Definitief beleidskader mensenhandel - gemeente Bunschoten (1244201).pdf

Beleidskader Mensenhandel

Gemeente Bunschoten December 2023

Inhoudsopgave Samenvatting ........................................................................................................................................................... 3 1. Inleiding................................................................................................................................................................ 4 1.1 Leeswijzer ....................................................................................................................................................... 5 2. Aard mensenhandel ............................................................................................................................................. 6 2.1 Wettelijk kader ............................................................................................................................................... 6 2.2 Vormen van mensenhandel ........................................................................................................................... 6 2.2.1 Seksuele uitbuiting .................................................................................................................................. 6 2.2.2 Arbeidsuitbuiting.....................................................................................................................................

7 2.2.3 Criminele uitbuiting................................................................................................................................. 8 2.2.4 Gedwongen orgaanverwijdering ............................................................................................................. 9 2.3 Mensensmokkel ......................................................................................................................................... 9 3. Omvang mensenhandel ..................................................................................................................................... 10 3.1 Landelijk ....................................................................................................................................................... 10 3.2 Situatie Bunschoten ..................................................................................................................................... 11 4. Rol gemeente Bunschoten ................................................................................................................................. 12 4.1 De gemeente als signaleerder ......................................................................................................................

12 4.2 De gemeente als beleidsmaker .................................................................................................................... 12 4.3 De gemeente als regisseur van de integrale aanpak.................................................................................... 12 4.4 De gemeente als verantwoordelijke voor de zorg en opvang van slachtoffers ........................................... 13 5. Ambitie gemeente Bunschoten ......................................................................................................................... 14 6. Effectieve samenwerking ................................................................................................................................... 14 6.1 Ketenregisseur, zorgcoördinator en aandachtsfunctionaris ........................................................................ 14 7. Barrières ............................................................................................................................................................. 16 7.1 Barrières vanuit Openbare Orde en Veiligheid ............................................................................................ 16 7.2 Barrières vanuit andere beleidsterreinen .................................................................................................... 17 8.

Zorg aan slachtoffers .......................................................................................................................................... 17 8.1 Gevolgen ...................................................................................................................................................... 17 8.2 Passende hulp en opvang voor slachtoffers................................................................................................. 17 8.3 Jeugdige slachtoffers .................................................................................................................................... 17 8.4 Slachtoffers zonder verblijfsvergunning ...................................................................................................... 18 9. Evaluatie Beleid .................................................................................................................................................. 18 Bijlage Samenwerkingspartners ............................................................................................................................. 19

2

Samenvatting Mensenhandel is ‘het werven, vervoeren, overbrengen, opnemen of huisvesten van een persoon, met gebruik van dwang (in brede zin) en met het doel die persoon uit te buiten’1. De beoogde uitbuiting is de kern van mensenhandel. Mensenhandel komt in vier vormen voor: seksuele uitbuiting, arbeidsuitbuiting, criminele uitbuiting en gedwongen orgaanverwijdering. Ambitie en activiteiten Mensenhandel is onacceptabel en moet gestopt worden. Daarom willen we als gemeente Bunschoten mensenhandel actief en volledig bestrijden. Dit willen we bereiken door in te zetten op de volgende vier activiteiten: 1. We vergroten de bewustwording over mensenhandel onder bestuurders, medewerkers, ondernemers, professionals en inwoners door middel van gerichte communicatie per doelgroep. 2. We verlagen de drempel om signalen van mogelijke mensenhandel te melden, door in de gehele gemeente kenbaar te maken waar men kan melden. 3. Alle slachtoffers van mensenhandel binnen de gemeente Bunschoten worden zo snel mogelijk naar de juiste hulp en ondersteuning begeleid. 4. Bij casuïstiek met als thema mensenhandel wordt het signaal altijd integraal besproken en indien mogelijk en noodzakelijk integraal aangepakt.

Effectieve samenwerking Als gemeente hebben we vier rollen in de aanpak van mensenhandel: signaleerder, beleidsmaker, regisseur van de integrale aanpak en verantwoordelijke voor de zorg en opvang van slachtoffers. In deze samenwerking hebben veel partners een rol. Om ervoor te zorgen dat de veiligheids- en zorgpartners zo effectief mogelijk samenwerken, zijn een ketenregisseur, zorgcoördinator en aandachtsfunctionaris mensenhandel aangesteld. Daarnaast wordt samengewerkt met onder meer de politie, Openbaar Ministerie, zorgaanbieders, Veilig Thuis, het RIEC MN en de Nederlandse Arbeidsinspectie.

1

Het Bureau Nationaal Rapporteur mensenhandel

3

1. Inleiding Het bureau Nationaal Rapporteur mensenhandel omschrijft mensenhandel als volgt: ‘het werven, vervoeren, overbrengen, opnemen of huisvesten van een persoon, met gebruik van dwang (in brede zin) en met het doel die persoon uit te buiten’. De beoogde uitbuiting is de kern van mensenhandel. Wanneer seksuele uitbuiting of gedwongen orgaanverwijdering gebeurt bij een minderjarig slachtoffer, is er altijd sprake van mensenhandel, ook als dat zonder dwang gebeurt. Mensenhandel is onderdeel van georganiseerde en ondermijnende criminaliteit. ‘Ondermijning betekent dat door middel van het gebruik van kennis, toegang, positie, vertrouwen, geweld, dreiging of intimidatie wordt getracht om geldelijk gewin of macht te verkrijgen’ (bron: Ondermijningsbeeld RIEC MN).

Gemeente Bunschoten is zich bewust van het feit dat mensenhandel zich helaas overal en in verschillende vormen voor kan doen. Daarom is het belangrijk dat het onderwerp de nodige prioriteit verdient en dat er beleid op wordt gevormd. Ook in Bunschoten kan mensenhandel plaatsvinden en het is belangrijk dat professionals signalen kunnen herkennen en erop kunnen acteren om slachtoffers te beschermen. In het Integraal Veiligheidsplan 2023-2026 van de BES gemeenten (Soest, Baarn, Eemnes, De Bilt en Bunschoten) is menshandel als onderwerp opgenomen in het thema ondermijning. Derhalve is het beleidskader mensenhandel in Bunschoten afgesteld op de beleidskader mensenhandel in de andere gemeenten. Dit is effectief omdat alle vijf de gemeenten dezelfde ambities hebben. “Mensenhandel kan in elke gemeente in Nederland voorkomen. Medewerkers van gemeenten kunnen daarom op allerlei manieren en momenten in aanraking komen met signalen van mensenhandel. Dit geldt onder andere voor baliemedewerkers van burgerzaken, bestuurlijke toezichthouders en inspectiemedewerkers van de GGD. Ambtenaren willen we trainen in samenwerking met partners als RIEC en Fairwork.”

Ook vanuit de landelijke overheid is er steeds meer aandacht voor het onderwerp mensenhandel. Er is een landelijk programma Samen tegen Mensenhandel en vanuit het Interbestuurlijke Programma2 (IBP) is bepaald dat in 2022 elke gemeente duidelijk beleid moet hebben om mensenhandel tegen te gaan (punt 5.11). Om dit te ondersteunen, heeft de VNG het Kompas Mensenhandel ontwikkeld. Dit kompas ondersteunt gemeenten met het maken van beleid. Het Bunschoter beleid is tevens ontwikkeld aan de hand van het Kompas.

2 In het Interbestuurlijk Programma sloten rijk, gemeenten, provincies en waterschappen een

akkoord om een aantal grote maatschappelijke opgaven aan te pakken.

4

1.1 Leeswijzer Hoofdstuk 2 gaat over mensenhandel: wat is het, wat is het wettelijk kader en welke vormen van mensenhandel zijn er. In hoofdstuk 3 wordt beschreven wat de omvang is van mensenhandel, zowel landelijk als het beeld van Bunschoten. In hoofdstuk 4 wordt de rol van de gemeente Bunschoten beschreven. We zijn signaleerder, beleidsmaker, regisseur van de integrale aanpak en verantwoordelijke voor de zorg en opvang van slachtoffers. Hoofdstuk 5 gaat in op onze ambitie en de activiteiten die we gaan doen. We zetten in op bewustwording, melden, hulp en ondersteuning voor slachtoffers en een integrale aanpak van casuïstiek. In hoofdstuk 6 worden de rollen van de samenwerkingspartners beschreven. Hoofdstuk 7 gaat over de barrières die we als gemeente kunnen opwerpen tegen mensenhandel. Hoofdstuk 8 gaat nader in op de zorg voor slachtoffers en in hoofdstuk 9 wordt kort ingegaan op de evaluatie van het beleidskader. In de bijlage volgt een overzicht van onze samenwerkingspartners met hun taken en interventiemogelijkheden.

5

2. Aard mensenhandel In dit hoofdstuk leggen we uit wat mensenhandel inhoudt, beschrijven we de aard en omvang zowel landelijk als in Bunschoten.

2.1 Wettelijk kader Mensenhandel wordt in artikel 273f van het Wetboek van strafrecht strafbaar gesteld. Dit artikel is het langste artikel uit het Wetboek van Strafrecht, wat ook de veelzijdigheid en complexiteit van het misdrijf aangeeft. Het Openbaar Ministerie: ‘Mensenhandel vormt een grove inbreuk op de menselijke waardigheid en de lichamelijke en geestelijke integriteit van slachtoffers en wordt gezien als schending van fundamentele mensenrechten’.3 De straffen die worden opgelegd aan daders van mensenhandel zijn fors. De maximale straf voor mensenhandel is 12 jaar gevangenisstraf. Als een slachtoffer door het gevolg van mensenhandel overlijdt, kan een levenslange gevangenisstraf of een gevangenisstraf van ten hoogste dertig jaar worden opgelegd. Daarmee staat de strafmaat gelijk aan die voor moord.

2.2 Vormen van mensenhandel Mensenhandel komt in verschillende vormen voor: • Seksuele uitbuiting • Arbeidsuitbuiting • Criminele uitbuiting • Gedwongen orgaanverwijdering Ook een combinatie van vormen van mensenhandel komt voor. Zo kunnen mensen slachtoffer zijn van zowel seksuele- als criminele uitbuiting.

2.2.1 Seksuele uitbuiting Hij moet naar (oudere) mannen toe en wordt gedwongen tot seks Een jongen van zestien brengt zijn avonden door op Instagram en Snapchat. Hij komt in contact met een vrouw met wie hij goed gesprekken voert en aan wie hij zijn verhaal kwijt kan. Ze chatten een tijdje en wisselen online pikante foto’s uit. Later wordt hem gevraagd filmpjes van zichzelf te maken. Hij twijfelt, maar stuurt de filmpjes toch door. Daarna krijgt hij berichten waarin hem wordt verteld wat hij moet doen, anders komen de foto’s en filmpjes bij zij familie terecht. Hij moet naar (oudere) mannen toe en wordt gedwongen tot seks. De uitbuiter blijft hem chanteren. De jongen wordt stelselmatig uitgebuit.

Bron: Kompas mensenhandel VNG

3

Aanwijzing mensenhandel

6

Seksuele uitbuiting gebeurt wanneer iemand onder dwang seksuele diensten moet verlenen. De gedwongen seksuele handelingen moeten worden verricht, tegen betaling van geld of andere vergoedingen zoals onderdak of eten, of de belofte daarvan. De uitbuiter wordt er financieel beter van en krijgt de opbrengsten of een deel ervan. Bij deze uitbuiting wordt gebruik gemaakt van de kwetsbaarheid van het slachtoffer, zijn of haar ondergeschikte positie of het vertrouwen wat diegene heeft in de ‘dader’, voor seksuele en/of commerciële doeleinden. Iedereen kan slachtoffer worden van seksuele uitbuiting: man, vrouw of ‘x’, jong en oud, ongeacht juridische status. Seksuele uitbuiting is onder andere prostitutie en pornografie onder dwang en gedwongen seksuele dienstverlening. Dat kan bij iemand thuis, in een hotel of club, in een massagesalon of in de entertainmentindustrie zijn. De gedwongen seksuele diensten moeten worden geleverd aan onbekenden of juist aan bekenden. Ook uitbuiting door loverboys is mensenhandel. Hoewel de naam loverboy anders doet vermoeden, is hier niets ‘lieflijks’ aan. Veelal jonge meisjes of vrouwen worden door hun uitbuiter verliefd gemaakt, om vervolgens ofwel te worden misleid om te gaan werken als prostituee ofwel hiertoe te worden gedwongen. Stoppen met het werk wordt niet geaccepteerd. Seksuele uitbuiting kan ook voorkomen zonder fysiek contact met anderen.

Dit gebeurt bijvoorbeeld wanneer iemand gedwongen wordt om seksuele diensten via de webcam te verrichten. Van de in 2020 bij CoMensha bekende slachtoffers van mensenhandel (984 personen) was 41% (408 personen) slachtoffer van seksuele uitbuiting.4

2.2.2 Arbeidsuitbuiting Overuren voor onderdak Zonder matrassen, tussen vieze was slapen acht asielzoekers uit Syrië in een wasserette in Zaandam. Ze verdienen nog niet de helft van het minimumloon en moeten gratis extra uren werken om op de grond te mogen overnachten in de wasruimte. De eigenaren zijn nergens te bekennen wanneer de inspecteurs van Inspectie SZW, politie en Belastingdienst binnenvallen. De wasserette wordt meteen gesloten, de mannen worden door CoMensha naar een opvanglocatie voor slachtoffers van mensenhandel gebracht.

Bron Kompas mensenhandel VNG Arbeidsuitbuiting is het gedwongen tewerkstellen van mensen, waarbij bovendien sprake is van een ernstige inbreuk op de lichamelijke of geestelijke integriteit en/of de persoonlijke vrijheid. Ook wordt doelbewust misbruik gemaakt van personen, of van hun kwetsbare 4Slachtoffermonitor mensenhandel 2016–2020 van de Nationaal Rapporteur mensenhandel en

Seksueel Geweld tegen Kinderen De Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen onderzoekt de aard en omvang van mensenhandel en seksueel geweld tegen kinderen in Nederland. De Nationaal Rapporteur is onafhankelijk, rapporteert aan de regering en is bij wet aangesteld voor vier jaar.

7

positie, om hen vervolgens te dwingen tot arbeid of diensten. Vaak zijn de omstandigheden waarin mensen worden gedwongen te werken zeer slecht: ingeperkte vrijheid, slechte huisvesting, onderbetaling, lange werkdagen, weinig rust en slechte arbeidsomstandigheden. Arbeidsuitbuiting wordt ook wel moderne slavernij genoemd. Door de dwang die wordt uitgeoefend hebben mensen geen vrije keuze, waardoor een eventuele instemming van het slachtoffer met de werkzaamheden niet meer ter zake doet. Arbeidsuitbuiting komt in verschillende sectoren voor. De Nederlandse Arbeidsinspectie5 heeft sectoren aangewezen als extra kwetsbaar voor uitbuiting: de horeca, de bouw, de schoonmaakbranche, de uitzendbranche, slachterijen en de land- en tuinbouw. Iedereen kan slachtoffer worden van arbeidsuitbuiting. Migranten, vluchtelingen en mensen met een Licht Verstandelijke Beperking (LVB) zijn extra kwetsbaar. Van de in 2020 bij CoMensha bekende slachtoffers van mensenhandel (984 personen) was 46% (449 personen) slachtoffer van arbeidsuitbuiting.6

2.2.3 Criminele uitbuiting Geen alternatief Een vrouw wordt naar Nederland gehaald om te werken in een hennepkwekerij. Ze moet ook in het huishouden werken van de baas. Ze krijgt alleen onderdak en wordt niet betaald. Haar paspoort wordt afgenomen. De rechtbank stelt dat het slachtoffer geen reëel alternatief had om zich aan de onwenselijke situatie te onttrekken en dat ze geen vergoeding ontving voor het werk, waardoor de verdachten opzettelijk financieel voordeel getrokken hebben uit de uitbuiting van het slachtoffer.

Bron: Kompas mensenhandel VNG

Criminele uitbuiting vindt plaats wanneer iemand gedwongen wordt om criminele handelingen te verrichten, dus arbeid of diensten die strafbaar zijn. Voorbeelden zijn het gedwongen knippen van hennep, smokkelen van drugs, gedwongen zakkenrollen en het plegen van diefstallen. Het verkregen voordeel gaat niet naar degene die de criminele handeling heeft verricht, maar naar de uitbuiter. Bij criminele uitbuiting is het slachtoffer tegelijkertijd dader, terwijl ze veelal alleen als dader worden gezien. Bij deze vorm van mensenhandel is het non-punishment beginsel van belang: slachtoffers van deze vorm van mensenhandel worden niet vervolgd of bestraft vanwege hun gedwongen betrokkenheid bij de criminele handelingen die zij hebben begaan vanuit hun slachtofferpositie. Van de in 2020 bij CoMensha bekende slachtoffers van mensenhandel (984 personen) was 16% (154 personen) slachtoffer van criminele uitbuiting.7 De Nederlandse Arbeidsinspectie is toezichthouder gericht op de naleving van gezonde, veilige werkomstandigheden en eerlijke betaling. 5

Slachtoffermonitor mensenhandel 2016–2020 van de Nationaal Rapporteur mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen 7 Slachtoffermonitor mensenhandel 2016–2020 van de Nationaal Rapporteur mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen 6

8

2.2.4 Gedwongen orgaanverwijdering Bij gedwongen orgaanverwijdering moet iemand onder dwang zijn of haar organen afstaan. Van de in 2020 bij CoMensha bekende slachtoffers van mensenhandel (984 personen) was 1 persoon (0,01%) slachtoffer van gedwongen orgaan verwijdering.8 Vanwege het geringe voorkomen ervan wordt deze vorm opgepakt door de landelijke eenheid van de politie en derhalve niet regionaal of lokaal. Deze vorm wordt daarom niet meegenomen in dit beleid.

2.3 Mensensmokkel Mensensmokkel is mensen, in ruil voor geld, hulp bieden om op illegale wijze toegang tot of doorreis naar een ander land te verschaffen waar zij geen verblijfsstatus hebben. Mensensmokkel is daarmee niet (primair) gericht op uitbuiting. Wel vinden mensenhandel en mensenmokkel soms in combinatie met elkaar plaats, zoals wanneer iemand naar Nederland wordt gesmokkeld onder valse voorwaarden om hier vervolgens tot prostitutie te worden gedwongen.

Slachtoffermonitor mensenhandel 2016–2020 van de Nationaal Rapporteur mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen 8

9

3. Omvang mensenhandel 3.1 Landelijk In de meest recente Slachtoffermonitor mensenhandel 2016-2020 van de Nationaal Rapporteur mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen wordt het aantal geregistreerde slachtoffers van mensenhandel in Nederland beschreven. Conform besluit Politiegegevens is elke opsporingsinstantie verplicht om bij de geringste aanwijzing van mensenhandel, het slachtoffer te melden bij het Coördinatiecentrum tegen Mensenhandel (CoMensha). De Nationaal Rapporteur maakt gebruik van de registratie van die meldingen bij CoMensha. Het aantal geregistreerde slachtoffers is, naar grote waarschijnlijkheid, echter maar een klein deel van het daadwerkelijke aantal slachtoffers (zie ook volgende pagina). Het grootste deel van de zaken van mensenhandel wordt niet bekend en daarmee ook niet geregistreerd. In 2017 is door de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen de schatting gedaan dat er jaarlijks tussen de 5.000 en 7.500 (vermoedelijke) slachtoffers van mensenhandel zijn in Nederland. CoMensha houdt het aantal slachtoffers van mensenhandel bij wat bij hen bekend is. In 2020, het jaar waarover de meest recente cijfers zijn, waren er bij CoMensha 984 geregistreerde slachtoffers.

Dit cijfer schommelt al jaren rond de 1.000, met een uitschieter naar beneden in 2018 (742 geregistreerde slachtoffers) en naar boven in 2019 (1.372 geregistreerde slachtoffers). Inzoomend op 2020 waren er dat jaar: • • • • •

408 geregistreerde slachtoffers van seksuele uitbuiting (41,5%) 449 geregistreerde slachtoffers van arbeidsuitbuiting (45,6%) 154 geregistreerde slachtoffers van criminele uitbuiting (15,6%) 1 geregistreerd slachtoffer van gedwongen orgaanverwijdering (0,1%) 38 geregistreerde slachtoffers waarbij de vorm van mensenhandel onbekend is (3,9%)

Omdat sommige slachtoffers van mensenhandel, slachtoffer zijn van meerdere vormen van mensenhandel, is het totaal aantal geregistreerde slachtoffers lager dan het aantal geregistreerde slachtoffers van alle vormen bij elkaar opgeteld. Datzelfde geldt voor de percentages. Volgens de Nationaal Rapporteur zijn naar alle waarschijnlijkheid bovenstaande cijfers maar een klein deel van het daadwerkelijke aantal slachtoffers. Veel slachtoffers zijn namelijk bang om aangifte of melding te doen. Sommige slachtoffers hebben, door eerdere ervaringen in hun land van herkomst, weinig vertrouwen in de politie. Ook hebben deze slachtoffers vaak geen verblijfsvergunning en zijn ze bang het land uit te moeten. Angst voor wraak, schuldgevoelens en schaamte spelen tevens een rol. Mensenhandel wordt ook wel een zogeheten ‘haaldelict’ genoemd: omdat slachtoffers weinig melding of aangifte (durven te) doen, moet er proactief naar worden gezocht.

10

In de Slachtoffermonitor mensenhandel 2016-2020 zijn ook de persoonskenmerken van de slachtoffers omschreven. In 2020 waren in totaal van de 984 geregistreerde slachtoffers, 547 vrouw en 420 man (van 17 personen was het geslacht niet bekend). Per vorm van mensenhandel zijn de verschillen groter. Zo zijn vrouwen vaker dan mannen slachtoffer van seksuele uitbuiting, terwijl bij arbeidsuitbuiting en criminele uitbuiting dit weer vaker mannen zijn. Per vorm van mensenhandel verschilt ook de gemiddelde leeftijd van de slachtoffers. Bij seksuele uitbuiting ligt deze rond de 25 jaar, net als bij criminele uitbuiting, Bij arbeidsuitbuiting ligt deze hoger: rond de 35 jaar. Het Bureau Nationaal Rapporteur mensenhandel heeft in de Dadermonitor mensenhandel 2015-2019 kenmerken van verdachten onderzocht. Ruim 80% van de verdachten staat terecht voor seksuele uitbuiting. 1/3e van de daders van seksuele uitbuiting en 1/5e van de daders van criminele uitbuiting zijn onder de 23 jaar9. Een recent rapport van het Centrum tegen Kinderhandel en mensenhandel (CKM)10 beschrijft dat in 2021 285 slachtoffers van mensenhandel contact opnamen met een chatlijn van behandel- en expertisecentrum Fier11. Bijna 20% daarvan (124 slachtoffers) was jonger dan 15 jaar. Verontrustend en opvallend daarbij was dat bij 16% van de 278 slachtoffers van seksuele uitbuiting, één of beide ouders de uitbuiter was.12

3.2 Situatie Bunschoten Het aantal meldingen en signalen van mensenhandel bij de gemeente Bunschoten is altijd beperkt gebleven. Af en toe ontvangt de gemeente nog meldingen over arbeidsuitbuiting. Het beperkte aantal meldingen en signalen bij de gemeente, wil niet zeggen dat mensenhandel niet plaatsvindt in Bunschoten. Wel dat signalen of vermoedens niet gemeld worden bij de gemeente en partners als de politie. Het kan niet anders of bijvoorbeeld ook jongeren uit Bunschoten worden gedwongen tot criminele activiteiten zoals drugshandel, en zijn daarmee slachtoffer van criminele uitbuiting. Wat nu bekend is bij de gemeente en politie, is waarschijnlijk het topje van de ijsberg. Voorgaande maakt nogmaals duidelijk dat mensenhandel een haaldelict is. Zo zegt Warner ten Kate, landelijk officier van justitie Mensenhandel: ‘Je moet graven om mensenhandel naar boven te halen. Doe je dat niet, dan zie je niks en ga je concluderen dat mensenhandel effectief is bestreden – nou, zo zit het probleem niet in elkaar. Hoe harder je graaft, hoe meer je ziet.’13 Door te graven in Bunschoten, krijgen we meer zicht op mensenhandel en op mogelijke slachtoffers.

Dadermonitor Mensenhandel 2015-2019. Het Centrum tegen Kinderhandel en mensenhandel doet onderzoek naar Kinderhandel en mensenhandel. 11 Fier is een landelijk expertise- en behandelcentrum op het terrein van geweld in afhankelijkheidsrelaties (onder meer loverboyproblematiek). Fier verzorgt de opvang en behandeling verzorgt van slachtoffers van mensenhandel. Het CKM is onderdeel van Fier. 12 Onzichtbare slachtoffers van mensenhandel 13 Https://magazines.openbaarministerie.nl/opportuun/2017/03/mensenhandel 9

10

11

4. Rol gemeente Bunschoten De Nationaal Rapporteur mensenhandel benoemt vier rollen voor gemeenten bij de aanpak van mensenhandel: signaleerder, beleidsmaker, regisseur van de integrale aanpak en verantwoordelijke voor de zorg en opvang van slachtoffers.

4.1 De gemeente als mede-signaleerder Zowel professionals binnen de gemeente als inwoners kunnen signalen van (mogelijke) mensenhandel herkennen. Daartoe moeten zij wel over kennis van mensenhandel beschikken: wat is het? Hoe meer kennis er van mensenhandel is onder professionals en bewoners, hoe beter zij signalen herkennen en hier melding van kunnen doen. Daarom is het van groot belang om bestuurders en medewerkers van de gemeente, alsmede inwoners, professionals en ondernemers in de gemeente, actief voor te lichten over wat mensenhandel is. Ook moet bekend zijn waar meldingen van (een vermoeden van) mensenhandel gedaan kunnen worden. Medewerkers van de gemeente kunnen signalen herkennen, zoals boa’s die een hotel controleren, medewerkers van Burgerzaken die een paspoortaanvraag krijgen aan de balie en medewerkers van het Sociaal Team die thuiskomen bij inwoners. Het RIEC is bezig met het ontwikkelingen van signaleringstrainingen voor toezichthouders. Gemeente Bunschoten is voornemens om de boa’s hierbij aan te laten sluiten. Ook buiten de gemeentelijke organisatie kunnen professionals signalen oppikken: huisartsen, onderwijzers, medewerkers van Veilig Thuis of het welzijnswerk de Boei en andere hulpverleners. Essentieel is dat men weet waar op te letten en waar te melden. Gemeente Bunschoten maakt gebruik van het meldplatform van Meld Misdaad Anoniem (MMA).

MMA is het onafhankelijke meldpunt waar je anoniem informatie kan melden over criminaliteit. Inwoners kunnen dit meldpunt gebruiken voor signalen over mensenhandel. Als een melding geplaatst wordt komt hij terecht bij de gemeente en de politie. Om bewoners en bezoekers van de gemeente Bunschoten bewust te maken en bekend te maken met het thema, zal de gemeente inzetten op bewustwording. CoMensha organiseert verschillende bewustwordingscampagnes waar gemeente Bunschoten in de toekomst gebruik van zou kunnen maken.

4.2 De gemeente als beleidsmaker In Bunschoten is gekozen voor lokaal beleid, waarin de bestaande regionale samenwerking op het gebied van zorg en veiligheid wordt meegenomen.

4.3 De gemeente als regisseur van de integrale aanpak Bij de aanpak van ondermijning (waar mensenhandel onder valt) heeft de gemeente de regie. Elke maand komt in Bunschoten het lokaal ondermijningsoverleg bij elkaar, onder regie van het team Openbare Orde en Veiligheid. Samen met partners als de politie en het samenwerkingsverband Regionaal Expertise- en Informatie Centrum (RIEC)14 bepalen we 14 Het Regionale Informatie en Expertise Centrum Midden-Nederland (RIEC-MN) richt zich op de

bestrijding van ondermijnende criminaliteit. Ze verbindt informatie, expertise en de slagkracht van de verschillende overheidsinstanties.

12

welke middelen (bestuursrechtelijke, strafrechtelijke en/of fiscaal-rechtelijke) worden ingezet om ondermijning, waaronder mensenhandel, tegen te kunnen gaan. Als een casus dit vergt, kan deze ingebracht worden bij het RIEC om de slagkracht te bevorderen.

4.4 De gemeente als verantwoordelijke voor de zorg en opvang van slachtoffers Gemeente Bunschoten is vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de Jeugdwet deels verantwoordelijk voor de zorg en opvang van slachtoffers die hier staan ingeschreven. Een belangrijk deel van de specialistische zorg wordt langs andere weg gefinancierd, namelijk via zorgverzekeraars. Als het gaat om de behandeling van psychische klachten/stoornissen, wat een gevolg kan zijn van het slachtofferschap van mensenhandel, valt dit onder de zorgverzekeringswet. Vervolgens kan er eventueel begeleiding door de gemeente vanuit de Wmo worden aangeboden. Voor de opvang ligt de verantwoordelijkheid bij centrumgemeente Amersfoort. Centrumgemeente Amersfoort heeft samen met de gemeente Bunschoten afspraken gemaakt over de centrale inkoop van hulpverlening en opvang. Ook voor slachtoffers van mensenhandel is hulpverlening en opvang ingekocht. Als binnen gemeente Bunschoten slachtoffers zich melden of worden aangetroffen die nergens staan ingeschreven, dan is de gemeente waar zij worden aangetroffen verantwoordelijk voor de hulp en opvang. De gemeente waar zij zijn aangetroffen schrijft ze vervolgens in. In het kader van mensenhandel is hiertoe een regionale zorgcoördinator aangesteld bij Moviera. Deze coördinator is het eerste aanspreekpunt en zorgt voor de juiste opvang.

Maatwerk hierin in nodig, want slachtoffers van mensenhandel hebben specifieke opvang nodig.

13

5. Ambitie gemeente Bunschoten Mensenhandel is onacceptabel en moet gestopt worden. Daarom willen we als gemeente Bunschoten mensenhandel actief en volledig bestrijden. Dit willen we bereiken door in te zetten op vier activiteiten: 1. We vergroten de bewustwording over mensenhandel onder bestuurders, medewerkers, ondernemers, professionals en inwoners door middel van gerichte communicatie per doelgroep. 2. We verlagen de drempel om signalen van mogelijke mensenhandel te melden, door in de gehele gemeente kenbaar te maken waar men kan melden. 3. Alle slachtoffers van mensenhandel binnen de gemeente Bunschoten worden zo snel mogelijk naar de juiste hulp en ondersteuning begeleid. 4. Bij casuïstiek met als thema mensenhandel wordt het signaal altijd integraal besproken en indien mogelijk en noodzakelijk integraal aangepakt. De komende jaren gaan we gebruiken om meer inzicht te krijgen in wat er gebeurt op het gebied van mensenhandel binnen onze gemeente.

6. Effectieve samenwerking In de samenwerking tegen mensenhandel hebben, naast de gemeente, veel andere partners een rol.

6.1 Ketenregisseur, zorgcoördinator en aandachtsfunctionaris Om ervoor te zorgen dat deze veiligheids- en zorgpartners zo effectief mogelijk samenwerken, zijn drie rollen van belang. Binnen het RIEC MN is een ketenregisseur mensenhandel aangesteld. Deze regisseur werkt voor de politieregio Midden-Nederland (bestaande uit Utrecht, Flevoland en Gooi en Vecht). Samen met zorg- en veiligheidspartners brengt de regisseur de keten samen en ondersteunt de landelijke afspraken. De ketenregisseur ondersteunt gemeenten in de uitvoering van de bestuurlijke aanpak mensenhandel en levert een bijdrage aan de lokale en (sub)regionale ketensamenwerking. Ook wordt de ketenregisseur ingezet bij bewustwordingscampagnes en heeft zij overzicht van de beschikbare trainingen. Als gemeente Bunschoten dragen wij jaarlijks financieel bij aan het RIEC MN. Regionaal is een zorgcoördinator mensenhandel aangesteld. Deze behartigt de belangen van alle groepen slachtoffers van mensenhandel en organiseert hulpverlening, bescherming en opvang. De belangrijkste taken van de zorgcoördinator zijn casemanagement, het opbouwen en onderhouden van een landelijk en regionaal netwerk om ontwikkelingen en trends bij te houden en het geven van voorlichting. Ook preventie van mensenhandel is belangrijk. De functie van zorgcoördinator mensenhandel is belegd bij Moviera15.

De zorgcoördinator mensenhandel wordt gefinancierd vanuit Utrecht en Amersfoort (vanuit de decentralisatie

15Moviera is een organisatie die zich inzet voor de aanpak van huiselijk geweld.

14

uitkering vrouwenopvang). Als regiogemeente maken wij gebruik van de kennis en expertise van de zorgcoördinator. Een samenwerkingspartner in de bestrijding van mensenhandel is stichting Barka. Dit is een stichting die zich richt op sociaal werk, onderwijs, huisvesting en re-integratie van OostEuropese daklozen in Nederland. Barka kan hulpzoekenden door middel van een terugkeerprogramma naar het land van herkomst terug begeleiden. Barka heeft een Mobiel Team dat pro-actief het gesprek aangaat met daklozen in een regio. In 2023 is het Mobiel Team van Barka in gemeente Bunschoten op pad geweest om het contact te leggen en een handelingsperspectief te bieden aan de verschillende daklozen in de gemeente. Als de casuïstiek dit vereist kan Barka structureel ingezet worden. Dan zitten er wel kosten aan verbonden. Als gemeente Bunschoten benoemen we een aandachtsfunctionaris mensenhandel. Deze functionaris creëert bewustwording en zorgt voor actieve signalering door blijvende aandacht voor het onderwerp. Hij of zij is hét aanspreekpunt voor zowel interne als externe partners. De aandachtsfunctionaris denkt mee over signalen en is daarmee onderdeel van de signalenroute. Ook borgt en richt de aandachtsfunctionaris de (interne) processen en zorgt voor een terugkoppeling naar een melder.

Indien nodig, pakt de aandachtsfunctionaris signalen op, verrijkt deze binnen de eigen organisatie (alle informatie verzamelen die aanwezig is over een persoon of locatie om een zo goed als mogelijk informatiebeeld te maken) en belegt deze bij externe partners (zoals in het ondermijningsoverleg en/of bij partners als de politie, de zorgcoördinator en de Nederlandse Arbeidsinspectie). Tenslotte houdt de aandachtsfunctionaris regionale en landelijke ontwikkelingen in beeld. De gemeente heeft de regie in de aanpak van mensenhandel. Het is belangrijk dat bestuurders en medewerkers van de gemeente Bunschoten, professionals, ondernemers en inwoners weten wat mensenhandel inhoudt en welke signalen ze kunnen herkennen. De gemeente heeft echter niet de rol om (verdachten van) mensenhandel op te sporen. De politie, de Nederlandse Arbeidsinspectie en de Koninklijke Marechaussee voeren de opsporing van mensenhandel uit. Het Openbaar Ministerie stuurt de opsporingsonderzoeken aan. Wanneer er spanning zit tussen repressie (opsporing) en zorg voor het slachtoffer, staat de zorg voor het slachtoffer voorop, ook als dat betekent dat er wordt ingegrepen terwijl de pakkans op de dader klein is. Wel stimuleren we, in samenspraak met de politie en de zorgcoördinator, het slachtoffer om aangifte te doen bij de politie of een oriënterend gesprek hiertoe te hebben.

Het belangrijkste vindt de gemeente de zorg die een slachtoffer moet krijgen. Zorg aan het slachtoffer staat op de eerste plaats. Ook al werken we samen, iedere ketenpartner heeft eigen taken en interventiemogelijkheden. In de bijlage is een overzicht opgenomen met alle betrokken partners in de aanpak van mensenhandel.

15

7. Barrières Niet alleen willen we mensenhandel stoppen en slachtoffers hiervan toeleiden naar de juiste zorg, een belangrijke stap zit nog daarvoor: het voorkomen van mensenhandel. Als gemeente Bunschoten werpen we daartoe barrières op. Dan doen we vanuit Openbare Orde en Veiligheid in de Algemene Plaatselijke Verordening, het BIBOB-beleid, de Wet Victoria en het Integraal Veiligheidsplan. Vanuit andere beleidsterreinen zetten we onder andere bestemmingsplannen in.

7.1 Barrières vanuit Openbare Orde en Veiligheid In de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) van de gemeente Bunschoten wordt in hoofdstuk 3 nader ingegaan op de regulering van prostitutie, de seksbranche en aanverwante onderwerpen. De prostitutiesector is een kwetsbare branche voor seksuele uitbuiting. Voor elke seksinrichting dient een vergunning aan te worden gevraagd. In de APV zijn diverse weigeringsgronden opgenomen, zoals een onherroepelijke veroordeling voor mensenhandel of wanneer er aanwijzingen zijn dat de te werk gestelde prostituees slachtoffer zijn van mensenhandel. In Bunschoten vindt op dit moment geen vergunde prostitutie plaatst. In ons BIBOB-beleid, dat met omliggende gemeenten is opgesteld, zijn eveneens barrières opgeworpen tegen mensenhandel. Door middel van de wet Bibob (Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur) voorkomen we dat we als overheid onbedoeld criminele activiteiten faciliteren door vergunningen of subsidies te verstrekken. Zo kunnen we besluiten om een vergunning niet af te geven of in te trekken wanneer er ernstig gevaar bestaat dat met de vergunning criminele activiteiten worden uitgevoerd. Een vergunningaanvraag voor de exploitatie van een seksinrichting wordt altijd getoetst aan de Wet Bibob, vanwege de kwetsbaarheid van de branche voor seksuele uitbuiting en andere vormen van mensenhandel.

Ook is opgenomen dat we een aanvraag voor een Omgevingsvergunning voor een bouwwerk van een minimale bouwsom van €25.000 onderwerpen aan de Wet Bibob, wanneer de aanvraag betrekking heeft op de risicocategorieën seksbedrijven en woonruimte voor arbeidsmigranten. Tevens screenen we vastgoedtransacties bij privaatrechtelijke transacties vooraf wanneer de onroerende zaak waarop de vastgoedtransactie betrekking heeft zal worden gebruikt voor een seksbedrijf of woonruimte voor arbeidsmigranten. De Gemeentewet schrijft in artikel 174a (de Wet Victoria) voor dat de burgemeester een woning (koop en huur) kan sluiten bij ernstige overlast voor de omgeving. Een voorbeeld is prostitutie vanuit een woning. In de jurisprudentie worden zware eisen gesteld aan de toepassing van deze wet: de overlast moet nadelig zijn voor de veiligheid, terwijl de gezondheid en geluidsoverlast geen reden mogen zijn voor sluiting. Tot slot wordt mensenhandel opgenomen als onderdeel van de prioriteit Ondermijning in het nieuwe gezamenlijke IVP 2023-2026 als de raad hiermee in 2023 instemt. Dit sluit aan bij de regionale prioriteiten, zodat een sluitende aanpak wordt beoogd en we regionaal een waterbedeffect kunnen voorkomen.

16

7.2 Barrières vanuit andere beleidsterreinen Wanneer een pand niet gebruikt wordt overeenkomstig het bestemmingsplan (op basis van de Wet ruimtelijke ordening), kan de gemeente besluiten over te gaan op aanzegging van bestuursdwang of het opleggen van een dwangsom (art 125 Gemeentewet), zodat het gebruik van het pand weer conform het bestemmingsplan is. Zo kan een pand waarin illegaal prostitutie heeft plaatsgevonden (en waar mogelijk slachtoffers van mensenhandel hebben moeten werken), weer conform het bestemmingsplan gebruikt worden. Ook kunnen gemeenten door aanpassing van bestemmingsplannen een ruimtelijk vestigingsbeleid voeren en ongewenste economische activiteiten op bepaalde plekken ‘weg bestemmen’.

8. Zorg aan slachtoffers 8.1 Gevolgen Voor slachtoffers van mensenhandel zijn de gevolgen van mensenhandel groot. Slachtoffers zijn, soms jarenlang, uitgebuit en gedwongen tot (seksuele) handelingen, veelal onder mensonterende omstandigheden. Veel slachtoffers ervaren dit als traumatisch. De slachtoffers ervaren (seksueel) geweld (zoals verkrachting), intimidatie of moeten werken onder onveilige omstandigheden. Vaak is de toegang tot gezondheidszorg beperkt. Slachtoffers worden soms afhankelijk gemaakt van drugs, of ontwikkelen een verslaving als gevolg van uitbuiting. Slachtoffers van arbeidsuitbuiting moeten vaak onder slechte omstandigheden werken, zoals met chemische stoffen en/of zonder beschermende kleding. Daarnaast krijgen slachtoffers te maken met intimidatie, geweld, chantage, fraude en misleiding. Ook het werken in een slecht geventileerde hennepplantage of drugslab brengt gezondheidsrisico’s met zich mee. Naast deze fysieke en psychische gevolgen, kunnen slachtoffers gevolgen ervaren op sociaaleconomisch vlak. Angst voor wraak van de dader(s) of schulden, alsook depressie en eenzaamheid.

8.2 Passende hulp en opvang voor slachtoffers Slachtoffers van mensenhandel hebben volgens de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo 2015) recht op opvang. De gemeente Bunschoten is verantwoordelijk voor passende hulp voor slachtoffers die staan ingeschreven bij de gemeente Bunschoten, ook als zij een tijdelijke verblijfsstatus hebben. Ook zijn wij verantwoordelijk voor ondersteuning en nazorg aan slachtoffers van mensenhandel. Als een slachtoffer wordt aangetroffen die nergens staat ingeschreven, geldt dat de gemeente waar deze persoon wordt aangetroffen, verantwoordelijk is voor hulp en opvang. Zoals eerder toegelicht heeft centrumgemeente Amersfoort samen met de gemeente Bunschoten afspraken gemaakt over de centrale inkoop van hulpverlening en opvang. Ook voor slachtoffers van mensenhandel is hulpverlening en opvang ingekocht. De zorgcoördinator mensenhandel zorgt, in afstemming met de aandachtsfunctionaris en/of het Sociaal Team, voor de toeleiding naar de juiste hulp en/of opvang.

8.3 Jeugdige slachtoffers Middels de Jeugdwet is de gemeente verantwoordelijk voor de opvang van jeugdige slachtoffers van mensenhandel. De gemeente is verantwoordelijk voor de Veilig Thuis

17

organisatie16 (Wmo 2015, art 4.2:). Bij Veilig Thuis Utrecht is voor de regio het Meldpunt mensenhandel ondergebracht. Als professionals vermoedens hebben van mensenhandel, moeten zij contact opnemen met dit meldpunt. Veilig Thuis inventariseert de signalen en zorgt voor de classificatie: geen mensenhandel, geen mensenhandel wel risicofactoren, mogelijk mensenhandel vanwege een ernstig vermoeden en sprake van mensenhandel. Afhankelijk van de situatie kan een onderzoek, crisisinterventie of begeleiding nodig zijn. Veilig Thuis is 24/7 te bereiken.

8.4 Slachtoffers zonder verblijfsvergunning Slachtoffers zonder rechtmatig verblijf in Nederland, hebben recht op drie maanden bedenktijd. In deze drie maanden moeten ze beslissen of ze aangifte willen doen of willen meewerken aan een strafrechtelijk onderzoek. Zij worden dan opgevangen binnen de Categorale Opvang Slachtoffers Mensenhandel (COSM). Als er sprake is van een alleenstaande minderjarige vreemdeling als slachtoffer van mensenhandel, is de Beschermde Opvang beschikbaar. Nidos is de organisatie die beslist of een minderjarige vreemdeling hierin wordt opgevangen. Deze opvang wordt al aangeboden bij de kleinste indicatie van mensenhandel.

9. Evaluatie Beleid Het is belangrijk dat er adequate evaluaties plaatsvinden voor het huidige beleidskader. In de komende jaren zal er gewerkt worden aan de vier gestelde activiteiten in hoofdstuk 5. Er zal worden ingezet op bewustwording over mensenhandel binnen de gemeente en bij de inwoners. Het meldpunt moet algemeen bekend of vindbaar zijn voor de inwoners. Binnen de gemeente moeten slachtoffers goed begeleid worden en verdienen signalen een integrale bespreking. Het beleid zal periodiek geëvalueerd worden. Voor het BES-brede integrale veiligheidsplan (IVP) zullen er jaarlijkse uitvoeringprogramma’s (UVP) worden opgesteld. Omdat het onderwerp mensenhandel onder het thema ondermijning valt in het IVP zal dit onderwerp in de UVP’s worden meegenomen. De uitvoering van de vastgestelde activiteiten worden via deze wijze gemonitord.

16 Veilig Thuis is het advies- en meldpunt huiselijk geweld, kindermishandeling en

oude-renmishandeling en het regionale meldpunt binnenlandse mensenhandel.

18

Bijlage Samenwerkingspartners In de samenwerking tegen mensenhandel hebben werken we als gemeente samen met veel andere partners, zowel veiligheids- en zorgpartners. Onze samenwerkingspartners (met hun taken en interventiemogelijkheden) zijn onder andere: • Politie, in het bijzonder de Afdeling Vreemdelingenpolitie, Identificatie en Mensenhandel (AVIM) o Direct optreden bij een acuut vermoeden van mensenhandel o Opsporing mensenhandel o Strafrechtelijk onderzoek naar mensenhandel o Hulp bieden aan hen die dat behoeven (slachtoffers) • Openbaar Ministerie o Opsporen en vervolging van strafbare feiten (daders mensenhandel) • Nederlandse Arbeidsinspectie o Opsporing arbeidsuitbuiting o Strafrechtelijk onderzoek naar arbeidsuitbuiting o Boetes opleggen en werkzaamheden preventief stilleggen • Belastingdienst o Opsporing belastingfraude o Heffen en innen van rijksbelastingen o Fiscaalrechtelijke sancties door het opleggen van boetes • RIEC MN o Partners ondersteunen bij de aanpak van georganiseerde criminaliteit en ondermijning o Organiseren van trainingen voor toezichthouders en beleidsmedewerkers van gemeenten o Overheid en maatschappij weerbaarder maken o Pilot signalentafel Mensenhandel o Aanstellen ketenregisseur met de volgende taken: ▪ Regie houden op keten ▪ Gemeenten ondersteunen in bestuurlijke aanpak mensenhandel ▪ Regionale activiteiten/initiatieven ontplooien ▪

Verbinding houden met andere regio’s en landelijke partners; ▪ Landelijke ontwikkelingen vertalen naar de regio; • Jongerenwerk o Signaleren van mensenhandel o Preventie van mensenhandel (jonge aanwas) • FairWork o Bestrijdt en voorkomt moderne slavernij en komt op voor de belangen van slachtoffers in Nederland. o Het geven van trainingen over mensenhandel aan ambtenaren van gemeenten. Voor beleidsmakers en uitvoerenden die contact hebben met de inwoners. • Stichting Barka

Ondersteuning voor Oost-Europese daklozen en kwetsbare arbeidsmigranten Moviera o Advies en hulp bieden op gebied van huiselijk geweld o Aanstellen zorgcoördinator met de volgende taken: ▪ Het behartigen van de belangen slachtoffers mensenhandel en uitbuiting ▪ Het organiseren van hulpverlening, bescherming en opvang ▪ Opbouwen en onderhouden van een landelijk en regionaal netwerk ▪ Geven van voorlichting Veilig Thuis Utrecht o Advies- en meldpunt mensenhandel: inventariseren en classificeren signalen o Onderzoek. Crisisinterventie of begeleiding Zorg- en Veiligheidshuis Utrecht o Complexe casuïstiek rondom daders met Multi problematiek Zorgaanbieders: o Zorg, begeleiding en ondersteuning CoMensha o Behartigen belangen en rechten van slachtoffers van mensenhandel o Registreren aantallen slachtoffers mensenhandel en doorgeven cijfers aan o Verzorgen voorlichting en training Meld Misdaad Anoniem: o Onafhankelijk meldpunt waar anoniem informatie over criminaliteit en misdaad, waaronder mensenhandel, kan worden gemeld.

o Delen anonieme signalen met gemeente en politie Koninklijke Marechaussee o Optreden als grenspolitie voor grensoverschrijdende mensenhandel o Signalen onderzoeken en opvolgen o Strafrechtelijk onderzoek Immigratie- en Naturalisatiedienst o Signalen mensenhandel doorzetten naar opsporingsinstanties o Slachtoffers doorverwijzen o Verblijfsrechtelijk traject van slachtoffers zonder verblijfsvergunning o

•

•

• • •

•

•

•

Als gemeente hebben we de volgende taken en interventiemogelijkheden: • Sluiten panden (woning of lokaal) • Controleren, weigeren of intrekken vergunning • Bibob-toets voor seksinrichtingen en woonruimte voor arbeidsmigranten • Regierol bij integrale aanpak mensenhandel • Controles van locaties op (illegale) prostitutie en mensenhandel • Signaleren van mensenhandel • Aanstellen aandachtsfunctionaris met de volgende taken: 20

• •

o Aanspreekpunt binnen gemeente o Aanspreekpunt binnen gemeente o Bewustwording creëren o Meedenken over signalen o Oppakken signalen, verrijken en beleggen bij partners o Ontwikkelingen en trends bijhouden Verantwoordelijk voor zorg en opvang slachtoffers Beleid maken

21