2024-2027 die door de Raad in december 2023 is vastgesteld. De adviesraad heeft advies uitgebracht over het beleidskader waarin inclusie en diversiteit een belangrijk speerpunt is en onderdeel van de visie. • In het voorjaar van 2024 is een burgerpanel samengesteld om samen de LIA te bespreken met als doel om voor de verschillende thema’s inwoners/ervaringsdeskundigen te betrekken, zodat we een breed en divers gezelschap hebben. Ook Bunschoten United is geïnformeerd over de LIA en is bereid vertegenwoordigers af te vaardigen in het burgerpanel. De opbrengst van deze avond is te lezen in bijlage 1. • De Adviesraad sociaal domein bevat een brede burgervertegenwoordiging uit de samenleving en adviseert het college over onderwerpen in het sociaal domein.

Ook met hen gaan we in het voorjaar van 2024 in gesprek over inclusie en diversiteit en zij zullen op de hoogte gehouden worden van de voortgang van de LIA. De input van inwoners is verwerkt in de keuzes die zijn gemaakt en in de tekst. Voor het organiseren van ervaringsdeskundigheid zijn de tips van het VNG gevolgd, zie bronnenlijst.

7

5. Toegankelijkheid Het eerste thema van de agenda gaat over toegankelijkheid. Daarbij kom je automatisch uit bij het VN-verdrag-handicap, dat in 2016 in Nederland in werking trad. (zie bronnenoverzicht). In dit verdrag zijn de rechten van mensen met een beperking vastgelegd. Het gaat om alledaagse thema’s zoals wonen, werken en vrije tijd. Het VN-verdrag is opgesteld omdat er nog veel moet gebeuren om de positie van mensen met een beperking in de samenleving te verbeteren. Zo zijn niet alle voorzieningen toegankelijk voor mensen met een beperking. Ook in Bunschoten is dit geen vanzelfsprekendheid. Gemeenten hebben van het rijk de opdracht gekregen om uitvoering te geven aan het VN-verdrag. De gemeente Bunschoten heeft de inwerkingtreding van dit verdrag aangegrepen om een lokale inclusie agenda op te stellen. Inclusie betekent ‘insluiting’. We bedoelen hiermee dat iedereen erbij hoort. We sluiten niemand uit en willen dat iedereen zich gerespecteerd en thuis voelt in de gemeente Bunschoten. Daarin hebben we niet alleen aandacht voor mensen met een handicap, maar ook voor andere groepen in Bunschoten die niet altijd mee kunnen doen of zich niet geaccepteerd voelen. In onderstaand plaatje zijn de levensterreinen te zien die terugkomen in het VN-verdrag handicap.

Het midden: het gaat om iedereen: Mensen zonder en mét beperking doen mee Eerste ring: de uitgangspunten: gelijkheid, participatie, solidariteit en autonomie Tweede ring: de voorwaarden om tot een inclusieve samenleving te komen: bewustwording, ontmoeting en toegankelijkheid Derde ring: het gaat dan om alle levensdomeinen in het dagelijks leven Mensen kunnen verschillende beperkingen hebben. De definitie volgens het VN-verdrag Handicap luidt: personen met een handicap zijn mensen met langdurige fysieke, mentale, intellectuele of zintuiglijke beperkingen, die hen kunnen beletten volledig, effectief en op voet van gelijkheid met anderen te participeren in de samenleving. De ene beperking is zichtbaarder dan de andere. Mensen met een beperking moeten – net als ieder ander – volledig en volwaardig kunnen meedoen aan de samenleving. Zij moeten – net als ieder ander – gebruik kunnen maken van openbare gebouwen, de openbare weg, woningen, vervoer en het internet. De samenleving moet voldoen aan algemene toegankelijkheidseisen voor zaken als websites, winkels, evenementen en stemmen bij verkiezingen.

8

We onderscheiden drie soorten toegankelijkheid: Fysieke toegankelijkheid, sociale toegankelijkheid en digitale toegankelijkheid. Het is een onmogelijke en onbetaalbare opgave om het VN-verdrag in alle levensdomeinen 100% aan alle voorwaarden en uitgangspunten te laten voldoen. We moeten daarin keuzes maken, helemaal als kleine gemeente. Dat betekent ook dat we realistisch moeten zijn als het gaat om de mogelijkheden die de gemeente heeft. Ook de samenleving zelf speelt een rol in het creëren van een gastvrije en toegankelijke gemeenschap. De drie soorten toegankelijkheid zullen in de volgende alinea’s verder toegelicht worden.

5.1 Fysieke toegankelijkheid Definitie Bij fysieke toegankelijkheid gaat het om het gebruik kunnen maken van buitenruimten, openbare gebouwen, kantoren, woningen, vervoer etc. zodat iedereen zich vrij en zelfstandig kan verplaatsen, zowel binnen als buiten, zonder daarbij afhankelijk te zijn van anderen. Huidige situatie In Bunschoten zijn er diverse plannen, richtlijnen en beleidskaders die aandacht hebben voor fysieke toegankelijkheid. We noemen hier een aantal belangrijke. •

•

•

• • •

•

In de Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR) is vastgelegd hoe de gemeente Bunschoten de kwaliteit van goede en fysieke inrichting van de openbare ruimte nastreeft. In 4.1.6 is opgenomen hoe de openbare ruimte bijdraagt aan veiligheid en toegankelijkheid voor inwoners met een functiebeperking. Zo zijn er een aantal routes aangelegd richting het centrum voor visueel gehandicapten. In 2023 is de LIOR geactualiseerd en in 2024 zal deze behandeld worden in het college. In 2023 is de team Beheer Realisatie Openbare Ruimte (Team BROR) begonnen met het realiseren van samenspeelplekken voor kinderen met een beperking. Ouders denken mee over de inrichting van deze speeltuinen en voor de komende jaren is er budget om twee keer per jaar (in totaal acht) van deze samenspeelplekken te realiseren in de gemeente Bunschoten. In 2023 is er een evaluatie geweest naar toegankelijke verkiezingen. In het verleden kon niet elke inwoner met een specifieke beperking in ieder stembureau terecht. Bij de verkiezingen in november 2023 zijn diverse verbeterpunten doorgevoerd en is het stembureau in het gemeentehuis extra toegankelijk gemaakt. Aandacht op intaketafels. Integraal kijken we hoe we de openbare ruimtevormgeven, welke keuzes we maken en of de plannen voldoen aan fysieke toegankelijkheid. Een (herziene/nieuwe) centrumvisie. Dit biedt mogelijkheden voor toegankelijkheid.

Beschikbaarheid budget klein herstel. Ieder jaar is er een klein budget beschikbaar om problemen rondom toegankelijkheid te verhelpen in de openbare ruimte. Drempels en opstapjes worden vaak als probleem ervaren en zodoende zijn er ook meerdere keren acties geweest om gebouwen vanaf de openbare weg beter toegankelijk te maken (“aanstraten”) Toegankelijkheid van openbare gebouwen: - Bibliotheek Bunschoten heeft een goede fysieke toegankelijkheid, rolstoeltoegankelijk, met een ingang aan de voorzijde en achterzijde en parkeerplaatsen voor minder validen nabij. - Museum Spakenburg heeft ruime openingstijden en kan ook speciaal voor groepen, zoals schoolklassen worden opengesteld. In het museum komen veel (oudere) bezoekers en ook mensen met een lichamelijke beperking. Hier is het museum volledig voor toegerust. Zo beschikken ze over een MIVA toilet en hebben een lift om de museumzolder achter in de boerderij te bereiken. Gezien de kwetsbaarheid van de collectie is het museum vooral bij de textiel wat spaarzaam verlicht, wat niet zo fijn is voor mensen met een fysieke beperking. Hier krijgen we wel eens opmerkingen over, maar daar is helaas weinig aan te doen. Wat betreft de kantoren: die bevinden zich wel boven en zijn niet zo goed ontsloten voor mensen die moeilijk een trap op kunnen, maar dit is voor bezoekers niet van toepassing. - Gemeentelijke botter.

Iedereen kan daar gebruik van maken, waarbij je wel de beperkingen hebt van het varen op een botter. - De rode loods is ook gemeentelijk eigendom. Er liggen (nog niet ver gevorderde)

9

• •

plannen om dit gebouw op te knappen. De bovenruimte is een vergaderruimte. Bij de aanpassingen kan rekening gehouden worden met toegankelijkheid. -De visafslag en oude historische gebouwen zijn door hun monumentenstatus vaak lastig aan te passen. Die zijn nu niet altijd even goed toegankelijk. Instaphoogtes bij bushaltes zijn zodanig aangepast dat de hoogte aansluit bij de instaphoogte in de bus. Toegang begraafplaats is rolstoeltoegankelijk gemaakt.

Gewenste situatie In onderstaande longlist zijn ideeën opgenomen die in de verkenningsfase naar boven zijn gekomen: • In het coalitieakkoord is afgesproken dat samen met ervaringsdeskundigen eenmaal per jaar naar drukbezochte plekken wordt gekeken om hindernissen voor toegankelijkheid te signaleren en te verhelpen (7.13). • Deze jaarlijkse schouw kunnen we bijvoorbeeld doen middels een ervaringsparcours (met rolstoel een route afleggen voor directeuren zorginstellingen, wethouders, geïnteresseerden). Zie als voorbeeld het nieuwsbericht Barneveld. • In alle nieuwe bouw- en ontwikkeltrajecten borgen toegankelijkheid op de intaketafel. Het is makkelijker om er bij een nieuw project tijdig voor te zorgen dat het fysiek toegankelijk is, dan om later aanpassingen door te voeren in al bestaande bouw. • Samenspeelplekken en speelbeleid verder uitvoeren (is al besluitvorming over geweest). • Bunschoten sluit zich aan bij “Ongehinderd”, een bureau die helpt om inclusieve winkelgebieden te realiseren in gemeentes in Nederland en adviseert hier budget voor beschikbaar te stellen. • Verbeteren van de toegankelijkheid van het centrum. De centrumvisie wordt op dit moment geactualiseerd en dit onderwerp kan in het programma van eisen meegenomen worden.

• Schouw op de bestaande openbare (toeristische) voorzieningen met als doel toegankelijkheid waar nodig te verbeteren Controle of gebouwen en plekken voor erfgoed- en cultuurdoeleinden toegankelijk zijn. • Onderzoeken of Bunschoten toiletvriendelijker kan worden (o.a. toegankelijkheid van het openbaar toilet in het centrum). • Aanpassing/Versterking van de Spakenburgse gracht door de toegankelijkheid van de route van het gemeentehuis naar het centrum te verbeteren en ook andere hoofdroutes te controleren op toegankelijkheid. • Vanuit de LIOR is er nog uitwerking nodig als het gaat om keuzes zoals bomen in de stoep, invalidenplekken rond de haven en toegankelijke routes. • De uitwerking van het Programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen (WOZO) waarin een toegankelijke woonzorgvisie staat beschreven. • De meldingen voor Snel Herstel vereenvoudigen. Volgens de ouderenbond is het nu omslachtig om een melding/aanvraag te doen, genoemd is het idee voor een cursus fixi-meldingen. • Verdere verbetering toegankelijke verkiezingen, zie bijvoorbeeld de handreiking Toegankelijk stemmen (zie bronnenoverzicht) en inzet van stichting Sprokkel.

5.2 Digitale toegankelijkheid Definitie Digitale toegankelijkheid betekent dat iedereen, óók mensen met een beperking, volledig gebruik kunnen maken van websites en apps. Dat betekent: kunnen lezen of beluisteren en ook gebruik kunnen maken van diensten die via het internet aangeboden worden, je belastingaangifte indienen, iets kopen in een webwinkel, online vergaderen, online televisiekijken, samen beeldbellen, online een bibliotheekboek reserveren of een maaltijd bestellen. In het geval van de gemeente bijvoorbeeld: online een afspraak maken om een paspoort aan te vragen, je rijbewijs verlengen, maar ook dat de informatie van de website van de gemeente toegankelijk is.

10

Huidige situatie Communicatie naar inwoners De afdeling communicatie heeft een beleidsplan communicatie waarin aandacht is voor inclusie en wordt toegelicht waarom het belang van digitale communicatie steeds groter wordt. Dat betekent concreet dat er digitale toegankelijkheid al een speerpunt is in de gemeentelijke communicatiediensten zoals website, sociale media en andere online platformen. De gemeente vindt het belangrijk dat de website gebruiksvriendelijk en toegankelijk is. Daarom volgen we op het gebied van blinden en slechtzienden of laaggeletterden de toegankelijkheidseisen. Verder is de gemeente bezig om de digitalisering van burgerzaken door te ontwikkelen, van het aanvragen van een paspoort tot het opvragen van een trouwakte. Zo kunnen burgers laagdrempelig en eenvoudig gebruik maken van de diensten van de gemeente, ook als ze ver weg wonen. Ook is er de website erfgoedbunschoten.nl. Dat is vanuit de gemeente een openbare website, een gedigitaliseerd foto-archief met historische foto’s. Dat maakt de geschiedenis van ons dorp snel en digitaal toegankelijk. Als gemeente vinden we het belangrijk dat de minder digitaal vaardige doelgroepen aangesloten blijven in deze steeds meer digitale wereld. Daarom worden er digivaardige trainingen aangeboden in de bibliotheek en we zorgen ervoor dat er ook traditionele offline communicatiemiddelen beschikbaar zijn.

Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) Iedereen die vragen heeft over digitale overheidsdiensten of moeite heeft om bijvoorbeeld een DigiD aan te vragen of online een boete te betalen kan terecht bij een IDO in een openbare bibliotheek. Ook in de bibliotheek van Bunschoten is de IDO beschikbaar, zodat inwoners uit onze gemeente persoonlijke hulp krijgen bij het vinden van de juiste informatie of het aanvragen van overheidsdiensten zoals toeslagen, belastingen, rijbewijs, registraties etc. De IDO is er in het bijzonder voor de kwetsbare doelgroepen als ouderen, jongeren, laaggeletterden en nieuwe Nederlanders. De IDO is elke dinsdag en donderdag open tussen 14-15 uur en is ook bereikbaar via 033 4631 914 en idobunschoten@bibliotheekeemland.nl Gewenste situatie In onderstaande longlist zijn ideeën opgenomen die in de verkenningsfase naar boven zijn gekomen: • • •

Het verder uitbreiden van digitale diensten voor inwoners (zoals burgerzaken) Wens van de ouderenbond: Contactformulier website versimpelen, omdat ouderen moeite hebben met de contactformulieren. Stichting Lezen en Schrijven heeft een aanbod gedaan voor het screenen van onze website op toegankelijkheid.

5.3 Sociale toegankelijkheid Definitie Sociale toegankelijkheid betekent dat er op een gewone en gelijkwaardige manier met je wordt omgegaan. Sociale toegankelijkheid heeft veel te maken met bejegening. Bijvoorbeeld dat je gastvrij ontvangen wordt, dat je goed te woord wordt gestaan en dat je makkelijk bij de juiste informatie kunt komen. Huidige situatie De gemeente Bunschoten kenmerkt zich door een persoonlijke en laagdrempelige manier van communiceren. Het gemeentehuis is vijf volle dagen in de week open en kent een vrije inloop (alleen de publieksbalie werkt t/m eind september 2024 op afspraak i.v.m. de paspoortpiek). Het KCC (klantcontactcentrum) kent een klantvriendelijk dienstverleningsconcept, waarbij inwoners persoonlijk te woord worden gestaan en er snelle responstijden gelden. Ook streeft de gemeente naar communicatie in eenvoudig Nederlands (Taalniveau B1). Het aantal klachten op het vlak van sociale toegankelijkheid is zeer gering. Dit komt omdat de juridische afdeling en betrokken medewerkers in de feedback van inwoners en organisaties snelle lijnen hanteert, persoonlijk contact opneemt en maatwerk biedt. De toegang is laagdrempelig, lokaal en snel.

11

Ook bij onze welzijnspartner de Boei is er veel aandacht voor sociale toegankelijkheid. Zo is er het cliënten informatie punt (CLIP) en een formullierenhulp, een loket voor alle vragen op het gebied van financiën, wonen, zorg, welzijn en vervoer Op maandag, dinsdag, donderdag en vrijdag zijn er voor inwoners vrijwilligers om mee te denken met verschillende vraagstukken. Sinds 2020 is er een Sportakkoord en in 2023 is hierop een vervolg gemaakt middels het Sportakkoord II. Hierin is één van de speerpunten inclusie & diversiteit waarop op verschillende manieren wordt ingezet. Zo wordt Stichting Gewoon Sport gesubsidieerd, wordt het Sportclubje georganiseerd door NBSS en participeert de gemeente in het convenant Grenzeloos Actief. Het Sportplatform ziet toe op de uitvoering van het sportakkoord. We hebben in Bunschoten relatief veel arbeidsmigranten. Zij krijgen een deel van hun informatie via de Boei in de Engels/Poolse taal, hoewel het streven van de gemeente is om in het Nederlands te communiceren. We houden het contact met allerlei groepen inwoners met een buitenlandse achtergrond onder meer via “Bunschoten United” met de burgemeester als voorzitter. Ook de politie en de Boei sluiten bij die overleggen aan, zodat naast uitwisseling over hoe bijvoorbeeld de integratie gaat, er ook wordt gesproken over veiligheid en deelname aan de sociale basis.

Gemiddeld is in Nederland 18% van de inwoners ouder dan 16 jaar laaggeletterd en heeft moeite met lezen, schrijven en digitale vaardigheden. Met als gevolg dat informatie voor hen ingewikkeld kan zijn en ze gemeentelijke loketten slechter weten te vinden. In het Uitvoeringsplan Voorkomen en terugdringen laaggeletterdheid is er al veel geïnvesteerd in continuering van een passend aanbod ter bevordering van basisvaardigheden en het op de kaart zetten van laaggeletterdheid samen met de bibliotheek. Er is ook een lokale (LEA) werkgroep die maandelijks bijeenkomt om voortgang en acties te bespreken. Ook is er in Bunschoten en regio een gezamenlijke agenda passend onderwijs en jeugd waar bestuurlijke overeenstemming over is. De visie is dat iedere jeugdige zo normaal mogelijk opgroeit en optimale ontwikkelkansen heeft, dat er voor iedere jeugdige passende ondersteuning en hulp is en dat dit zoveel mogelijk dichtbij huis wordt georganiseerd. De LEA is de Lokale Educatieve Agenda, een samenwerkingsverband tussen gemeente en onderwijs waarin gewerkt wordt aan het bevorderen van onder meer de kansengelijkheid en het vergroten van de toegankelijkheid voor kansarme gezinnen. We werken aan vroegsignalering in de kinderopvang, zodat kinderen tijdig geholpen kunnen worden en in hun eigen dorp naar school kunnen.

We zorgen ook voor passend leerlingenvervoer – bijvoorbeeld rolstoeltoegankelijk vervoer – voor een passende plek buiten de gemeente met geschikt vervoer. Gemeente Bunschoten heeft het predicaat ‘dementievriendelijke gemeente’ ontvangen en werkt goed samen met De Haven om kwetsbare ouderen veilig, prettig en langer thuis te kunnen laten wonen. Gewenste situatie • We gaan als gemeente door met ons klantvriendelijk dienstverleningsconcept en aanpak laaggeletterdheid. • Meedoen aan de diversity day in samenwerking met HRM voor een diverser personeelsbeleid (aannamebeleid) en het voorkomen van uitsluiting. Op dit moment is er wel een vertrouwenspersoon, maar geen actief personeelsbeleid op dit onderwerp. • Inclusieve bejegening van inwoners/cliënten bij uitvoeren participatiewet bij BBS (Werk en Inkomen) en toezicht. • Verder oppakken kansen voor doorontwikkeling dementievriendelijke gemeente. • Het Manifest van SDG Nederland tekenen, waarmee we meehelpen om de 17 wereldwijde doelen te bereiken voor een socialer en duurzamer Bunschoten.

12

6. Anti-discriminatievoorziening Iedere gemeente is wettelijk verplicht om een laagdrempelige, onafhankelijke voorziening in te stellen, waar burgers terecht kunnen met klachten over discriminatie. Een zogenaamde Anti-discriminatievoorziening houdt zich bezig met de handhaving van artikel 1 van de grondwet: Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht, handicap, seksuele gerichtheid of op welke grond dan ook, is niet toegestaan. Inwoners kunnen een melding doen bij een Anti-Discriminatievoorziening (ADV) en hulp krijgen. Voor Bunschoten was dit tot eind 2023 de regionale voorziening Artikel 1 MN. In 2024 is deze voorziening opgegaan in het landelijk meldpunt discriminatie.nl met een regionale toegang. Huidige situatie Bunschoten participeert in meerdere samenwerkingsverbanden. Zo nemen we deel aan de werkgroep anti-discriminatie vanuit de provincie Utrecht en zijn we lid van een regionale werkgroep voor afstemming en samenwerking op het gebied van inclusie, diversiteit en antidiscriminatie. Met Artikel 1 Midden-Nederland vindt jaarlijks een overleg plaats over de discriminatiemeldingen en ontvangen we regio-rapportages waarbij we verbeterpunten bespreken.

In Bunschoten is in 2022 door vier inwoners melding gedaan van discriminatie Daarnaast zijn er zes meldingen gedaan van een voorval in de gemeente en twee discriminatie-incidenten zijn geregistreerd bij de politie. De discriminatiegronden waren handicap, huidskleur, leeftijd en seksuele gerichtheid. Het terrein waar de discriminatie plaatsvond was op het werk, in de wijk, in een collectieve voorziening en op de sport. De aantallen meldingen zijn verhoudingsgewijs niet hoger geweest dan in andere gemeenten, maar is wel toegenomen sinds 2019. Binnen de gemeente Bunschoten is de afdeling veiligheid (onderdeel van team Samenleving) primair verantwoordelijk voor het beleid voor de anti-discriminatievoorziening, waarbij artikel 1 MN de trekkersrol vervult. Er zijn gesprekken met ‘Nederland wordt beter’ over bijvoorbeeld de viering van het sinterklaasfeest. Het is aan de plaatselijke organisaties hoe die uitvoering er precies uitziet en er is voldoende onderling vertrouwen. Gewenste situatie • Meer bekendheid voor het landelijk meldpunt, zodat de drempel om een discriminatiemelding te doen verkleind wordt. • Training over anti-discriminatie door art 1 MN.

In het beleidskader sociaal domein is de volgende indicator opgenomen: Bewustzijn voor toegankelijkheid, LHBTIQ+ en anti-discriminatie vergroten door het tenminste trainen van 50 professionals in onze gemeenschap (Buitengewoon opsporingsambtenaren, sociaal werkers, sportclubs, Klant Contact Centrum etc.) voor wie inclusie & diversiteit een belangrijk thema is in hun werk. • Het plaatsen van de tekst van artikel 1 van de grondwet in het gemeentehuis, in de hal of de raadzaal. • Het samen optrekken met de regio in activiteiten die bijdragen aan het bestrijden van discriminatie (zoals bijeenkomsten slavernijverleden, festiviteiten diversiteitsweek, maatschappelijke stages bestuurders).

13

7. LHBTIQ+ Lhbtiq+ is de afkorting van lesbisch, homoseksueel, bi+, transgender, intersekse en queer. De plus geeft aan dat de term inclusief is voor mensen die zichzelf anders noemen dan waar deze letters voor staan, zoals aseksueel of panseksueel. De parapluterm lhbtiq+ brengt verschillende mensen samen. Uit landelijk onderzoek weten we dat LHBTIQ+’ers zich niet altijd veilig en geaccepteerd voelen vanwege negatieve opmerkingen en dreigementen. En dat vooral LHBTIQ+-jongeren kwetsbaar zijn voor depressie en zelfmoord. Huidige situatie In Bunschoten is stichting Anders-Om al jaren bezig om diversiteit en inclusie bespreekbaar te maken op scholen, bij bedrijven, in de zorg en in het welzijnswerk. Er zijn in 2022 en 2023 twee evenementen georganiseerd rond het thema LHBTIQ+ en dit voorziet in een behoefte en heeft bijgedragen aan een stuk bewustwording en acceptatie. Ook (een deel van) de kerken in Bunschoten hebben aandacht voor het onderwerp. Dat neemt niet weg dat er ook inwoners in deze gemeenten zijn die moeite hebben met dit onderwerp en waarvoor omgaan met deze diversiteit als lastig wordt ervaren. Wij zullen rekening moeten houden met deze gevoelens, want ook dat is diversiteit. Deze gevoeligheid maakt dat we zorgvuldig uitvoering geven aan LHBTIQ+-beleid met aandacht voor ieders gevoelens en ideeën.

Als gemeente willen we er tenslotte zijn voor alle inwoners, dat vraagt om geleidelijkheid. Ontmoeting en gesprek zijn daarbij middelen zijn om bewustwording te bevorderen. In 2021 is een regionaal plan voor inclusie en diversiteit opgesteld. Met de gemeenten Amersfoort, Woudenberg, Soest, Leusden, Bunschoten en Baarn is een regionale opgave uitgevoerd, zijn diverse gezamenlijke activiteiten georganiseerd en hebben we elkaar als regio versterkt en aangevuld. Daarin was voldoende plek voor de unieke couleur locale en kon iedere gemeente op een eigen manier (en tempo) invulling geven aan de ambitie om een inclusiever samenleving te zijn voor mensen met LHBTIQ. De regionale werkgroep wordt gecontinueerd en de ambitie is uitgesproken om jaarlijks een regionaal evenement in de week van diversiteit gezamenlijk te organiseren. Gewenste situatie • In het beleidskader sociaal domein is de volgende indicator opgenomen: Bewustzijn voor toegankelijkheid, LHBTIQ+ en anti-discriminatie vergroten door het tenminste trainen van 50 professionals in onze gemeenschap (Buitengewoon opsporingsambtenaren, sociaal werkers (de Boei en de Lingt), sportclubs, Klant Contact Centrum etc.) voor wie inclusie & diversiteit een belangrijk thema is in hun werk.

• In het beleidskader sociaal domein is de volgende indicator opgenomen: Aantal jongeren dat eerlijk tegen iedereen op school kan vertellen dat hij LHBTIQ+ is van huidig percentage 13% naar minimaal 23% (landelijk gemiddelde). We zullen daarvoor het gesprek met scholen aangaan via de reguliere overleggen met het onderwijs die er zijn in de gemeente. • In het coalitieakkoord is afgesproken dat iedereen mag zijn wie hij of zij is, ongeacht geaardheid of achtergrond. Dialoog, steun en erkenning zijn hierbij sleutelwoorden. Daarom gaan we hierover in gesprek met ‘Andersom’ en ‘De Boei’ (7.8). Daarvoor heeft de gemeente aan de stichting Anders-Om een structurele subsidie beschikbaar gesteld om een jaarlijks evenement te organiseren. Ook hebben de gemeente, de Boei en Anders-Om periodiek contact over hoe op andere momenten en plekken de dialoog over dit onderwerp in onze samenleving gehouden kan worden. • Tijdens het Sportcafé in mei 2023 is aandacht gegeven aan een veilig sportklimaat voor iedereen (onderdeel van het speerpunt inclusie & diversiteit). Het sportplatform organiseert deze bijeenkomsten. • Aanbevelingen uit het eindrapport regionale opgave inclusie en diversiteit de komende jaren uitvoeren, zoals de regionale werkgroep continueren en het meedoen aan een jaarlijks regionaal evenement in de week van diversiteit.

14

8. Financiën In de kadernota en begroting zijn geen specifieke middelen opgenomen om de toegankelijkheid van Bunschoten te vergroten. Voor een deel is dit ook niet nodig, omdat als het gaat om aanpassingen vanuit ons algemene beleid dit uit reguliere middelen moet komen. De uren van (gemeentelijke) beleidsadviseurs als aanjager, facilitator en lid werkgroep zijn opgenomen in de reguliere uitvoeringsplannen van de gemeente. Elk domein binnen de gemeente is verantwoordelijk voor het vergroten van de toegankelijkheid, door dit een plek te geven in zijn eigen plannen en daarbinnen zijn eigen reguliere budgetten middelen voor te vinden. Deze werkwijze voor het financieren van inclusie en diversiteit is conform de keuze die veel andere gemeentes ook maken, zoals bijvoorbeeld Amersfoort en Leusden. Wel noemen we hier een aantal specifieke budgetten die passend zijn bij de onderwerpen in deze LIA. De lokale integrale werkgroep en de regionale werkgroep zal de komende jaren actief specifieke financieringsmogelijkheden volgen, onderzoeken en zo nodig aanvragen (zie bronnenlijst) •

•

• •

In 2021 heeft het ministerie van OCW € 50.000 beschikbaar gesteld voor een regionaal regenboogbeleid voor de regio Amersfoort. Ook Bunschoten heeft van dit budget gebruik gemaakt voor de uitvoering van het LHBTIQ+-beleid. Dit budget is nu echter gestopt. Mogelijk dat er vaker tijdelijke financiële regelingen voor inclusiebeleid beschikbaar worden gesteld. Per inwoner ontvangt de gemeente van de overheid € 0,70 voor anti-discriminatie en voor de bijdrage aan de ADV (anti-discriminatie-voorziening). In Bunschoten spenderen we € 0,50 per inwoner aan artikel 1 MN, waardoor er nog zo’n €4.000 overblijft voor andere activiteiten. Deze decentrale uitkering zal binnenkort wijzigen door het landelijk samenvoegen van alle ADV’s tot discriminatie.nl. De gemeente krijgt een nieuwe uitkering van € 0,14 per inwoner voor de preventie van discriminatie, maar de voorwaarden zijn nog niet gepubliceerd. De gemeente Bunschoten heeft een structurele jaarlijkse subsidie van € 3.000 voor het werk van Anders-Om beschikbaar gesteld. De gemeente heeft jaarlijks een bedrag van € 4.000 beschikbaar voor het oplossen van knelpunten voor mindervaliden (en terug te vinden in het mobiliteitsplan die in 2020 door de raad is vastgesteld). Er is daarmee geld inzetbaar voor het aanpakken van knelpunten t.b.v. de toegankelijkheid in het centrum en de woongebieden.

Als we specifiek activiteiten uit de longlist van de LIA willen uitvoeren is er niet altijd (voldoende) regulier budget. De betreffende afdeling neemt een budget voor de uitvoering van de LIA op als wens op voor de kadernota, zodat de gemeenteraad hier een beslissing over kan nemen.

15

9. Borging en monitoring De integrale werkgroep komt tot aan de vaststelling van de LIA iedere maand bij elkaar. Na vaststelling van de LIA wordt de overlegfrequentie 1x/3 maand, waarin we de activiteiten en effecten bespreken en bijsturing kan plaatsvinden. Eenmaal per jaar wordt samen met ervaringsdeskundigen naar een drukbezochte plek gekeken om hindernissen voor toegankelijkheid te signaleren en waar mogelijk te verhelpen. Dit is ook zo afgesproken in het coalitieakkoord. Verder zal er een jaarlijkse update over de voortgang van de LIA gepubliceerd worden via de nieuwsbrief Sociaal Domein aan de gemeenteraad. In 2026 evalueren we: • In hoeverre zijn de activiteiten uitgevoerd en de resultaten behaald? Kunnen we ‘feitelijk’ concluderen dat de toegankelijkheid in Bunschoten op diverse leefgebieden is toegenomen? • Ervaren personen met een beperking dat zij op een gelijkwaardig(er) manier kunnen participeren in Bunschoten? (meting via groepsgesprek). • Is in algemene zin het bewustzijn binnen de gemeentelijke organisatie zodanig toegenomen dat we niet meer opnieuw een separate lokale inclusie agenda hoeven op te stellen, maar dat het thema toegankelijkheid en diversiteit voldoende geborgd is in (a) de omgevingsvisie/het omgevingsplan en (b) het beleidskader/uitvoeringsplan sociaal domein en (c) andere beleidsdocumenten waar inclusie en diversiteit een onderwerp in is?

16

10.

Bronnenoverzicht

Wet- en regelgeving VN-verdrag handicap Grondwet, artikel 1 Omgevingswet WOZO (Programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen) Wet Educatie Beroepsonderwijs (met daarin aandacht voor bestrijding laaggeletterdheid) Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (met zorgplicht voor gemeenten om passende dienstverlening te bieden) Wet gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen Handreikingen en rapporten Handreiking Lokale Inclusie Agenda VNG Nationale strategie voor de implementatie van het VN-verdrag Handicap | Rapport 9-2-2024 | Rijksoverheid.nl Stappenplan inclusief beleid gemeenten Movisie Handreiking antidiscriminatiebeleid voor gemeenten Interventie-database effectieve aanpak discriminatie lokaal van het Kennisplatform inclusief samenleven Onderzoeksrapport institutioneel racisme bij de gemeente als werkgever Handreiking toegankelijk stemmen VNG/nvvb Inspiratiebundel Organiseer ervaringsdeskundigheid VNG/Movisie Flitspeiling uitvoering LIA, rapport VNG Regionale plannen Amersfoort werkt aan een inclusieve stad Amersfoort ontketent, herdenkingsjaar slavernijverleden Leusden toegankelijk en LIA Leusden 2020-2022 Toegankelijkheidspanel Woudenberg en LIA Woudenberg 2018-2020 Utrecht - Beleidsnota inclusie en diversiteit 2024-2033 Regionaal plan Landelijk overzicht LIA’s Lokale plannen Beleidskader sociaal domein 2024-2027 Sportakkoord II Overige bronnen

Kennisnetwerk Toegankelijkheid Stichting Anders-Om Ongehinderd Artikel1 Midden-Nederland www.discriminatie.nl Snel herstel Subsidies ZOnMw subsidie voor sociale initiatieven om participatie van mensen met een beperking te bevorderen

17

Bijlage 1: Participatietraject burgerpanel Op 11 april 2024 heeft een burgerpanel met ervaringsdeskundigen plaatsgevonden, waarbij 17 deelnemers aanwezig waren. Programma avond De bijeenkomst wordt geopend met een introductiefilm, gevolgd door een welkomstwoord van Peter van Asselt. Hierop volgt een kennismakingsronde. De aanleiding voor het burgerpanel wordt besproken, waarbij werd verwezen naar het beleidskader sociaal domein 2024-2027. De gemeente Bunschoten benadrukt het belang van aandacht voor toegankelijkheid en is één van de eerste in de regio met een inclusieagenda. Het stimuleren van bewustwording over het thema inclusie bij inwoners en externe partijen vindt de gemeente belangrijk. De volgende inhoudelijke onderwerpen zijn behandeld: Fysieke toegankelijkheid De adviseur openbare ruimte geeft een presentatie over hoe de gemeente op dit moment aandacht geeft aan toegankelijkheid in projecten, richtlijnen, beleid en in gebouwen. De huidige situatie t.a.v. fysieke toegankelijkheid is beschreven in de LIA. Er is een uitwisseling over de toegankelijkheid in het verkeer (stoepen, drempels, paden, wegen, afsluitingen), over toegankelijke toiletten, een toegankelijk gezondheidscentrum en over handhaving.

Digitale toegankelijkheid De adviseur samenleving geeft een toelichting op de website van de gemeente en de aandacht voor een laagdrempelige manier van digitale communicatie. Niet iedereen heeft nog een computer of mobiel en ook daar is aandacht voor. We bespreken de mogelijkheden van het toepassen van toegankelijke richtlijnen op de website, het vereenvoudigen van digitale formulieren en het bijscholen via digivaardige trainingen. Sociale toegankelijkheid De adviseur samenleving geeft in de presentatie weer op welke gebieden de gemeente hierop actief is. Als gemeente kunnen we bijvoorbeeld ons predicaat dementievriendelijke gemeente nog verder uitbreiden, ons aansluiten bij sociale wereldwijde doelen, het organiseren van speciale diversiteitsdagen. Wel wordt aangegeven niet door te slaan met het elk individuen anders aanspreken, eigenlijk moet juist iedereen hetzelfde behandeld worden en dat er geen verschil wordt ervaren. En dat we het vooral ‘makkelijk’ moeten maken voor inwoners. Antidiscriminatie De adviseur openbare orde en veiligheid geeft een toelichting op de antidiscriminatievoorziening waar de gemeente Bunschoten bij is aangesloten. We bespreken de bekendheid van dit meldpunt en het lage aantal discriminatiemeldingen die hier wordt gedaan.

LHBTIQ+ De adviseur samenleving licht toe dat stichting Anders-Om een belangrijke partner is om dit onderwerp bespreekbaar te maken. Het burgerpanel komt tot de conclusie dat het vooral om bewustwording gaat bij LHBTIQ+, door erover te praten en er meer over te weten, komt er vanzelf meer bekendheid en begrip. Aangegeven wordt dat de ene persoon daar meer tijd voor nodig heeft dan de andere, maar erkend wordt wel dat een anders-geaarde persoon niet anders is. Afsluiting en vervolg Deelnemers benadrukken nogmaals het belang van het betrekken van deskundigen en benoemen de vernieuwing van de skatebaan als een succesvol voorbeeld. En ook spreken ze de wens uit om het LIA-beleid goed te borgen in alle gemeentelijke plannen. Deelnemers uiten tot slot hun tevredenheid over de bijeenkomst waarin aandacht is voor inclusie en dat zij hier gezamenlijk over mogen meedenken. Het vervolg is dat de LIA naar het college en de commissie gaat en dat er daarna afhankelijk van het beschikbare budget en de mogelijkheden een keuze wordt gemaakt uit de vele ingediende ideeën, zowel uit de LIA als de genoemde wensen tijdens deze avond. Er is aangegeven dat we als kleine gemeente met beperkte middelen niet alles kunnen doen en niet alles tegelijk, maar dat we continu verbetering als ambitie hebben. 18