Evaluatie relatietherapie.docx

Evaluatie relatietherapie 2020-2024 Gemeente Bunschoten Wethouder: P. van Asselt Betrokken ambtenaar: B. Sarcan

Inhoudsopgave Paginanummer

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Inleiding Financiering en implementatie 4 Doelstellingen en realisatie 5 Bevindingen De Boei en het Sociaal Team 7 Bevindingen relatietherapeuten Resultaten enquêtes Aanbevelingen en toekomstperspectief 12

3

8 10

2

1. Inleiding Op 5 juni 2018 is door de raad van de gemeente Bunschoten (fracties SGP, CDA en CU) een motie ingediend om in 2019 beleid te ontwikkelen voor het toenemende aantal echtscheidingen. Dit beleid zou zich moeten richten op het benadrukken van preventiemiddelen, waarbij het belang van de kinderen centraal staat en de rol van de grootouders ook wordt bekeken. Het heeft als doel het aantal echtscheidingen verder te verminderen door proactief in te zetten op preventie. Op 1 januari 2017 lag het percentage echtscheidingen in gemeente Bunschoten met 5,9% onder het landelijk gemiddelde van 9,5%. In 2019 is gestart met de uitvoering van de motie, waarbij de situatie in kaart is gebracht. Daarnaast is een co-creatiebijeenkomst georganiseerd met lokale maatschappelijke partners, waarin gezamenlijk werd nagedacht over de extra hulpverlening en activiteiten die nodig zijn om de volgende doelstellingen te bereiken: - Voorkomen en beperken van schade bij kinderen; - Kinderen ondersteunen in hun begeleiding naar de nieuwe situatie; - Ouders en hun omgeving ondersteunen in hun begeleiding naar een nieuwe situatie. Tijdens deze bijeenkomst werden drie scenario's voorgelegd aan de Commissie Samenleving voor een opiniërende bespreking, waarbij naar voren kwam dat de focus vooral moet liggen op vroegtijdige interventie in de fases vóór een daadwerkelijke scheiding.

Op basis van de inventarisatie van de huidige situatie en de input uit de bijeenkomst, heeft de raad tijdens de Commissie Samenleving op 12 september 2019 besloten om variant A en C te combineren. Hieronder worden deze twee varianten kort toegelicht. Variant A Dit betreft een kanteling van de activiteiten van De Boei voor zowel ouders als kinderen. Er wordt intensief samengewerkt met betrokken maatschappelijke partners zoals scholen, jeugdgezondheidszorg (verloskundige, GGD), kerken en De Genadebron. De Boei zet hierbij diverse preventieve activiteiten in gericht op partners en jonge ouders, kinderen en hun netwerk. Variant C Deze variant introduceert relatietherapie. Deze hulpverlening kan tijdelijk worden toegevoegd aan de subsidie van De Boei onder voorbehoud van de evaluatie voor een periode van maximaal 4 jaar. Door de combinatie van variant A en C zou er enerzijds voldoende aandacht besteed worden aan het beperken van schade bij kinderen van ouders met relatieproblemen, en anderzijds krijgen koppels de mogelijkheid om professionele hulp te zoeken. Het college hoopt hiermee de stijgende trend in echtscheidingen te doorbreken, waarbij vroege signalering en interventie cruciaal zijn.

3

2. Financiering en implementatie De financiële aspecten zijn vervolgens per variant uitgewerkt. Variant A betekende een heroriëntatie van bestaande activiteiten, die binnen de huidige subsidie kon worden gefinancierd. Voor de uitvoering van deze variant waren destijds geen extra financiële middelen nodig. Subsidie Voor de uitvoering van variant C is besloten om jaarlijks een subsidie van €20.000,- toe te kennen via De Boei voor het aanbieden van relatietherapie. Deze subsidie is bedoeld voor (samenwerking met) inzet van professionele relatietherapeuten die zijn aangesloten bij de Nederlandse Vereniging voor Relatie- en Gezinstherapie (NVVR). De relatietherapie richt zich op koppels die in de gemeente Bunschoten wonen en thuiswonende kinderen hebben. Aanmelding en uitvoering Koppels kunnen zich in eerste instantie aanmelden bij De Boei, hetzij rechtstreeks, hetzij via maatschappelijke partners zoals de GGD en het Sociaal Team De Lingt. Na de aanmelding vindt er een intakegesprek plaats op de locatie van De Boei met een van de sociaal werkers. Tijdens dit gesprek wordt beoordeeld welke hulp het beste aansluit bij de specifieke situatie. Een eerste optie zijn de relatiegesprekken die bij De Boei worden aangeboden, waarbij de focus ligt op het verbeteren van de communicatie tussen de koppels.

Indien er sprake is van dieperliggende problemen, dan kan worden gekozen voor het koppel om met een professionele relatietherapeut aan de slag te gaan. Ze kunnen uit verschillende relatietherapeuten kiezen die zijn aangesloten bij de Nederlandse Vereniging voor Relatie- en Gezinstherapie (NVVR) en met wie zij de gesprekken willen voeren. De Boei neemt vervolgens contact op met de geselecteerde relatietherapeut om de therapie te starten. In 2021 is De Boei gestart met samenwerking met drie relatietherapeuten, maar in de afgelopen jaren is het aantal teruggebracht tot twee relatietherapeuten die op structurele basis therapie bieden.

4

3. Doelstellingen en realisatie Hieronder worden de doelstellingen en de realisatie per jaar uiteengezet. Verantwoording relatietherapie 2021 In 2021 heeft De Boei van de gemeente een subsidie van €20.000 ontvangen voor relatietherapie, bedoeld voor maximaal 18 koppels. In totaal zijn er in dat jaar 9 koppels doorverwezen naar relatietherapie. Van deze 9 koppels hebben 7 koppels daadwerkelijk therapie gevolgd bij een relatietherapeut. Eén koppel is afgehaakt en één koppel is doorgeschoven naar 2022. De totale kosten van dit jaar bedroegen €7.940,-. Het restant is terugbetaald aan de gemeente, aangezien deze middelen niet zijn ingezet.

Omschrijving

Inzet

Begroot

Realisatie

Max. 18 koppels relatietherapie Per koppel max. 10 sessies à € 100,- per sessie

Aangemeld: 9 koppels Therapie gevolgd: 7 koppels Afgehaakt: 1 koppel Naar 2022: 1 koppel Inzet 22 uur Sociaal Werker De Boei

€ 18.000,-

€ 6.950,-

€ 2.000,-

€ 990,-

€ 20.000,-

€ 7.940,-

Overheadkosten De Boei (coördinatie) Totaal

Verantwoording relatietherapie 2022 In 2022 ontving De Boei van de gemeente een subsidie van €20.000 voor relatietherapie, bedoeld voor maximaal 18 koppels. In dat jaar zijn er in totaal 13 koppels doorverwezen naar relatietherapie bij een relatietherapeut. Van deze 13 koppels hebben 9 stellen daadwerkelijk therapie gevolgd. Twee koppels haakten voortijdig af, terwijl twee andere koppels de therapie uitstelden naar 2023. Van de 9 stellen die relatietherapie volgden, hadden 5 stellen voldoende aan minder dan tien sessies. De totale kosten voor dit jaar bedroegen €6.250,-. Het resterende bedrag is terugbetaald aan de gemeente, aangezien deze middelen niet zijn ingezet.

Omschrijving

Inzet

Begroot

Realisatie

Max. 18 koppels relatietherapie Per koppel max. 10 sessies à € 100,- per sessie

Aangemeld: 13 koppels Therapie gevolgd: 9 koppels Afgehaakt: 2 koppels Naar 2023: 2 koppels Inzet 20 uur Sociaal Werker De Boei

€ 18.000,-

€ 6.250,-

€ 2.000,-

€ 1.000,-

€ 20.000,-

€ 7.250,-

Overheadkosten De Boei (coördinatie) Totaal

Verantwoording relatietherapie 2023 In 2023 ontving De Boei van de gemeente een subsidie van €20.000 voor relatietherapie, bedoeld voor maximaal 18 koppels. In totaal zijn er dat jaar 15 koppels doorverwezen die allemaal relatietherapie hebben gevolgd. Daarnaast liepen er nog twee trajecten door vanuit 2022, wat het totaal op 17 actieve trajecten in 2023 bracht. Van deze trajecten zijn er 12 afgerond in 2023, terwijl 5 trajecten doorgaan in 2024. Van de 12 koppels die hun therapie in 2023 hebben afgerond, hadden 8 koppels voldoende aan minder dan tien sessies. De totale kosten voor dit jaar bedroegen €10.410,-. Het resterende bedrag is terugbetaald aan de gemeente, aangezien de middelen niet volledig zijn ingezet.

5

Omschrijving

Inzet

Begroot

Realisatie

Max. 18 koppels relatietherapie Per koppel max. 10 sessies à € 100,- per sessie

Aangemeld: 15 koppels Vanuit 2022: 2 koppels Actieve trajecten 2023: 17 koppels Afgerond in 2023: 12 koppels Naar 2024: 5 koppels Inzet 20 uur Sociaal Werker De Boei

€ 18.000,-

€ 9.375,-

€ 2.000,-

€ 1.035,-

€ 20.000,-

€ 10.410,-

Overheadkosten De Boei (coördinatie) Totaal

Verantwoording relatietherapie 2024 In 2024 heeft De Boei van de gemeente een subsidie van € 20.000,- ontvangen voor relatietherapie , bedoeld voor maximaal 18 koppels. In 2024 zijn tot nu toe 5 koppels gestart met relatietherapie, waarbij enkele trajecten nog doorlopen die eind 2023 zijn begonnen. Aangezien het jaar nog niet is afgerond, is er momenteel nog geen kostenoverzicht beschikbaar.

6

4. Bevindingen De Boei en het Sociaal Team De gemeente heeft gesprekken gevoerd met De Boei en het Sociaal Team om de ervaringen met het aanbod van relatietherapie te bespreken. Hieronder worden de bevindingen van De Boei en het Sociaal Team uiteengezet. Bevindingen De Boei De Boei geeft koppels de mogelijkheid om te kiezen tussen twee therapeuten voor het volgen van relatietherapie. Een belangrijke voorwaarde is dat de koppels kinderen hebben, en daarnaast wordt van hen een zekere mate van zelfreflectie verwacht. De Boei maakt gebruik van een stroomschema om te bepalen of professionele relatietherapie nodig is, of dat relatiegesprekken met een sociaal werker van De Boei voldoende zijn. Vanuit De Boei is de ervaring dat met het aanbod van relatietherapie de complexe situaties voorkomen worden. Veel mensen die zich melden bij De Boei hebben al veel problemen binnen het gezin en geven aan dat het niet meer gaat. In deze gevallen voert De Boei eerst enkele gesprekken om de situatie in kaart te brengen en te bepalen wat nodig is. Dit leidt er soms toe dat relatietherapie wordt geadviseerd, ook al hadden de koppels zelf in eerste instantie niet het idee om therapie te volgen. De Boei heeft van koppels teruggekregen dat zij relatietherapie vaak niet zelf kunnen bekostigen. De koppels zijn vaak enorm druk met de zorg voor hun kinderen en het draaiende houden van het huishouden.

Om relatietherapie te volgen, moeten zij tijd vrijmaken en dit vraagt vaak om verlof van werk. De Boei gaat ervan uit dat er mogelijk nog een taboe rust op het volgen van relatietherapie, wat een verklaring zou kunnen zijn dat niet het maximale aantal koppels gebruikmaakt van het aanbod. Het is voor De Boei moeilijk om het daadwerkelijke effect van relatietherapie op lange termijn te meten, omdat veel koppels na de therapie niet meer terugkeren. Desondanks zijn de verhalen die wel terugkomen vaak positief. Koppels geven aan dat de therapie tot nieuwe inzichten heeft geleid en dat een scheiding in sommige gevallen is voorkomen. Daarnaast merkt De Boei op dat inwoners door deze interventie het gevoel hebben dat de gemeente hun problemen erkent en dat er passende hulp beschikbaar is. Ze komen er vaak sterker uit door de therapie, waarbij ze als gezin meer in hun eigen kracht worden gezet en hun zelfvertrouwen groeit. Bevindingen het Sociaal Team Het Sociaal Team verwijst gezinnen regelmatig door naar relatietherapie, maar ontvangt weinig terugkoppeling over de ervaringen. Volgens het Sociaal Team is relatietherapie over het algemeen wel bekend bij de inwoners. Ze hebben van een gezin dat zij begeleiden teruggekregen dat hun relatie aanzienlijk is verbeterd door de therapie.

Het koppel overlegt meer met elkaar, wat een positief effect heeft op de kinderen, die daardoor minder zorg nodig hebben. Hoewel het niet met zekerheid valt te zeggen dat dit volledig aan de relatietherapie te danken is, is de relatie sinds het volgen van de therapie duidelijk verbeterd.

7

5. Bevindingen relatietherapeuten De gemeente heeft gesprekken gevoerd met twee relatietherapeuten, een mannelijke therapeut en een vrouwelijke therapeut. Hieronder worden de bevindingen uiteengezet. Bevindingen mannelijke therapeut De therapeut is vanaf het begin betrokken bij de gemeente Bunschoten om relatietherapie te bieden. In het begin begonnen zij met drie therapeuten, maar één therapeut heeft zich destijds afgemeld. De therapeut benadrukt dat de gemeente Bunschoten één van de koplopers is in Nederland waar relatietherapie wordt vergoed. Hij geeft aan dat de therapie wordt uitgevoerd volgens de methodiek van Emotionally Focused Therapy (EFT), een bewezen effectieve therapie die zich richt op het verbeteren van de emotionele band tussen partners. De focus bij deze vorm van therapie ligt op het herstellen van de communicatie en onderlinge verbinding, zodat iedereen zich gehoord en gezien voelt. Ook richt deze vorm van therapie op het verbeteren van de relaties binnen het gezin, waardoor er minder spanningen en een soepelere dynamiek binnen het gezin komt.1 Momenteel maken volgens hem 11 gemeenten gebruik van deze aanpak. Jaarlijks begeleidt de therapeut ongeveer 5 tot 7 stellen. Hij kijkt hier dan ook zeer positief op terug. Het contact met De Boei ervaart hij ook als heel goed.

De Boei bespreekt de casussen met hem en vraagt of hij verder wil gaan met specifieke koppels. De therapeut houdt tijdens zijn therapie rekening met de christelijke waarden die voor veel koppels van belang zijn. De therapeut merkt op dat de relatietherapie een aanzienlijke positieve impact heeft op de koppels. Zo hebben vele stellen elkaar weer opnieuw ontdekt, zien verbetering in de relatie, ervaren meer rust in hun relatie en daardoor is er ook meer rust voor de kinderen. Er was één stel waarbij hij de vraag had gesteld of het verstandig was om de relatie voort te zetten. Een ander stel had zelf besloten de therapie vroegtijdig te beëindigen. Het verschil tussen de relatiegesprekken bij De Boei en de relatietherapie ziet de therapeut vooral in de diepgang. Relatietherapie vereist reflectief vermogen om het therapeutische proces aan te gaan. In complexe situaties wordt er contact opgenomen met De Boei en is er een verplichte samenwerking met andere hulpverleners. De therapeut geeft aan dat de subsidie die de gemeente verstrekt aan de lage kant is en niet volledig kostendekkend. Dit komt volgens hem doordat de subsidie geen rekening houdt met de inflatie en de stijgende kosten. Bevindingen vrouwelijke therapeut De relatietherapeut is ook vanaf het begin betrokken bij de gemeente Bunschoten voor het aanbieden van relatietherapie.

Ze merkt op dat het bijzonder is dat de gemeente Bunschoten voor deze aanpak heeft gekozen, iets wat zij niet eerder bij andere gemeenten heeft gezien. Dit heeft haar er ook toe aangezet om anderen bewust te maken van deze mogelijkheid. Bij gemeente Amersfoort heeft ze gezien dat er een speciaal team is opgezet voor complexe scheidingen. Volgens haar heeft dit echter als nadeel dat men op dat punt al vaak te laat is. De therapeut heeft van de koppels teruggekregen dat zij veel waardering hebben voor dit aanbod van de gemeente. Zonder dit aanbod zouden zij minder snel voor relatietherapie hebben gekozen, aangezien de meeste koppels de kosten niet zelf kunnen dragen.

1

Geraadpleegd via: (relatie)therapie | EFT

8

In de loop der jaren heeft de therapeut veel stellen begeleid, waardoor zij niet precies kan aangeven hoeveel het er waren. Ze geeft aan dat het aantal sessies per maand wisselde; in sommige maanden waren er meer afspraken dan in andere. Recentelijk had zij twee koppels die regelmatig op woensdagochtend kwamen voor therapie. De doelgroep beschrijft zij als veel jonge stellen met jongere kinderen, maar er waren ook stellen met oudere kinderen en gezinnen waarvan de kinderen bijna uit huis gingen. De gesprekken gingen vaak over relatieproblemen waarbij de partners constant in conflict waren en dreigden uit elkaar te gaan. Veel stellen raakten vast in hun leven, omdat ze elkaar emotioneel kwijtraakten. Soms was er sprake van bredere gezinsproblematiek, waarbij de focus niet alleen op de relatie lag, maar ook op het welzijn van het hele gezin. De therapeut heeft ook een stel begeleid waar meerdere hulpverleners bij betrokken waren. Samen met deze hulpverleners heeft zij overlegd om gezamenlijk af te stemmen wat nodig was voor het gezin. Niet alle situaties waren echter even complex; voor sommige stellen waren vier tot vijf sessies voldoende om vooruitgang te boeken. Daarnaast behandelde de therapeut ook stellen met een wat lager opleidingsniveau.

Zij paste haar aanpak hierop aan door meer directe communicatie te gebruiken, omdat EFT volgens haar in die gevallen minder geschikt was. Volgens de therapeut is een belangrijke voorwaarde voor succesvolle relatietherapie de bereidheid tot zelfreflectie. De therapeut heeft een stel begeleid dat zodanige problemen had in hun relatie dat ze niet samen in dezelfde kamer konden zijn. Ze beschuldigen elkaar voortdurend. In haar optiek is het belangrijk dat er bij beide partners nog een wil en verlangen is om aan de relatie te werken. Als één van hen al heeft besloten de relatie te beëindigen, dan verliest de therapie haar nut. Over het effect van de relatietherapeut meldt de therapeut dat zij van drie stellen heeft gehoord dat de therapie voor hen geen positief effect heeft gehad. Deze stellen waren onvoldoende gemotiveerd of vonden het moeilijk om verantwoordelijkheid te nemen. In deze gevallen richtte de therapie zich op het begeleiden van een goede manier van scheiden. Van de vele andere stellen heeft zij echter juist vernomen dat, zonder relatietherapie, zij waarschijnlijk uit elkaar zouden zijn gegaan. Volgens haar bevonden mensen zich vaak in een patroon waarin ze langs elkaar heen leefden. De therapeut geeft aan dat bij haar de therapie gericht is op het herstellen van de verbinding, zodat de partners elkaar weer kunnen vinden en beter kunnen samenwerken in het ouderschap.

Hoewel EFT niet altijd toepasbaar is, beschouwt zij het wel als de basis. De focus ligt op het doorbreken van destructieve patronen en het hernieuwd verbinden met elkaar.

9

6. Resultaten enquêtes De relatietherapeuten hebben de enquête herhaaldelijk aan hun cliënten voorgelegd. Eén van de therapeuten gaf echter aan dat de enquête te uitgebreid is. Om het aantal ingevulde enquêtes te verhogen, stelde zij voor deze te beperken tot twee of drie vragen. Over de jaren heen zijn er in totaal zeven enquêtes ingevuld. In juni 2024 verzocht de gemeente om alle koppels aan te schrijven met het verzoek de enquête in te vullen, maar dit leidde helaas niet tot respons. In augustus 2024 vroeg de gemeente aan De Boei om bij de relatietherapeuten te informeren of er een koppel bereid was om een diepte-interview af te leggen. Ook hierop is geen reactie ontvangen. Hieronder worden de resultaten gepresenteerd van de zeven enquêtes die volledig zijn ingevuld door cliënten die volledig het traject hebben doorlopen bij één relatietherapeut.

Geef op een schaal van 1 tot 5 (waarbij 1 staat voor zeer ontevreden en 5 voor zeer tevreden) hoe tevreden u bent over de volgende aspecten van de relatietherapie Duur traject therapie

4.28

Bereikbaarheid therapeut

4.71

Behandelmethode therapeut

4.57

Communicatievaardigheden therapeut

4.71

Klik met de therapeut

4.85 3

4

5

Alle zeven koppels beoordeelden de klik met de therapeut met een 5. De laagste score werd gegeven voor de duur van het traject, met een gemiddelde van 4, zonder onderbouwing. De overige scores zijn als volgt: bereikbaarheid van de therapeut 4,66, behandelmethode 4,66, en communicatievaardigheden 4,83. Op de vraag “In welke mate heeft de relatietherapie positief effect gehad op uw relatie? Hierbij staat 1 voor zeer ontevreden en 5 voor zeer tevreden” heeft van de zeven koppels één koppel een 3 gegeven voor de tevredenheid. Vier koppels beoordeelden dit met een 4 en twee koppels gaven een 5. Over het algemeen ervaren de meeste koppels een positief effect van de therapie, met een gemiddelde tevredenheidsscore van 4. Vijf van de zeven koppels beoordeelden hun tevredenheid over de relatietherapie met een 5 (waarbij 1 staat voor zeer ontevreden en 5 voor zeer tevreden). Twee koppels gaven een beoordeling van 4 voor hun tevredenheid. Uit de ingevulde enquêtes blijkt dat alle zeven koppels vinden dat de therapeut waardevolle handvatten heeft aangereikt die een positief effect op hun relatie hebben gehad. Daarnaast gaven deze koppels aan dat de relatietherapie heeft bijgedragen aan betere communicatie, meer wederzijds begrip en het voornemen om samen verder te gaan. In de ingevulde enquêtes zijn slechts twee opmerkingen genoteerd.

Eén koppel gaf aan dat de therapie soms te veel informatie in één keer bood, waardoor niet alles even goed bleef hangen. Een ander koppel uitte waardering voor het feit dat de relatietherapie kosteloos werd aangeboden door de gemeente.

10

7. Aanbeveling en toekomstperspectief Uit de bevindingen van het Sociaal Team en De Boei blijkt dat het lastig is om vast te stellen in hoeverre relatietherapie daadwerkelijk heeft bijgedragen aan het voorkomen van scheidingen en daarmee aan het leed van kinderen. Vaak keren de koppels niet meer terug, waardoor er beperkte informatie beschikbaar is. De relatietherapeuten geven echter aan positieve effecten te zien bij de koppels na het volgen van de therapie. Dit uit zich in verbeterde communicatie, het herontdekken van elkaar en een gevoel van rust, wat op zijn beurt ook bij de kinderen leidt tot meer gemoedsrust. Sommige koppels hebben aangegeven dat de relatietherapie een positieve impact op hen heeft gehad, vooral omdat zij eerder moeite hadden met motivatie en verantwoordelijkheid. Van vele andere koppels hebben de therapeuten vernomen dat zij zonder de therapie waarschijnlijk uit elkaar zouden zijn gegaan. Uit de evaluatie blijkt dat het inzetten van relatietherapie binnen de gemeente Bunschoten een positieve bijdrage heeft geleverd aan de doelstellingen met name op het gebied van vroegsignalering en vroegtijdige interventie in relatieproblematiek. Dit heeft niet alleen geholpen om potentiële schade voor kinderen te beperken, maar heeft ook gezorgd voor een ondersteunende omgeving waarin ouders sneller de benodigde hulp krijgen om problemen aan te pakken.

Hoewel het lastig is om harde conclusies te trekken dat relatietherapie daadwerkelijk effect heeft gehad op het voorkomen van echtscheidingen, is de therapie een waardevolle interventie gebleken voor het verbeteren van communicatie en samenwerking tussen ouders, wat indirect kan bijdragen aan het behoud van relaties. Aangezien de relatietherapie positieve effecten heeft laten zien, is het aan te raden deze voort te zetten. De behoefte aan continuïteit is groot, gezien de belangrijke rol die therapie kan spelen in de stabiliteit van gezinnen, het welzijn van kinderen en het voorkomen van zwaardere (en duurdere) interventies op de langere termijn. Daarnaast wordt relatietherapie steeds beter vindbaar en bekender binnen de gemeente, waardoor meer gezinnen de weg naar deze hulp weten te vinden. Dit is terug te zien in de groei van het aantal koppels dat relatietherapie volgt, zoals blijkt uit de verantwoordingen van de afgelopen jaren. Het stoppen van relatietherapie zou kunnen leiden tot een toename van relationele en gezinsproblemen, met als gevolg meer complexe hulpvragen en hogere maatschappelijke kosten. Bij voortzetting van relatietherapie in de huidige vorm is het belangrijk om aandacht te besteden aan de signalen van de relatietherapeut over toereikendheid van de subsidie.

Een relatietherapeut heeft aangegeven dat de huidige vergoedingen niet voldoende zijn om de kosten volledig te dekken, waardoor zij soms zelf financieel moeten bijspringen. Dit kan op termijn de motivatie van therapeuten om relatietherapie in deze vorm te bieden ondermijnen. Daardoor is het van belang om de hoogte van de subsidie jaarlijks te indexeren om deze in lijn te brengen met de inflatie en stijgende kosten, zodat de relatietherapie toegankelijk en betaalbaar blijft, zowel voor de gemeente als voor de therapeuten. Er is ook contact geweest met een coöperatie in Woudenberg die uitvoering geeft aan complexe scheidingen door met verschillende partijen, zoals een mediator, scheidingsadvocaat en rouw- en verliestherapeut aan tafel te zitten. Het idee hiervan is dat partners die overwegen uit elkaar te gaan in een vroeg stadium van deze beslissing informatie krijgen op wat deze beslissing kan betekenen op partnerniveau, ouderniveau en kindniveau. In een gesprek van 60-75 minuten worden de knelpunten en hulpmogelijkheden besproken en ontvangen de ouders achteraf een gespreksverslag met daarin adviezen. Doordat in de motie is opgenomen om scheidingen te verminderen, is dit niet hoe wij hieraan willen vormgeven.

11

Bestaande en nieuwe interventies Het versterken van relaties is een belangrijk doel van relatietherapie, maar aanvullende interventies zijn nodig om problematische scheidingen te voorkomen of de impact ervan te verminderen. Relatietherapeuten geven aan dat therapie vaak niet werkt wanneer één ouder al heeft besloten de relatie te beëindigen. In zulke gevallen ligt de focus op het beperken van schade voor kinderen en het bevorderen van samenwerking tussen ouders. Dit benadrukt de behoefte aan een breed scala aan interventies, gericht op zowel relatiebehoud als het minimaliseren van negatieve gevolgen voor kinderen bij scheidingen. Hieronder worden enkele interventies beschreven. Relatiegesprekken bij De Boei Koppels kunnen bij De Boei terecht voor relatiegesprekken, waar zij samen kunnen verkennen of ze met een aantal gesprekken tot een oplossing kunnen komen. Het belangrijkste doel van deze gesprekken is het herstellen van de communicatie. Bij De Boei wordt er geen onderscheid gemaakt op basis van leeftijd of gezinssamenstelling, waarbij ook koppels zonder kinderen kunnen hier terecht. Deze interventie is al goed ingebed in het bestaande hulpaanbod en kan blijven bestaan zonder dat hiervoor nog extra regelingen nodig zijn. Vanuit de bestaande subsidie kan dit worden voortgezet en voortborduren op de huidige praktijk.

Dit is een prima aanvulling op relatietherapie en kan, zoals het nu al loopt, naast elkaar worden ingezet. Ouderschapsbemiddeling bij het Sociaal Team De Lingt Ouderschapsbemiddeling wordt geïntroduceerd als een nieuwe interventie binnen de gemeente met als doel ouders te ondersteunen in hun ouderrol na een scheiding. Het programma richt zich op het verbeteren van de communicatie en samenwerking tussen gescheiden ouders, met als belangrijkste focus het welzijn van de kinderen. Dit helpt ouders om conflicten te minimaliseren en gezamenlijke beslissingen te nemen in het belang van hun kinderen. Het Sociaal Team zal vanaf november 2024 starten met het volgen met de trainingen hiervan. Aangezien de trainingen voor deze nieuwe interventie nog moeten beginnen, kunnen er op dit moment nog geen gedetailleerde conclusies worden getrokken over de effectiviteit ervan. Ouders Inc. Ouders Inc. is een e-healthinterventie gericht op het versterken van relaties bij jonge ouders. Het programma helpt koppels in de overgang van partnerschap naar ouderschap en biedt hen praktische tools en inzichten om zowel hun relatie als het gezinsgeluk te verbeteren. In deze cursus zijn er elf modules opgenomen die gaan over communicaties samenwerking in opvoeding, intimiteit, ontspannen en praktische uitdagingen zoals, slaapgebrek en financiën.

Door deze digitale ondersteuning kunnen veel onderwerpen die kunnen leiden tot relatieproblemen, preventief besproken worden. Ouders kunnen op hun eigen tempo werken aan een stevige basis voor hun partner- en ouderschap vanuit huis. In het derde kwartaal van 2024 werd een nieuwe Ouders Inc. app gelanceerd, gericht op ouders met een lage sociaaleconomische status en laaggeletterde ouders. De app biedt psycho-educatie, relatieondersteuning en praktische modules, ontwikkeld in samenwerking met experts en organisaties zoals de Vrije Universiteit Amsterdam en het NCJ. De app is toegankelijk op verschillende apparaten, waardoor ouders altijd en overal toegang hebben tot ondersteuning.

12

De app biedt voordelen voor gemeenten zoals het bijdragen aan de doelstellingen van Kansrijke Start en het voorkomen van problemen, zoals scheidingen, financiële problemen en mentale klachten. De app biedt een laagdrempelige, preventieve aanpak die kan helpen relatieproblemen vroegtijdig aan te pakken, zonder dat ouders direct de stap naar een therapeut hoeven te zetten. Aangezien deze nieuwe interventie nog niet is ingezet binnen de gemeente Bunschoten, kunnen er nog geen gedetailleerde conclusies worden getrokken over de effectiviteit ervan. Conclusie Binnen de gemeente Bunschoten blijkt relatietherapie een waardevolle interventie te zijn die aansluit bij de behoeften van de inwoners en de doelstellingen van relatieversterking en ondersteuning binnen de gezinnen. Hoewel door gebrek aan terugkoppeling middels de enquêtes is de succes van de relatietherapie in individuele gevallen moeilijk vast te stellen. De koppels die we hebben kunnen achterhalen, zijn veelal tevreden (conform de doelstelling). Dat blijkt ook uit het toenemende aantal koppels dat gebruikmaakt van relatietherapie. Deze stijgende vraag benadrukt het belang van het blijven aanbieden van relatietherapie om relaties te versterken en gezinnen te ondersteunen.

Op basis van feedback van de relatietherapeuten en het Sociaal Team lijkt dit product in een behoefte te voorzien en de doelstelling regelmatig te worden behaald. Uit onderzoek van Independer2 blijkt dat in 2024 de gemeente Bunschoten met een scheidingspercentage van 5,9% een opvallend lagere scheidingsgraad heeft dan de omliggende gemeenten, zoals Eemnes (10,7%) en Baarn (10,5%). Hoewel dit een gunstige positie is, kan niet causaal worden vastgesteld of dit het directe resultaat is van het aanbod van relatietherapie. De relatietherapie heeft bijgedragen aan het behalen van de gestelde doelstellingen. Er is meer rust en begrip tussen partners bereikt, wat heeft geleid tot stabielere gezinssituaties. Ook heeft dit een positief effect gehad op de rust en het welzijn van kinderen binnen deze gezinnen. In sommige gevallen is een scheiding voorkomen, en wanneer dit niet mogelijk was, zijn koppels vreedzamer uit elkaar gegaan. Hiermee draagt de relatietherapie bij aan zowel het versterken van relaties als het beperken en/of voorkomen van schade bij kinderen. Daarmee vormt relatietherapie een waardevolle aanvulling op het bestaande aanbod van ondersteuning op het gebied van opvoeding en relatieversterking. Verder sluit het ook goed aan bij het bestaande aanbod van De Boei. De bemiddelingsvorm die in Woudenberg is onderzocht, blijkt niet passend te zijn voor de situatie in Bunschoten.

Daarom wordt er lokaal gewerkt aan: ouderschapsbemiddeling en Ouders Inc. als laagdrempelige e-healthinterventie gericht op het versterken van relaties bij jonge ouders. Voor de voortzetting van relatietherapie is het belangrijk om het tarief van de relatietherapeuten jaarlijks te indexeren, zodat de vergoeding in lijn blijft met de stijgende kosten en inflatie. Als aanbeveling wordt voorgesteld om het huidige aanbod van relatietherapie te continueren en over vier jaar een evaluatie uit te voeren om de effectiviteit en de voortzetting van het aanbod te beoordelen. Daarnaast wordt geadviseerd om de vergoeding jaarlijks te indexeren, 2

Onderzoek Independer te raadplegen via: Onderzoek: aantal scheidingen neemt weer toe, dit jaar gemiddeld ruim 68 per dag

13

zodat een kostendekkend tarief voor therapeuten wordt geboden en de continuïteit van de dienstverlening gewaarborgd blijft.

14