Advies gemeentebreed investeringsfonds Bunschoten.pdf
Tekst van het document
Bunschoten
ADVIES
Advies gemeentebreed investeringsfonds
Bunschoten Advies gemeentebreed investeringsfonds
Versie Opdrachtgevers Datum Auteurs Projectleiders
1.0 Gemeente Bunschoten Spakenburg 3 mei 2022 Floor Thomasse, Marius Drissen en Farzad Ghaus - Stad & Co Farzad Ghaus en Floor Thomasse - Stad & Co
Inhoudsopgave 1
Aanleiding 4
2
Uitgangspunten van een gemeentebreed investeringsfonds
3
Aanpak draagvlakpeiling 4
4
4
Resultaten gesprekken en bijeenkomsten
5
Resultaten enquête 7
6
Conclusies 7
7
Hoe nu verder? 8
5
1 Aanleiding In 2021 heeft Stad & Co onderzoek gedaan naar de samenwerking in Spakenburg Centrum. Dit onderzoek heeft geleid tot een advies hoe er in de toekomst kan worden samengewerkt aan het versterken van de vitaliteit en toekomstbestendigheid van het centrum. Er is een - door de ondernemers gedragen - kansenkaart ontwikkeld en er zijn organisatie- en financieringsvoorstellen gedaan om de kansen te verzilveren.
Uit ons onderzoek blijkt dat er onder de ondernemers in het centrum draagvlak is voor samenwerking en een gezamenlijke financiering voor deze samenwerking, bijvoorbeeld middels een BIZ. Echter, om te komen tot een financieringsvorm die recht doet aan de bredere ambities voor Bunschoten Spakenburg en collectieve activiteiten samen te financieren, heeft Stad & Co de opdracht gekregen om het draagvlak voor een gemeentebrede investeringsfonds - opslag onroerendezaakbelasting (opslag OZB) - nader te onderzoeken.
2 Uitgangspunten van een gemeentebrede investeringsfonds Het fonds wordt gevuld met een opslag op de OZB van niet-woningen voor zowel de gebruiker als de eigenaar. Het geld wordt dus door de gemeente opgehaald met het doel om deze vervolgens aan het investeringsfonds (een privaatrechtelijke stichting) ter beschikking te stellen. Gebruikers en eigenaren van niet-woningen die bijdragen aan het fonds bepalen zelf in welke collectieve activiteiten zij investeren.
Uitgangspunt is om gemeentebreed € 300.000 op te halen en deze gelden via trekkingsrecht te herverdelen onder ondernemerscollectieven (gebiedsgericht e/o branchegericht). Met 1252 eigenaren en 1164 en een totale WOZ waarde van niet-woningen van € 562.608.270,- is de inschatting dat de opslag op de OZB plusminus 16,2% zal zijn¹ . Concreet betekent dit dat eigenaren plusminus € 31,- en gebruikers plusminus € 25,- per 100K WOZ-waarde gaan bijdragen aan het fonds.
3 Aanpak draagvlakpeiling In eerste instantie is getracht alle 1252 eigenaren en 1164 gebruikers per brief te informeren over het onderzoek naar het draagvlak voor een gemeentebrede investeringsfonds en hen daarnaast uit te nodigen voor informatiebijeenkomsten en deelname aan een enquête. Het versturen van de brief aan de eigenaren en gebruikers is op basis van privacywetgeving door GBLT afgewezen, waarna voor een alternatieve aanpak is gekozen.
Ondernemers die in een formeel collectief zijn verenigd, zijn door de gemeente Bunschoten per brief op de hoogte gesteld en uitgenodigd. Daarnaast zijn de uitnodiging voor de bijeenkomsten en enquête in nieuwsblad De Bunschoter en via gemeentelijke kanalen gecommuniceerd. Aanvullend op de geplande bijeenkomsten en enquête zijn dieptegesprekken met stakeholders en collectieven gevoerd.
¹ Peildatum 1-1-2021
Bunschoten: advies gemeentebreed investeringsfonds
4
4 Resultaten gesprekken en bijeenkomsten In totaal zijn er 4 gesprekken gevoerd met vertegenwoordigers van de Bedrijvenkring, 1 met een vertegenwoordiger van vastgoedeigenaren, 1 met het bestuur van de Spakenburgse Vishandelsvereniging, 1 met een vertegenwoordiger van de agrarische sector. Er is een ondernemersbijeenkomst voor centrumondernemers geweest. De twee gemeentebrede ondernemersbijeenkomsten zijn slechts bezocht door 2 vertegenwoordigers van de Bedrijvenkring, met wie ter plekke uitgebreid is gesproken over het fonds. Een zeer beknopte samenvatting van deze gesprekken en bijeenkomst is: > Bedrijvenkring (4 gesprekken, in wisselende samenstelling) Het bestuur van de Bedrijvenkring was in alle gesprekken negatief over een gemeentebrede investeringsfonds. In de gesprekken is o.a. dieper ingegaan op de mogelijkheden van het fonds om de financiering van de huidige collectieven over te nemen en uit te breiden (BIZ en Parkmanagement Haarbrug Noord en Zuid), de mogelijke ambities van nog niet verenigde bedrijventerreinen (zoals het organiseren in vereniging, collectieve beveiliging, cameratoezicht, etc.) en de autonome bevoegdheden van het fonds om over de middelen te beschikken.
Belangrijkste argumenten van de Bedrijvenkring om tegen het fonds te zijn, is de angst dat de besluitvorming buiten hen om zal plaatsvinden en zij uiteindelijk (te) weinig zeggenschap over de bestedingen van het fonds zullen hebben. Daarnaast weigert men om via het fonds voor activiteiten t.b.v. het centrum en citymarketing te betalen. Ondanks een uitgebreide toelichting op de mogelijkheid hier vooraf afspraken over te maken en deze te laten vastleggen – zoals het vastleggen van de te ontvangen gelden (trekkingsrechten) per gebied - is dit een hardnekkige argument voor de Bedrijvenkring en andere collectieven om negatief tegenover het fonds te staan. > Vastgoedeigenaar (op persoonlijke titel) Deze vastgoedeigenaar heeft vastgoed op alle bedrijventerreinen in Bunschoten, en ook in het centrum van Spakenburg. Deze eigenaar staat positief tegenover een fonds en ziet de meerwaarde van collectieve financiering.
> Spakenburgse Vishandelsvereniging (8-koppig bestuur) Het bestuur van de Vishandelsvereniging staat negatief tegenover een gemeentebrede investeringsfonds. Hoewel ze positief staan tegenover collectief investeren (zoals zij dat nu al doen), zien zij geen meerwaarde in een gemeentebrede investeringsfonds. Deze ambulante vishandelaren investeren samen bijvoorbeeld in collectieve marketing en promotie van Spakenburg, maar zien niets in gezamenlijke ‘trekkingsrecht’ om deze marketing (misschien zelfs als een vorm van citymarketing te omschrijven) collectief te financieren. De vishandelaren zitten verspreid over diverse bedrijventerreinen, maar zien geen redenen om vanuit de gebieden gezamenlijke investeringen te doen (behalve daar waar dit al gebeurt). De handelaren hebben vooral te maken met de gemeenten waar ze met hun karren staan of waar ze winkels hebben en vinden het logischer daar aan collectieve activiteiten bij te dragen. Ze zien het investeringsfonds als belasting en geven aan dat ze in hun collectief vermoedelijk sneller geld bij elkaar brengen voor hun gezamenlijke activiteiten, dan te ‘trekken’ uit het fonds. > Agrarische Sector (woordvoerder namens achterban) Deze agrariër, die in contact staat met een netwerk van collega’s, geeft aan dat zij niets zien in een gemeentebrede investeringsfonds.
Hoewel zij wel deelnemen aan gezamenlijke activiteiten (zoals de Boerderijdagen), wordt daar niet gezamenlijk in geïnvesteerd. Ze zijn niet lokaal verenigd en hebben geen gezamenlijke ambities (zijn feitelijk eerder elkaars concurrenten). Deze ondernemer geeft daarnaast aan dat hij en zijn achterban zich niet betrokken voelen bij het proces en vinden dat zij slecht geïnformeerd worden, ondanks dat zij belanghebbenden zijn.
Bunschoten: advies gemeentebreed investeringsfonds
5
> Centrumondernemers (tijdens ondernemersbijeenkomst) De centrumondernemers staan positief tegenover een gemeentebrede investeringsfonds. Ze willen gezamenlijk investeren in het gebied, het liefst via een investeringsfonds en wanneer dat niet mogelijk is dan middels een BIZ.
Bunschoten: advies gemeentebreed investeringsfonds
6
5 Resultaten enquête De online enquête is 77 keer ingevuld² . Belangrijkste resultaten uit de enquête zijn³: • • •
•
•
•
Van de deelnemers is 57,1% gebruiker én eigenaar van het object, 10,4% eigenaar en 32,5% gebruiker. 19 deelnemers geven niet gevestigd te zijn in de gespecificeerde gebieden⁴. Als gebiedsgerichte prioriteiten komen 1. Bereikbaarheid, 2. Autoparkeren en 3. Beveiliging en Cameratoezicht als belangrijkste naar voren. Als gemeentebrede prioriteit staat Bereikbaarheid op één, gevolgd door Duurzaamheid en Lobby naar gemeente en provincie. Zo’n 50% van de deelnemers is tegen de instelling van een investeringsfonds, bijna 27% staat er positief tegenover en 23% is er nog niet uit. Er worden veel individuele toelichtingen gegeven, waarin deelnemers aangeven hoe zij tegen het fonds aankijken.
6 Conclusies Er zijn diverse argumenten om voor de instelling van het gemeentebrede fonds in Bunschoten te kiezen. Belangrijkste argument is dat het fonds diverse (bestaande en toekomstige) collectieven de mogelijkheid biedt om hun financiële fundament te borgen voor een lange periode. Centrum, Haarbrug Zuid en Haarbrug Noord zijn al gewend om samen te investeren, voor gebruikers in deze gebieden verandert er over de hele linie waarschijnlijk niet zo veel. Discussies over wel of niet meedoen, hoogte van bedragen, termijnen en terugkerende draagvlakpeilingen zijn in één klap verleden tijd. Het biedt mogelijkheden om gebiedsoverstijgend te investeren, zoals in citymarketing en duurzaamheid en om de vastgoedeigenaren direct ook aan het fonds te laten bijdragen. Deze laatste groep is dit nog niet gewend, voor hen gaat collectief investeren nieuw zijn.
Er hangt ook een aantal risico’s aan het instellen van een ondernemersfonds. Het belangrijkste risico is het negatieve sentiment ten aanzien van een fonds dat in de ogen van een deel van respondenten te politiek gestuurd is. Los van de praktische bezwaren die betrokkenen aandragen en of deze al dan niet terecht zijn, is er veel weerstand op het idee van het ondernemersfonds. Het is te verwachten dat Bedrijvenkring, Vishandelaren en Agrariërs hun (politieke) netwerk zullen inzetten om de instelling van een investeringsfonds tegen te houden. Er zal veel aan het bouwen van vertrouwen en draagvlakcreatie gedaan moeten worden om deze collectieven van gedachten te doen veranderen. De vraag is welk effect dit uiteindelijk zal hebben: gaat men meer samenwerken of gaat men elkaar (meer) tegenwerken?
²De enquête stond open van 23 maart tot 30 april 2022. ³In de bijlage een afschrift van de enquêteresultaten, inclusief individuele reacties ⁴Dit zijn Spakenburg Centrum, Haarbrug Noord, Haarbrug Zuid, De Zuidwenk en De Kronkels.
Bunschoten: advies gemeentebreed investeringsfonds
7
7 Hoe nu verder? Buiten het centrum is er op dit moment onvoldoende draagvlak voor het gemeentebrede investeringsfonds. We adviseren om te kiezen uit de volgende drie scenario’s:
Scenario 1
Scenario 3
Het traject om tot de instelling van een gemeentebreed fonds direct stopzetten en te kiezen voor scenario b of c óf de situatie aan de gemeenteraad voorleggen en hun de keuze laten maken. Er zijn diverse inhoudelijke redenen om te kiezen voor een ondernemersfonds. Ook kunnen er oplossingen worden gevonden voor praktische bezwaren die door de collectieven worden aangedragen. Echter, vanwege het ontbreken van vertrouwen zal er veel weerstand zijn.
Het traject tot instellen van een gemeentebreed fonds en het traject tot instellen van een BIZ stopzetten c.q. voor onbepaalde tijd uitstellen. Ondanks dat er een groep ondernemers (ca. 25% van het totaal) enthousiast is over de BIZ is het gezien de geschiedenis van de BIZ in het centrum en de huidige organisatiestructuur een risico om nu over te gaan tot het traject voor het instellen van een BIZ. Om rust in een nieuw te vormen organisatie én vertrouwen in de samenwerking⁵ te creëren en ook het hernieuwde enthousiasme voor samenwerking vast te houden kan ervoor gekozen worden de benodigde investering in het centrum te doen vanuit de algemene middelen, met een bijdrage vanuit de ondernemers. Voorwaarden en afspraken over de inzet van de middelen worden in de Stuurgroep Spakenburg Centrum⁶ gemaakt.
Scenario 2 Het traject om tot de instelling van een gemeentebreed fonds direct stopzetten en starten met het traject om tot de instelling van een BIZ voor het centrum te komen. Er is enthousiasme onder een groep ondernemers om opnieuw over te gaan tot instelling van een BIZ en samen te investeren in het centrum. Echter, het gaat hier om een minderheid van het totaal van ondernemers (ca. 25%). Daarnaast is de organisatie in het centrum momenteel in transitie, wat de basis fragiel maakt. Het afbreukrisico tijdens of na de instelling van de BIZ is aanwezig.
Als het maken van een keuze langer op zich laat wachten dan mei/juni 2022, dan wordt de implementatie in 2022 en inwerkingtreding op 1 januari 2023 lastig.
⁵Zie advies ‘Spakenburg centrum. Naar een toekomstbestendige samenwerking.’ (Stad & Co, 2022) voor de voorgestelde organisatiestructuur en financieringsbehoefte. ⁶Zie advies ‘Spakenburg centrum. Naar een toekomstbestendige samenwerking.’ (Stad & Co, 2022) waarin de stuurgroep wordt omschreven. Bunschoten: advies gemeentebreed investeringsfonds
8
Samen de stad mooier maken.
Locatie Amsterdam
Locatie Eindhoven
Wibautstraat 131D - TSH 1091 GL Amsterdam +31 (0)20 260 2626 info@stadenco.nl
Vestdijk 39-A 5611 CA Eindhoven +31 (0)40 296 8844 info@stadenco.nl
Postbus 11100 1001 GC Amsterdam
Postbus 4914 5604 CC Eindhoven
BTW IBAN KVK
NL854672515B01 NL10 TRIO 0198067747 62130307