CS 1170030 opiniërende bespreking samenwerkingen Spakenburg-Centrum (1217050).docx

Commissievoorstel Nummer 1170030 - opiniërende bespreking toekomstbestendige samenwerking SpakenburgCentrum Aan de commissie: Bestuur en Financiën Portefeuillehouders: R. Beukers en P. van Asselt Team: Samenleving Ambtenaar: Dennis van der Heijden Telefoonnummer: 033 - 299 1411 E-mailadres: d.vanderheijden@bunschoten.nl Datum: 9-6-2022

Aanvullende stukken 1. Titel: Advies samenwerking Bunschoten 2022 2. Titel: Advies gemeentebreed investeringsfonds Bunschoten

Richting De commissie wordt gevraagd haar voorkeur uit te spreken ten aanzien van het financieringsmodel ten behoeve van een toekomstbestendige samenwerking in Spakenburg centrum.   

Variant A: Een gemeentebreed investeringsfonds middels opslag OZB (niet woningen) Variant B: Een nieuwe Bedrijven Investeringszone (BIZ) Variant C: Financiering vanuit de algemene middelen.

Spreek u uit over het voornemen van het college om te kiezen voor variant C.

Inleiding Het centrum van Spakenburg heeft veel te bieden: het sfeervolle dorp, de museumhaven, de historische botters en de gezellige terrassen. Alle stakeholders in het centrum zijn zich bewust van deze unieke waarde. De afgelopen jaren is er in Spakenburg met veel goede intenties gewerkt aan het profileren van het centrum, aan het verbeteren van het toeristische profiel en het versterken van de samenwerking tussen de ondernemers onderling. Helaas heeft deze inzet nog tot onvoldoende resultaat geleid. Daarnaast is het gedrag van de consument de afgelopen jaren veranderd, dit in combinatie met de Coronapandemie heeft ertoe geleid dat winkelgebieden onder druk zijn komen te staan. Graag zouden we een drietal scenario’s aan u voor willen leggen, met de vraag welke financieringsvorm het meest passend is voor het stimuleren van samenwerking in Spakenburg Centrum. Onderzoeksbureau Stad & Co is gevraagd te helpen de gezamenlijke ambities weer helder voor de geest halen en de samenwerking een nieuwe impuls te geven. De volgende punten heeft Stad & Co in 2021 onderzocht (zie bijlage 1): 1. Hoe wordt er nu samengewerkt? (analyse van de huidige samenwerkingen) 2. Waar gaan de ondernemers samen met gemeente en overige stakeholders de schouders onder zetten? 3. Hoe kunnen de kansen ook daadwerkelijk worden verzilverd? (Hernieuwd organisatie- en financieringsmodel).

Dit onderzoek heeft geleid tot een advies hoe er in de toekomst kan worden samengewerkt aan het versterken van de vitaliteit en toekomstbestendigheid van het centrum. Er is een - door de ondernemers gedragen - kansenkaart ontwikkeld en er zijn organisatie- en financieringsvoorstellen gedaan om de kansen te verzilveren. Uit ons onderzoek blijkt dat er drie mogelijkheden zijn om de nieuwe samenwerking te financieren:

Memo Nummer 1170030 - Opiniërende bespreking toekomstbestendige samenwerking Spakenburg-Centrum A) Een gemeentebreed investeringsfonds middels opslag op de OZB (niet woningen) B) Een nieuwe Bedrijven Investeringszone (BIZ) C) Financiering vanuit de algemene middelen. Stad & Co heeft deze financieringsvormen op 9 december 2021 gepresenteerd aan de raad. Na de presentatie is de opdracht verleend om deze financieringsvormen verder te onderzoeken (bijlage 2).

Varianten/scenario’s Variant A – Een gemeentebreed investeringsfonds Het enige instrument waarmee een gemeentebreed ondernemersfonds kan worden ingesteld is een fonds op basis van een OZB-heffing, ook wel Leidsmodel genoemd. Deze heffing betreft een procentuele opslag op de OZB voor niet-woningen en kan worden toegepast op het gebruikersdeel, eigenarendeel of beiden. Deze regeling is gebaseerd op gemeentelijke wetgeving en is niet gebonden aan landelijke regels. De gemeenteraad is bevoegd om conform eigen eisen en inzicht een dergelijk fonds in te stellen. Vaak wordt bij een ondernemersfonds gebruik gemaakt van trekkingsrechten, waarmee deelgebieden aanspraak kunnen maken op hun deel uit het fonds. Een dergelijk ondernemersfonds leidt daardoor vaak tot meer samenwerking tussen verschillende deelgebieden en maakt gebiedsoverstijgende investeringen mogelijk. Argumenten voor  Er zijn diverse argumenten om voor de instelling van een gemeentebreed fonds te kiezen. Het belangrijkste argument is dat het fonds diverse (bestaande en toekomstige) collectieven de mogelijkheid biedt om hun financiële fundament te borgen voor een lange periode. 

Centrum, Haarbrug-Zuid en Haarbrug-Noord zijn al gewend om samen te investeren, voor gebruikers in deze gebieden verandert er over de hele linie niet veel. Het voordeel van een gemeentebreed fonds is dat ook andere gebieden dienen te gaan samenwerken om aanspraak te maken op gelden uit het fonds.



Het biedt daarnaast mogelijkheden om gebiedsoverstijgend te investeren, zoals in citymarketing en duurzaamheid en om de vastgoedeigenaren direct aan het fonds te laten bijdragen. Deze laatste groep is dit nog niet gewend, voor hen zal collectief investeren nieuw zijn.

Argumenten tegen  Uit het vervolgonderzoek van Stad & Co blijkt dat er ook een aantal risico’s verbonden zijn aan een gemeentebreed fonds. Stad & Co heeft via een enquête en persoonlijke gesprekken onderzocht of dit type ondernemersfonds haalbaar is. Uit het onderzoek komt naar voren dat er bij gebruikers van niet- woningen een negatief sentiment heerst ten aanzien van dit fonds. Zij zijn van mening dat de gebruikers van niet-woningen uiteindelijk gaan bijdragen aan activiteiten in het centrum. Variant B – Een Bedrijven Investeringszone (BIZ) Een Bedrijven Investeringszone (BIZ) is een wettelijk instrument, uit de wet BIZ, waarmee alle ondernemers gezamenlijk investeren in de kwaliteit van hun omgeving. Een BIZ is een instrument vóór en dóór ondernemers. Door een BIZ kunnen kosten van de investeringen in de kwaliteit van de bedrijfsomgeving verdeeld worden over alle ondernemers. Voorwaarde is dat de meerderheid van de ondernemers achter een BIZ-meerjarenplan staat. Dit wordt gemeten door een draagvlakmeting onder de belastingplichtigen te houden. Van 2016 tot 2020 is er voor een periode van vijf jaar een BIZ geweest voor Spakenburg centrum. Een verlenging van de BIZ Spakenburg centrum met een periode van vijf jaar heeft de draagvlakmeting in 2020 niet doorstaan.

Argumenten voor  De meerwaarde van een BIZ ligt voornamelijk in het organiseren van ondernemers waardoor ze sterker staan. De bekende problemen, zoals freeriders, financiering en borging van het budget van activiteiten in het gebied worden ondervangen.

2/4

Memo Nummer 1170030 - Opiniërende bespreking toekomstbestendige samenwerking Spakenburg-Centrum 

Op deze wijze wordt geïnvesteerd in de economische ontwikkeling van het afgebakende gebied. Hierdoor wordt de aantrekkelijkheid van het gebied voor de ondernemers en voor hun klanten verbeterd.



De activiteiten uit het BIZ-meerjarenplan moeten volgens de wet gericht zijn op het bevorderen van de leefbaarheid, de ruimtelijke kwaliteit, de veiligheid en de economische ontwikkeling van het BIZ-gebied.

Argumenten tegen  De gemeente faciliteert een BIZ en is verantwoordelijk voor de correcte uitvoeringen van de WetBIZ. Ondernemers kunnen bezwaar maken en naar de rechter stappen als zij vinden dat gelden niet op de juiste wijze besteed worden. Dit kan een (financieel) risico impliceren voor de gemeente Bunschoten. 

De praktijk leert dat er onder een deel van de centrumondernemers nog steeds een negatief sentiment bestaat over een BIZ. Dit werd ook duidelijk tijdens de draagvlakmeting in 2020 waaruit bleek dat er onvoldoende draagvlak was voor het continueren van de BIZ.



Daarnaast is de organisatie in het centrum momenteel in transitie, wat de basis fragiel maakt. Het afbreukrisico tijdens of na de instelling van de BIZ is aanwezig



Ondanks dat er een groep ondernemers enthousiast is over de BIZ is het gezien de geschiedenis van de BIZ in het centrum en de huidige organisatiestructuur een risico om nu over te gaan tot het traject voor het instellen van een BIZ.

Variant C – Financiering vanuit de algemene middelen Indien er geen voorkeur bestaat voor de financieringsmodellen van variant A en B is er nog de mogelijkheid dat er wordt gekozen om de financieringsvorm voor activiteiten en samenwerking in Spakenburg centrum te laten plaatsvinden uit de algemene middelen. Om rust in een nieuw te vormen organisatie én vertrouwen in de samenwerking te creëren en ook het hernieuwde enthousiasme voor samenwerking vast te houden kan ervoor gekozen worden de benodigde investering in het centrum te doen vanuit de algemene middelen. Op termijn zou dit (deels) kunnen worden vervangen met een eigen bijdrage vanuit de ondernemers. Voorwaarden en afspraken over de inzet van de middelen worden in de Stuurgroep Spakenburg Centrum gemaakt. Argumenten voor  Zoals in het advies te lezen is, is Stad & Co bezig met een nieuw samenwerkingsmodel voor de het centrum. Door het reserveren van € 95.000, - in de kadernota waarborgen we de stabiliteit van de nieuwe samenwerkingen in het centrum. 

Om rust in een nieuw te vormen organisatie én vertrouwen in de samenwerking te creëren en ook het hernieuwde enthousiasme voor samenwerking vast te houden kan ervoor gekozen worden de benodigde investering in het centrum te doen vanuit de algemene middelen. Hierdoor kan het nieuwe bestuur zich in het begin focussen op de basis en opbouw van deze nieuwe samenwerking en hoeft zij zich geen zorgen te maken over het financieringsmodel en de implementatie en organisatie daarvan (e.g. een draagvlakmeting).



Na drie jaar kan worden geëvalueerd om te kijken of de samenwerking goed verloopt. Hierbij kan er (gedeeltelijk) naar een nieuw financieringsvorm gekeken worden of dat de bijdrage deels afgebouwd kan worden en de ondernemers zelf een groter deel kunnen dragen. Daarnaast is het belangrijk dat ondernemers betrokken blijven bij de hernieuwde organisatie.

Argumenten tegen  Het risico bestaat dat de betrokkenheid van centrumondernemers bij de activiteiten in het centrum daalt wanneer zij zelf niet financieel bijdragen. 

De middelen die worden gereserveerd voor dit doel kunnen niet aan andere zaken worden besteed binnen de begroting van de gemeente Bunschoten.

3/4

Memo Nummer 1170030 - Opiniërende bespreking toekomstbestendige samenwerking Spakenburg-Centrum Vervolgstappen Nadat uw commissie een voorkeur heeft uitgesproken zal verder vormgegeven worden aan de implementatie van het financieringsmodel. In de kadernota 2023-2026 heeft het college variant C meegenomen als wens voor nieuwe beleid. Parallel aan de ontwikkelingen met betrekking tot het financieringsmodel werkt Stad & Co aan verdere implementatie van het nieuwe samenwerkingsmodel. Stad & Co adviseert om verder te gaan met twee stichtingen of verenigingen, met ieder een eigen bestuur, doelstelling, rechtsvorm en financiering. Deze stichtingen werken vervolgens samen met de gemeente (en mogelijk andere stakeholders) in de Stuurgroep Spakenburg Centrum.

4/4