Commissievoorstel omzetten grafrecht onbepaalde tijd

Commissievoorstel 1215066 – Opiniërende Commissie: Omzetten grafrecht onbepaalde tijd Aan de commissie: Bestuur en Financiën Datum commissievergadering: 23 mei 2024 Portefeuillehouder: M. van de Groep Beleidskader: Begraafplaatsen Opmerkingen griffie: Team: Beheer en realisatie openbare ruimte Ambtenaar: Kees Tammes Telefoonnummer: 033 - 299 1411 E-mailadres: k.tammes@bunschoten.nl Datum: 17 april 2024 Aanvullende stukken 1. Titel: Aanvullende notitie Bijlagen digitaal beschikbaar: ja Ter inzage: -

Voorstel Het college vraagt de commissie Bestuur en Financiën positief te adviseren over het volgende voorgenomen beslispunt: 1. Voer de mogelijkheid in om een grafrecht voor bepaalde tijd om te zetten naar een grafrecht voor onbepaalde tijd, waarbij: a) De rechthebbende, op het natuurlijke moment dat het grafrecht voor bepaalde tijd eindigt, in de gelegenheid wordt gesteld om te kiezen voor het omzetten naar een grafrecht voor onbepaalde tijd; b) De rechthebbende ook de gelegenheid krijgt om op verzoek en op elk willekeurig moment een grafrecht voor bepaalde tijd gedurende de looptijd om te zetten naar een grafrecht voor onbepaalde tijd zonder daarvoor een vergoeding van de gemeente te ontvangen; c) De rechthebbende ermee instemt dat bij het vestigen van een grafrecht voor onbepaalde tijd een regelmatig terugkerend administratief contactmoment plaatsvindt tussen de gemeente en de rechthebbende. Aanleiding Op de vraag van de gemeenteraad, hoe het mogelijk is te maken om het grafrecht voor bepaalde tijd op een bestaand graf om te zetten in een grafrecht voor onbepaalde tijd, luidde in juni 2023 het advies als volgt: “Afgeraden wordt om deze mogelijkheid in te voeren. De belangrijkste reden hiervoor is dat het onwenselijk is dat graven met grafrechten voor bepaalde tijd (30 of 60 jaar) en graven met grafrechten voor onbepaalde tijd door elkaar verspreid liggen.

Binnen de wettelijke en bestaande lokale regelgeving is het overigens goed mogelijk om een grafrecht voor bepaalde tijd telkens te verlengen. Dit heeft tot wederzijdse voordelen dat de gemeente altijd beschikt over de actuele contactgegevens van de rechthebbende en dat de rechthebbende telkens in overweging kan nemen of er nog wel belangstelling voor instandhouding van het graf is en hier bewust een keuze in maakt. Wanneer de rechthebbende wel met nadruk een grafrecht voor onbepaalde tijd wenst, dan is dat te realiseren door het bestaande grafrecht op te heffen, en daarna het stoffelijk overschot op te graven en her te begraven op een daartoe aangewezen plek, onder uitgifte van een nieuw grafrecht (voor onbepaalde tijd)”. Het advies is behandeld in de commissievergadering Bestuur & Financiën van 8 juni 2023. De raadscommissie heeft niet ingestemd met dit advies. De commissie heeft het college daarop verzocht om de mogelijkheden uit te zoeken of een grafrecht voor bepaalde tijd om te zetten is in een grafrecht voor onbepaalde tijd, mits dit (juridisch) mogelijk is. In de aanvullende notitie in de bijlage is deze

Commissievoorstel 1215066 – Opiniërende Commissie: Omzetten grafrecht onbepaalde tijd mogelijkheid onderzocht. De inzichten die dit aanvullende onderzoek hebben opgeleverd is de reden dat het college dit voorstel nu wederom opiniërend aanbiedt aan de Commissie Bestuur en Financiën. Argumenten 1.1

Juridisch zijn er geen belemmeringen om het omzetten van een grafrecht voor bepaalde tijd naar onbepaalde tijd in te voeren.

De aanvullend notitie toont aan dat er juridisch geen belemmeringen zijn om het omzetten van een grafrecht voor bepaalde tijd naar een grafrecht voor onbepaalde tijd mogelijk te maken. Hiermee is de weg vrij om te besluiten om deze stap te zetten. 1.2

Om een verzoek tot omzetting mogelijk maken bieden de drie genoemde voorwaarden houvast en duidelijkheid.

a) Een grafrecht voor bepaalde tijd kan primair worden omgezet naar een grafrecht voor onbepaalde tijd op het natuurlijke moment dat de oude grafrechten zijn uitgediend. Aansluitend kan een nieuw grafrecht voor onbepaalde tijd worden afgesloten volgens het dan geldende tarief voor onbepaalde tijd. Dit moment is ideaal om de omzetting aan te bieden. Het vormt zo een extra mogelijkheid om het grafrecht te verlengen naast de bestaande mogelijkheden. b) Een grafrecht voor bepaalde tijd kan ook gedurende de looptijd omgezet worden naar een grafrecht voor onbepaalde tijd. Dit is op verzoek van de rechthebbende en op elk willekeurig moment mogelijk. Procedureel doet de rechthebbende schriftelijk afstand van de bestaande grafrechten en direct daarna wordt een nieuw grafrecht, voor onbepaalde tijd, gevestigd. Met direct wordt bedoeld dat de omzetting ingaat per 1 januari van het opvolgende jaar. Het adviesbureau heeft de gemeente een aantal suggesties in overweging meegegeven, zoals het apart in rekening brengen van een tarief voor het onderhoud of het verrekenen van het tarief over de ongebruikte jaren van het grafrecht voor bepaalde tijd. Die overwegingen neemt de gemeente niet over in het advies, omdat de gemeente in het verleden juist gekozen heeft voor een tarief inclusief onderhoud.

Daarnaast is het niet altijd duidelijk wat in het verleden betaald is en verrekening daardoor administratief niet altijd of lastig uitvoerbaar is. Verder is het niet fair om de verrekening te doen op basis van de nu geldende tarieven. Dan wordt er namelijk een mogelijk financieel voordeel behaald door de rechthebbende om het grafrecht versneld om te zetten. c) Voor de gemeente is het essentieel dat zij verzekerd is van de belangstelling van de rechthebbenden in de vorm van het contact (zoals het actueel houden van het adres in de begraafplaatsadministratie), de instandhoudingsverplichting en de betaling. In het geval van het grafrecht voor onbepaalde tijd is die commitment kwetsbaar en is de kans groot dat dit op enig moment verwaterd. Dan is er de onwenselijke situatie dat de nabestaanden geen belangstelling meer voor het graf hebben, terwijl de gemeente wel de zorg op zich heeft om te voorzien in het beheer en blijvend moet voorzien in voldoende begraafcapaciteit. In onze verordening voor grafrechten voor bepaalde tijd van 30 en 60 jaar is deze commitment veiliggesteld doordat rechthebbenden de mogelijkheid hebben om te verlengen met 10 of 20 jaar. Hiermee wordt het commitment en het contact op regelmatige basis aangehaald.

Het is van belang dat ook bij een grafrecht voor onbepaalde tijd er op regelmatige basis contact is met de rechthebbende en de belangstelling blijvend wordt geverifieerd. Het voorstel is daarom om bijvoorbeeld elke 10 of 20 jaar een administratief contactmoment in te bouwen, waarbij het initiatief hiervoor bij de gemeente ligt. De gemeente zal dan, vergelijkbaar met de brief bij een eindigend grafrecht voor bepaalde tijd, een brief met antwoordformulier sturen. Laat de rechthebbende na om te reageren, bijvoorbeeld omdat geen adreswijziging is doorgegeven of om een opvolgende rechthebbende aan te wijzen en de gemeente daarover te informeren, dan is dat voor de gemeente een juridische grond om stappen te zetten het grafrecht voor onbepaalde tijd eventueel vervallen te verklaren. Dit is overigens dezelfde werkwijze in de gevallen van grafrecht voor bepaalde tijd.

2/3

Commissievoorstel 1215066 – Opiniërende Commissie: Omzetten grafrecht onbepaalde tijd Kanttekening 1.1

Het invoeren van de mogelijkheid tot het omzetten van een bestaand grafrecht voor bepaalde tijd naar onbepaalde tijd gaat in tegen het advies van 8 juni 2023 en tegen het aanvullende advies in de bijgevoegde notitie.

De kanttekeningen die zijn aangedragen in de adviesnotitie van 8 juni 2023, dat behandeld is in de commissievergadering Bestuur & Financiën, zijn nog steeds actueel. Ter aanvulling daarop wordt ook het advies in de bijgevoegde notitie onderschreven. Dat advies luidt: “In de afweging tussen enerzijds de juridische mogelijkheden anderzijds de technische en ruimtelijke nadelen, extra administratieve inspanningen, risico’s op de lange termijn en het beperkte maatschappelijke belang, adviseren wij de mogelijkheid op het omzetten van een lopend grafrecht (voor bepaalde tijd) in een grafrecht voor onbepaalde tijd niet in te voeren. Elke rechthebbende heeft het wettelijk recht om een grafrecht voor bepaalde tijd telkens te verlengen. Hier kan gebruik van worden gemaakt om het graf zo lang als hij / zij wil in stand te houden. De momenten waarop het grafrecht dan wordt verlengd, ondervangt voor de gemeente het risico dat het contact met de rechthebbende verloren gaat.”

Vervolgstappen  Q2-2023: o Q3-2024: o Q4-2024: o

Q1-2025:

Commissievergadering Bestuur en Financiën - opiniërend op 23 mei 2024; Uitwerking verordening; Raadsvergadering met besluitvorming over de verordening voor het omzetten naar grafrechten voor onbepaalde tijd op 24 oktober of 12 december 2024; Omzetten naar grafrecht voor onbepaalde tijd mogelijk per 1 januari 2025;

3/3