B17 Verzoek van Eemland1

Aan de Gemeenteraden van de gemeenten Baarn, Bunschoten en Soest Kopie aan wethouders en beleidsambtenaren cultuur Bunschoten, 21 juli 2023

Geachte leden van de gemeenteraden van Baarn, Bunschoten en Soest, Recent hebben leden van uw gemeenteraad gesproken met enkele bestuursleden van Eemland1. In deze besprekingen hebben wij het verzoek aan de gemeenten gedaan om voor 2023 extra gelden beschikbaar te stellen aan Eemland1. De raadsleden vroegen ons om een onderbouwing en nadere specificering. Wij komen met deze brief tegemoet aan dat verzoek. Voorgeschiedenis Sinds ongeveer 2013 zijn er besprekingen geweest tussen de lokale omroepen van Amersfoort/Leusden (EVA), Baarn (RTV Baarn), Bunschoten (LOS) en Soest (Radio Soest). Aanleiding hiervoor was een rapport van OLON/NLPO (de branche-organisaSe van de lokale omroepen) en VNG met een indeling van alle (bestaande) lokale omroepen in 80 (nieuw te vormen) streekomroepen. In ons geval omvat de streek de vijf genoemde gemeenten. Sinds 2020 is stapsgewijs gewerkt aan de uitwerking van de samenwerking tussen de vier omroepen. In 2021 is door Eemland1 in alle vijf gemeenten een aanvraag voor de zendmachSging ingediend. De onverwachte uitkomst was dat de zendmachSging in Amersfoort en Leusden in september 2022 werd toegekend aan Nieuwsplein33. Hierdoor ontstond een situaSe waarvoor niemand had gekozen (noch de betrokken omroepen, noch de gemeenten Baarn, Bunschoten en Soest).

Eemland1 werd hiermee voor het dilemma geplaatst: stoppen, of doorgaan in afgeslankte vorm met alle financiële consequenSes. Vanwege het maatschappelijk belang van de lokale/streekomroep is besloten om in afgeslankte vorm verder te gaan, ons realiserend dat dit alleen mogelijk zou zijn met aanvullende financiering. Een gedetailleerder overzicht van de voorgeschiedenis hebben wij in de bijlage bij deze brief opgenomen. Financiële consequenDes ontstane situaDe De business case waarop het oorspronkelijke Eemland1 was gebaseerd, ging uit van een begroSng van € 188.000; te betalen vanuit de bijdragen die de vijf gemeenten voor lokale omroepen ontvangen uit het Gemeentefonds. De gemeenten Amersfoort en Leusden stonden gezamenlijk voor € 104.000 in de begroSng. Het wegvallen van dit bedrag betekent meer dan een halvering

van de inkomsten voor Eemland1 (exclusief de vooralsnog bescheiden reclame- en sponsoringsinkomsten). Een tweede consequenSe van de toegekende zendmachSgingen was dat Eemland1 achter het net viste bij de toekenning van de subsidie van het SSmuleringsfonds van de JournalisSek voor 2023. Onze belangrijkste tekortkomingen waren het niet in dienst hebben van voldoende (professionele) medewerkers, en dat Eemland1 niet de gehele streek bedient… Met het wegvallen van de genoemde financieringsstromen moest Eemland1 haar plannen voor de uitbreiding en professionalisering van de organisaSe per direct op een veel lager pitje ze`en. De omroep maakte dus op 1 januari jl. een gemankeerde start. Het dilemma De overheid zet in op professionalisering van de streekomroepen. Ze moeten nieuws gaan brengen uit de dorpen en steden, sterk lokaal verbonden met ‘de haarvaten van de samenleving’. Dit vereist een professionele aanpak, die niet gevraagd kan worden van vrijwilligers. Het aantrekken van betaalde professionals is hiervoor noodzakelijk en wordt ook door de rijksoverheid gepropageerd. Deze nadruk op een professionele nieuwsfuncSe is voor Eemland1 relaSef nieuw. We kennen weliswaar al verschillende jaren het werkdagelijks radioprogramma Eemland1 Actueel, houden een website met lokaal en regionaal nieuws bij, en zijn er radio- en tv-programma’s met nieuwsitems en achtergronden.

Dat is echter nog geen volwaardig en professioneel aanbod van actualiteiten op alle beschikbare media. Daarvoor is kwalitaSef en kwanStaSef meer capaciteit noodzakelijk. Daarnaast zijn wij niet gelukkig met de huidige programmering, vooral die van de tv. Per 1 januari zijn de programma’s van de drie voormalige omroepen pragmaSsch in elkaar geschoven, met op tv afwisselend een uur per gemeente. Ook uit onze omgeving klinkt daarover commentaar. Om te voorkomen dat kijkers en luisteraars adaken, is het noodzakelijk om op korte termijn een betere en vernieuwde structuur aan te brengen in de programmering. Om de organisaSe op deze vlakken te professionaliseren zijn professionele krachten nodig. Het bestuur wil deze impasse doorbreken door op twee punten in te ze`en. In de eerste plaats hebben wij onze kansen op de subsidie van het SSmuleringsfonds voor de JournalisSek fors verhoogd door een intenSe-overeenkomst voor een strategische samenwerking te sluiten met Nieuwsplein33 (de lokale omroep voor Amersfoort en Leusden), en de subsidie-aanvraag gezamenlijk in te dienen (wat op 30 juni gebeurd is). Volgens de NLPO was de kans op subsidie zonder de gezamenlijke aanvraag vrijwel nihil, en met de gezamenlijke aanvraag zeer goed.

Het bestuur heee dan ook hoge verwachSngen voor het toekennen van deze subsidie van € 250.000, waarvan Eemland1 conform de samenwerkingsovereenkomst 50% zal ontvangen. De reacSe op de subsidie-aanvraag wordt uiterlijk in september verwacht.

2

Tezamen met de reguliere subsidie van de gemeenten, geee dit vanaf 2024 de financiële armslag die nodig is om de professionalisering en nieuwsfuncSe vorm te geven. Vanaf 2025/2026 wordt de financiering van de streekomroepen overigens door het Rijk overgenomen. In de tweede plaats willen we de impasse doorbreken door reeds in 2023 een start te maken met de professionalisering. Daartoe willen wij zo spoedig mogelijk een eindredacteur aanstellen. Een geschikte eindredacteur is inmiddels gevonden, maar gezien de huidige financiële situaSe nog niet aangesteld. Naast deze eindredacteur is het wenselijk om een tweetal journalisten aan te trekken die op lokaal niveau nieuws verzamelen. We zijn dan beter in staat om onder andere de poliSeke ontwikkelingen te volgen en te verslaan. Ook is er een achterstand in enkele noodzakelijke investeringen in apparatuur. Om de betrokkenheid van kijkers, luisteraars en medewerkers te behouden dient er urgent ingegrepen te worden. Te lang ‘doormodderen’ op het huidige niveau is schadelijk voor alle betrokkenen. Tevens betekent dit dat we nu niet aantrekkelijk zijn als omroep voor adverteerders en sponsoren. Alleen extra financiering op korte termijn kan deze negaSeve spiraal doorbreken voordat kijkers, luisteraars en medewerkers definiSef adaken.

Zien we kans om Eemland1 een meer professionele uitstraling te geven, door actuele informaSe op alle beschikbare kanalen aan te beiden, dan zal het ook mogelijk zijn om extra inkomsten te verwerven. Het is voor deze slag dat wij een beroep op de gemeenteraden doen. De gevraagde bijdrage in 2023 In de aanloop naar de start van Eemland1 heee het bestuur in november 2022 aan de gemeenten gevraagd om een opstartsubsidie van € 20.000, en een jaarlijkse bijdrage van € 35.000. De opstartsubsidie is verleend en de respecSevelijke delen zijn door de gemeenten overgemaakt. Besluitvorming over de € 35.000 is aangehouden. Op dit moment koerst Eemland1, met de huidige inkomsten- en kostenstructuur, aan op een nega+ef resultaat van € 10.000 á € 15.000. De grootste structurele kosten zijn de 0,6 ee aan redacSe die ingehuurd wordt om de basisnieuwsvoorziening draaiend te houden, de huur van de drie locaSes1 en de uitzendkosten2. De beoogde eindredacteur zou per 1 september kunnen beginnen. Zijn 80%-aanstelling komt conform de omroep-cao op 80% van € 75.000 (inclusief werkgeverslasten), ofwel € 20.000 voor de vier resterende maanden van 2023. De kosten voor twee parkme journalist/redacteuren (elk 50%) zijn conform de cao in totaal € 65.000, ofwel € 22.000 voor de periode september tot en met december.

1

In Baarn huren wij van de gemeente voor € 18.335 per jaar. In Bunschoten huren wij van een private par<j voor € 12.000 per jaar (exclusief belas<ng, energie etc.). In Soest maken we gebruik van een gedeelte van het gemeentehuis; hiertegenover staan diensten die we voor de gemeente verrichten. 2 De kosten van Eemland1 zijn overigens ca. € 15.000 lager dan voor de drie voormalige omroepen samen.

3

Ten slo`e is sommige apparatuur dringend aan vervanging toe. De kosten daarvoor bedragen ongeveer € 10.000. Voor 2023 is er dus, inclusief de gewenste en noodzakelijke professionaliseringsslag, een totaaltekort van (€ 15.000 + € 20.000 + € 22.000 + € 10.000 =) € 67.0003. Naast de in november 2022 gevraagde € 35.000 die door de gemeenten is aangehouden, dus een extra bedrag van € 32.000. Bijdragen in 2024 en daarna In de reeds bij de gemeenten ingediende begroSng voor 2024 gingen wij uit van een bijdrage van € 250.000 van het SSmuleringsfonds. Wij rekenen er zoals gezegd op deze te gaan ontvangen, maar moeten deze delen met Nieuwsplein33 (€ 125.000 voor Eemland1). Wij zullen daarom bezuinigen op onze voorgenomen journalisSeke capaciteit. Tegelijk willen we wel doorgaan met het realiseren van een substanSële verbetering, door een derde 50% journalist aanstellen. Zo kan aan elke gemeente een eigen journalist worden toegewezen (die natuurlijk bijgestaan zal worden door de collega’s). In dat scenario komen wij voor 2024 nog op een financieringstekort van € 30.000 tot € 40.000 (minder naarmate wij sneller advertenSes kunnen verkopen en sponsoren kunnen vinden). Ook hiervoor doen wij nog een beroep op de gemeenten. Vanaf 2025 neemt de Rijksoverheid de financiering over.

Te verwachten is dat er dan ook voor Eemland1 een adequate financiering komt en de omroep geen beroep meer hoee te doen op extra bijdragen van de gemeenten. Oproep aan de gemeenteraden Gezien de besluitvorming omtrent het daadwerkelijk aanstellen van de beoogde eindredacteur en de daaruit volgende stappen, is het voor ons van groot belang om op zo kort mogelijke termijn zekerheid te hebben over de gevraagde financiering voor 2023. We willen de gemeenteraden dan ook dringend verzoeken om zo spoedig mogelijk een besluit te nemen hieromtrent. Met vriendelijke groet, G. Looyschelder Voorzi/er bestuur Eemland1

3

Dit komt op € 33.500 voor Soest, € 17.420 voor Baarn en € 16.080 voor Bunschoten (verdeling op basis van inwoners). NB: het eerder door ons genoemde bedrag van € 90.000 à € 100.000 was gebaseerd op een aanstelling van de professionele redacteuren nog voor de zomer. Daarnaast valt het bedrag nu lager uit, doordat wij de beoogde uitgaven nog een kri<sch tegen het licht hebben gehouden.

4

Bijlage: de voorgeschiedenis in meer detail Onderzoek MANL In 2019 is in opdracht van de gemeente Amersfoort een haalbaarheidsonderzoek gedaan door het adviesbureau MANL over wenselijkheid en haalbaarheid van Eemland1 als gezamenlijke omroep voor Amersfoort, Leusden, Baarn, Bunschoten en Soest. Belangrijke stakeholders die zijn ondervraagd zijn de betrokken gemeenten, besturen en PBO’s van de betrokken omroepen. De conclusies van dit onderzoek waren: • Alle belanghebbenden zijn grote voorstander van verregaande samenwerking om tot een streekomroep te komen • Gemeenten willen dit faciliteren • Eerst een plan opstellen (visie, missie, inhoud) • Zorg voor lokale idenSteit, verbinding en rol vrijwilligers • Samenwerking zoeken met relevante lokale mediapartners ZendmachDging, CvdM Omdat de zendmachSging van Amersfoort/Leusden in 2021 afliep diende een nieuwe aanvraag ingediend te worden. Besloten is om die aanvraag niet vanuit EVA (lokale omroep van Amersfoort en Leusden) maar vanuit Eemland1 in te dienen bij het Commissariaat voor de Media. Dit diende te gebeuren voor 20 april 2021. Om deze aanvraag in te dienen was een rechtspersoon noodzakelijk. Dit werd de SSchSng Eemland1: een overkoepelende sSchSng, waarbij de vier ‘oude’ sSchSngen bleven bestaan en verantwoordelijk bleven voor zowel de uitzendingen als voor het financiële beleid.

Op 21 december 2020 werden de statuten van de nieuwe sSchSng gepasseerd. In maart 2020 is een plan van aanpak opgesteld voor de transiSe van de vier omroepen naar Eemland1. In de financiële paragraaf is aangegeven dat de financiële basis een kriSsche succesfactor is voor het slagen van de transiSe naar Eemland1. Aan de vijf betrokken gemeenten is een toezegging gevraagd om bij te dragen in de kosten van deze transiSe. Tevens is gewerkt aan het uitwerken van het organisaSeplan. Hiervoor zijn 9 werkgroepen ingesteld, die rapporteerden aan het bestuur van Eemland1 bestaande uit een vertegenwoordiger van elk van de vier parSciperende sSchSngen. Een begroSng is opgenomen in het beleidsplan dat ingediend diende te worden bij de aanvraag voor de nieuwe zendmachSging. In deze begroSng werd uitgegaan van bijdragen van de vijf betrokken gemeenten voor een totaalbedrag van € 188.000 (waarvan € 104.000 aqomsSg van Amersfoort/Leusden) Op 16 april 2021 is het beleidsplan verzonden aan het Commissariaat voor de Media en aan de betrokken gemeenten. Na enkele weken bleek dat er voor Amersfoort/Leusden ook een aanvraag was ingediend door Nieuwsplein33, een samenwerkingsverband met o.a. RTV Utrecht, BDU en Bibliotheek Eemland. Door het CvdM is aan de betrokken gemeenten gevraagd te adviseren over de aanvragen (Voor Baarn, Bunschoten en Soest één aanvraag, voor Amersfoort Leusden 2

5

aanvragen). De gemeenteraden van Baarn, Bunschoten en Soest adviseerden posiSef over de aanvraag van Eemland1. De gemeenten Amersfoort en Leusden hebben verschillende keren uitstel aangevraagd van de adviestermijn. Uiteindelijk werd in december 2021 een advies afgegeven door de gemeenten Amersfoort en Leusden waarbij werd gesteld dat Eemland1 weliswaar aan de gestelde criteria voldeed, maar dat toch de voorkeur van de gemeenteraad uitging naar Nieuwsplein 33. Vervolgens duurde het tot 14 maart 2022 tot er een bericht kwam van CvdM waarin werd meegedeeld dat het voornemen bestond om Amersfoort en Leusden toe te wijzen aan Nieuwsplein33. Op 12 april 2022 hebben wij in een zienswijze aangegeven het niet eens te zijn met de argumenten van het CvdM. Uiteindelijk volgt op 1 september 2022 de beslissing van het CvdM dat Amersfoort en Leusden definiSef worden toegewezen aan Nieuwsplein33 en dat Baarn, Bunschoten en Soest worden toegewezen aan Eemland1. ConsequenDes besluit CvdM Deze beslissing heee grote financiële consequenSes voor Eemland1, omdat meer dan de hele van de begrote gemeentelijke financiering daarmee wegvalt. ConsequenSe is tevens dat de zendmachSgingen van de lokale omroepen voor Baarn, Bunschoten en Soest vervallen en dat Eemland1 nog de enige is die een zendmachSging heee voor deze plaatsen.

Hiermee ontstaat een situaSe waar niemand om gevraagd heee en waarover de betrokken gemeenten ook niet hebben kunnen adviseren. Zo werden we voor een voldongen feit gesteld! Voor het bestuur van Eemland1 betekende dit dat de vraag onder ogen gezien diende te worden: doorgaan voor Baarn, Bunschoten en Soest samen of stoppen? Omdat we het niet maatschappelijk verantwoord ach`en om definiSef de stekker uit de lokale omroepen te trekken, is besloten om toch door te gaan. Aangezien het scenario bestond dat Amersfoort en Leusden niet toegewezen zouden worden aan Eemland1, is vanaf november 2021 door de vertegenwoordigers van Baarn, Bunschoten en Soest bekeken of er mogelijkheden zijn om ondanks eventueel adaken van Amersfoort toch door te gaan in een ‘uitgeklede’ vorm. Conclusie was dat dit wel mogelijk was, maar alleen als er aanvullende subsidies verworven zouden kunnen worden. Om bestuurlijke rompslomp te voorkomen is in juni 2022 besloten om over te gaan tot een fusie, zodat niet alle betrokken besturen voortdurend over alles moeten meebeslissen. Daarbij is nadrukkelijk afgesproken dat tot aan de fusie de omroepen zelf verantwoordelijk zijn voor de eigen organisaSe, de eigen medewerkers, de financiën en de interne communicaSe. Toen in september 2022 duidelijk werd wat het CvdM beslist had, is de vertegenwoordiger van EVA uit het bestuur van Eemland1 getreden.

De start van Eemland1 Per 1 januari 2023 is de fusie tussen de omroepen van Baarn, Bunschoten en Soest ingegaan.

6