Definitief Accountantsverslag 2022 Gemeente Bunschoten WG 29062023 (002).pdf
Tekst van het document
Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen ACCOUNTANTSVERSLAG 2022 Adm.organisatie en interne beheersing IT-audit Overige onderwerpen Bijlagen
29 juni 2023
Accountantsverslag 2022 Gemeente Bunschoten
1
Inhoudsopgave Samenvatting
Aan de gemeenteraad van de gemeente Bunschoten Stadspui 1 3752 CL BUNSCHOTEN - SPAKENBURG
Analyse jaarrekening Controleverschillen Adm.organisatie en interne beheersing
Behandeld door: Ons kenmerk: Datum:
drs. C.L. Willems RA & M. Klappe MSc RA 1019575-2022-ACV 29 juni 2023
Betreft:
Accountantsverslag 2022
IT-audit Geachte raad, Overige onderwerpen Bijlagen
Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2022 van de gemeente Bunschoten aan. Onze opdracht is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 13 oktober 2022. Dit verslag gaat in op onze belangrijkste bevindingen uit de controle van de jaarrekening 2022. De jaarrekening 2022 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Bunschoten. Wij hebben dit verslag op 7 juni 2023 voorbesproken met de wethouder, gemeentescretaris en de beleidsmedewerkers financiën/controllers. Op 20 juni 2023 hebben wij dit verslag besproken met de audit commissie van uw gemeente. Wij bedanken de medewerkers van de gemeente Bunschoten voor de open en constructieve wijze van samenwerking bij het verrichten van onze controlewerkzaamheden en zijn vanzelfsprekend graag bereid een nadere toelichting te verstrekken. Met vriendelijke groet, Eshuis Registeraccountants B.V.
Was getekend: drs. C.L. Willems RA
Accountantsverslag 2022 Gemeente Bunschoten
2
Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen
Samenvatting ........................................................................................................ 4 Dashboard accountantscontrole ................................................................................................................................... 5 Significante en belangrijke risico’s ................................................................................................................................ 7
Analyse jaarrekening .......................................................................................... 10
Adm.organisatie en interne beheersing
Inhoudelijke bevindingen ............................................................................................................................................ 11
IT-audit
Resultaatanalyse ........................................................................................................................................................ 23
Overige onderwerpen
Controle verschillen ............................................................................................. 24
Bijlagen
Administratieve organisatie en interne beheersing ............................................ 27
Financiële positie ........................................................................................................................................................ 22
IT-audit ................................................................................................................ 29 Overige onderwerpen ......................................................................................... 31 Overige onderwerpen ................................................................................................................................................. 32 Wet Normering Topinkomens ..................................................................................................................................... 34
Bijlagen................................................................................................................ 35 Bijlage 1: SiSa-bijlage 2022 ........................................................................................................................................ 36 Bijlage 2: Materialiteit .................................................................................................................................................. 38 Bijlage 3: Onafhankelijkheid en ViO ........................................................................................................................... 39 Bijlage 4: Communicatie met goverance belaste organen ......................................................................................... 40 Bijlage 5: Beperking verspreidingskring ..................................................................................................................... 42 Bijlage 6: Toelichting financiële kengetallen ............................................................................................................... 43
Accountantsverslag 2022 Gemeente Bunschoten
3
Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit
Getrouwheid en rechtmatigheid • Wij hebben bij de jaarrekening 2022 van de gemeente Bunschoten een goedkeurende controleverklaring voor de rechtmatigheid en een goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid verstrekt. • De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 561.000 respectievelijk € 1.683.000. De rapporteringstolerantie is door de gemeenteraad vastgesteld op de door de accountant gehanteerde toleranties, zowel voor fouten als voor onzekerheden.
Belangrijke aandachtspunten • Wij hebben een verplichte paragraaf opgenomen in de controleverklaring getiteld Controleaanpak frauderisico’s en Controleaanpak continuïteit • Wij hebben het proces beoordeeld waarmee het management schattingsposten met betrekking tot de grondexploitatie en de voorzieningen bepaalt, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Een en ander in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel.
Overig Bijlagen Interne beheersing Financiële positie • Tijdens de werkzaamheden voor de interimcontrole 2022 • De financiële positie van de gemeente is op basis van de zijn voor gemeente Bunschoten opzet en bestaan van gestelde signaleringswaarden vanuit het BBV goed te de belangrijkste beheersmaatregelen getoetst. Alles in noemen. aanmerking nemend vinden wij de AO/IB net als • De financiële positie ultimo 2022 is verbeterd ten voorgaande jaren kwalitatief voldoende is om een opzichte van 2021. Met name het gevolg van het gedegen jaarrekeningcontrole uit te voeren. positieve resultaat over 2022 van ruim € 6,2 miljoen. • Het beschikbare weerstandsvermogen bedraagt bijna € 15,7 miljoen. De door de gemeente onderkende aanwezige risico bedraagt € 5 miljoen. Het beschikbare weerstandsvermogen is daarmee met een factor 3,1 hoger dan het benodigde weerstandsvermogen. Daarmee is uw gemeente te kwalificeren als financieel solvabel.
Accountantsverslag 2022 Gemeente Bunschoten
5
Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2022 Gemeente Bunschoten
Overige gemeente-specifieke onderwerpen: • Wij hebben het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt. • Wij hebben geen controleverschillen in de verantwoordde informatie in de SiSa-bijlage 2022 geconstateerd. • Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2022 niet strijdig zijn met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2022 van de gemeente Bunschoten voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. • Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van de overschrijding naar de analyse begrotingsrechtmatigheid zoals opgenomen in de jaarrekening. Hiermee legt uw gemeente verantwoording af over de rechtmatigheid van de lasten over 2022. Er is geen sprake geweest van overschrijdingen die als onrechtmatigheid meetellen in ons oordeel. • Naar aanleiding van de uitgevoerde controlewerkzaamheden inzake de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen hebben wij geen onrechtmatigheden vastgesteld.
Sociaal domein • U heeft de uitvoering van het sociaal domein en de uitvoerig van de SiSa regelingen G2, G3, G4 en G12 uitbesteed aan de gemeente Amersfoort respectievelijk samenwerkingsorganisatie BBS. • Wij hebben als onderdeel van de controle van de jaarrekening de verantwoording van de opvang van ontheemde Oekraïners (SiSa-regeling A16) gecontroleerd. Veruit het grootste gedeelte van de verantwoorde kosten betreft de bekostiging met betrekking tot de gerealiseerde opvangplekken per dag. Wij hebben de verantwoorde kosten gecontroleerd op basis van de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2022. Hierbij evalueren wij de getrouwheid en de rechtmatigheid van de verantwoorde gegevens (indicatoren). Tijdens de controle hebben wij geen financiële fouten of onzekerheden geconstateerd. • In overeenstemming met de Beleidsregels Eenmalige energietoeslag 2022 heeft de gemeente Bunschoten zorggedragen voor de uitvoering van deze regeling. De uitvoering van de regeling is uitbesteed aan de uitvoeringsorganisatie BBS. Aangezien deze kosten een verlengstuk zijn van de G2-regeling hebben wij deze kosten gecontroleerd mede op basis van de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2022 en de Beleidsregels Eenmalige energietoeslag 2022. Hierbij evalueren wij de getrouwheid en de rechtmatigheid van de verantwoorde kosten.
Tijdens de controle hebben wij geen financiële fouten of onzekerheden geconstateerd.
6
Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2022 Gemeente Bunschoten
Post
Risico
Werkzaamheden
Conclusie
Significant risico
Wij onderkennen het risico dat het management van de gemeente de interne beheersingsmaatregelen doorbreekt met als doel de financiële verslaggeving van de gemeente te beïnvloeden.
• Wij hebben de handmatige aanpassingen en correcties in de administratie over 2022 buiten de reguliere boekingsgang (zoals via het inkoopboek, verkoopboek en/of via het bankboek) gecontroleerd; • Wij hebben de college- en raadsbesluiten doorgenomen. • Wij hebben vastgesteld dat de transacties uit hoofde van de bedrijfsactiviteiten onder de reguliere bedrijfsvoering vallen. • Wij hebben jaarrekeningposten met een schattingselementen gecontroleerd, waaronder de grondexploitaties en de voorzieningen.
• De door ons gecontroleerde handmatige boekingen zijn deugdelijk onderbouwd en geven geen aanleiding tot indicatie management override. • De doorgenomen college en raadsbesluiten geven geen aanleiding tot indicatie management override. • Tijdens onze controle zijn geen transacties vallend buitend de reguliere bedrijfsvoering geconstateerd. • De schattingen binnen Bunschoten zijn gecontroleerd en aannemelijk bevonden.
Het hiernaast genoemde risico ziet niet toe op een specifieke post, maar is op basis van onze controlestandaarden voorgeschreven bij iedere controle en de daaraan gekoppelde werkzaamheden dienen door ons uitgevoerd te worden.
7
Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen
Post
Risico
Werkzaamheden
Belangrijk risico
Wij onderkennen het risico dat de eindwaarden op de materiele grondexploitaties onjuist zijn bepaald als gevolg van aanwezige schattingselementen.
• Zie separate toelichting verderop in deze rapportage.
Grondexploitaties
Conclusie
Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2022 Gemeente Bunschoten
8
Inhoudsopgave Samenvatting
Belangrijk risico Rechtmatigheid inkopen
Analyse jaarrekening Controleverschillen
Belangrijk risico
Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2022 Gemeente Bunschoten
Bestedingen Ontheemden Oekraïne
Wij onderkennen het risico dat inkopen niet voldoen aan de Europese aanbestedingswet en de hieraan gerelateerde bestedingen niet rechtmatig zijn. Wij onderkennen een risico op onrechtmatige bestedingen uit hoofde van de taken die de gemeente uitvoert als gevolg van de oorlog in Oekraïne, bijvoorbeeld ten aanzien van de opvang en levensonderhoud van ontheemden Oekraïne, uitgegeven energietoeslag en aanvullende bijdragen die verbonden partijen en/of subsidierelaties benodigd zijn.
• Zie separate toelichting verderop in deze rapportage.
• Zie separate toelichting verderop in deze rapportage.
9
KERNBOODSCHAPPEN
Inhoudsopgave Samenvatting
De belangrijkste boodschappen voor de raad van de gemeente Bunschoten zijn:
Analyse jaarrekening
Wij hebben de controle van de jaarrekening 2022 van de gemeente Bunschoten uitgevoerd en hebben een goedkeurende controleverklaring voor zowel de getrouwheid als de rechtmatigheid verstrekt. Dat houdt het volgende in:
Controleverschillen Adm.organisatie en interne beheersing IT-audit Overige onderwerpen Bijlagen
Naar ons oordeel geeft de jaarrekening 2022 van de gemeente Bunschoten een getrouw beeld van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2022 als van de activa en passiva per 31 december 2022 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten. Voorts zijn wij van oordeel dat de in de jaarrekening 2022 verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties over 2022 in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand zijn gekomen in overeenstemming met de begroting en met de relevante wet- en regelgeving. De jaarstukken 2022 van uw gemeente bestaan uit: o
Het jaarverslag 2022 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen).
o
De jaarrekening 2022 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting en de SiSa-bijlage).
In het onderdeel “programmaverantwoording” van het jaarverslag dient informatie te worden opgenomen met betrekking tot de vragen: wat hebben we gedaan, wat hebben we bereikt en wat heeft het gekost? De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (over o.a. weerstandsvermogen, bedrijfsvoering, etc.) het jaarverslag. Op basis van Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Als onderdeel van dit vereiste hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd: o o
Accountantsverslag 2022 Gemeente Bunschoten
Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV. Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen, vastgesteld dat de verklaringen van de gemeenteraad in het jaarverslag en de andere informatie zoals opgenomen in de jaarstukken verenigbaar zijn met de beweringen en verklaringen die in de jaarrekening zijn opgenomen.
11
o
Inhoudsopgave Samenvatting
Wij hebben vastgesteld dat de verklaringen in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de uitgevoerde controlewerkzaamheden.
Wij hebben de in de jaarrekening 2022 van de gemeente Bunschoten opgenomen verantwoording inzake de Wet Normering Topinkomens (WNT) gecontroleerd met inachtneming van de Regeling Controleprotocol WNT 2022. Wij concluderen dat de in de jaarrekening 2022 opgenomen verantwoording met toelichting voldoet aan de daaraan te stellen eisen.
Analyse jaarrekening Controleverschillen Adm.organisatie en interne beheersing IT-audit Overige onderwerpen Bijlagen
Rapporteren over fraude Van de accountant wordt op grond van de regels van de beroepsorganisatie (NBA) een professioneel-kritische houding verwacht ten aanzien van afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude in de jaarrekening maar ook met betrekking tot omkoping, corruptie, ondermijning en de naleving van andere wet- en regelgeving. De aandacht voor het thema fraude en integriteit neemt de laatste jaren steeds verder toe. Het zorgt ervoor dat organisaties steeds vaker gevraagd wordt transparant te zijn in de visie, het beleid en het toezicht op het integer handelen in alle geledingen van de organisatie. Dat gaat dus niet alleen over fraude maar ook over misbruik en oneigenlijk gebruik, het hanteren van gedragscodes en de naleving van andere regelgeving bijvoorbeeld op het gebied van arbeidsomstandigheden en milieu. Dit geldt niet alleen op de werkvloer, maar vraagt ook iets van organisatie en bestuur. Met ingang van 2022 is het op grond van de verslaggevingsregels voor veel organisaties verplicht om in het jaarverslag te rapporteren over de fraudegevoeligheid van de organisatie. Voor gemeente geldt een aanbeveling om hierover te rapporteren vanuit de kadernota rechtmatigheid. Voor gemeenten geldt echter vanuit Artikel 2:391 lid 1 BW dat voornaamste risico’s dienen te worden toegelicht in onder andere de paragraaf bedrijfsvoering.
Wij dienen als uw accountant er op toe te zien dat het college B&W rapporteert over de voornaamste frauderisico’s en het fraudemanagement van de gemeente. De afgelopen jaren hebben we steeds aandacht gevraagd voor het opstellen van een (fraude)risicoanalyse en de rapporteringsverplichting in veel sectoren is een volgende stap in dit proces. De gemeente Bunschoten beschikt over een stelsel aan maatregelen om fraude, misbruik en oneigenlijk gebruik tegen te gaan als onderdeel van een integrale frauderisicoanalyse inclusief de rapportering over de fraudegevoeligheid van de activiteiten. De gemeente heeft gerapporteerd in paragraaf “Frauderisico’s” behorende bij de paragraaf bedrijfsvoering. Wij verwijzen in onze controleverklaring in sectie “Controle-aanpak frauderisico’s”.
Accountantsverslag 2022 Gemeente Bunschoten
12
De accountant maakt zelf ook een inschatting van de frauderisico’s binnen een organisatie, en vormt zich een beeld van de maatregelen van interne beheersing die de organisatie heeft getroffen om mogelijke fraudes van materieel belang te voorkomen en te bezien of deze maatregelen effectief zijn. Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Adm.organisatie en interne beheersing IT-audit Overige onderwerpen Bijlagen
In iedere organisatie bestaat een risico op het doorbreken van de interne beheersing door het management bij de totstandkoming van schattingen. We beoordelen in het kader van onze controle de interne processen op deze schattingen en doen detailcontroles op de uitgangspunten en aannames die aan significante schattingen ten grondslag liggen. Ook zijn we alert op ongebruikelijke transacties, samenwerkingsrelaties en de naleving van procedures die mede tot doel hebben transparantie en integer handelen te bevorderen. Elementen daaruit zijn controles op de prestatielevering bij inkooptransacties en het naleven van aanbestedingsregels. Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college van burgemeester en wethouders, inclusief het invoeren en onderhouden van interne-beheersingsmaatregelen met betrekking tot de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en de efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten.
Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd voorstellen van zaken of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt. Wij hebben deze accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en hebben professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. Fraude en integriteit Jaarlijks verkrijgen wij inzicht in de integriteitsmeldingen. Wij hebben op basis van onze controle en de besprekingen geen fraudegevallen geconstateerd.
Accountantsverslag 2022 Gemeente Bunschoten
13
Inhoudsopgave
Continuïteitsbeoordeling In het kader van de jaarrekeningcontrole beoordelen wij ook het vermogen van de gemeente om de activiteiten in de komende twaalf maanden voort te zetten. Elementen die we in deze beoordeling betrekken zijn onder meer de vermogenspositie, de begroting voor het komende boekjaar, de afhankelijkheid van eigen inkomsten, de risico’s die u zelf identificeert en uiteraard ook de risico’s die wij als uw accountant signaleren.
Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Adm.organisatie en interne beheersing IT-audit
Vanwege de coronapandemie, de energieprijsontwikkeling en ontwikkelingen in de regelgeving voor accountants is, net als bij het onderwerp fraude, steeds vaker informatie in de controleverklaring opgenomen over de continuïteitsbeoordeling die wij uitvoeren. De continuïteitsafwegingen worden bij u op dit moment veelal expliciet gemaakt en zijn onderdeel van het proces waarin organisatie en bestuur worden betrokken. Dit heeft haar weerslag in bijvoorbeeld paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing, waarin u aandacht heeft voor uw risicobeheersing, de continuïteit van de bedrijfsvoering zowel intern als regionaal en de gestelde norm kengetallen waarop de provincie haar beoordeling baseert. Daarnaast heeft de provincie akkoord gegeven op de begroting 2023, de meerjarenraming en de provincie heeft de gemeente niet onder toezicht geplaatst. Tevens is er geen sprake van een artikel 12 status bij de gemeente.
Overige onderwerpen Bijlagen
Accountantsverslag 2022 Gemeente Bunschoten
14
Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Adm.organisatie en interne beheersing IT-audit Overige onderwerpen Bijlagen
Grondexploitaties De balanspost met de belangrijkste schattingselementen in de jaarrekening van de gemeente Bunschoten betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitaties). Deze balanspost is op grond van haar omvang ad € 9,8 miljoen relevant voor de accountantscontrole, maar ook vanwege de schattingselementen die een rol spelen bij het ramen van de nog te realiseren opbrengsten ad € 58,7 miljoen en lasten ad € 47,6 miljoen. De nog te realiseren baten en lasten vormen tezamen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het resultaat van de projecten. Dit leidt tot een voorziening indien verwacht wordt dat het project verlieslatend is, en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Ten behoeve van de waardering van de bouwgronden in exploitatie per balansdatum dient de gemeente per individuele grondexploitatie te bepalen of de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar de beste inschatting, terugverdiend zullen worden. Controlewerkzaamheden grondexploitaties De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot vier P’s: o Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt.
Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn; o Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavel appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente? o Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar woningen en grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo in positieve zin ontwikkelt. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen? o Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen en dus naar bouwcapaciteit is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij horende prijsontwikkelingen? De 4 P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf ‘Grondbeleid’.
De balanswaarde (boekwaarde minus de voorzieningen) van de grondexploitaties (BIE) is in 2022 toegenomen van € 6,0 miljoen tot € 9,8 miljoen. mutatie is dus een verbetering van het saldo van € 3,8 miljoen. De mutatie ontstaat door een aantal factoren.
Accountantsverslag 2022 Gemeente Bunschoten
15
Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Adm.organisatie en interne beheersing IT-audit Overige onderwerpen Bijlagen
Ten eerst complexen aan de start van hun ontwikkeling. Op 19 oktober 2022 is het exploitatieplan en bestemmingsplan van De Kronkels-Zuid vastgesteld. Het verwachtte resultaat bedraagt € 20.000 (inschatting 2021 € 13.000). Als gevolg van binnengekomen beroepen tegen dit bestemmingsplan zal de doorlooptijd mogelijk vertraging oplopen. Hier is in verband met de niet in te schatten effecten in het MPG nog geen rekening mee gehouden. De grondexploitatie Zuidelijke Hoven (eiland 5) is op 13 april 2023 vastgesteld door de Raad. De verlies voorziening van € 3,96 miljoen zoals ingeschat in 2021 wordt niet meer nodig geacht. Hierdoor zal € 3,96 miljoen vrijvallen in het resultaat 2022 en € 1,0 miljoen door middel van resultaatbestemming worden toegevoegd aan de reserve grondexploitaties als risicobuffer. De huidige inschatting bedraagt een resultaat van € 1.000. Daarnaast lopen de overige complexen conform planning door. In de Rengerswetering Noordelijke Kampen (eiland 3) is in 2022 verder doorgegaan met het woonrijp maken. In 2022 is een tussentijdse winst verantwoord van ruim € 1,0 miljoen. Het totaal verwachtte resultaat bedraagt € 2,2 miljoen. Ook in de Rengerswetering Zuiderland (eiland 4) is in 2022 doorgegaan met het bouw- en woonrijp maken. Alle kavels zijn in 2022 verkocht. De transacties die nog plaats dienen te vinden hebben betrekking op de school en de supermarkt.
Het tussentijds opgenomen resultaat bedraagt € 397.000. Het totaal verwachtte resultaat bedraagt € 2,3 miljoen. De grondexploitatie eiland 6 is in 2021 vastgesteld. De grond is in 2022 voor de overige 21% is getransporteerd. Hiermee is in 2022 de grond van Eiland 6 volledig in eigendom van de gemeente gekomen. De exploitatie is in 2022 geactualiseerd in verband met de hoogconjunctuur de afgelopen jaren. In het MPG van 2021 was het verwacht resultaat nog € 123.173,-, bij het MPG 2022 is dit € 116.106,-. Het bouwrijp maken zal worden gestart in 2025. Het project Eemlandia is in 2022 afgerond. In de grondexploitaties is zichtbaar dat dat kosten hoger uitvallen dan verwacht, grotendeels door stijgende prijzen. Dat is een effect wat vooralsnog doorwerkt in de grondexploitaties. Zeker voor kleinere projecten met geen of weinig winstmarge betekent dat een risico op het vormen van (meer) voorzieningen. Daar staat tegenover dat u niet per sé bouwt voor winst: u bouwt voor het bieden van woonruimte aan uw jonge, groeiende bevolking die graag in het dorp wil blijven wonen. Zichtbaar is ook dat u op dit moment voor meerdere projecten voorfinanciert: de kosten voor Rengerswetering (met uitzondering van Zuiderland) gaan voor de baat uit. . De financiële positie van Bunschoten is echter zo sterk dat verliezen door stijgende prijzen en voorfinanciering voor u te dragen zijn.
En tot op heden is het ook zo op het moment dat de woningen in de verkoop gaan, zij vrijwel meteen zijn uitverkocht. Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor het actualiseren van de grondexploitaties, zijnde vooral de uitgangspunten voor de planning (fasering), de programmering, het prijsbeleid, maar
Accountantsverslag 2022 Gemeente Bunschoten
16
Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Adm.organisatie en interne beheersing IT-audit Overige onderwerpen Bijlagen
ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijgingen en de gehanteerde rekenrente, hebben wij het volgende in overweging genomen: o Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd. o Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen; met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente? o Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad. o Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?). De grondexploitaties zijn door u voor de jaarrekening 2022 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd), en waar nodig zijn door u de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening moet worden getroffen.
Planeconomen, civiele technici en wij hebben nadrukkelijk aandacht besteed aan de controle van de prognoses in de lopende materiële complexen, alsmede complexen met een minimaal resultaat. De herzieningen ultimo 2022 maken een deugdelijke indruk. Wat betreft de toegerekende rente en de disconteringsvoet wordt aangesloten bij de richtlijnen die het BBV hiervoor geeft. Voor wat betreft de plan- en beheerskosten en resterende looptijden van de woningbouwcomplexen wordt een voorzichtige houding ingenomen. Risicoanalyse Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier al contracten/overeenkomsten aan ten grondslag of niet). Naast de hiervoor genoemde elementen spelen bij de risicoclassificatie van de individuele projecten ook de aard van het project, de programmering en de doorlooptijd een belangrijke rol. Een langere doorlooptijd van de projecten zorgt voor een hoger risicoprofiel, doordat de schatting van kosten en opbrengsten van de projecten subjectiever wordt naarmate de doorlooptijd toeneemt.
Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente: o Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten. o Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten in de grondexploitaties.
Accountantsverslag 2022 Gemeente Bunschoten
17
o o
Deskundigheid heeft ingeschakeld ter onderbouwing van de geraamde grondprijzen en grondopbrengsten. Een niet onaannemelijk niveau heeft bepaald van de nog te maken plan- en civiele kosten.
Inhoudsopgave Samenvatting
De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2022 zijn verwerkt, zijn door ons beoordeeld en als aannemelijk aangemerkt. De gemeente Bunschoten is relatief voorzichtig en houdt rekening met prijsstijgingen van 22,5%.
Analyse jaarrekening Controleverschillen Adm.organisatie en interne beheersing IT-audit Overige onderwerpen Bijlagen
De parameters en renteberekeningen zijn conform de voorschriften van het BBV. De parameters worden jaarlijks via een aparte notitie vastgesteld. Alle herzieningen worden voorafgaand aan het afgeven van onze verklaring vastgesteld door de raad. Wij concluderen dat alle vereisten van het BBV zijn gevolgd en dat er geen aanwijzingen zijn dat de voorzieningen op de complexen verhoogd moeten worden. Wij merken wel op dat de parameter voor de opbrengstenstijging laag is in relatie met de overspannen woningmarkt. Echter achten wij deze keuze wel passend binnen het meerjarenperspectief voor het grondbedrijf van de gemeente. Sociaal Domein Ook over 2022 heeft de accountant van de Sociale Verzekeringsbank (SVB) niet-goedkeurende controleverklaringen afgegeven bij de verantwoordingen over 2022 inzake de persoonsgebonden budgetten (PGB’s) jeugdwet en Wmo. Evenals voor 2021 en eerder betreft het controleverklaringen met beperking, waar in eerdere jaren afkeurende controle-verklaringen werden afgegeven. Daardoor bestaat in beginsel onzekerheid over de door de gemeente Bunschoten verantwoorde PGB-bestedingen over 2022 van maximaal ca. € 74.000 JW betalingen en € 119.000 WMO betalingen (2021: alleen triviale fouten voor getrouwheid en rechtmatigheid)).
Gerekend met de onrechtmatigheidspercentages, zoals gerapporteerd door de accountant van de SVB, komt de geëxtrapoleerde fout voor Bunschoten in de populatie over 2022 uit op € 7.051 inzake JW en € 8.348 inzake WMO (2021: alleen triviale fouten voor getrouwheid en rechtmatigheid). Dit bedrag is onder het duidelijk onbeduidend bedrag (materialiteitsgrens) en wordt niet meegewogen in ons oordeel. Naast de PGB’s heeft de gemeente inzake de bestedingen bij zorgaanbieders over 2022 in het kader van Jeugdwet en Wmo een rapportage ontvangen van de accountants van de gemeente Amersfoort, die namens u deze regelingen uitvoert. Voor de gemeente Amersfoort is een fout inzake getrouwheid en rechtmatigheid gerapporteerd van € 45.779. Deze fout heeft betrekking op de terugvordering van de BSA Consortium, waardoor de vordering te laag is verantwoord en de lasten te hoog. Gezien de omvang geen impact op de controleverklaring. Voor BBS is een schone controleverklaring ontvangen.
Accountantsverslag 2022 Gemeente Bunschoten
18
Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Adm.organisatie en interne beheersing IT-audit Overige onderwerpen Bijlagen
SiSa-bijlage Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit accountantsverslag over de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die onder SiSa vallen. Per regeling wordt in een tabel aangegeven of, en zo ja welke financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd. Hiervoor verwijzen wij naar bijlage 1 in dit verslag. Regeling A16 Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne Op basis van de Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne heeft de gemeente Bunschoten de gemaakte kosten rondom Opvang ontheemden Oekraïne verantwoord in de SiSa bijlage, onder regeling A16. Oekraïense ontheemden zijn geregistreerd en verbleven in één van de opvanglocaties zoals beschikbaar gesteld door de gemeente of op een particulier opvangadres in de gemeente Bunschoten. Wij hebben als onderdeel van de controle van de jaarrekening 2022 deze A16 regeling gecontroleerd. Veruit het grootste gedeelte van de verantwoorde kosten betreft de bekostiging met betrekking tot de gerealiseerde opvangplekken per dag. Wij hebben deze kosten gecontroleerd op basis van de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2022. Hierbij evalueren wij de getrouwheid en de rechtmatigheid van de verantwoorde gegevens (indicatoren).
Energietoeslag In overeenstemming met de Beleidsregels Eenmalige energietoeslag Bunschoten 2022 heeft uw gemeente over 2022 zorggedragen voor de uitvoering van deze regeling. Inwoners van de gemeente konden indien zij voldoen aan bepaalde voorwaarden zoals opgenomen in de Beleidsregels een energietoeslag aanvragen. Inwoners met een uitkering op grond van de algemene bijstand, de IOAW/IOAZ, bijzondere bijstand of met een inkomen dat niet hoger is dan 120% (door Bunschoten verhoogd naar 130%) van de toepasselijke bijstandsnorm komen voor de toeslag in aanmerking. De eenmalige energietoeslag betrof € 800 per huishouden met een laag inkomen. Een aanvullende uitkering van € 500 is uitgekeerd waarbij huishouden aan het maximale bestaansminimum voldeden. Het proces van de energietoeslag is uitbesteed aan de uitvoeringsorganisatie BBS. Aangezien deze kosten een verlengstuk zijn van de G2-regeling hebben wij deze kosten gecontroleerd mede op basis van de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2022 en de Beleidsregels Eenmalige energietoeslag Bunschoten 2022. Hierbij evalueren wij de getrouwheid en de rechtmatigheid van de verantwoorde kosten. Tijdens de controle hebben wij geen financiële fouten of onzekerheden geconstateerd. Vanuit de december circulaire is er voor 2023 nog een toeslag vastgesteld, waardoor een tweede tranche van deze uitbetalingen doorloopt tot in 2023.
Accountantsverslag 2022 Gemeente Bunschoten
19
Inhoudsopgave Bevindingen aanbestedingen Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Adm.organisatie en interne beheersing IT-audit Overige onderwerpen
Europese aanbestedingen Uit onze rechtmatigheidscontrole van uw aanbestedingen blijken geen fout(en) uit hoofde van de Europese aanbestedingswet: Wij hebben vastgesteld dat de inhoud en vastlegging van de eigen inkoopdossiers binnen de gemeente de nodige aandacht vereist. Stukken zijn niet altijd direct voorhanden, of liggen verspreid in de organisatie. Hetzelfde geldt voor overwegingen inzake de rechtmatigheid van de inkopen. Hier is actief aandacht voor binnen de gemeente waarbij er stappen zijn gezet en in de zomer samen met ons zal worden gekeken naar de verdere invulling van de controles. In verantwoordingsjaar 2023 zal u zelf een oordeel dienen te vellen over de rechtmatigheid van de aanbestedingen. Het op orde hebben van de verantwoordingsinformatie in deze dossiers gaat bijdragen aan het efficiënt en effectief uitvoeren van deze controles.
Bijlagen
Accountantsverslag 2022 Gemeente Bunschoten
20
Begrotingsrechtmatigheid Voor wat betreft de begrotingsrechtmatigheid dienen de lasten beoordeeld te worden op het niveau van de door de raad vastgestelde programma’s. In onderstaand overzicht zijn de door ons geconstateerde afwijkingen opgenomen: Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Adm.organisatie en interne beheersing IT-audit Overige onderwerpen
Overzicht programma’s (x € 1.000) Programma Geen
Begroting lasten
Rekening lasten
Saldo
Toelichting
Investeringskredieten In de toelichting MVA van de jaarrekening worden de investeringskredieten zoals vastgesteld verantwoord en worden de bestedingen per heden op de kredieten inzichtelijk gemaakt. Wij hebben vastgesteld dat het restant van de kredieten juist is bepaald. Wij constateren dat er geen sprake is van materiele overschrijdingen. Wethouderspensioenen Wij hebben in onze controle een afwijking in de omvang van de voorziening voor wethouderspensioenen geconstateerd. Bij de bepaling van het pensioen is het doelvermogen gehanteerd in plaats van de reserve. Het partnerpensioen van de wethouders is terecht opgenomen in de voorziening. De correctie bedraagt € 132.000.
Bijlagen
Accountantsverslag 2022 Gemeente Bunschoten
21
Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Adm.organisatie en interne beheersing IT-audit Overige onderwerpen Bijlagen
In de Jaarstukken 2022 is in de ‘Paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing’ het risicoprofiel van de gemeente Bunschoten geschetst, alsmede de verhouding tussen de beschikbare en de benodigde weerstandscapaciteit. Volgens de door Bunschoten gehanteerde systematiek bedraagt deze verhouding ultimo 2022 van 3,1 (2021: 2,9). Daarmee is een lichte stijgende lijn in de ratio voor het weerstandsvermogen te zien. Een berekeningswijze die wij vaak zien voor de ratio is de benodigde weerstandscapaciteit ten opzichte van het beschikbare weerstandvermogen. Deze berekening komt voor 2022 uit op 4,2 (2021; 4,1). Kijken naar de weerstandsratio is het weerstandvermogen van uw gemeente als uitstekend te classificeren. Voor gemeenten, provincies en gemeenschappelijke regelingen zijn een zestal kengetallen vastgesteld door het Ministerie van Binnenlandse Zaken. Wij hebben in bijlage 6 van dit verslag ter duiding de betekenis per kengetal opgenomen. Er is geen vaste norm of streefwaarde voor de hoogte van de kengetallen; een gebruiker dient alle kengetallen in ogenschouw te nemen bij het beoordelen van de financiële positie van een decentrale overheid. Wel hanteert de overheid drie signaleringswaarden, namelijk minst risico, neutraal en meest risicovol. Onderstaand overzicht toont (verkort) de financiële positie van uw gemeente op 31-12-2022: Kengetal Netto schuldquote.
Netto schuldquote (gecorrigeerd) Solvabiliteit Structurele exploitatieruimte Grondexploitatie Belastingcapaciteit
JRK 2021 47,7% 43,3% 31,2% 1,3% 10,3% 88,7%
Begroting 2022 64,9% 59,4% 31,9% 1,7% 31,1% 91,2%
JRK 2022 39,9% 35,3% 42,2% 1,4% 16,1% 81,8%
Minst risicovol < 90 < 90 > 50 >0 <20 <95
Neutraal 90 - 130 90 - 130 20 – 50 0 20 – 35 95 – 105
Meest risicovol > 130 > 130 < 20 <0 >35 >105
Op basis van bovenstaand overzicht blijkt dat u qua signaleringswaarden van uw kengetallen in de categorie “minst risicovol” zit. Qua financiële positie zien wij geen uitdagingen voor Bunschoten over de toereikendheid van het vermogen. Het is wel aan college en raad om te beoordelen hoe het gereserveerde geld het beste ingezet kan worden. Daarin ligt de uitdaging in het vinden van een balans tussen financiële stabiliteit en inzet van de reserves ten behoeve van de burgers.
Accountantsverslag 2022 Gemeente Bunschoten
22
Inhoudsopgave Samenvatting
In de jaarrekening is het resultaat ten opzichte van de begroting vóór en na wijziging als volgt samengevat:
Analyse jaarrekening
X € 1.000 Baten Lasten
Controleverschillen Adm.organisatie en interne beheersing IT-audit
Raming vóór wijziging € 58.019 € 58.017
Raming na wijziging € 62.057 € 62.055
€2
€2
€ 7.222
Onttrekking reserves Toevoeging reserves
€ 612 € 2.350
€ 2.291 € 3.095
€ 1.753 € 2.681
Gerealiseerd resultaat
€ 1.740
€ 805
€ 8.150
Saldo van baten en lasten
Realisatie € 62.408 € 55.186
Overige onderwerpen Bijlagen
In de programmaverantwoording worden de verschillen ten opzichte van de raming na wijziging uitgebreid toegelicht, ook voor wat betreft de mutaties in de reserves. Ook in de toelichting op de rekening van baten en lasten worden de verschillen toegelicht, logischerwijs in meer gecomprimeerde vorm om dubbeling voor de lezer te voorkomen. Uit de analyse blijkt dat het voordelig resultaat ad € 8,2 miljoen onder meer wordt veroorzaakt doordat een aantal op de pagina 9 van de jaarstukken vermelde posten.
Accountantsverslag 2022 Gemeente Bunschoten
23
Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Adm.organisatie en interne beheersing IT-audit
Wij hebben de volgende gecorrigeerde en niet-gecorrigeerde fouten respectievelijk onzekerheden in de controle 2022 geconstateerd: In de controle opgenomen aanpassingen Gecorrigeerde controleverschillen Verwerking vrijval verliesvoorziening GREX; vrijval t.g.v. bestemmingsreserve had plaatsgevonden voor resultaatbestemming, maar is gecorrigeerd na resultaatbestemming. i.v.m. besluit in april 2023.
Bedrag in € 1.000.000
Overige onderwerpen
Totaal
1.000.000
Bijlagen
Daarnaast zijn diverse posten gereclassificeerd binnen de balans. Dit heeft geen invloed op het resultaat. Niet-gecorrigeerde controleverschillen Niet gecorrigeerde controleverschillen
Rechtmatigheid
€ 45.779 € 132.000 -/-
€ 45.779 € 132.000
(Sub)Totaal getrouwheid
€ 86.221-/-
€ 177.779
Totaal getrouwheid en rechtmatigheid
€ 86.221-/-
€ 177.779
Onzekerheden
Accountantsverslag 2022 Gemeente Bunschoten
Getrouwheid
De terugvordering van het BSA consortium Voorziening wethouderspensioenen, onjuist gehanteerde grondslag waardoor de voorziening te laag gewaardeerd.
Getrouwheid
Rechtmatigheid
Onzekerheden sociaal domein – PGB lasten
€0
€ 193.000
Totaal
€0
€ 193.000
25
Inhoudsopgave
Tekortkomingen in de toelichtingen Onze controlestandaarden vereisen dat wij afwijkingen van materieel belang in de toelichting signaleren om de gemeenteraad in staat te stellen een inschatting te maken van de gevolgen daarvan voor de jaarrekening. De tabel hierna bevat een weergave van díe onderwerpen uit de toelichting waarvan wij denken dat de gemeenteraad deze nader dient te beoordelen.
Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen
Voorgaande tabellen zijn tevens in de schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening 2022 opgenomen die het college (burgemeester en secretaris-directeur) aan ons heeft verstrekt alvorens wij de controleverklaring bij de jaarrekening 2022 af hebben gegeven.
Adm.organisatie en interne beheersing IT-audit Overige onderwerpen Bijlagen
Accountantsverslag 2022 Gemeente Bunschoten
26
Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Adm.organisatie en interne beheersing IT-audit Overige onderwerpen Bijlagen
Wij hebben, als onderdeel van de controle van de jaarrekening 2022, de interim-controle voor de gemeente Bunschoten in het najaar van 2022 uitgevoerd. Deze controle is primair gericht op de analyse en evaluatie van de interne beheersingsomgeving en de daarin opgenomen maatregelen van interne controle. Tevens heeft deze controle als doelstelling om de aandachtspunten voor de jaarrekening 2022 te signaleren en onder uw aandacht te brengen. Onze conclusies inzake de interne beheersing zijn opgenomen in onze managementletter 2022 d.d. 16 januari 2023. Naar aanleiding van onze controlewerkzaamheden 2022 hebben wij een aantal nieuwe bevindingen opgenomen. Deze komen deels voort uit een verdere verdieping van onze controle op basis van onze controlestandaarden. Daarnaast leiden actuele ontwikkelingen tot nieuwe uitdagingen die een beroep doen op het aanpassingsvermogen van de gemeente. Alles in aanmerking nemend vinden wij de AO/IB net als voorgaande jaren kwalitatief voldoende is om een gedegen jaarrekeningcontrole uit te voeren. Wij vinden het noemenswaardig hoe de gemeente is meebewogen met de actuele ontwikkelingen en doelmatig te werk is gegaan om de maatschappelijke doelen als de energietoeslagen en opvang ontheemden Oekraïne te realiseren. Ditzelfde geldt voor de wijziging in het proces van de Participatiewet.
Onze bevindingen en adviespunten zijn in goede samenspraak met de ambtelijke organisatie tot stand gekomen onder het motto “als je ergens snel wilt komen moet je alleen gaan, als je ver wil komen moet je samen optrekken”. Daarnaast zien wij deze punten als een stip op de horizon, gericht op het toekomstbestendig doorontwikkelen van de kwaliteit van de organisatie en de onderliggende processen. Voor onze detailbevindingen verwijzen wij u naar de volledige tekst van de managementletter 2022.
Accountantsverslag 2022 Gemeente Bunschoten
28
Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening
Samenvatting tekortkomingen IT-audit Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel over de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken over de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen hebben betrekking op de onderdelen die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij geen volledigheid pretenderen.
Controleverschillen Adm.organisatie en interne beheersing IT-audit Overige onderwerpen Bijlagen
In het kader van de jaarrekeningcontrole over het boekjaar 2022 hebben wij een update van de IT-audit werkzaamheden over boekjaar 2021 uitgevoerd met betrekking tot de opzet en het bestaan van de algemene ICT beheersmaatregelen binnen de automatiseringsomgeving van de gemeente Bunschoten. Goedwerkende geautomatiseerde systemen kunnen bijdragen aan de doorontwikkeling van processen zodat Bunschoten toekomstbestendig kan (blijven) opereren en daarmee risico’s op effectieve en efficiënte wijze mitigeren. Het optimaliseren van processen zal tevens een bijdrage leveren bij het oplossen van een aantal bevindingen in de bedrijfsvoering die in eerdere jaren zijn geconstateerd, zoals het versterken van de processen rondom het toekennen, wijzigen en ontnemen van rechten en rollen in bedrijfskritische applicaties. In voorgaand boekjaar hebben wij een aantal bevindingen geconstateerd die deels opgelost zijn, zoals het toekennen van rechten en rollen. De gemeente heeft bewust gekozen om de resterende punten vanaf 2023 op te lossen. Van de drie bevindingen op het gebied van IT zijn er twee onderhanden onderhanden en is op een bevinding is nog geen actie ondernomen. Voor details verwijzen wij naar de managementletter van 16 januari 2023. Wij zien dat Bunschoten opvolging heeft gegeven of aan het geven is aan het merendeel van de bevindingen.
Voor het inrichten van controles in het proces rondom rechten en het beheer van hoge rechten accounts heeft u aandacht. Betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking Overeenkomstig artikel 2:393, lid 4 van het Burgerlijk Wetboek zijn wij verplicht om onze bevindingen te rapporteren met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van uw geautomatiseerde gegevensverwerking. Onze controle heeft geen aangelegenheden geïdentificeerd die op dit gebied aan u gerapporteerd moeten worden, anders dan de waarnemingen zoals hiervoor besproken.
Accountantsverslag 2022 Gemeente Bunschoten
30
Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Adm.organisatie en interne beheersing IT-audit Overige onderwerpen Bijlagen
Verbijzonderde interne controle - planning Bij de start van onze controle waren de uitgevoerde controles deels gereed. Wij hebben kennis genomen van de uitkomsten van de verbijzonderde interne controles en deze verwerkt in ons controleplan. Wij merken op dat met name de interne controle op de Europese aanbesteding en rechtmatigheid nog een versterking behoeft. Voor 2023 en verder ligt de uitdaging voor u om de VIC conform planning uit te voeren, gericht op het onderbouwen van het rechtmatigheidsoordeel door de raad inclusief oordelen over de rechtmatigheid van financiële beheershandelingen. Dat vereist een tijdig inzicht in de werkzaamheden en voldoende capaciteit om deze controles met de benodigde kwaliteit en diepgang uit te voeren. Zoals besproken zal worden geëvalueerd hoe de interne controle verder kan worden geoptimaliseerd in de samenwerking Eshuis en Gemeente Bunschoten. Geen significante wijzigingen in de reikwijdte van de controle De reikwijdte van onze controle staat omschreven in onze opdrachtbevestiging d.d. 13 oktober 2022 en de door de raad vastgestelde controleverordening. Er is gedurende de controle geen sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. Ook hebben zich geen wijzigingen voorgedaan in de reikwijdte.
Geen wijzigingen in significante verslaggevingsvoorschriften Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn zeer belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van de gemeente. Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de toelichting in de jaarrekening 2022. Wij hebben het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt.
Accountantsverslag 2022 Gemeente Bunschoten
32
Inhoudsopgave
Inschattingen door het management In onze risicoanalyse en controleaanpak van de gemeente Bunschoten hebben wij een significant risico aangemerkt die betrekking heeft op inschattingen door het management. Conform onze controleaanpak hebben wij ‘management override of controls’ aangemerkt als significant risico.
Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Adm.organisatie en interne beheersing IT-audit Overige onderwerpen Bijlagen
Accountantsverslag 2022 Gemeente Bunschoten
33
Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Adm.organisatie en interne beheersing
De algemene bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2022 niet meer bedragen dan € 216.000 per jaar. Daarnaast dienen instellingen de salarissen openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief – wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan – ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000. Wij hebben tijdens onze controle geen niet-gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel die van invloed zijn op de WNT. In 2022 hebben wij geen overschrijdingen van de grensbedragen voor topfunctionarissen en overige medewerkers geconstateerd.
IT-audit Overige onderwerpen Bijlagen
Accountantsverslag 2022 Gemeente Bunschoten
34
Bijlage 1: SiSa-bijlage 2022 Inhoudsopgave Samenvatting
Regeling nummer J&V A16 FIN B2
Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
BZK C32 BZK C43 BZK C55 BZK C56 BZK C62 BZK C85 OCW D8 OCW D14 OCW D19 I&W E44B I&W E84 EZK F20 SZW G2 SZW G2A SZW G3 SZW G3A SZW G4 SZW G4A SZW G10 SZW G12
Accountantsverslag 2022 Gemeente Bunschoten
Regeling
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in €’s
Toelichting fout/onzekerheid
Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp aan gedupeerden kinderopvangtoeslagproblematiek 2021 Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen Regeling Reductie Energiegebruik Woningen Aanpak energiearmoede Regeling huisvesting aandachtsgroepen Regeling specifieke uitkering kwijtschelding gemeentelijke belastingen Stimuleringsregeling flex- en transformatiewoningen Onderwijsachterstandenbeleid 2019-2022 (OAB) Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen Tijdelijke onderwijshuisvesting ontheemden Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptie 2021-2027 Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2022-2023 Regeling specifieke uitkering Impulsaanpak winkelgebieden Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2022 Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_totaal 2021 Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (uitsluitend kapitaalverstrekking)_gemeentedeel 2022 Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (uitsluitend kapitaalverstrekking)_totaal 2021 Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers en de Tijdelijke regeling overbruggingsregeling (Tozo) _gemeentedeel 2022 Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers en de Tijdelijke regeling overbruggingsregeling (Tozo) _totaal 2021 Wet inburgering 2021_
gemeentedeel 2022
SZW G12A SZW G13
Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire_gemeentedeel Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire_totalen Regeling specifieke uitkering onderwijsroute
VWS H4 VWS H8
Regeling specifieke uitkering stimulering sport Regeling Sportakkoord 2020–2022
36
VWS H12
Inhoudsopgave
VWS H25
Regeling specifieke uitkering lokale preventieakkoorden of preventieaanpakken Regeling Specifieke uitkering ijsbanen en zwembaden (ronde 3)
Totaal
Samenvatting Analyse jaarrekening
Oordeel getrouwheid: Oordeel rechtmatigheid:
goedkeurend goedkeurend
Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2022 Gemeente Bunschoten
37
Bijlage 2: Materialiteit Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2022 Gemeente Bunschoten
Controleaanpak en uitvoering controle Wij hebben onze controlewerkzaamheden uitgevoerd in overeenstemming met de door ons voorgenomen controleaanpak. Dat houdt in dat wij onze controle voor een groot deel gegevensgericht hebben uitgevoerd. Onze controleaanpak is onder andere gebaseerd op een adequate risicoanalyse. Wij hebben enkele gesprekken met ambtelijk medewerkers gevoerd over de binnen de gemeente Bunschoten intern toegepaste risicoanalyse, het werkprogramma en de aanpak van de te verrichten verbijzonderde interne controlewerkzaamheden. Goedkeurings- en rapporteringstolerantie De raad bepaalt de goedkeuringstolerantie die de accountant bij zijn controle van de jaarrekening dient te hanteren. Normaliter wordt hiervoor de richtlijn op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado) aangehouden, zo ook door de gemeente Bunschoten. Op grond van de jaarrekening 2022 bedraagt de goedkeuringstolerantie voor fouten 1% van de totale lasten, inclusief dotaties aan de reserves, dat is afgerond € 561.000 en voor onzekerheden 3% van de totale lasten, inclusief dotaties aan de reserves, dat is afgerond € 1.683.000. Wordt deze goedkeuringstolerantie niet overschreden, dan kan een goedkeurende controleverklaring worden afgegeven. De goedkeuringstolerantie is een kwantitatieve maatstaf.
De uiteindelijke oordeelsvorming is echter altijd een combinatie van kwalitatieve en kwantitatieve afwegingen. Door de gemeenteraad is geen aparte rapporteringstolerantie, voor zowel fouten als voor onzekerheden, vastgesteld.
38
Bijlage 3: Onafhankelijkheid en ViO Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2022 Gemeente Bunschoten
Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Bunschoten De voorschriften in het kader van onafhankelijkheid zijn binnen de Koninklijke Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (de NBA) opgenomen in de “Verordening inzake Onafhankelijkheid (ViO)” en vormen een belangrijk onderdeel van het ‘normenkader’ waaraan een accountant moet voldoen. De naleving van de ViO is binnen de organisatie van Eshuis ingebed. Ons zijn geen relaties bekend tussen Eshuis Registeraccountants B.V. en haar zuster- en of dochterondernemingen en de gemeente, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid. Stelsel van waarborgen om onze onafhankelijke positie te waarborgen Eshuis beschikt over een stelsel van maatregelen om haar onafhankelijke positie bij controlecliënten te waarborgen. Dit stelsel van maatregelen is een integraal onderdeel van de bestuurlijke organisatie en van het voor de gehele organisatie van toepassing zijnde stelsel van kwaliteitsbeheersingsmaatregelen. Bijgaande niet-limitatieve opsomming geeft u een indruk van de maatregelen die bijdragen aan het waarborgen van onze onafhankelijke positie: • Schriftelijke onafhankelijkheidsbepalingen waarin alle bestaande onafhankelijkheidsvereisten en de risico’s ten aanzien van de bedreiging van de onafhankelijkheid en de daaraan gerelateerde waarborgen zijn verwerkt.
• Procedures voor tijdige bekendmaking van de voorschriften en de daarin aangebrachte wijzigingen aan alle partners en werknemers bij Eshuis. • Procedures voor de organisatie van periodieke trainingen inzake de toepassing van de onafhankelijkheidsvoorschriften. • Procedures die erop gericht zijn dat onze partners en werknemers in specifieke casussen en omstandigheden de onafhankelijkheidsvoorschriften naleven. • Procedures voor het interne toezicht in relatie tot de toetsing en bewaking van de naleving van de onafhankelijkheidsvoorschriften.
39
Bijlage 4: Communicatie met goverance belaste organen Inhoudsopgave Samenvatting
Bevestiging bij de jaarrekening
Wij hebben ten tijde van de afwikkeling van de jaarrekeningcontrole 2022 een bevestiging bij de jaarrekening van de burgemeester van de gemeente ontvangen.
Verbonden partijen
Wij hebben geen bevindingen ten aanzien van de transacties met verbonden partijen.
Overige kwesties die aandacht vragen van de met governance belaste personen
De overige kwesties die aandacht vragen van de met governance belaste personen zijn opgenomen in dit verslag.