Kolkplein_Overkapping_schetsvarianten

Kolkplein, Bunschoten Spakenburg Eerste schetsvarianten voor een overkapping op het Kolkplein te Bunschoten-Spakenburg.

sab adviseurs in ruimtelijke ontwikkeling

5 februari 2024, 230381

Inhoudsopgave 01. Inleiding 02. Geschiedenis Kolkplein 03. Ruimtelijke analyse 04. Schetsvarianten 05. Plus-maatregelen 06. Conclusie

01. Inleiding

Een steeds grotere groep (oudere) dorpsbewoners komen vrijwel dagelijks samen op het Kolkplein. Hier komen ze, in weer en wind, bij elkaar voor een praatje bij de bankjes naast het monument van het boerenechtpaar. De gemeenteraad heeft dit ook geconstateerd en heeft nu middels een motie verzocht om een onderzoek te doen naar en met een voorstel te komen ‘tot realisatie van een passende overkapping voor bezoekers van het Kolkplein’. In voorliggend document wordt onderzocht wat de mogelijkheden zijn voor een overkapping en wordt een aantal schetsvarianten weergegeven. Deze zijn aangevuld met een aantal ‘plus-maatregelen’. Dit zijn toevoegingen die leiden tot een verbeterde kwaliteit en ruimtegebruik van het Kolkplein. Hierbij is ook gekeken naar hoe een overkapping ook meer zou kunnen betekenen dan alleen een bescherming tegen de regen en wind. Zodat het voor meer gebruikers van het Kolkplein een toegevoegde waarde kan krijgen. Denk aan passanten, toeristen, de bewoners die een visje of brood komen halen, en zo meer. De plek van het Kolkplein vormt nu in feite het scharnierpunt tussen noord en zuid, tussen Spakenburg en Bunschoten. Vroeger was het Kolkplein, de plek van de kolk en de haven aan de noordkant van Bunschoten. Hier begon de Spakenburger Gracht die noordwaarts liep en uitmondde in de haven van Spakenburg en de Zuiderzee.

Nu is het Kolkplein onderdeel van Bunschoten-Spakenburg en ligt hier een kans om recht te doen aan deze bijzondere plek.

02. Geschiedenis Kolkplein

Rond 1200 ontstond een agrarische nederzetting op de locatie waar nu Bunschoten is gevestigd, nadat het land in de 12e eeuw was ontgonnen. In 1350 verwierf Bunschoten stadsrechten en in de loop der tijd werden aan de stad steeds meer privileges verleend. Zo mocht er bijvoorbeeld tol geheven worden aan mensen die over de brug naar de haven aan het eind van de stad wilden gaan. Ook schippers moesten betalen als ze onder deze brug wilden doorvaren. Deze haven (de kolk) werd tussen 1920 en 1930 gedempt, en op die plek bevindt zich nu het Kolkplein. Alleen de naam herinnert nog aan de kolk. Hierna is met behulp van een aantal oude foto’s, luchtfoto’s en topografische kaarten de historische ontwikkeling van het Kolkplein in beeld gebracht.

Kaart rond 1880

Kaart rond 1900

Kaart rond 1950

Kaart rond 1970

Kaart rond 2000

Kaart rond 2023

Kadastrale kaart van 1832 met de huidige ligging van het Kolkplein aangeduid

Luchtfoto uit 1945, ter hoogte van waar nu het Kolkplein ligt, liep toen de Spakenburger Gracht nog verder naar het zuiden door. Er was nog geen bebouwing aan de oostzijde, maar alleen weilanden. (luchtfoto is niet helemaal noord gericht, maar iets gedraaid)

Ter hoogte van waar de kolk overging in de Spakenburger Gracht. Links staat nu het gemeentehuis. De foto is gemaakt nog voor de kolk is gedempt (in 1920-1930). Zicht richting het noorden.

Zicht richting het Kolkplein vanuit het zuiden, met in het midden de Spakenburger Gracht (rond 1950-1967). Links staat nu het gemeentehuis. De kolk is hier gedempt.

Luchtfoto van het Kolkplein met links het gemeentehuis in aanbouw (1987)

Luchtfoto van het Kolkplein uit 1994. Aan de westzijde van het plein is een nieuw kantoorpand gebouwd, als afronding van het woonblok. Het plein is deels in gebruik als parkeerplaats met zitgelegenheid aan de noordzijde en er is een aantal kraampjes/uitstallingen zichtbaar. Er staat een flink aantal bomen op het plein.

Zicht op het Kolkplein (jaren ‘80), links de Bikkersweg. De noordzijde van het plein biedt zitgelegenheid. De rest van het plein is ingericht als parkeerplaats waarop verschillende bomen in een gridstructuur staan.

Het Kolkplein in de huidige situatie

03. Ruimtelijke analyse

Een beknopte ruimtelijke analyse van het Kolkplein maakt inzichtelijk wat de indeling is van het plein en hoe het plein ontsloten is. Het Kolkplein ligt in het verlengde (aan de noordzijde) van de Dorpsstraat van Bunschoten en ten oosten van het gemeentehuis. Het plein is grotendeels verhard en heeft aan de oost- en zuidzijde parkeerplaatsen. Tussen de parkeerplaatsen en het plein liggen groenvakken. De Massa/Ruimtekaart maakt duidelijk dat bebouwing op enige afstand staat van het Kolkplein waardoor het plein een gesloten wand mist. De beplanting in de groenstrook zoals de bomen, hogere grassen en de hagen schermen het plein enigszins af van de achterliggende parkeerplaatsen. Het plein heeft een functie voor marktkramen van standhouders, waarbij telkens een, twee of drie standhouders op een bepaalde dag per week aanwezig is/zijn op het plein. Dit zijn een bakker, viskraam en bloemenkraam. Er lopen verschillende kabels en leidingen onder het plein waar rekening mee gehouden moet worden. Op de Kabels- en Leidingenkaart is inzichtelijk gemaakt welke kabels en leidingen op welke positie onder het Kolkplein liggen.

03.01 Huidige situatie Legenda Bebouwing Kavels Oever beplanting Openbare beplanting Bomen Water Rijweg Parkeren Voetpad Fietspad Kunstwerk Bankje

03.02 Massa/Ruimte Legenda Bebouwing: Gesloten massa Bomen: Transparante massa Rotonde: Transparant door grassen Belangrijkste zichtlijn Overige zichtlijnen Gebogen groenstrook die een groenwand creëert aan de pleinruimte

03.03 Standhouders

Op het Kolkplein staan vrijwel dagelijks 1, 2 of 3 standhouders. Voor de standhouders zijn in principe de plaatsen geserveerd zoals aangegeven op de kaart hiernaast. Wanneer de weerssituatie er om vraagt, bijvoorbeeld bij noordenwind worden de stands ook wel eens anders gepositioneerd (zie foto 3).

1

2

3

03.04 Kabels en leidingen Legenda Electra laagspanning Riool vrijverval Water Data kabelbed Gas hoge druk Gas lage druk

Aan de noordkant van het Kolkplein bevinden zich onder het trottoir langs de Bikkersweg verschillende datakabels. Deze datakabels liggen gebundeld in de lengte van noord naar zuid over het plein, met telkens een aftakking die de straten ingaat. Daarnaast liggen aan de noordkant ook laagspanningskabels voor elektriciteit t.b.v. de lichtmasten. Deze kabels liggen gebundeld met de datakabels die van noord naar zuid lopen. Hierbij ligt ook een waterleiding. Aan de noordzijde en langs de rotonde liggen gasleidingen. En tenslotte bevindt zich met name de westelijke helft van het plein het vrijverval riool met bijbehorende kolken langs de trottoirranden. Met de plaatsing van een bouwwerk op het plein zal met de bestaande kabels en leidingen rekening moeten worden gehouden.

04. Schetsvarianten

In dit hoofdstuk worden vijf verschillende schetsvarianten voor het Kolkplein gepresenteerd, waarbij elke schets afzonderlijk wordt gevisualiseerd en beschreven. Hierbij wordt een overzicht van de kenmerken en een voorstel voor de locatie op het plein gegeven. Ook wordt een grove inschatting van de kosten gegeven en tenslotte een overzicht van plus- en minpunten.

04.01 Schetsvariant ‘Klassiek’

Kenmerken • Klassiek vissershuisje of hooimijt • Kan desgewenst geheel open, deels open of geheel gesloten • Wanden kunnen (deels) van glas i.v.m. zicht • Element refereert aan historie BunschotenSpakeburg Locatie • Aan noordzijde of • aan zuidwestzijde Kolkplein, gekoppeld aan groenstrook Kosten • Geschatte kosten: <€ 25.000,Voor- en nadelen • Historisch element voor het dorp • Element op meerdere manieren toepasbaar • Een sociale plek met voldoende zicht • Voor de standhouders blijft het gebruik van het plein mogelijk • Indien gekozen wordt voor afsluitbare variant (huisje) zal beheerder aangesteld moeten worden • Mogelijk moet een boom verwijderd worden

04.01 Schetsvariant ‘Klassiek’

04.02 Schetsvariant ‘Pergola’

Kenmerken • Pergola met open en gesloten dak • Volgt de vorm van de bestaande border • Groen en open karakter • Kan als transparante wand doorgetrokken worden langs de plantvakken en geeft zo een wand aan het plein Locatie • Aan noordzijde en/of • aan zuidwestzijde Kolkplein, gekoppeld aan groenstrook Kosten • Geschatte kosten: € 50.000,Voor- en nadelen • Kans voor (verticaal) vergroenen van het plein • Door meebewegen met bestaande borders ontstaat er een speelse vorm en wand voor het plein • Standhouders zullen andere plek moeten krijgen, niet met de achterkant naar de pergola • Indien standhouders aan noordzijde komen, ontstaat een prettig afgeschermd plein • Het beeld van het boerenechtpaar krijgt met nieuwe plek de aandacht die het verdient

04.02 Schetsvariant ‘Pergola’

04.03 Schetsvariant ‘Organisch’

Kenmerken • Alzijdig organisch gevormd, open element • Bomen zijn opgenomen in ontwerp en bewegen mee met het element • Gedeeltes kunnen afgesloten worden met (glazen) wanden • Zou ook los op het plein kunnen staan Locatie • Aan noordzijde gekoppeld aan groenstrook • Midden op het Kolkplein Kosten • Geschatte kosten: > € 50.000,- - € 75.000,Voor- en nadelen • Uniek element voor Bunschoten-Spakenburg • Bomen en element versterken elkaar op een bijzondere manier • Het element kan ook voor andere activiteiten gebruikt worden (galerie/kunst, muziek, toneel) • De plekken voor de standhouders zullen wijzigen, mogelijk minder (manoeuvreer)ruimte beschikbaar

04.03 Schetsvariant ‘Organisch’

04.04 Schetsvariant ‘Muziekkoepel’

04.05 Schetsvariant ‘Multifunctioneel’

Als toekomstperspectief is optie vijf opgenomen: een multifunctioneel gebouw gebaseerd de Japanse pleisterplaatsen (Michi-No-Eki): informele en laagdrempelige plekken waar je naar de wc kunt, een kopje koffie kunt drinken, informatie vindt, met vragen terecht kunt en waar een luisterend oor wordt geboden. Bijgaand voorbeeld is ontworpen door Vollmer en Partners en staat in Groningen. Kenmerken • Een multifunctioneel gebouw met bijvoorbeeld plek voor een toilet, toeristische informatie, oplaadpunt voor de fiets, waterpunt, koffieautomaat, ontmoetingsplek • Gedeeltes kunnen ‘open’ worden door middel van glas Locatie • Op het Kolkplein Kosten • Geschatte kosten: > € 300.000,- - € 400.000,Voor- en nadelen • Ontmoetingsplek voor bewoners • Meerdere functies toepasbaar in één gebouw • Infopunt voor toerisme interessant voor dorp • Er is minder ruimte voor vergroening van het plein • Er zal waarschijnlijk minder ruimte zijn voor standhouders

05. Plus-maatregelen

In dit hoofdstuk wordt inzichtelijk gemaakt welke aanvullende maatregelen (Plus-maatregelen) er doorgevoerd kunnen worden om het plein te vergroenen, te versterken en op te waarderen. Deze aanvullende maatregelen zijn bij alle eerder genoemde schetsvarianten mogelijk. 1. Het vergroten van de bestaande groenstrook. Dit biedt een kans voor een prettiger uitstraling van het plein. En daarnaast ook voor waterberging en het tegengaan van hittestress. 2. Om de groenstrook wat meer te accentueren en een rand aan het plein te geven stellen we voor om een zitrand hierlangs te plaatsen. Deze kan gelijktijdig een functie krijgen als ontmoetingsplek of plek om even een visje te eten. Deze plusmaatregel kan ook gecombineerd worden met het vergroten van de groenstrook. 3. Het verplaatsen van het beeld van het boerenechtpaar naar een plek temidden van de groenstrook aan de zuidzijde van het plein. Hier kan een speciale plek gecreëerd worden waardoor het beeld goed tot zijn recht komt. 4. Door enkele bomen toe te voegen aan de noordzijde van het Kolkplein kan een transparante wand gemaakt worden waardoor het plein aan die zijde wat afgeschermd wordt van de weg en de rotonde. De bomen zullen ook voor schaduw zorgen op zonnige, hete dagen.

05.01 Plus-maatregelen

1

Vergroten van bestaande groenstrook

2

Plaatsen zitrand langs de groenstrook

3

Verplaatsen beeld boerenechtpaar naar plek in de groenstrook aan de zuidkant van het plein

4

Toevoegen van bomen op het plein

05.02 Zitrand referenties Zitrand langs groenstrook • Om de vorm en begrenzing van het plein te accentueren kunnen verhoogde banden worden geplaatst • Banden hebben tevens functie als zitelement • Kunnen van beton of hout zijn • Mogelijk ook losse zitelementen te plaatsen op het plein

06 Conclusie Wat betreft de voorkeursvariant, denken wij dat de ‘pergola’ de meeste waarde aan het plein als geheel zal toevoegen. Zeker als deze langs de gehele groenstrook wordt doorgetrokken en er ook zitgelegenheid onder geplaatst wordt (losse banken of betonnen zitrand langs de groenstrook). Daarnaast biedt deze constructie ook de mogelijkheid om het gefaseerd uit te voeren. Je kunt bijvoorbeeld starten met het overkapte (en deels gesloten) deel voor de ouderen aan de noordzijde en vervolgens (indien er meer budget beschikbaar komt) de constructie zorgt daarnaast voor een aantrekkelijk plein als er verschillende bloeiende klimplanten aangebracht worden en geeft een ‘wand’ aan het plein waardoor het plein een meer besloten gevoel zal geven.

25

sab adviseurs in ruimtelijke ontwikkeling info@sab.nl - www.sab.nl

Disclaimer tekst Bij het samenstellen is de grootst mogelijke zorgvuldigheid nagestreefd. Toch kan de informatie in deze uitgave niet juist of onvolledig zijn. De Opdrachtgever is hiervoor niet aansprakelijk. Als u van mening bent dat er beeldmateriaal is gebruikt waarover u het beeldrecht heeft, neem dan contact op met de opdrachtgever via onze website of bovengenoemde adres. Copyright Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen, in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt worden in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch door fotokopieën of enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de opdrachtgever.

26