CS 1159821 Vernieuwen camerasysteem

Opiniërende bespreking 1159821 - Vernieuwen camerasysteem centrum Nummer 1159821 Aan de commissie: Bestuur en Middelen Datum commissievergadering: Portefeuillehouder: M. van de Groep Beleidskader: Openbare Orde en Veiligheid Opmerkingen griffie: Team: Samenleving Ambtenaar: Dirk Blokhuis Telefoonnummer: 033 - 299 1440 E-mailadres: d.blokhuis@bunschoten.nl Datum: Aanvullende stukken Niet van toepassing Status van het voorstel In dit stuk wordt uitgebreid ingegaan op het huidige camerasysteem in het uitgaanscentrum van onze gemeente. Dit systeem is aan vervanging toe. Gezien de huidige ontwikkelingen, die uitgebreid in dit stuk worden besproken, wordt ook uiteengezet dat voor een andere vorm van cameratoezicht kán worden gekozen. Dat laatste komt er in hoofdlijnen op neer dat live wordt meegekeken en dat het systeem op meer dan alleen het uitgaansleven wordt ingezet. Dat brengt uiteraard wel extra kosten met zich mee. Aan uw commissie wordt gevraagd hierover van gedachten te wisselen en een richting aan te geven welke uitkomst wenselijk wordt geacht: vervanging huidige camerasysteem of inzet die gekoppeld is aan de maatschappelijke ontwikkelingen van de afgelopen jaren met de daarbij behorende extra kosten. Ofwel: vervangen huidige systeem (variant 2) of vervangen huidige systeem met aansluiting meldkamer Utrecht (variant 1).

De opbouw van dit commissiestuk is als volgt: een inleiding waarin de levendigheid van ons centrum nog eens uit de doeken wordt gedaan; vervolgens de risico’s die dit ook met zich meebrengt, daarna de middelen die hiervoor tot nu toe worden ingezet. Dat laatste dan weer toegespitst op camerabewaking omdat dit middel momenteel actueel is, niet alleen omdat deze aan vervanging toe is, maar ook direct wordt aangegrepen een discussie te voeren wat we met het camerasysteem willen bereiken, mede in relatie tot de gewijzigde maatschappij, waarbij het ‘traditionele’ uitgaan in discotheken onder andere is verschoven naar een meer levendig Spuiplein met terrassen, meer horeca, meer evenementen, risicowedstrijden op sportpark De Westmaat en dergelijke. Levendig centrum Bunschoten-Spakenburg heeft een dynamisch centrum. Zowel inwoners als bezoekers van buitenaf weten het gebied goed te vinden om allerlei redenen. Het historische, authentieke centrum is aantrekkelijk vanwege onder andere de horeca, het winkelaanbod, de gezellige evenementen en de zaterdagmarkt. Dit zorgt voor verschillende soorten publiek in één gebied. Natuurlijk zorgen ook de succesvolle voetbalclubs voor de nodige bezoekers in de (voetbal)weekenden. Vaak geeft juist de combinatie van deze verschillende bezoekers de unieke sfeer in het centrum. Spakenburg staat hier dan ook (regionaal) om bekend.

Levendig centrum kan ook overlast geven Deze gezelligheid is echter niet altijd vanzelfsprekend. Met enige regelmaat zorgen voetbal ‘supporters’ of uitgaanspubliek voor verstoring van de openbare orde. Risicowedstrijden, evenementen of zelfs gewone zaterdagavonden zijn vatbaar voor vechtpartijen, vandalisme of andere vormen van verstoring van de openbare orde. Soms spreken voetbalhooligans zelfs gericht met elkaar af om op de vuist te gaan. Hoewel de individuele gebeurtenissen vaak als incident te bestempelen zijn, is het centrum een locatie waar het risico hierop relatief het grootst is. Dit gaat voornamelijk op voor het gebied rond de Oude Haven, waar horeca, voetbal, evenementen en de zaterdagmarkt samenkomen. Juist de aantrekkelijkheid van onze gemeente, alles op loopafstand en haven en sportpark in centrum, maakt het ook een aantrekkelijk gebied voor mensen met verkeerde bedoelingen. Naast de verstoringen van de openbare orde is het centrum onderhevig aan traditionele criminaliteit. Zo is het centrum geregeld doelwit van bijvoorbeeld fietsendiefstal en is het vatbaar voor winkeldiefstal. Ook minder zichtbare vormen van criminaliteit kunnen bij uitstek in het centrum plaatsvinden, denk bijvoorbeeld aan actieve zakkenrollers bij grote evenementen. Ook de handel en het gebruik van drugs is bij uitgaansavonden en evenementen niet ondenkbaar.

Bovenop bovengenoemde zaken is het centrumgebied vooral na uitgaansavonden en evenementen vatbaar voor overlast voor omwonenden. Na de sluitingstijd van de horeca blijven kleine groepjes jeugd hangen rondom het Spuiplein, waarbij stemgeluid, muziekboxjes en zwerfafval zorgt voor de nodige overlast. Het centrum is tot slot ook vatbaar voor onvoorzienbare of acute veiligheidsrisico’s. Zo is tijdens de coronacrisis in het centrum sprake geweest van dreigende verstoring van de openbare orde door relschoppers. Vermoedelijk zouden deze relschoppers richting Bunschoten-Spakenburg komen om onder het mom van demonstratie winkels te plunderen en te rellen. Politie en gemeentelijke boa’s hebben flink ingezet om de openbare orde te bewaren. Levendig centrum vraagt ook om toezicht Inzet politie In de loop der jaren zijn er verschillende maatregelen genomen om veiligheid in het centrum van Bunschoten-Spakenburg te bevorderen. Zo levert de politie ieder weekend een zogenaamd ‘horecakoppel’ die toezicht houdt op de horeca en diens bezoekers. Dit koppel staat de hele avond tot sluitingstijd in contact met de horecaportiers. Voor ondernemers bestaat een speciale horecatelefoon, waarmee zij direct contact kunnen leggen met het aanwezige horecakoppel. Het horecakoppel begeleidt in samenwerking met de uitbaters de uitstroom van de horeca.

Na een bepaald tijdstip worden bezoekers gevraagd naar huis te gaan, zodat de overlast voor omwonenden beperkt blijft. Naast de horeca wordt de politie veel ingezet tijdens risicowedstrijden bij de voetbalclubs. Er is een wijkagent aangewezen met een taakaccent voetbal, die intensief betrokken is bij de voorbereidingen op risicowedstrijden. Die voorbereidingen worden gezamenlijk getroffen met de voetbalclubs en de gemeente. Vooraf worden risico’s gewogen, maatregelen genomen en wordt de inzet bepaald. Tijdens deze risicowedstrijden is deze ‘voetbalagent’ aanspreekpunt voor de clubs en stuurt deze de operationele agenten aan. De politie werkt dan ook nauw samen met de stewards van de voetbalclub. Inzet handhaving (Boa’s) Handhavers van de gemeente (Boa’s) zijn in dit kader veel aanwezig op de markt, bij evenementen en rondom de Westmaat tijdens voetbalwedstrijden. Het toezicht van de handhavers heeft vooral een preventieve werking en focust zich op leefbaarheidsaspecten. Zo wordt opgetreden tegen parkeeroverlast, het drinken van alcohol in het openbaar en fietsen over de markt. In het kader van de openbare veiligheid zijn handhavers vooral belangrijke ogen en oren op straat. Zij vervullen een belangrijke informatie- en signaalfunctie richting de politie wanneer er (mogelijk) openbare ordeverstoringen ontstaan.

Camerasysteem Ter aanvulling van bovengenoemde maatregelen en ten dienste van de veiligheid in het centrum van Bunschoten-Spakenburg, is alweer aanzienlijke tijd geleden besloten tot het installeren van een camerasysteem. Een camerasysteem heeft een preventieve werking en is een aanvulling op het toezicht. Ook achteraf, in een opsporingstraject, is een camerasysteem van toegevoegde waarde.

De huidige camera’s brengen vooral het uitgaansgebied in beeld. De camera’s zijn dan ook geplaatst in het kader van uitgaansproblematiek. In het Convenant Veilig Uitgaan, waarmee de gemeente en horecaondernemers samenwerken, is afgesproken dat de gemeente verantwoordelijk is voor cameratoezicht en het onderhoud hiervan. Er wordt niet live meegekeken. Bij incidenten wordt achteraf bekeken of de camera’s één en ander hebben geregistreerd. Dit met wisselend resultaat. Dat is logisch, want niet live meekijken betekent dat de camera’s op bepaalde punten staan gericht, zoals bijvoorbeeld op de deur van een horecazaak. Als een incident buiten dit bereik plaatsvindt, staat het logischerwijs niet op beeld. De vaste punten kunnen wel worden aangepast, maar blijft dan uiteraard minder effectief dan live meekijken waarbij de posities van de camera’s constant kunnen worden aangepast aan hetgeen zich op dat moment op straat afspeelt. Aanleiding voor deze opiniërende bespreking Het huidige camerasysteem is aan vervanging toe. Daarvoor staat een bedrag van € 35.000,-- als vervangingsinvestering op de gemeentelijke begroting. Toen het huidige camerasysteem werd ingevoerd was deze vooral bedoeld als één van de middelen om het (nachtelijke) uitgaansleven in goede banen te leiden.

Het huidige uitgaansleven heeft zich de afgelopen jaren echter ontwikkeld en wel in die zin dat uitgaan in discotheken fors is afgenomen en dat bijvoorbeeld terrassen een grotere rol zijn gaan spelen, ook tijdens en na evenementen. En zoals al eerder in dit stuk aangegeven, heeft de veiligheidsproblematiek in en rondom het centrum zich ontwikkeld van voornamelijk horecagerelateerde veiligheidsrisico’s naar bredere vormen van veiligheidsrisico’s. Om deze reden is een onderzoek uitgevoerd naar een breder inzetbaar camerasysteem, zoals bijvoorbeeld tijdens risicowedstrijden. Dit betekent simpelweg ook dat meer camera’s geplaatst zouden moeten worden. Bovendien is gekeken naar de mogelijkheden van live meekijken met de camera’s. In de huidige constructie gebeurt dat nog niet. Daarbij is dan gekeken naar aansluiting op de meldkamer van Utrecht, dat door meerdere gemeenten gebeurt. Dat scheelt in het financiële plaatje en bovendien wordt het live meekijken dan door professionals gedaan die hiervoor speciaal zijn opgeleid. Het moge duidelijk zijn dat live meekijken de camera’s een effectiever middel maken. Juist gezien de veranderingen die hiervoor zijn beschreven en de noodzaak van vervanging van het camerasysteem maken het noodzakelijk om nu een keuze te maken of live meekijken een optie is.

Het live uitkijken en de bestuurbaarheid van de camera’s maken het mogelijk om verdachte personen te volgen en om de politieagenten of Boa’s op straat live aan te sturen. Zo kunnen confrontaties met conflicterende supportersgroepen worden voorkomen, verdachte dealers worden gecontroleerd en relschoppers worden herkend, ook achteraf in de opsporing. Het live uitkijken wordt per uur door de gemeente aangekocht. Dit kan op flexibele basis, tot 24 uur van tevoren. Wanneer er niet live wordt meegekeken staat het camerasysteem in de meest efficiënte kijkrichting en worden de beelden beperkte tijd bewaard. Wanneer dit voor de opsporing nodig is, kunnen de beelden apart worden gezet als bewijsmateriaal. Zo is het systeem ook zonder het live uitkijken van nut. Kortom: het gaat er dus om of wordt gekozen voor vervanging van het huidige camerasysteem of de vervanging aan te grijpen om meer camera’s te plaatsen met daarbij de verbinding met de meldkamer in Utrecht voor het live meekijken. Vandaar deze opiniërende bespreking, waarin de discussie in de kern gaat over wat we met een camerasysteem willen bereiken in relatie tot de ontwikkelingen in de maatschappij. Hieronder worden deze varianten verder uitgewerkt, eerst de mogelijkheden en gevolgen van de systemen en daarna de financiële consequenties.

Varianten/scenario’s Variant 1 Aansluiting op meldkamer in Utrecht Camerasysteem vervangen door een systeem met aansluiting op de meldkamer in Utrecht, zodat er live mee kan worden gekeken met de beelden. Deze variant betekent niet alleen modernisering van de camera’s, maar ook een uitbreiding van het aantal camera’s: een extra camera in de Hoekstraat, een extra camera ter hoogte van de Visserssteeg, een extra camera op de Westdijk (BU 2) en een extra camera ter hoogte van P2 Westmaat. Aanschaf via Utrecht gezamenlijk met andere gemeenten Het aansluiten van het camerasysteem op de meldkamer in Utrecht is geregeld via een samenwerkingsovereenkomst met de gemeente Utrecht. Hieruit maken de gemeenten Utrecht, Amersfoort, Veenendaal, Stichtse Vecht en Zeist deel van uit. Het aangaan van de samenwerking brengt met zich mee dat aanschaffing van de camera’s en het benodigde IT-netwerk richting de meldkamer noodzakelijkerwijs via de gemeente Utrecht lopen. Via deze constructie beschikken alle aangesloten partijen over dezelfde technische apparatuur. De gemeenten delen in de kosten van de meldkamer op basis van het aantal straatcamera’s per gemeente. Zoals gezegd zorgt deze samenwerking voor kostenefficiëntie.

Aansluiten geeft mogelijkheid tot live uitkijken Het aansluiten van het camerasysteem op de meldkamer in Utrecht betekent per definitie de mogelijkheid van het live meekijken met de camera’s. Als niet wordt gekozen voor live meekijken is feitelijk aansluiting bij Utrecht ook niet noodzakelijk, want dan kunnen we ons eigen systeem vervangen, zoals bij variant 2 aan de orde komt. Er is ook nog gekeken naar een zogeheten tussenvariant: nu al wel nieuwe camera’s, maar dan later aansluiten bij Utrecht. Maar later aansluiten bij Utrecht betekent wel dat dan de camera’s in de Utrechtse variant moeten worden gekocht. Latere aansluiting betekent feitelijk gezien dat we later live gaan meekijken. Zoals eerder aangegeven; onze eigen camera’s vervangen en die later op het netwerk van Utrecht aansluiten is niet mogelijk. Mogelijkheden bij live meekijken (de “Utrechtse” variant) Het camerasysteem is door het live-meekijken te gebruiken voor alle aspecten van openbare orde en veiligheid. Naast opsporing achteraf, biedt live-uitkijken de mogelijkheid tot directe aansturing van bijvoorbeeld een horecakoppel in het uitgaansgebied, de voetbalagenten bij risicowedstrijden en de wijkagenten en BOA’s tijdens evenementen. Zo kan er adequaat worden gereageerd op (beginnende) incidenten. De camera’s zijn op afstand te sturen bij het live-meekijken, waardoor alle incidenten in beeld worden gebracht.

Wanneer er niet wordt meegekeken, worden de camera’s in een tactische kijkhoek gezet. Op deze manier zijn de camera’s altijd efficiënt en nuttig. De live meekijk uren worden flexibel en op korte termijn ingekocht. Ervaring zal leren wanneer live meekijken effectief en dus gewenst is. De camerabeelden zijn van zeer goede kwaliteit, waardoor deze bruikbaar zijn voor opsporingsdoeleinden. De beelden kunnen onder andere worden gebruikt voor (gezichts)herkenning, waardoor daders ook buiten heterdaad alsnog kunnen worden opgespoord en aangepakt. De kwaliteit wordt bewaakt door de meldkamer. Camera’s worden zonder extra kosten vervangen als deze niet meer voldoen aan de norm. Dit is tenminste na 5 jaar. Aansluiting op de meldkamer van Utrecht zorgt voor een professioneel en juridisch geborgd proces van beeldopslag en -verwerking. De inkomende camerabeelden op de meldkamer van Utrecht zijn gegevens in de zin van de Wet politiegegevens. Dit betekent dat alleen de politie toegang heeft tot deze beelden. De camera’s zijn voorzien van techniek waardoor alléén de openbare ruimte en openbaar toegankelijke gebouwen (winkels e.d.) in beeld wordt gebracht. Dit betekent dat bijvoorbeeld woningen en tuinen, maar ook appartementen boven winkels, digitaal onzichtbaar gemaakt worden.

De extra camera ter hoogte van P2 van de Westmaat is draadloos en wordt vooral ingezet bij risicowedstrijden, derby- en kampioensfeesten en drukke evenementen. Er is gekozen voor een draadloze variant om de kosten van graafwerkzaamheden voor het IT-netwerk te drukken. Gevolgen van aansluiting bij Utrecht De randvoorwaarde waardoor het camerasysteem de verbinding met de meldkamer in Utrecht kan maken, vergt een nieuw aan te leggen IT-netwerk. Het aanleggen van dit netwerk is duur vanwege onder andere de nodige (graaf)werkzaamheden. Het beschikbaar gestelde budget voor het vervangen van het camerasysteem is niet toereikend. Met het aansluiten op de meldkamer in Utrecht, voegt de gemeente Bunschoten zich bij de samenwerkingsafspraken van de gemeente Utrecht. Dit betekent onder andere dat er geen keuze is in de leveranciers, het type camera’s, het aan te leggen netwerk, enzovoorts. Omdat uniformiteit van techniek voor de meldkamer in Utrecht noodzakelijk is, moeten gemeenten die aansluiten hiermee akkoord gaan. Dit is ten bate van de efficiëntie bij verhelpen van storingen, ritme in onderhoudscycli, voordelen op inkoopschaal, enzovoorts. De hoge kwaliteitsnorm zorgt voor jaarlijkse vaste kosten van € 23.500,-- per jaar. Dit is inclusief onderhoud, afschrijving, databeheer en gebruikskosten van zowel de camera’s als de meldkamer.

De kosten voor aansluiting op de meldkamer in Utrecht lopen op afhankelijk van het aantal uren dat er live wordt meegekeken. Er wordt uitgegaan van een variabel bedrag van € 11.500,--, hierover meer onder het financiële hoofdstuk. Variant 2 De camera’s in het huidige camerasysteem vervangen door nieuwe camera’s. Hierbij worden de oude camera’s voorzien van nieuwe, moderne camera’s, die kwalitatief goede beelden leveren. Het aantal camera’s blijft gelijk aan het huidige systeem, hier vindt dus geen uitbreiding in plaats. Mogelijkheden bij niet live meekijken Deze variant brengt geen vaste jaarlijkse lasten van ruim € 32.800,-- met zich mee. Zie ook hieronder onder het kopje financiële aspecten. Begrotingstechnisch was hiermee al rekening gehouden. Vervanging van de huidige camera’s voor nieuwe, moderne camera’s biedt een kwaliteitsimpuls ten opzichte van de huidige situatie. De camerabeelden worden hiermee van zeer goede kwaliteit, waardoor deze bruikbaar zijn voor opsporingsdoeleinden. De beelden kunnen onder andere worden gebruikt voor (gezichts)herkenning, waardoor daders ook buiten heterdaad alsnog kunnen worden opgespoord en aangepakt. De gemeente heeft keuzevrijheid in het type camera’s, de leveranciers, onderhoudscontracten en dergelijke.

Deze keuzevrijheid geeft de mogelijkheid tot een uitstekende prijs-kwaliteitverhouding in zowel de aan te schaffen hardware als de af te nemen service en onderhoudswerkzaamheden. Deze variant bindt de gemeente niet aan overeenkomsten met andere gemeenten en partijen. Uiteraard dient de gemeente wel samen te werken met de politie en een servicepartij voor behoud van kwaliteit. Gevolgen bij niet live meekijken Bij dit systeem wordt dus niet live meegekeken. Dit betekent dat altijd achteraf moet worden gekeken of bepaalde zaken op de camera’s staan. Deze camera’s staan in een vaste opstelling. De kans dat incidenten op de beelden staan is dan automatisch kleiner. Dat is hiervoor al uitgebreid uiteengezet. Bij variant 2 is het niet mogelijk om alsnog later aan te sluiten bij de meldkamer van Utrecht. De gemeente dient zelf de kwaliteit van de camerabeelden te bewaken: door onderhoud en tijdige vervanging.

Financiële aspecten cameratoezicht centrum Variant 1 Voor de investering in cameratoezicht in het centrum worden een aantal opties voorgelegd. Bij variant 1 wordt de investering in zogenaamd meubilair (camera’s, kasten, enzovoorts) door de gemeente Utrecht gedaan. De investering in de infrastructuur is voor de gemeente Bunschoten. Investering: de totale investering voor deze variant wordt geraamd op € 98.000,-- (excl. btw = verrekenbaar). Hierop komt in mindering de investering in meubilair (afgerond € 41.000,--). De investering in de infrastructuur bedraagt dan € 57.000,--. In deze investering is ook rekening gehouden met een bedrag van € 12.000,-- voor leges/vergunning graafwerkzaamheden. Dit is een inkomst voor de gemeente en verdedigbaar deze in mindering te brengen op de investering. Er blijft dan een netto investering over van € 45.000,--. Dit is een éénmalige investering waarvoor een afschrijvingstermijn van 25 jaar kan worden gehanteerd. De afschrijvingslast komt dan uit op € 1.800, --. Voor de vervanging van de huidige camera’s is in de begroting rekening gehouden met een investering van € 35.000,-- (afschrijving 10 jaar). Er is voldoende dekking voor de lasten uit het aanvullende krediet. In de begroting is rekening gehouden met een afschrijvingslast van € 3.500,--. De afschrijvingslast van de nieuwe investering komt op € 1.800,--.

Dit past zodoende binnen de begroting. Overige lasten (vast en variabel): Voor de lasten aanschaf, vervanging en onderhoud van het lokale meubilair en de verbinding en het gebruik van de meldkamer wordt door de gemeente Utrecht een jaarlijkse vaste bijdrage in rekening gebracht van € 23.500,--. De kosten voor het live meekijken zijn voorbehouden aan het aantal uren wat wordt meegekeken. Er wordt uitgegaan van een variabel bedrag van € 11.500,-- per jaar. Dit bedrag is gebaseerd op een inschatting van het aantal uren dat jaarlijks live wordt meegekeken: tijdens uitgaansavonden, grotere evenementen en risicowedstrijden zoals de derby. Totaal een jaarlijkse last van € 34.500,--. Uiteraard staat het aantal uitkijk uren niet bij voorbaat vast en kan het aantal per maand fluctueren naargelang de actuele behoefte in termen van veiligheid. De totale extra lasten ten opzichte van de begroting bedragen € 32.800,--. Hiervan heeft een bedrag van € 11.500,-- betrekking op de meekijkuren en € 21.300,-- als vaste jaarlijkse lasten. Als de investering in 2021 wordt uitgevoerd kan voor dit jaar grofweg worden volstaan met de helft van de jaarlijkse lasten. Binnen de begroting is daar geen dekking voor en komt dit ten laste van de post onvoorzien als er in de tussentijdse rapportage geen andere dekking beschikbaar komt.

De structurele effecten moeten dan worden meegenomen in de kadernota begroting 2022. Variant 2: Deze variant gaat er vanuit het huidige systeem alleen te moderniseren (vervangen huidige camera’s). De investering gaat uit van een bedrag van € 40.000,--. In de begroting is gerekend met een vervanging van € 35.000,--. De extra afschrijving komt uit op € 500,-- en is te verwaarlozen. Hiervoor is geen extra krediet nodig en kan direct worden uitgevoerd. Overige lasten: De werkwijze blijft zoals die tot nu toe wordt gehanteerd. Voordat beelden aan de politie kunnen worden overhandigd moeten eigen medewerkers dit organiseren. Als wordt gekozen voor variant 1 valt deze inzet weg en kunnen hun uren voor andere taken worden ingezet. Samenvattend overzicht

Financieel kader Zoals in de financiële uiteenzetting van de varianten al aan de orde is gekomen, bestaat er een aanmerkelijk verschil in het kostenplaatje van beide varianten. Variant 1 brengt aanzienlijk hogere jaarlasten met zich mee. Vanwege de verschillen in beide varianten, zowel in aard van de systemen als in de kosten hiervan, is het juist van belang dat hierover uitvoerig gesproken wordt. Het college is zich bewust van de kerntakendiscussie die gevoerd wordt en de extra lasten van variant 1 in relatie tot andere onderwerpen in de kadernota. Daarom is er voor gekozen deze investering als wens op te nemen in hoofdstuk vier van de kadernota waardoor een afweging gemaakt kan worden met andere wensen.