B01 Brf aan raadsleden en wethouders van de gemeenten in RES-regio Amersfoort, i.v.m. regiobijeenkomst 19-9-2022

Raadsleden en wethouders van Amersfoort, Baarn, Bunschoten, Eemnes, Leusden, Soest en Woudenberg

14 september 2022

Betreft: RES-regiobijeenkomst 19 september en wens provincie

Geachte raadsleden en wethouders van de gemeenten in RES-regio Amersfoort,

U komt a.s. 19 september bijeen in de Expohal van Hoevelaken om te spreken over hoe toch uw huidige bod van 0,5 TWh gehaald zou kunnen worden. Dit op aandringen van de provincie. In deze brief komen 3 onderwerpen aan bod: 1. Lobbycratie en hoe dit, als u niet héél alert blijft, de democratie op dit moment overneemt. 2. Waarom méér grootschalige windturbines op land en zon op veld niet nodig zijn, noch voor het behalen van de verhoogde doelstelling voor 2030, noch voor 100% fossielvrije energie in 2040/2050. Gebaseerd op recent TNO-onderzoek t.b.v. de Extra Opgave voor 2030. 3. Waarom een regio bij de RES Herijking 2.0 ook terug mag komen op het eerder gedane bod.

Ad 1) Lobbycratie 2015: Het Klimaatakkoord van Parijs: Bijna de hele wereld is zich bewust van het klimaatprobleem. Wind op zee is nog duur en men is bang voor ecologische schade. Gemeentes en provincies willen hun uiterste best doen om zelf alle benodigde energie binnen hun grenzen op te wekken. Op dat moment een heel goed voornemen! De ondernemers in de zon en wind-branche waren ondertussen slim bezig: • In 2015 richtten zij een branchevereniging op, de NVDE: Nederlandse Vereniging voor Duurzame Energie. Een naam, die héél nobel klinkt, maar is feitelijk een club, die belangen van ondernemers behartigd. • Nog slimmer: ze kopen Olof van der Gaag weg bij Natuur & Milieu. Hij heeft niet alleen een netwerk in de wereld van Natuurbescherming, maar werkte daarvoor als ondersteuner van de Tweede Kamer-fractie van Groen Links. Kortom, hij is afkomstig uit een volkomen onverdachte groene milieu-hoek. Maar gaat nu dus ondernemersbelangen behartigen. • Tot op zekere hoogte zou dat een win-win-situatie kunnen zijn. Maar anno 2022 blijken zelfs mensen binnen EZK te geloven dat Olof 'onafhankelijk' is en krijgt de NVDE zelfs de leiding over de voor Nederland toch belangrijke Werkgroep Extra Opgave. • De bevolking, inclusief staten- en raadsleden, wordt ondertussen gehersenspoeld (bijv. Olof in het NOS-journaal over groene waterstof, maar ook m.b.v.

N&M en 'Energie Samen') met de boodschap 'we hebben ook alles aan wind en zon op land nodig'. Geen wonder, ze halen alles uit de kast voor meer locaties waar ze zonnevelden of windturbines kunnen bouwen. 1

2019: Inmiddels blijkt wind op zee niet alleen de goedkoopste vorm, maar ook nog positief voor de biodiversiteit. Maar N&M en NVDE slaan de handen ineen: N&M vanuit ideologische motieven (‘burgers moeten er ook aan kunnen verdienen’) en de NVDE in het belang van díé leden, die alleen in staat zijn windmolens en zonnevelden op land te maken. Resultaat is Het Klimaatakkoord: 35 TWh grootschalig op land en de rest op zee, tenzij het echt niet anders kan. En daar begint iets geks: tot op heden heeft de overheid nog nooit laten onderzoeken of het verder ook kán, zonder extra wind op land en zon op veld…. Voor die 35 TWh start het RES-proces. De gemeentes zijn nog steeds zó gemotiveerd, dat veel regio’s meteen het concept-bod verhogen: RES-Amersfoort van 200 miljoen naar 500 miljoen kWh. Al die boden opgeteld is veel méér dan 35 TWh. In 2019 hebben veel gemeenten, vanuit een terecht gevoel van urgentie, maar nog met beperkte kennis van zaken over o.a. gezondheidseffecten van windturbines en over de mogelijkheden van wind op zee, hun concept RES-regio bod meteen flink verhoogd. RES-regio Amersfoort bijvoorbeeld x 2,5 . Van 210 miljoen naar 500 miljoen kWh. Ook provincies meenden er goed aan te doen als doel te stellen om 100% van de benodigde energie binnen eigen grenzen op te gaan wekken. Vervolgens blijkt, dat onze overheid het niet zo nauw neemt met de veiligheid van haar burgers.

In Groningen zijn ze daar nu ook achter. De geluidsnorm voor windturbines blijkt op verzoek van de politiek hoger gesteld te zijn dan oorspronkelijk door TNO en RIVM werd geadviseerd. Sindsdien verdedigt het RIVM de nieuwe norm. De Raad van State beslist dat o.a. de geluidsnorm MER-getoetst moet worden. En de lobby zorgt dat dit MER-onderzoek wordt opgedragen aan Arcadis (lid van de NVDE) en dat het onderzoek opnieuw moet uitmonden in een Jaargemiddelde norm: niet meetbaar (pas na meerdere jaren) dus niet handhaafbaar, doch alleen door de fabrikant te berekenen…. Inmiddels staan we voor een ‘Extra opgave’ naar 55% CO2-uitstootreductie. Om te begrijpen hoe de lobbycratie nu in 2022 werkt, leest u alstublieft ons rapport ‘Het kan met gemak – wind op zee en zon op dak’, hoofdstuk 6. https://www.stateninformatie.provincie-utrecht.nl/documenten/Overig-1/Begeleidende-brief-enrapport-Het-kan-met-gemak-wind-op-zee-en-zon-op-dak-NLVOW-en-Windalarm-28-08-2022.pdf

Ad 2) Méér windturbines op land en zon-PV op veld zijn niet nodig, ook niet voor 100% fossielvrij in 2040/2050. NLVOW en Windalarm zijn voorstander van een versnelde energietransitie, maar dan wel op een duurzame en rechtvaardige manier, uitgaand van de belangen van klimaat, burgers en natuur i.p.v. uitgaand van het financiële belang van ondernemers en investeerders. Zij hebben deelgenomen aan de inwoner reflectiegroep van de Werkgroep Extra Opgave binnen het klimaatakkoord. Vanuit de Werkgroep Extra Opgave was de voorzitter, Olof van der Gaag (NVDE), aangewezen om perspectieven op te halen bij deze reflectiegroep. 2

De Werkgroep Extra Opgave 2030 ging uit van een recent TNO-rapport Extra opgave elektriciteitsvoorziening 2030 (april 2022, NVDE). Daarin staat, dat er veel meer mogelijkheden zijn om de benodigde extra energie op te wekken. In de concept-versie van haar conclusie ‘Alles uit de kast’ stond over opwekmogelijkheden het zinnetje: ‘Gezamenlijk hebben deze opties een potentieel van meer dan twee keer de extra vraag.’ En toch maar 1 scenario: mèt een verhoging van de 35 TWh op land door o.a. meer windturbines en zonnevelden. Windalarm gaf daarop als feedback, dat er dus wat te kiezen valt en er ook scenario’s mogelijk zijn zónder extra wind op land en zon op veld. Olof (NVDE) veranderde echter niet zijn conclusie, maar verving het bewuste zinnetje door een stukje wollige tekst. NLVOW en Windalarm hebben daarom, o.a. op basis van hetzelfde TNO-onderzoek, een eigen rapport geschreven, gecontroleerd door diverse deskundigen: ‘Het kan met gemak – wind op zee en zon op dak’ . Voor 100% fossielvrije energie in 2040, is extra wind op land of zon op veld niet nodig. Zelfs niet als gekozen zou worden om geen groene waterstof uit het buitenland te importeren. Zie bijgaand de aanbiedingsbrief aan o.a. minister Jetten en het rapport zelf. Leest u in ieder geval het Colofon, de Samenvatting en hoofdstuk 6.

Ad 3) Het bod van 0,5 TWh mag u bij de RES Herijking 2.0 verlagen! De landelijke opdrachten (35 TWh grootschalig op land in 2030 inclusief de 6000MW wind, die de provincies in 2013 beloofden neer te zetten) worden met de SDE-ronde van dit jaar, dankzij de blijkbaar zeer aantrekkelijke subsidieregeling, al overschreden met wat er op dit moment al wordt opgewekt plus wat er van de ‘pijplijn’ gerealiseerd zal worden (projecten met èn al een vergunning èn een SDE-subsidietoekenning). Zie: https://twitter.com/BM_Visser/status/1546387563388121088 Investeerders kozen natuurlijk voor de gunstigste plekken. Dat die doelen nu gehaald worden zónder veel projecten in provincies als Utrecht of Gelderland, is dus helemaal geen schande: Het waait hier veel minder en de landschappen zijn kleinschaliger en dichter bevolkt. Vanuit de landelijke overheid hoef er niets meer bij, wat betreft de opwek van elektriciteit met windturbines op land of zonnevelden, tenzij de ondernemers van de NVDE hun zin krijgen met het rapport ‘Alles uit de kast’. Toch dreigt de provincie met overrulen. Mede uit angst voor die dreiging stemden gemeenteraden vóór de verkiezingen in met een RES 1.0 met nog steeds dat hoge bod. Maar sinds de gemeenteraadsverkiezingen zijn er meerdere gemeentes, die dat niet meer zien zitten. Bij elke Herijking mag ook het bod worden aangepast.

Miranda Lamme van RES-Regiobureau Amersfoort bevestigde dat vorige week. Maar het blijkt ook uit de brief van Rob Jetten van 14-4-2022 aan 2e Kamer, (Kabinetsaanpak Klimaatbeleid, 32 813) : “ RES Herijking – in sommige situaties kan het nodig zijn om de plannen te herijken of om kaders te stellen voor toekomstige ontwikkelingen, bijvoorbeeld omdat er nieuwe inzichten of ambities ontstaan. Dit wordt vastgesteld in een RES Herijking 2.0, RES Herijking 3.0, etc. De RES 3

Herijking heeft geen vaste ritmiek omdat het om regionaal maatwerk gaat. Dit document is in veel gevallen wel plan-mer-plichtig." Provincie Utrecht en sommige gemeentes hebben nog steeds als beleid om binnen eigen grenzen alle benodigde energie zèlf op te wekken. En dan liefst ook nog in de ‘ideale’ zon-wind-verhouding. Daarmee worden de grootschaliger oplossingen genegeerd. Wordt het niet tijd om voor ons mondiale probleem tenmínste naar het landelijke niveau te kijken? Landelijk wil men KLIMAATneutraal worden, niet persé ENERGIEneutraal. En nu ¾ van onze energie van zee gaat komen, moet je op land alleen nog zonne-energie opwekken. Op daken en langs infrastructuur is nog genoeg ruimte. U denkt misschien, dat met coöperaties en 50% lokaal eigendom de stroom goedkoper wordt. Wellicht kan een klein deel van de bevolking iets aan de energiecrisis verdienen. Maar met meer grootschalige opwek in provincies als Utrecht wordt de prijs per kWh alleen maar hoger: het is inefficiënt, omdat het hier minder hard waait, kost subsidie en ongebreidelde netwerkverzwaring, en verhoogd de CO-2-uitstoot, omdat hier veel minder vollasturen worden gedraaid dan op zee. Dus is er meer ‘regelbaar vermogen’ nodig om de uren op te vangen waarin het niet of minder waait of de zon niet schijnt. Dat gaat nu met gas- of kolengestookte centrales, of op termijn met véél duurdere groene waterstof en accu’s.

(Het energie-aanbod van Wind op zee is veel regelmatiger, omdat landen rondom de Noordzee hun windparken met elkaar verbinden. Het waait altijd wel ergens hard en zo kunnen ze de energieproductie egaliseren.) Maak u samen sterk voor meer zon-PV op daken en langs infrastructuur (dichtbij gebruikers), besparing op gebruik van energie (bijv. isolatie van gebouwen) en het fossielvrij maken van de warmtevraag.

Met vriendelijke groet, Hendrine Swellengrebel Windalarm h.swellengrebel@windalarm.org

Bijlagen: • Aanbiedingsbrief ‘Het kan met gemak wind op zee en zon op dak’ EZK • Rapport ‘Het kan met gemak wind op zee en zon op dak’

4

5