Groeidocument: op weg naar het Handelingsperspectief Buitengebied Regio Amersfoort
Tekst van het document
Commissievoorstel 1180888 - Groeidocument: op weg naar het Handelingsperspectief Buitengebied Regio Amersfoort Aan de commissie: Ruimte Datum commissievergadering: 11 oktober 2023 Portefeuillehouder: Wim de Jong Beleidskader: Regionale Samenwerking & Landelijk Gebied Opmerkingen griffie: Team: Omgevingsontwikkeling Ambtenaar: Martijn Rens Telefoonnummer: 033 - 299 1411 E-mailadres: m.rens@bunschoten.nl Datum: 19-9-2023 Aanvullende stukken 1. Titel: Groeidocument: op weg naar het Handelingsperspectief Buitengebied Regio Amersfoort Bijlagen digitaal beschikbaar: Ja Ter inzage: 2. Titel: Samenvatting Groeidocument: op weg naar het Handelingsperspectief Buitengebied Regio Amersfoort Bijlagen digitaal beschikbaar: Ja Ter inzage: 3. Titel: Presentatie Bureau Regio Amersfoort Bijlagen digitaal beschikbaar: Ja Ter inzage:
Richting Op basis van het “Groeidocument op weg naar het Handelingsperspectief Buitengebied Regio Amersfoort”: a) Kunt u positief adviseren over de uitgangspunten voor het toekomstperspectief van onze regio? b) Heeft u suggesties voor aanscherping van het document? c) Biedt het proces tot nu toe voldoende input voor een goede belangenafweging bij de vaststelling van het Handelingsperspectief? Inleiding Als regiogemeente heeft u in 2021 het Ontwikkelbeeld Regio Amersfoort 2030-2040 vastgesteld, welke richting geeft aan de ontwikkeling van de regio. Het Handelingsperspectief Buitengebied is één van de uitwerkingsprogramma’s hiervan. In het buitengebied is er namelijk meer vraag om ruimte dan er in het gebied is. Het is wenselijk om een gezamenlijk beeld op te stellen van de toekomst van ons buitengebied. Het op te stellen Handelingsperspectief is een concretisering van de (ruimtelijke) opgaven in het buitengebied tot 2040 op basis van de huidige situatie, vastgestelde ruimtelijke opgaven en trends en ontwikkelingen. Ook geeft het inzicht in mogelijkheden voor verdienmodellen en het prioriteren en combineren van functies. Met het Handelingsperspectief geven wij als regiogemeenten en hun partners een kader en richting voor uitvoering van ambities in het buitengebied. De vele ruimteclaims in het buitengebied maken dat we gekozen hebben voor een zorgvuldig participatief proces.
Volgens de Startnotitie, die door alle colleges in januari 2023 is vastgesteld, was het de bedoeling om het concept Handelingsperspectief, inclusief uitvoeringsprogramma en participatierapport voor reflectie aan uw commissie voor te leggen. In het proces om te komen tot het Handelingsperspectief is geconcludeerd dat een tussenstap, in de vorm van het opstellen van een Groeidocument, beter is.
Commissievoorstel 1180888 - Groeidocument: op weg naar het Handelingsperspectief Buitengebied Regio Amersfoort Het Groeidocument is een tussenstap om de opbrengst van de gesprekken en de voorgestelde richting te toetsen bij alle betrokkenen (belanghebbenden, raden en staten) voordat de definitieve belangenafweging volgt bij de besluitvorming tot vaststelling van het Handelingsperspectief. Zie bijlage 1 voor het Groeidocument. Toelichting op proces Eerder stond de behandeling van dit opiniërend stuk op 6 september 2023 gepland. Op diezelfde dag kreeg ons college vanuit Bureau Regio Amersfoort het bericht dat de Stuurgroep Handelingsperspectief Buitengebied had verzocht om de behandeling van het groeidocument van de agenda’s te halen. Hierdoor kon Bureau Regio Amersfoort ook niet de toelichting geven zoals gepland. Omwille van deze reden en het feit dat op dat moment niet duidelijk was wat de aanleiding van dit verzoek was, heeft ons college u gevraagd om de behandeling van het groeidocument van de agenda te halen. Inmiddels heeft er op 14 september een Bestuurlijk Overleg Regio Amersfoort plaatsgevonden. In dit overleg is duidelijk geworden dat de Provincie Utrecht nog opmerkingen had bij het groeidocument dat door de Stuurgroep was vrijgegeven en aan alle partners is voorgelegd. De gedeputeerde maakt overigens deel uit van de stuurgroep.
De Provincie is zoekende naar haar rol in het kader van het Utrechts Programma Landelijk Gebied en trajecten zoals het Handelingsperspectief Buitengebied. In het Bestuurlijk Overleg is zowel gesproken over het proces en inhoud. De gemeenten hebben nadrukkelijk aangegeven dat het proces wat heeft geleid tot het van de agenda halen van het groeidocument erg onzorgvuldig is gegaan, leidt tot onduidelijkheid en niet goed is voor het draagvlak. Qua inhoud is het volgende gewijzigd ten opzichte van de vorige versie van het groeidocument. In de laatste alinea van de inleiding van de vorige versie stond: Wat betreft het Utrechts Programma Landelijk Gebied (UPLG) biedt het handelingsperspectief het kader voor de gesprekken met het gebied. Deze zin is komen te vervallen en is vervangen door: Met het Handelingsperspectief geven de regiogemeenten zichzelf een kader en hun partners een richting voor uitvoering van ambities in het buitengebied. Het Handelingsperspectief geeft bovendien richting en houvast voor de regiogemeenten in de gesprekken met de provincie over het Utrechts Programma Landelijk Gebied (UPLG), dat op dit moment geschreven wordt en begin 2024 door Provinciale Staten wordt vastgesteld. Het UPLG wordt de basis van het provinciale beleid en prioriteiten voor het landelijk gebied in de komende jaren.
Deze wijziging is in het Bestuurlijk Overleg van 14 september geaccordeerd, waardoor we het groeidocument opnieuw aan u voorleggen. Zowel bureau Regio Amersfoort en BVR zijn aanwezig bij de behandeling van het groeidocument voor het beantwoorden van vragen en het geven van een toelichting. Consultatie belanghebbenden Op 6 juli 2023 is het Groeidocument: op weg naar het Handelingsperspectief Buitengebied Regio Amersfoort, ter inzage gelegd voor belanghebbenden. Dit uiteraard met uitzondering van de hiervoor genoemde wijziging. Hierbij is ook afgesproken dat het document ter consultatie langs raden, staten en het waterschap gaat. Wij hebben gekozen om in uw commissie Ruimte het groeidocument toe te lichten en te bespreken. Om de volgende stappen te kunnen zetten hebben wij een drietal vragen geformuleerd die wij met u willen bespreken. Dit zijn de volgende vragen: a) Kunt u positief adviseren over de uitgangspunten voor het toekomstperspectief van onze regio? b) Heeft u suggesties voor aanscherping van het document? c) Biedt het proces tot nu toe voldoende input voor een goede belangenafweging bij de vaststelling van het Handelingsperspectief? Voorafgaand aan de behandeling van deze vragen hebben wij Bureau Regio Amersfoort gevraagd om een korte toelichting te geven.
2/5
Commissievoorstel 1180888 - Groeidocument: op weg naar het Handelingsperspectief Buitengebied Regio Amersfoort
Nadere informatie over het Handelingsperspectief en het proces
Het opstellen van een Handelingsperspectief is noodzakelijk. De toekomst van het buitengebied staat onder druk door de afname van natuurwaarden, klimaatverandering en de vele ruimtevragers in het buitengebied zoals natuur, recreatie, landbouw of energie-opwek. Met het Handelingsperspectief Buitengebied willen de gemeenten in de regio Amersfoort en de Provincie Utrecht de opgaven voor de regio tot 2040 integraal onderzoeken, om vervolgens samen met betrokken belanghebbenden te kiezen: waar moeten we prioriteren en waar kunnen we functies combineren. Het handelingsperspectief biedt bestuurders en gebiedspartijen een perspectief en een routekaart om een duurzame toekomst en kwalitatieve leefomgeving voor alle bewoners en ondernemers in de regio (mens, flora en fauna) te borgen. Zodat we samen werken aan een toekomstbestendige inrichting van ons buitengebied, passend binnen de kaders die het Rijk en Europa ons opleggen en bij de opgaven die in het buitengebied spelen.
Het Groeidocument is een tussenstap en op een zorgvuldige wijze tot stand gekomen. In de eerste helft van 2023 hebben we gebiedsateliers georganiseerd in het Eemland, de Utrechtse Heuvelrug en de Gelderse Vallei. Daarin hebben we alle inwoners en ondernemers uit Regio Amersfoort uitgenodigd om mee te praten over de toekomst van het buitengebied. Tijdens de gebiedsateliers zijn we met elkaar aan de slag gegaan: grondeigenaren, ondernemers, inwoners, volksvertegenwoordigers, belanghebbenden en toehoorders. We spraken gedurende een aantal dagen met hen over wat er nodig is om te komen tot een toekomstbestendige inrichting van ons buitengebied. Na het afronden van de gebiedsateliers volgde op 5 juni het regioatelier, waar BVR Adviseurs de resultaten van de drie gebiedsateliers presenteerde. Bovendien werd een doorkijk gegeven naar de toekomst op basis van alle inzichten en opbrengsten uit de ateliers. Hier konden gebiedspartners en belanghebbenden hun eerste reactie delen. BVR heeft de reacties verzameld en ervoor gezorgd dat alle belangen een plek hebben gekregen in het groeidocument.
Er is veel informatie opgehaald die verwerkt is in het Groeidocument We werken als gemeenten in Regio Amersfoort gezamenlijk aan het Handelingsperspectief, want het buitengebied van onze gemeentes loopt in elkaar over en beïnvloedt elkaar. Ook de provincie Utrecht is een logische samenwerkingspartner, nu het gaat om de inrichting van het gebied. Het afgelopen half jaar hebben we tijdens drie gebiedsateliers met belanghebbenden en experts de opgaven en mogelijke toekomstperspectieven voor ons buitengebied onderzocht. De gebiedsateliers hebben belangrijke bouwstenen opgeleverd die zijn geland in het groeidocument.
Het groeidocument is de basis voor het opstellen van het Handelingsperspectief. Het groeidocument is geschreven en gebaseerd op de opbrengst van de drie gebiedsateliers, maar ook opgaven, mogelijkheden en onmogelijkheden uit wet- en regelgeving. Het neemt de partijen mee in wat er speelt en leeft in het gebied en welke kansen er liggen om met alle gebiedspartijen, inclusief de publieke partijen, samen te werken aan de toekomst van het buitengebied. Het is een document waarin aangegeven wordt wat er zou moeten veranderen, zowel in condities als in fysieke ingrepen, om de vele ruimtevragers en transitieopgaven een plek te geven. Vervolgens wordt het document aangescherpt tot het uiteindelijke Handelingsperspectief welke naar verwachting eind van dit jaar ter besluitvorming aan de gemeenteraden wordt voorgelegd. De planning na consultatie is mogelijk iets te ambitieus. Afhankelijk van de reacties die opgehaald zijn naar aanleiding van de ter inzage legging en deze consultaties wordt de planning bestuurlijk in de regio geëvalueerd.
Er is samenhang met provinciaal en nationaal beleid. Op landelijk niveau is er ook behoefte aan een aanpak voor het landelijk gebied. In juni 2022 heeft het Rijk de startnotitie van het Nationaal Programma Landelijk Gebied gepubliceerd. Dit programma brengt de opgaven op het gebied van stikstof, natuur, water, klimaat en bodem samen en zorgt voor een gecombineerde aanpak voor een vitaal landelijk gebied. Elke provincie levert hiervoor een gebiedsprogramma op, dat de kaders van de opgaven in het buitengebied omschrijft. Wat moeten we als gebruikers van het gebied doen om onze doelen te behalen? In onze provincie is dit het Utrechts Programma Landelijk Gebied (het UPLG). Met het UPLG kan ook aanspraak
3/5
Commissievoorstel 1180888 - Groeidocument: op weg naar het Handelingsperspectief Buitengebied Regio Amersfoort gemaakt worden op het landelijke Transitiefonds Landelijk Gebied en Natuur. Van belang is dat we als regio weten wat we willen en hoe we de toekomst van ons buitengebied voor ons zien. Met de vaststelling van het Handelingsperspectief eind dit jaar leveren we een belangrijke bouwsteen aan voor de uitwerking van het UPLG in een gebiedsprogramma voor onze regio.
4/5
Commissievoorstel 1180888 - Groeidocument: op weg naar het Handelingsperspectief Buitengebied Regio Amersfoort
De landbouwsector ervaart grote druk. Door de ruimtevraag van natuur, recreatie, energie, mobiliteit, wonen en werken, anderzijds door stikstof en noodzaak tot extensivering ervaart de landbouwsector grote druk, waardoor voorgestelde wijzigingen in het buitengebied weerstand kunnen oproepen. Om zoveel mogelijk inzicht te krijgen in waar kansen en bedreigingen liggen, neemt een landbouwdeskundige namens de LTO’s Eemland en Gelderse Vallei, Collectief Eemland, Collectief Oost en Vallei Horstee deel aan het proces. De landbouwdeskundige koppelt terug aan deze organisaties, en geeft ons gevraagd en ongevraagd advies bij de totstandkoming van het handelingsperspectief.
Er is veel samenhang met andere programma’s. Het ligt in de verwachting dat in de komende periode meer informatie beschikbaar komt uit andere trajecten, zoals het Utrechts Programma Landelijk Gebied (UPLG), programma Groen Groeit Mee (GGM), het Gebiedskompas van A(mersfoort) tot Z(eist), de Regionale Energie Strategie (RES Regio Amersfoort en Foodvalley) en het RPLG (Regionaal Perspectief Landelijk Gebied) van Foodvalley. De wederzijdse afhankelijkheid tussen al deze programma’s vraagt om nauwe samenwerking. Het Handelingsperspectief gaat uit van bestaande kaders en uitgangspunten die voortkomen uit nationale en Europese opgaven en bestaand beleid. Dit is een gegeven dat we op regionaal niveau niet kunnen veranderen, maar het Handelingsperspectief levert wel informatie hoe overheden en gebiedspartijen binnen deze kaders kunnen handelen.
Vervolgstappen De suggesties en reacties die de Commissie geeft over het Groeidocument worden meegewogen en besproken om de inhoud en het proces voor het vervolg te verbeteren. BVR en Bureau Regio Amersfoort organiseren in september ook verdiepende gesprekken met georganiseerde belanghebbenden en belangenvertegenwoordigers van de agrarische sector, natuurorganisaties, landgoedeigenaren, de recreatiesector, waterbeheerorganisaties en onze buurregio Foodvalley. Met de opbrengst van zowel de schriftelijke reacties, de verdiepende gesprekken als de consultatie testen we de denklijnen en voorstellen op realisme en bruikbaarheid, en vullen we aan waar nodig. Vervolgens wordt het document aangescherpt tot het uiteindelijke Handelingsperspectief welke volgens planning eind van dit jaar ter besluitvorming aan de gemeenteraden wordt voorgelegd. De planning na consultatie is waarschijnlijk te ambitieus. Afhankelijk van de reacties die opgehaald zijn naar aanleiding van de ter inzage legging en deze consultaties wordt de planning bestuurlijk in de regio geëvalueerd.
5/5