Afwegingskader grootschalige duurzame elektriciteit

Raadsvoorstel Nummer 1169829 - Afwegingskader grootschalige duurzame elektriciteit Aan de commissie: Ruimte Portefeuillehouder: W. de Jong Beleidskader: Duurzaamheid Opmerkingen griffie: Team: Omgevingsontwikkeling Ambtenaar: Rieneke Gerkema Telefoonnummer: 033 - 299 1427 E-mailadres: r.gerkema@bunschoten.nl Datum raadsvergadering: 30 juni 2022 Aanvullende stukken 1. Titel: Afwegingskader grootschalige duurzame elektriciteit Bijlagen digitaal beschikbaar: X Ter inzage: n.v.t. 2. Titel: Participatiebijlage Bijlagen digitaal beschikbaar: X Ter inzage: n.v.t. Voorstel 1. Stel het (aangepaste) ‘Afwegingskader grootschalige duurzame elektriciteit’ vast, met als belangrijkste lokale vervolgstappen: - Het opstellen van een plan van aanpak om zonnepanelen op daken (woningen, bedrijven en maatschappelijk vastgoed) en parkeerterreinen te stimuleren. - Het opstellen van een plan van aanpak om de mogelijkheden voor zonnevelden langs infrastructuur (A1) en de toekomstige ontsluitingsweg Vathorst-West te onderzoeken. Inleiding Om de uitstoot van broeikasgassen en daarmee de opwarming van de aarde te beperken, is in het landelijke Klimaatakkoord afgesproken om in 2030 de CO2-uitstoot met 49% (t.o.v. 1990) te verminderen. Per 1 juli 2022 wordt deze doelstelling aangescherpt naar 55% CO2-reductie in 2030.

Om hiertoe te komen is in het Klimaatakkoord een pakket aan maatregelen opgenomen, waaronder de opwek van 35 Terawattuur (TWh) aan grootschalige duurzame elektriciteit op land. Nederland is opgedeeld in 30 regio's, die elk een Regionale Energiestrategie (RES) opstellen om een bijdrage te leveren aan de landelijke opgave. De gemeente Bunschoten maakt deel uit van de Regio Amersfoort. In de RES zijn verschillende kansrijke locaties voor zonnevelden en windturbines benoemd, die in de komende tijd verder worden uitgewerkt. Daarbij is afgesproken dat elke gemeente samen met belanghebbenden de (on)mogelijkheden voor zonnevelden en windturbines in kaart brengt, in de vorm van een lokaal afwegingskader. In voorliggend Afwegingskader grootschalige duurzame elektriciteit is, in samenspraak met belanghebbenden, aangegeven waar en onder welke technische, landschappelijke en maatschappelijke voorwaarden het mogelijk is om zonne- en windenergie op te wekken op Bunschotens grondgebied. Ook is hierbij aangegeven op welke manier de gemeente financiële participatie wenst vorm te geven. Argumenten 1.1 Met het Afwegingskader grootschalige duurzame elektriciteit houden we als gemeente regie over de plaatsing van zonnevelden en windturbines Als RES Regio Amersfoort dragen we bij aan de landelijke doelstelling om 35 TWh aan duurzame elektriciteit op te wekken met zonne- en windenergie.

Met het Afwegingskader grootschalige duurzame elektriciteit geven we als gemeente Bunschoten aan waar en onder welke voorwaarden we hier ruimte aan willen bieden. Zonnevelden en windturbines willen we niet overal in de gemeente toestaan, maar niets doen is geen optie. In het Afwegingskader grootschalige duurzame elektriciteit zijn zoekgebieden opgenomen, die we stapsgewijs onderzoeken en afhankelijk van de uitkomsten van het onderzoek openstellen. Daarbij zijn randvoorwaarden opgenomen die gaan over technische haalbaarheid, landschappelijke inpassing, maatschappelijke betrokkenheid en financiële participatie.

Op die manier houden we als gemeente regie over de plaatsing van zonnevelden en windturbines. 1.2 Gemeente Bunschoten zet in op bescherming van het open landschap en het Eemmeer Uitgangspunt van het afwegingskader is dat we het waardevolle landschap zoveel mogelijk willen beschermen. Bij de vaststelling van de RES 1.0 in juli 2021 heeft de raad middels een amendement aangegeven geen zonne- en windenergie te willen opwekken in de Eempolder en op het Eemmeer. Omwille van het behoud van de openheid van het landschap en de onwenselijkheid van solitaire opstellingen worden windturbines in het afwegingskader uitgesloten. Bij het zoeken naar mogelijkheden voor zonnevelden is gekeken naar de “rafelranden” van de gemeente; aan de rand van bedrijventerreinen en langs infrastructuur. Dit is conform de uitgangspunten en ambities, zoals die in de RES 1.0 zijn geformuleerd. Om een zorgvuldige landschappelijke inpassing te garanderen zijn hier in het Afwegingskader grootschalige duurzame elektriciteit randvoorwaarden over opgenomen. 1.3 Zonnepanelen op daken en zonnevelden langs infrastructuur hebben meeste draagvlak In het participatieproces met inwoners is gebleken dat de meeste inwoners niet zitten te wachten op zonnevelden en/of windturbines in de polders en op het Eemmeer.

Wel is er draagvlak voor de (grootschalige) toepassing van zonnepanelen in de bebouwde omgeving: op daken van woningen, bedrijven en maatschappelijk vastgoed en op parkeerterreinen (solar carports). Als gemeente zetten we daar vol op in, door in 2022-2023 een plan van aanpak op te stellen om dit te stimuleren. Tijdens een avond voor raads- en commissieleden over het Afwegingskader grootschalige duurzame elektriciteit is de mogelijkheid om zonnevelden langs infrastructuur (A1) te onderzoeken ingebracht. Er worden kansen gezien langs de A1 en bij de nog aan te leggen ontsluitingsweg voor VathorstWest. In 2022-2023 wordt een plan van aanpak opgesteld om de potentie hiervan te onderzoeken. Hierbij worden tevens de resultaten van regionaal onderzoek naar de mogelijkheden voor zonnepanelen op geluidswallen en in bermen langs infrastructuur meegenomen. 1.4 Het Afwegingskader grootschalige duurzame elektriciteit biedt duidelijkheid aan inwoners, initiatiefnemers en andere belanghebbenden In de afgelopen tijd hebben verschillende ontwikkelaars de gemeente benaderd met vragen over de mogelijkheden voor het aanleggen van een zonneveld. Deze initiatieven passen niet binnen het huidige ruimtelijke beleid (Bestemmingsplan Buitengebied) van de gemeente Bunschoten.

Er is behoefte bij de gemeente om duidelijkheid te kunnen geven aan initiatiefnemers over de (on)mogelijkheden voor duurzame energieopwekking binnen de gemeente Bunschoten, en de voorwaarden waaraan een initiatief moet voldoen. Het afwegingskader schept ook duidelijkheid naar inwoners en andere belanghebbenden. 1.5 Het Afwegingskader grootschalige duurzame elektriciteit draagt bij aan het robuuster maken van de RES Regio Amersfoort In de RES 1.0 is aangegeven dat gemeenten een lokaal afwegingskader opstellen, dat dient als input voor de regionale energieopgave. Er staat: “gemeenten werken aan lokale uitnodigingskaders om nieuwe zoekgebieden voor zon- en windenergie te identificeren en om randvoorwaarden vast te stellen om initiatieven voor zon- en windenergie in de eigen gemeente doorgang te laten vinden". De vervolgstappen die we als gemeente in het Afwegingskader grootschalige duurzame elektriciteit hebben geformuleerd dragen bij aan het robuuster maken van het RES-bod. Kanttekening 1. Knelpunten op het hoogspanningsnet zetten realisatie van de RES-ambitie onder druk In de afgelopen jaren zijn op steeds meer plekken initiatieven voor het opwekken van zonne- en windenergie gerealiseerd. De snelheid van deze ontwikkelingen en de snelheid waarmee het elektriciteitsnet hierop wordt aangepast, gaan niet meer hand in hand.

In 2021 heeft TenneT (landelijke netbeheerder) aangegeven dat de grens is bereikt voor teruglevering van duurzame elektriciteit op het elektriciteitsnet. Dit heeft gevolgen voor nieuwe grootschalige zonne- en windenergieprojecten in de provincie Utrecht. Kleinschalige initiatieven (tot circa 200 zonnepanelen) voor duurzame energieopwekking, zoals op daken van woningen, vallen hier niet onder. TenneT verwacht tot aan 2029 nodig te hebben om voldoende netcapaciteit voor alle duurzame energieprojecten te realiseren. Regionale afstemming over benutting van de beschikbare capaciteit

voor energieprojecten is van groot belang. Het Afwegingskader grootschalige duurzame elektriciteit dient hierbij als input en wordt meegenomen in de regionale afstemming. 2. Een stabiel en efficiënt netwerk heeft zonne- én windenergie nodig Het Afwegingskader grootschalige duurzame elektriciteit sluit tot 2030 de gehele gemeente Bunschoten uit voor windenergie. Landelijk is aangegeven dat een verhouding van 4:1 tussen zonneen windenergie het meest efficiënt is voor het elektriciteitsnetwerk gedurende het jaar. Zonne-energie kent een grote piek in de elektriciteitsproductie in de zomer en midden op de dag. Door in Bunschoten enkel in te zetten op zonne-energie, ontstaan hogere netwerkkosten om de pieken aan te kunnen en zijn in de wintermaanden aanvullende technieken nodig om de gemeente van voldoende (duurzame) elektriciteit te voorzien. Windenergie is echter uitgesloten door de gemeente, het enkel inzetten op zonne-energie is niet onmogelijk. 3. Mogelijke inzet van ruimtelijke instrumenten door de provincie Utrecht De provincie Utrecht is bezig met het opstellen van een tussenbalans van de verschillende RESsen (FoodValley, U16 en Regio Amersfoort). Daarbij wordt onder andere gekeken of de plannen van de gemeenten voldoende robuust en concreet zijn en of de verhouding zonne- en windenergie voldoende geoptimaliseerd is.

Ook wordt geïnventariseerd hoe het staat met het participatieproces en lokaal eigendom. Aan de hand van de tussenbalans wordt bekeken of de inzet van provinciale ruimtelijke instrumenten op specifieke locaties nodig is. De provincie richt zich met name op locaties voor windenergie, omdat het aantal windprojecten in de provincie beperkt is en dit zorgt voor een onbalans op het elektriciteitsnet. Het uitgangspunt van de provincie is nog steeds om processen rond zonne- en windenergie aan gemeenten over te laten, maar de mogelijkheid is aanwezig dat ingegrepen wordt. De gebieden worden dan aangedragen voor trede 4 in de RES. Financiën Met het Afwegingskader grootschalige duurzame elektriciteit worden partijen op termijn uitgenodigd om bij te dragen aan de energieopgave die er ligt. Vanuit de gemeente worden een plan van aanpak voor zonnepanelen op daken (woningen, bedrijven, maatschappelijk vastgoed en parkeerterreinen) en een plan van aanpak voor het onderzoeken van zonnevelden langs infrastructuur (A1) en de toekomstige ontsluitingsweg Vathorst-West uitgewerkt. Mogelijke kosten hiervoor (bijv. een onderzoek door een adviesbureau) worden in de plannen van aanpak uitgewerkt. Uitvoering Na vaststelling van het Afwegingskader grootschalige duurzame elektriciteit door de raad, wordt de bijdrage van de gemeente Bunschoten aan de RES Regio Amersfoort ingebracht bij de regio.

In 20222023 worden de volgende vervolgstappen ondernomen: -

Het opstellen van een lokaal plan van aanpak om zonnepanelen op daken (woningen, bedrijven, maatschappelijk vastgoed en parkeerterreinen) te stimuleren. Het opstellen van een plan van aanpak om de mogelijkheden voor zonnevelden langs infrastructuur (A1) en bij de toekomstige ontsluitingsweg Vathorst-West te onderzoeken. Aangesloten blijven op het lopende regionale onderzoek naar de mogelijkheden van zonnepanelen in de bermen en geluidsschermen langs de A1.

Rol gemeenteraad Voor het realiseren van een zonneveld is een omgevingsvergunning nodig. De gemeenteraad wordt hierbij betrokken en neemt het uiteindelijke besluit over het wel of niet verlenen van de vergunning. Communicatie Over het Afwegingskader grootschalige duurzame elektriciteit wordt gecommuniceerd via de gebruikelijke kanalen.

De raad van de gemeente Bunschoten, Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 10 mei 2022, nummer 1169830; Gelet op de Gemeentewet: Besluit 1. Het (aangepaste) ‘Afwegingskader grootschalige duurzame elektriciteit’ vast te stellen, met als belangrijkste lokale vervolgstappen: - Het opstellen van een plan van aanpak om zonnepanelen op daken (woningen, bedrijven en maatschappelijk vastgoed) en parkeerterreinen te stimuleren. - Het opstellen van een plan van aanpak om de mogelijkheden voor zonnevelden langs infrastructuur (A1) en de toekomstige ontsluitingsweg Vathorst-West te onderzoeken. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Bunschoten van 30 juni 2022, Griffier Drs. E. Hoogstraten Voorzitter M. van de Groep