CS 1165743 Toekomstbeeld omgevingsvisie Bunschoten

Commissievoorstel 1165743 - - opiniërend overleg Toekomstbeeld Omgevingsvisie Bunschoten

Aan de commissie: Ruimte (uitgebreid) Datum commissievergadering: 1 december 2021 Portefeuillehouder: H. van Barneveld Beleidskader: Notitie Vertrekpunten Omgevingsvisie Opmerkingen griffie: Team: Omgevingsontwikkeling Ambtenaar: J. van den Bosch Telefoonnummer: 033 - 299 1411 E-mailadres: j.vandenbosch@bunschoten.nl Datum: 9 november 2021 Aanvullende stukken 1. Titel: Toekomstbeeld Omgevingsvisie https://bunschoten.antea-omgevingsvisies.nl, wachtwoord Participatie2021 Bijlagen digitaal beschikbaar: 2. Titel: Informatiebladen keuzesessie omgevingsvisie Bunschoten Bijlagen digitaal beschikbaar: Ter inzage: Richting Een eerste conceptversie van de omgevingsvisie is gereed voor bespreking in een zogeheten keuzesessie met de commissie ruimte. Aan de commissie worden een zestal “botsingen” voorgelegd, welke zijn afgeleid uit het Toekomstbeeld dat in deze eerste conceptversie is opgenomen. De milieugevolgen van deze 6 “botsingen” zijn in beeld gebracht en weergegeven op een zestal keuzebladen. De inbreng van de commissie geeft richting aan de versie zoals die vervolgens met de samenleving in de 2e participatieronde zal worden bespreken. Ook wordt de commissie geïnformeerd over de milieuimpactbeoordeling die wordt opgesteld om de milieugevolgen van de te maken keuzes te beoordelen. Inleiding De gemeente Bunschoten werkt aan het opstellen van een nieuwe omgevingsvisie.

Daarin beantwoorden we de vraag hoe we willen dat de gemeente Bunschoten er op lange termijn (2040) uitziet. De omgevingsvisie is een belangrijke stap op weg naar het invullen van het nieuwe instrumentarium van de komende Omgevingswet. Met dit commissievoorstel leggen we u een eerste conceptversie van de omgevingsvisie voor, uitmondend in een drietal Toekomstbeelden. Deze Toekomstbeelden willen we graag opiniërend met u bespreken in de vorm van keuzesessie. In het bijzonder worden u zes spanningsvelden, “botsingen”, voorgelegd ter bespreking. Uiteindelijk worden de Toekomstbeelden vertaald naar concrete ambities. Verwijzing naar kaders Op 24 september 2020 heeft de gemeenteraad van Bunschoten de Notitie Vertrekpunten Omgevingsvisie vastgesteld. Daarin zijn de uitgangspunten voor de omgevingsvisie opgenomen, evenals een plan van aanpak. Vervolgens is de eerste participatieronde voorbereid met de samenleving. De centrale vraag daarbij was: “hoe wilt u dat Bunschoten eruitziet in 2040?” Als gevolg van de coronapandemie was het noodzakelijk deze participatieronde geheel digitaal vorm te geven. We hebben dit gedaan tijdens een zogeheten “maand van de omgevingsvisie” (februari/maart 2021), waarin we 4 digitale bijeenkomsten hebben georganiseerd. Daarbij stond steeds een ander thema centraal. In totaal hebben ruim 60 mensen uit Bunschoten aan deze avonden deelgenomen.

Daarnaast is er een enquête verspreid. Daarop zijn een kleine 200 inzendingen teruggekomen. De verkregen input is verwerkt in deze eerste versie van de omgevingsvisie: het Toekomstbeeld. Dit Toekomstbeeld is nu gereed voor een opiniërende bespreking binnen de (verbrede) commissie ruimte.

Commissievoorstel 1165743 - - opiniërend overleg Toekomstbeeld Omgevingsvisie Bunschoten

Opbouw omgevingsvisie: De omgevingsvisie wordt opgesteld in de vorm van een website. Ook deze eerste versie is al grotendeels opgebouwd zoals die er uiteindelijk uit komt te zien. U kunt de omgevingsvisie lezen via https://bunschoten.antea-omgevingsvisies.nl, wachtwoord Participatie2021. De basis van de omgevingsvisie is gebiedsgericht en berust op een indeling in 7 deelgebieden, namelijk de woonkernen Bunschoten-Spakenburg en Eemdijk, de buurtschap Zevenhuizen, de historische kern Spakenburg en de historische as Bunschoten, de bedrijventerreinen, Zuidwenk en tot slot het buitengebied. Daarnaast zijn 13 thema’s en 3 waarden beschreven die voor Bunschoten relevant zijn. Voor elk deelgebied is bepaald welke thema’s en waarden relevant zijn. Daarbij zijn specifieke beschrijvingen voor elk deelgebied opgenomen. Dit mondt uiteindelijk uit in een aantal ambities. Zie ook de onderstaande afbeelding. Deze ambities worden in de versie die we u nu voorleggen voorafgegaan door drie Toekomstbeelden. Deze drie Toekomstbeelden zijn: • • •

Iedereen doet mee in Bunschoten (waarin veiligheid en gezondheid zijn verwerkt); Het Boegbeeld van Het Eemland (over omgevingskwaliteit); Samen Toekomstbestendig! (over een duurzame leefomgeving);

Toekomstbeeld Onderstaand volgt een beschrijving van de toekomstbeelden zoals opgenomen in deze eerste versie van de omgevingsvisie. Iedereen doet mee in Bunschoten Hoe ziet de gemeente Bunschoten er over 20 jaar uit? We zijn een werkelijk inclusieve samenleving, waarin iedereen meedoet, met voldoende groen en ruimte voor ontspanning. De inrichting van onze leefomgeving is gericht op ontmoeten en afwisselende ommetjes voor wandelen en fietsen, ook voor mensen met een beperking. We beschikken over genoeg speelplaatsen voor onze jeugd, met een goede spreiding over de gemeente. Er is ruimte voor kunstuitingen en cultuurparticipatie. Deze zijn ook zichtbaar in de publieke ruimte. En er zijn voldoende voorzieningen voor ouderen, zoals bankjes in de openbare ruimte. We zorgen ervoor dat er voldoende geschikte mogelijkheden zijn om te sporten voor iedereen, zowel binnen als buiten. Ook in 2040 zijn we nog altijd trots op onze (sport)cultuur. Onze jeugd beschermen we tegen het gebruik van verslavende middelen. We bevorderen de sociale veiligheid en het omzien naar elkaar. In woongebieden is geen sprake van veiligheidsrisico’s als

2/6

Commissievoorstel 1165743 - - opiniërend overleg Toekomstbeeld Omgevingsvisie Bunschoten gevolg van in de omgeving aanwezige bedrijven. Onze luchtkwaliteit is niet verslechterd en er zijn geen daken meer waar nog asbest op voorkomt. Onze wegen zijn heel en veilig ingericht, juist ook voor voetgangers en fietsers. Wat gaan we doen? • We stimuleren een gezonde leefstijl, met voldoende beweging en een gezonde balans tussen werken en ontspannen; • We beschermen onze jeugd tegen verslavende middelen; • We beschermen de sociale veiligheid; • We zorgen voor voldoende geschikte speelplaatsen voor de jeugd en voorzieningen in de buitenruimte voor ouderen; • We scheppen meer gelegenheid voor ontmoeting in de openbare ruimte, waarbij we ook jongeren en ouderen met elkaar in contact brengen; • Bij het treffen van maatregelen in de leefomgeving zorgen we voor toegankelijkheid voor iedereen; • In het omgevingsplan nemen we regels op die ervoor zorgen dat onze luchtkwaliteit goed blijft en dat er in de woonomgeving geen nieuwe hinder kan ontstaan als gevolg van geluid en geur, waarbij we bestaande hinder willen terugdringen. Het Boegbeeld van Het Eemland Hoe ziet de gemeente Bunschoten er over 20 jaar uit? Bunschoten kenmerkt zich door een dorps karakter, kleinschalig en niet te dicht bebouwd. In de leefomgeving is voldoende groen aanwezig. De omgeving ziet er netjes en verzorgd uit.

Mensen voelen zich er veilig. Bij het bouwen van nieuwe woningen hebben we ons vooral gericht op de eigen woningbehoefte. We zoeken naar een bouwstijl dat het typische karakter van de gemeente Bunschoten benadrukt. Erfgoed dat voor ons van cultuurhistorische waarde is, beschermen en onderhouden we. Daarbij willen we dat met behoud van het karakter van het gebouw of gebied, nuttig gebruik mogelijk blijft. Onze (sport)cultuur is zichtbaar aanwezig in het dorp in de vorm van sportparken en beweegplaatsen in de openbare ruimte. Spakenburg is herkenbaar als watersportdorp met een mooi en herkenbaar waterfront. Het Eemmeer is geschikt voor recreatievaart en het houden van zeilwedstrijden voor onder andere de Bruine Vloot. De vaargeul van het Eemmeer is geschikt voor de beroepsvaart. Het water is schoon en helder. Het landschap in ons buitengebied is nog steeds extreem open, als een van de belangrijkste kernkwaliteiten van het poldergebied. We beschikken over een gezonde agrarische sector, met in het landschap passende opstallen. Op sommige locaties zijn nieuwe (neven) activiteiten ontstaan die zorgvuldig in het landschap zijn ingepast.

Wat gaan we doen? • We letten bij de bouw van woningen op een bij de gemeente passende karakteristiek; • Stedelijke hoogbouw komt niet voor; op daarvoor passende plaatsen zijn hoogteaccenten denkbaar; • Via de regels in het omgevingsplan zorgen we ervoor dat onze leefomgeving schoon, heel en veilig blijft. • We werken aan een uit alle richtingen goed bereikbare gemeente, voor zowel openbaar- en privé-vervoer, waarbij onze infrastructuur goed ingepast is in de omgeving en zodanig ingericht dat dit een veilig gebruik zoveel mogelijk waarborgt; • We maken een programma landschap voor ons buitengebied, waarin ook wordt tegemoet gekomen aan de wensen voor het gebruik ervan door onze inwoners; we ontwikkelen dat zo mogelijk samen met onze buurgemeenten in het gebied Arkemheen – Eemland; • Om onze identiteit te behouden vinden we het belangrijk dat we een zelfstandige gemeente blijven; • We zorgen ervoor dat we een bestuurskrachtige gemeente blijven met een gezonde financiële huishouding.

3/6

Commissievoorstel 1165743 - - opiniërend overleg Toekomstbeeld Omgevingsvisie Bunschoten Samen toekomstbestendig! Hoe ziet de gemeente Bunschoten er over 20 jaar uit? Onze woningen en bedrijven voldoen allemaal aan de op dat moment geldende duurzaamheidseisen. Overal waar dat kan liggen zonnepanelen op onze daken. Door onze inzet op besparen en isoleren zijn onze woningen en bedrijven zuinig in energieverbruik. We benutten de randen van bedrijventerreinen en de randen van onze infrastructuur voor grootschalige duurzame opwek van elektriciteit. Grootschalige windmolens komen in onze gemeente niet voor. We zijn goed onderweg met de overgang naar een nieuwe duurzame warmtevoorziening voor onze gemeente. In de woonomgeving zijn geen tuinen meer voor het overgrote deel verhard. En in de openbare ruimte is overal waar dat kan de opvang van regenwater afgekoppeld van het (vuilwater)riool. Door de aanwezigheid van veel groen kan het regenwater goed worden opgevangen en hebben we weinig last van hittestress. Door het tijdig treffen van maatregelen treedt er geen bodemdaling op. We beschikken over meer “plas en dras” in het buitengebied. De biodiversiteit in onze gemeente is groter geworden, vooral in het buitengebied. Wat gaan we doen? • We informeren onze burgers en bedrijven over het belang van verduurzaming en stimuleren het doen van de investeringen die daarvoor nodig zijn.

• We stimuleren het isoleren en het leggen van zonnepanelen op daken, vooral op de daken van (agrarische) bedrijven en woningen. • We zorgen voor actueel beleid dat onze in staat stelt initiatieven voor de grootschalige opwek van duurzame elektriciteit zorgvuldig af te wegen en in te passen. • De regels in ons omgevingsplan maken grootschalige opwek van elektriciteit mogelijk langs in elk geval de randen van infrastructuur en bedrijventerreinen. • We ontwikkelen actueel beleid dat ervoor zorgt dat we initiatieven om duurzaam te voorzien in onze warmtevraag kunnen afwegen en inpassen. • We onderzoeken of het gebruik van warmte- en koudestromen van bedrijven kan helpen bij een nieuwe duurzame warmtevoorziening. • De regels in het omgevingsplan maken passende initiatieven om duurzaam te voorzien in de warmtevraag mogelijk. • We ontwikkelen positief beleid om het verharden van tuinen en eigen terrein van woningen en bedrijven (op parkeerplaatsen) tegen te gaan en leggen regels daarover vast in het omgevingsplan. • In overleg met het waterschap en onze buurgemeenten maken we beleid dat ervoor zorg dat de kwaliteiten in ons buitengebied wordt geborgd en verbeterd, op zo’n manier dat er geen bodemdaling optreedt. • We zorgen voor voldoende groen in de leefomgeving, met afwisselende ommetjes.

De vraag aan de commissie: Voordat we deze eerste versie van de omgevingsvisie aan de samenleving voorleggen in de 2e participatieronde, is het belangrijk dat u zich uitspreekt over deze versie. De eerste algemene vraag is of u zich herkent in deze eerste versie en of de tekst de juiste toekomstrichting op lange termijn verwoord voor de gemeente Bunschoten. Welke accenten wilt u meegeven? Zes relevante keuzes: Aanvullend willen we u daarbij zes keuzes voorleggen, gelet op het feit dat zich in deze tekstversie een aantal (mogelijke) spanningsvelden, “botsingen”, openbaren, waarin keuzes moeten worden gemaakt: 1. Uit de 1e ronde participatie is gebleken dat de samenleving groot belang hecht aan voldoende groen en speelplaatsen in de leefomgeving, met rustpunten voor ouderen. Het belang van ommetjes en het scheppen van gelegenheid tot ontmoeten werd steeds onderstreept. Dit roept de vraag op hoe met beschikbare inbreidingslocaties voor woningbouw en andere voorzieningen, zoals onderwijs, moet worden omgegaan. Er is immers ook grote behoefte aan voldoende (betaalbare) woningen. De vraag luidt: hoe kijkt u aan tegen de gewenst kwaliteiten voor de inrichting van de openbare ruimte enerzijds en de behoefte aan zoveel mogelijk woningen anderzijds? Waar ligt wat u betreft het accent. In welke mate kan er hoger gebouwd worden om meer ruimte te maken voor groen en openbare voorzieningen?

4/6

Commissievoorstel 1165743 - - opiniërend overleg Toekomstbeeld Omgevingsvisie Bunschoten

2. Er zijn aanzienlijke veranderingen gaande op het gebied van mobiliteit. Bijvoorbeeld als gevolg van de elektrificering en het toegenomen thuiswerken. De vraag luidt: waar moet u betreft het accent liggen? Moet dat liggen op voorzieningen voor het autoverkeer en parkeren, of wilt u meer stimuleren dat mensen gebruikmaken van de fiets, het openbaar vervoer of collectieve vormen van vervoer. 3. Het valt te voorzien dat de claims op ruimtegebruik in het buitengebied in de toekomst aanzienlijk toenemen. Er ontstaat een behoefte aan nieuwe vormen van agrarische bedrijvigheid, de bestaande sector zal verduurzamen, er zal meer vraag zijn naar het starten van nevenactiviteiten, vanuit de samenleving is gebleken dat er meer behoefte is aan gevarieerde ommetjes in het buitengebied, de recreatieve druk zal toenemen, bodemdaling moet worden tegengegaan, er komen wellicht claims vanuit de energietransitie, etc. De vraag luidt: Hoe zien we de botsing tussen het behoud van de openheid van de polder en de landschappelijke waarden, en anderzijds het bieden van ruimte aan de verschillende opgaven die op ons afkomen? 4. Als we kijken naar die verschillende ruimteclaims uit botsing 3, dan is een belangrijke vervolgvraag hoe en welke prioriteiten we daarin stellen.

De vraag luidt: wat ziet u als de belangrijkste kwaliteiten voor de toekomst van het buitengebied? Welke accenten moeten er daardoor gelegd worden als het gaat om de op lange termijn te maken keuzes? Als we prioriteiten stellen: welke zijn dat dan? Gaan agrarische ontwikkelingen en energietransitie bijvoorbeeld boven natuurontwikkeling en bodemdaling tegengaan? Of willen we binnen het buitengebied verschillende accentgebieden aanwijzen? 5. De uitbreiding van bedrijventerrein De Kronkels is momenteel in realisatie en bedrijventerrein Zuidwenk wordt in de komende jaren getransformeerd naar een woon-werklocatie. De vraag luidt: hoe kijkt u aan tegen de toekomst van de bedrijvigheid in de gemeente Bunschoten op lange termijn? Welke kwaliteiten moeten dan voorop staan? Gaan we dan inzetten op kwantiteit (extra bedrijventerrein) of kwaliteit (optimale benutting van bestaande bedrijventerreinen). En hoe ziet u in dit verband de transformatie van het bedrijventerrein Zuidwenk? 6. Er is al meer dan eens gezegd dat de gemeente Bunschoten geen tweede Volendam wil worden. Tegelijkertijd is toerisme en recreatie een belangrijke pilaar voor de Bunschoter economie en zien we allerlei ambities terugkomen op het gebied van kwaliteitstoerisme.

De vraag luidt: hoe zien we dan bijvoorbeeld het centrum van Spakenburg over twintig jaar? Is het dan nog steeds levendig dorp waar onze inwoners met plezier wonen en er voor hen voldoende en goede voorzieningen zijn? Of leggen we de focus op meer voorzieningen voor (kwaliteits)toerisme en willen we ons centrum ook zien als een openluchtmuseum? Hoe zorgen we daarbij voor de juiste balans? Milieuimpactbeoordeling Normaliter is het verplicht om bij het maken van een omgevingsvisie een milieueffectrapportage (m.e.r.) te laten opstellen, tegenwoordig vaak verbreed naar een omgevingseffectrapportage. Op basis van de eerste concepttekst van de nieuwe omgevingsvisie voor de gemeente Bunschoten is dat echter niet per se noodzakelijk, gelet op de schaal van de ontwikkelingen waar in de visie ruimte voor wordt gemaakt. Dat neemt niet weg dat de keuzes die in de omgevingsvisie worden gemaakt aanzienlijke gevolgen voor het milieu kunnen hebben. Daarom is het belangrijk om de positieve en negatieve milieugevolgen van de in de omgevingsvisie te maken keuzes goed in beeld te brengen en mogelijke alternatieven af te wegen. Dan wordt ook duidelijk in hoeverre die keuzes te realiseren of mogelijk te optimaliseren zijn. De milieuimpactbeoordeling bestaat uit twee onderdelen. Het eerste onderdeel is een scan, de strategische impactbeoordeling, op de met de gemeenteraad te bespreken keuzes.

Deze strategische milieuimpactbeoordeling geeft aan wat de impact is van de mogelijke beleidskeuzes en is nodig om het gesprek met de raad goed te kunnen voeren, met het oog op de gevolgen van de te maken keuzes voor gezondheid en veiligheid, sociaal, omgevingskwaliteit en duurzaamheid.

5/6

Commissievoorstel 1165743 - - opiniërend overleg Toekomstbeeld Omgevingsvisie Bunschoten De strategisch milieuimpactbeoordeling heeft inmiddels plaatsgevonden op de hierboven geformuleerde zes botsingen. De beoordeling is neergelegd in een zestal keuzebladen die ten behoeve van de keuzesessie met de commissie ruimte is opgesteld. Deze zes keuzebladen zijn als bijlage bij dit commissievoorstel gevoegd. In de keuzebladen zijn de verschillende alternatieve keuzemogelijkheden binnen de benoemde zes botsingen op strategisch niveau onderzocht op de milieuimpact. Daarmee wordt de gemeenteraad in staat gesteld om weloverwogen te reageren op de voorgelegde zes botsingen. Het tweede onderdeel is de volledige milieuimpactbeoordeling (rapportage). Die volgt na de 2e participatieronde. Daarin worden de keuzes zoals we die in de ontwerp omgevingsvisie willen opnemen integraal beoordeeld op de gevolgen voor het milieu en worden eventueel alternatieven voorgesteld en aanbevelingen gedaan waarmee we de omgevingsvisie aanscherpen. Ook deze uitwerking worden vormgegeven langs de lijn van de strategische milieuimpactbeoordeling op het gebied van gezondheid en veiligheid, sociaal, duurzaamheid en omgevingskwaliteit. De milieuimpactbeoordeling bij de omgevingsvisie is maatwerk. De milieuimpactbeoordeling zal bestaan uit de volgende drie elementen: 1.

inzicht in de huidige situatie (2021) en de referentiesituatie (de toekomstige situatie in 2040 zonder de te maken keuzes van de omgevingsvisie). Hiervoor is reeds een zogeheten Leefomgevingsfoto opgesteld waaruit informatie kan worden geput; 2. impact van de te maken keuzes voor de omgevingsvisie in beeld brengen; 3. verantwoording van het meenemen van het milieubelang en dat van een goede fysieke leefomgeving in de besluitvorming. Het ontwerp van de milieuimpactbeoordeling zal tegelijkertijd met de ontwerp omgevingsvisie ter inzage worden gelegd. Vervolgproces Het resultaat van het overleg met de (verbrede) raadscommissie verwerken we in een volgende versie van de omgevingsvisie, op basis waarvan we vervolgens de Toekomstbeelden bespreken met de samenleving in de 2e participatieronde. Intussen starten we met het opstellen van de milieuimpactbeoordeling. De uitkomsten van de 2e participatieronde en de milieuimpactbeoordeling verwerken we in de omgevingsvisie. Over de uitkomsten daarvan wordt u geïnformeerd. Daarmee ontstaat de ontwerp omgevingsvisie. Vervolgens starten we de formele procedure. Het ontwerp wordt, samen met het ontwerp van de milieu-impactbeoordeling, ter inzage gelegd. Gedurende de termijn van ter inzagelegging (6 weken) hebben inwoners de gelegenheid om een zienswijze in te dienen.

Deze zienswijzen worden besproken en gewogen in een zienswijzenota en waar nodig verwerkt in de omgevingsvisie. Vervolgens wordt de definitieve omgevingsvisie u ter vaststelling voorgelegd. Financiën Voor het opstellen van de milieuimpactbeoordeling zal een externe partij worden ingeschakeld. Met het opstellen van de beoordeling is een bedrag gemoeid van maximaal zo’n € 25.000,-. Hiervoor kan ruimte worden gevonden binnen het algehele budget dat beschikbaar is voor de invoering van de Omgevingswet. Vervolgstappen De planning ziet er nu als volgt uit: bespreking Toekomstbeeld commissie december 2021 2e participatieronde december 2021/januari 2022 milieuimpactbeoordeling november 2021 – maart 2022 ontwerp omgevingsvisie gereed april 2022 milieuimpact-beoordeling gereed april 2022 ontwerp omgevingsvisie ter inzage mei 2022 gelegenheid tot zienswijzen mei – juni 2022 opstellen zienswijzenota juli – augustus 2022 omgevingsvisie gereed augustus 2022 vaststelling omgevingsvisie oktober 2022

6/6