Accountantsverslag gemeente Bunschoten -
Tekst van het document
ACCOUNTANTSVERSLAG 2021
Gemeente Bunschoten 22 JUNI 2022
Per saldo persoonlijker
Aan de gemeenteraad van de gemeente Bunschoten Stadsspui 1 3752 CL Bunschoten
Geachte leden van de gemeenteraad,
Datum 22 juni 2022
Bij de jaarrekening 2021 van de gemeente Bunschoten hebben wij een goedkeurende controleverklaring verstrekt
Ons kenmerk ACV2021
De jaarrekening 2021 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Bunschoten. Bij deze jaarrekening hebben wij op 22 juni 2022 een goedkeurende controleverklaring voor het getrouwe beeld en de rechtmatigheid verstrekt.
Behandeld door drs. C.L. Willems RA en A. Van Oosterom van der Groep MSc RA
Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2021 van de gemeente Bunschoten aan. Onze opdracht is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 5 juli 2021. Dit verslag gaat in op onze belangrijkste bevindingen uit de controle van de jaarrekening 2021.
Wij bedanken de medewerkers van de gemeente Bunschoten voor de open en constructieve wijze van samenwerking bij het verrichten van onze controlewerkzaamheden en zijn vanzelfsprekend graag bereid een nadere toelichting te verstrekken. Met vriendelijke groet, Eshuis Registeraccountants B.V.
drs. C.L. Willems RA Partner
Accountantsverslag 2021 gemeente Bunschoten
2
Inhoudsopgave Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting
Bestuurlijke samenvatting controle 2021
5
Belangrijkste bevindingen uit onze controle
10
De financiële positie van uw gemeente
27
Financiële positie
Bevindingen
Resultaatanalyse
Organisatie Financiële positie Organisatie IT-audit
31
Administratieve organisatie en interne beheersing
IT-audit
33
Onze kijk op de algemene IT-beheersingsmaatregelen Betrouwbaarheid en continuïteit van IT omgeving
Overige aangelegenheden
35
Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Bunschoten
3
Inleiding Inhoudsopgave
Bijlagen
37
Bijlage 1a: Niet-gecorrigeerde controleverschillen
Samenvatting
Bijlage 1b: Onzekerheden in de controle Bijlage 1c: In de controle opgenomen aanpassingen
Bevindingen
Bijlage 1d: Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage 1e: Bevindingen controle SiSa-bijlage 2021
Financiële positie
Bijlage 2: Onafhankelijkheidsbevestiging Bijlage 3: Fraude
Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Bunschoten
4
Bestuurlijke samenvatting
Per saldo persoonlijker
Bestuurlijke samenvatting Conclusies jaarrekeningcontrole 2021
Inleiding
Onderwerp
Beschrijving
Getrouwheid en rechtmatigheid
•
Wij geven een goedkeurend oordeel af voor getrouwheid en rechtmatigheid.
•
De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 620.000 respectievelijk € 1.868.000.
•
De financiële positie ultimo 2021 is verbeterd ten opzichte van 2020. Met name het gevolg van het positieve resultaat na reserves over 2021 ad. € 0,6 miljoen.
•
Het weerstandsvermogen bedraagt € 14,9 miljoen. De weerstandscapaciteit is ruim hoger dan de door de gemeente onderkende aanwezige risico’s ad € 5,2 miljoen.
Interne beheersing
•
Tijdens de werkzaamheden voor de 2021 jaarrekeningcontrole zijn voor gemeente Bunschoten de algemene IT beheersmaatregelen in opzet en bestaan beoordeeld van de meest kritische applicaties rond het sociaal domein, inkoopfactuurverwerking, belastingen en het grootboek. Hiervoor hebben wij diverse General IT Controls rond de relevante informatiesystemen getoetst. Deze beheersing laat een adequaat volwassenheidsniveau zien. Mocht het lukken om deze punten op korte termijn op te lossen zien wij zeker aanknopingspunten om in de toekomst te kunnen steunen op deze systemen.
Kwaliteit verslaggeving
•
Wij hebben het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt.
Inhoudsopgave Samenvatting
Financiële positie
Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Bunschoten
Referentie
6
Bestuurlijke samenvatting Conclusies jaarrekeningcontrole 2021
Inleiding
Onderwerp
Beschrijving
Controleproces
•
Bij de start van de controle waren de jaarstukken gereed, het controledossier was nagenoeg compleet. Wij hebben onze samenwerking met het ambtelijke apparaat adequaat opgepakt door het vroegtijdig uitzetten van de eerste steekproeven aan het begin van onze controle, het tijdig plannen van de controle op de EU aanbestedingen, alsmede het verder aanscherpen van onze vragen en verloop via ons portaal YouProvide. Deze acties hebben het controleproces adequaat laten verlopen. Wij willen de ambtelijke organisatie graag bedanken voor hun inzet en snelle oplevering.
Grondexploitatie
•
Wij hebben het proces beoordeeld waarmee het management schattingsposten met betrekking tot de grondexploitatie bepaald, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Een en ander in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel.
•
De gemeente heeft nog verbeterpunten in het maken van duidelijkere afspraken over het gebruik van risico-inschattingen in de calculaties en het sterker onderbouwen van schattingen.
Overige Gemeentespecifieke onderwerpen
•
Wij hebben geen controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage 2021 geconstateerd.
•
Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2021 niet strijdig zijn met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2021 van de gemeente Bunschoten voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.
Begrotingsrechtmatigheid
•
Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van deze overschrijding naar de analyse begrotingsrechtmatigheid zoals opgenomen in de jaarrekening (hoofdstuk ‘3.5 Toelichting op de programmarekening’ ). Hiermee legt uw gemeente verantwoording af over de rechtmatigheid van de lasten over 2021. Er is geen sprake geweest van overschrijdingen die als onrechtmatigheid meetellen in ons oordeel.
Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Bunschoten
Referentie
7
Bestuurlijke samenvatting Conclusies jaarrekeningcontrole 2021
Inleiding
Onderwerp
Beschrijving
Schatkistbankieren
•
Met de Wet verplicht schatkistbankieren zijn alle decentrale overheden verplicht om hun overtollige middelen in de schatkist aan te houden (= alle middelen boven een per decentrale overheid te bepalen limiet). Voor uw gemeente geldt voor 2021 een limiet van € 420.000 (vanaf 1 juli € 1,1 miljoen) per kwartaal. Decentrale overheden dienen in de jaarrekening verantwoording af te leggen over het gemiddelde banksaldo per kwartaal en de over- dan wel onderschrijding van de toegestane limiet. Uit de verantwoording van het schatkistbankieren over 2021 - zoals opgenomen in de toelichting op de balans - blijkt dat de gemeente Bunschoten in geen van de kwartalen een overschrijding laat zien.
Sociaal domein en sociale uitkeringen
•
U heeft de uitvoering van het sociaal domein en de uitvoering van de SiSaregelingen G2, G3, G4 en G12 uitbesteed aan de gemeente Amersfoort respectievelijk de samenwerkingsorganisatie BBS. Uit de verantwoordingen die u van uw uitvoerders heeft ontvangen, blijken geen fouten of onzekerheden. Van de gemeente Amersfoort is tot op heden alleen een conceptverantwoording en verklaring ontvangen. Hieruit blijken geen fouten of onzekerheden. De uitvoering van de Tozo (G4) is door u uitbesteed aan BBS. De Nota verwachtingen accountantscontrole schrijft tevens voor dat de externe accountant een kwalitatieve toets moet verrichten op uw Misbruik en Oneigenlijk beleid (M&O beleid) voor de Tozo regeling. De gemeente Bunschoten heeft de uitvoeringsorganisatie BBS gemandateerd om deze regeling uit te voeren. BDO heeft als accountant van BBS gerapporteerd over het Tozo M&O beleid in hun controlememorandum inzake de controle van de verantwoording Tozo (SiSa-bijlage) 2021, d.d. 14 juni 2022.
Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie •
IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Bunschoten
Referentie
8
Bestuurlijke samenvatting Conclusies jaarrekeningcontrole 2021
Inleiding
Onderwerp
Beschrijving
EU-aanbesteding
Naar aanleiding van de uitgevoerde controlewerkzaamheden inzake de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen hebben wij geen onrechtmatigheden vastgesteld. Wel constateren wij een verbeterpunt in het omgaan met de regels rondom uitbreidingen van een contract door onverwachte gebeurtenissen.
Investeringskredieten
In 2021 is het beschikbaar gestelde investeringskrediet bij meerdere projecten overschreden. Cumulatief is het effect van deze overschrijding € 156.000. Hiervan is het grootste deel in voorgaande jaren al als rechtmatigheidsfout aangemerkt. De rechtmatigheidsfout in 2021 is € 17.000.
Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen
Referentie
Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Bunschoten
9
Belangrijkste bevindingen
Per saldo persoonlijker
Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding Inhoudsopgave
Wij verstrekken een goedkeurende controleverklaring bij de jaarrekening 2021 Wij hebben onze controle van de jaarrekening 2021 van gemeente Bunschoten-Spakenburg uitgevoerd, en verstrekken een goedkeurende controleverklaring voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid bij deze jaarrekening.
Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Bunschoten
Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot het vermogen en het resultaat
Naar aanleiding van de uitgevoerde controlewerkzaamheden inzake de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen hebben wij geen onrechtmatigheden vastgesteld die echter geen impact hebben op de strekking van de controleverklaring. De geaccumuleerde fouten en onzekerheden leiden niet tot overschrijding van de respectievelijke toleranties voor fouten en onzekerheden. Daarmee kan een goedkeurende verklaring worden verstrekt.
Wij hebben tijdens onze controle geen niet gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel die van invloed zijn op het vermogen of het resultaat van de gemeente. Hiervoor verwijzen wij naar de bijlage A1a. Feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot rechtmatigheid De in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties over 2021 zijn in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen, in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, zoals opgenomen in het normenkader 2021 dat door de gemeenteraad is vastgesteld.
11
Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding
Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot SiSa-bijlage
Inhoudsopgave
Wij hebben geen controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSabijlage 2021 geconstateerd.
Samenvatting
Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT)
Bevindingen
Wij hebben tijdens onze controle geen niet-gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel die van invloed zijn op de WNT.
Financiële positie Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd
Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Bunschoten
Met de opdrachtbevestiging van 5 juli 2021 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2021. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend (geweest) voor onze controle: •
Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado).
•
De Controleverordening gemeente Bunschoten (op grond van artikel 213 van de Gemeentewet).
•
Het op 9 december 2021 door de raad ingestemde normenkader 2021.
De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging en is nader omschreven in het auditplan. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2021 voldoende voor de doelstelling van onze controle. Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Bunschoten Ons zijn geen relaties bekend tussen Eshuis Registeraccountants B.V. en haar zuster- en of dochterondernemingen en de gemeente, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid. Onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging is te vinden in bijlage C bij deze rapportage.
12
Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen
Er zijn geen belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn zeer belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van de gemeente. Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de toelichting in de jaarrekening 2021.
Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Wij hebben het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt. Wij hebben de jaarrekeningcontrole 2021 uitgevoerd met inachtneming van de volgende goedkeurings-toleranties, zoals opgenomen in de door u vastgestelde controleverordening:
De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de grondslagen van de jaarrekening 2021. Wij hebben het door het college en de directie toegepaste proces met betrekking tot significante verslaggevingsaspecten geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening De jaarstukken 2021 van uw gemeente bestaan uit: •
Het jaarverslag 2021 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen).
•
De jaarrekening 2021 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting en de SiSa-bijlage).
In het onderdeel “programmaverantwoording” van het jaarverslag dient informatie te worden opgenomen met betrekking tot de vragen: wat hebben we gedaan, wat hebben we bereikt en wat heeft het gekost? De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (over o.a. weerstandsvermogen, bedrijfsvoering, etc.) het jaarverslag.
Materialiteit - € 620.000 Uitvoeringsmaterialiteit - € 310.000 Duidelijk triviaal - € 31.000 Accountantsverslag 2021 gemeente Bunschoten
13
Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen
Op basis van Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Als onderdeel van dit vereiste hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd: •
Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV.
•
Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen, vastgesteld dat de verklaringen van de gemeenteraad in het jaarverslag en de andere informatie zoals opgenomen in de jaarstukken verenigbaar zijn met de beweringen en verklaringen die in de jaarrekening zijn opgenomen.
•
Wij hebben vastgesteld dat de verklaringen in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de uitgevoerde controlewerkzaamheden.
Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Bunschoten
14
Belangrijkste bevindingen in onze controle De grondexploitaties zijn geactualiseerd
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
De balanspost met de belangrijkste schattingselementen in de jaarrekening van de gemeente Bunschoten betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitaties). Deze balanspost is op grond van haar omvang ad € 6,0 miljoen relevant voor de accountantscontrole, maar ook vanwege de schattingselementen die een rol spelen bij het ramen van de nog te realiseren baten ad € 54,1 miljoen en lasten ad € 42,4 miljoen. De nog te realiseren baten en lasten vormen tezamen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het resultaat van de projecten. Dit leidt tot een voorziening indien verwacht wordt dat het project verlieslatend is, en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Ten behoeve van de waardering van de bouwgronden in exploitatie per balansdatum dient de gemeente per individuele grondexploitatie te bepalen of de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar de beste inschatting, terugverdiend zullen worden. In 2021 gaat het om zeven individuele grondexploitaties. Hiervan zijn twee nagenoeg afgerond, twee zijn in een vergevorderd stadium en drie complexen zijn nog volop in ontwikkeling (De Kronkels-Zuid, Zuiderland en Eiland 6).
•
Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt. Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn
•
Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavel appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente?
Ontwikkeling boekwaarde (in mln) incl. voorziening € 20,0 € 18,0 € 16,0 € 14,0 € 12,0 € 10,0 € 8,0 € 6,0 € 4,0 € 2,0 €-
€ 18,1
€ 11,7
2018
2019
€ 5,9
€ 6,0
2020
2021
Controlewerkzaamheden grondexploitaties De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot vier P’s: Accountantsverslag 2021 gemeente Bunschoten
15
Belangrijkste bevindingen in onze controle •
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Bunschoten
•
Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar woningen en grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo in positieve zin ontwikkelt. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen?
Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen en dus naar bouwcapaciteit is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij horende prijsontwikkelingen?
De 4 P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf ‘Grondbeleid’. De balanswaarde (boekwaarde minus de voorzieningen) van de grondexploitaties (BIE) is in 2021 toegenomen van € 5,9 miljoen tot € 6,0 miljoen. Dit is een lichte stijging omdat de geïnvesteerde kosten in 2021 € 100.000 hoger waren dan de ontvangen opbrengsten. Qua kasstromen was er in 2021 een mooie balans tussen investeringen en verkopen. Dat is ook logisch gezien de mix van ‘volwassen’ en nieuwe complexen.
Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor het actualiseren van de grondexploitaties, zijnde vooral de uitgangspunten voor de planning (fasering), de programmering, het prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijgingen en de gehanteerde rekenrente (rente-omslagmethode), hebben wij het volgende in overweging genomen: •
Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd.
•
Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen; met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente?
•
Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad.
•
Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?).
16
Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
De grondexploitaties zijn door u voor de jaarrekening 2021 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd), en waar nodig zijn door u de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening moet worden getroffen.
de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier al contracten/overeenkomsten aan ten grondslag of niet).
Tussentijdse winstneming
Naast de hiervoor genoemde elementen spelen bij de risicoclassificatie van de individuele projecten ook de aard van het project, de programmering en de doorlooptijd een belangrijke rol. Binnenstedelijke herstructurering zorgt immers voor een grotere complexiteit, doordat de bestaande ruimte herontwikkeld wordt en dit type projecten hierdoor (financieel gezien) gevoeliger is voor risico’s dan volledig nieuw uit te leggen locaties. Een langere doorlooptijd van de projecten zorgt voor een hoger risicoprofiel, doordat de schatting van kosten en opbrengsten van de projecten subjectiever wordt naarmate de doorlooptijd toeneemt.
In 2020 heeft de commissie BBV de notitie Grondbeleid gepubliceerd. Hierin is opgenomen dat voor winstneming de ‘percentage of completion (POC-) methode’ moet worden toegepast. Hierbij geldt dat, indien aan een aantal voorwaarden is voldaan, er winst moet worden genomen. Voor het toepassen van de POC-methode is het van belang dat het resultaat betrouwbaar kan worden geschat. Ook moet er sprake zijn van verkochte grond en gerealiseerde kosten. Op grond van het BBV heeft uw gemeente in het boekjaar 2021 € 1,7 miljoen aan tussentijdse winst genomen op de grondexploitaties (2020: € 0,8 miljoen). In het werkelijke resultaat over 2021 ten opzichte van de begroting is de genomen winst een belangrijke positieve invloed, aangezien u conservatief begroot op winstnames. Belangrijkste bevindingen waardering grondexploitaties
Accountantsverslag 2021 gemeente Bunschoten
Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente: •
Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten.
•
Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten in de grondexploitaties
Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en
17
Belangrijkste bevindingen in onze controle •
Externe deskundigheid heeft ingeschakeld ter onderbouwing van de geraamde grondprijzen en grondopbrengsten.
•
Een niet onaannemelijk niveau heeft bepaald van de nog te maken plan- en civiele kosten.
•
De ingerekende opbrengstenstijging (tussen 1,25% – 2,5%) is in lijn met de perspectieven op de woningmarkt en houdt voldoende rekening met de huidige stijgende prijzen versus een verwachte afkoeling van de woningmarkt. Wij merken wel op dat op verschillende complexen met verschillende opbrengstenstijgingen wordt gewerkt. Dat is uitlegbaar, maar met name bij kleine verschillen (2,0% of 2,5%) kunt u zich afvragen of de differentiatie echt relevant is.
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Bunschoten
De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2021 zijn verwerkt, zijn door ons beoordeeld en als aannemelijk aangemerkt.
De notitie grondexploitatie van het Bbv houdt de lijn aan dat, naarmate het project vordert, deze projectrisico’s zich vertalen naar concrete begrotingsposten. Bij uw gemeente blijven deze risico’s in meerdere complexen staan, zonder dat een nadere concretisering plaatsvindt. Hierdoor worden de kosten erg voorzichtig ingeschat, en wordt winst met name aan het eind van een project genomen. Hoewel er alle aanleiding is om risico’s te veronderstellen in een overspannen inkoopmarkt, met inflatie en stijgende prijzen, is het van belang om deze risico’s te blijven concretiseren zodat u niet té voorzichtig bent. Winstneming maakt immers ook geïnvesteerd vermogen vrij voor andere bestedingen. U kunt hierin met elkaar afspraken maken over het gebruik van projectspecifieke risico’s en de post onvoorzien, zodat een consistente handelswijze ontstaat.
Ingerekende projectrisico’s en post ‘onvoorzien’ In de calculaties van de diverse complexen is rekening gehouden met diverse projectrisico’s. Dit zijn risico’s die specifiek voor een project zijn, maar die nog moeilijk te schatten zijn omdat bijvoorbeeld nog niet alle informatie (aanbesteding, bodemonderzoek) bekend is. Vaak worden deze posten in de calculatie ruim genomen en hebben ze een algemeen karakter (aanbestedingsrisico’s, infrastructurele risico’s of risicoreserve) om onverwachte tegenvallers te voorkomen. Hetzelfde geldt voor de post ‘onvoorzien’.
18
Belangrijkste bevindingen in onze controle Begrotingsoverschrijdingen zijn toegelicht in de jaarrekening
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit
Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2021, hebben wij de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd. De toe te passen normen voor dit begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moeten door de gemeenteraad zelf nader worden ingevuld en geconcretiseerd. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de financiële verordening ex artikel 212 van de Gemeentewet. Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de baten en lasten binnen de begroting blijven en dat belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig worden gemeld aan gemeenteraad, zodat deze tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van
budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat inbreuk wordt gemaakt op het budgetrecht van raad. Het overschrijden van de begroting is altijd onrechtmatig, maar hoeft niet in alle gevallen te worden meegewogen in het accountantsoordeel. Deze kostenoverschrijdingen moeten dan wel goed herkenbaar in de jaarrekening zijn opgenomen. In het kader van de begrotingsrechtmatigheid moet gekeken worden naar de lastenoverschrijdingen per programma. Wij hebben in de figuren hieronder de resultaten van de lasten per programma opgenomen. Hieruit blijven geen overschrijdingen welke gemeld dienen te worden in het kader van de begrotingsrechtmatigheid. Wij merken op dat de gemeente niet zelf in de jaarrekening rapporteert over de evaluatie van begrotingsrechtmatigheid. Wij adviseren u om dit in het kader van een volledige rapportering aan de raad vanaf volgend boekjaar op te nemen.
Lastenoverschrijding per programma
Overig
Volksgezondheid en milieu Sport, cultuur en recreatie
Bijlagen
Onderwijs
Veiligheid Bestuur en ondersteuning Accountantsverslag 2021 gemeente Bunschoten
€ -250.000
€ -200.000
€ -150.000
€ -100.000
€ -50.000
€-
19
Belangrijkste bevindingen in onze controle Begrotingsoverschrijdingen zijn toegelicht in de jaarrekening
Inleiding
De begrotingsoverschrijdingen zijn als volgt geëvalueerd: Programma
Toelichting
Bestuur en ondersteuning, overschrijding € 13.000
Betreft een overschrijding die volgt uit hogere wet- en regelgeving. Overschrijding telt niet mee in het accountantsoordeel
Veiligheid, overschrijding € 100.000
Betreft een overschrijding die volgt uit hogere wet- en regelgeving. Overschrijding telt niet mee in het accountantsoordeel
Onderwijs, overschrijding € 222.000
Betreft overschrijdingen waar deels hogere baten tegenover staan, deels voorvloeien uit een open einde regeling en deels voortvloeien uit besluitvorming van de raad. Overschrijding telt niet mee in het accountantsoordeel.
Sport, cultuur en recreatie, overschrijding € 27.000
Tegenover de overschrijding staan hogere baten. Overschrijding telt niet mee in het accountantsoordeel.
Volksgezondheid en milieu, overschrijding € 69.000
Tegenover de overschrijding staan hogere baten. Overschrijding telt niet mee in het accountantsoordeel.
Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Bunschoten
20
Belangrijkste bevindingen in onze controle Begrotingsrechtmatigheid – investeringskredieten
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Bunschoten
De raad stelt voor diverse projecten investeringskredieten ter beschikking. Uit de jaarrekening blijkt dat voor diverse projecten deze kredieten overschreden zijn. Tegenover de overschrijding staat geen aanvullende toezegging door de raad. Cumulatief bedragen de overschrijdingen € 156.000. Het merendeel hiervan is in voorgaande jaren al als onrechtmatig aangemerkt. De aanvullende fout in 2021 is € 17.000. In de foutenevaluatie is deze overschrijding als onrechtmatig gewogen. Wij hebben begrepen dat u voornemens bent om de rapportering over investeringskredieten aan te scherpen zodat de raad tussentijds goed- of afkeuring op overschrijdingen kan geven. De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving Als onderdeel van onze controle vragen wij uw organisatie jaarlijks om inzicht te geven in de eigen inschatting van het
risico dat de jaarrekening een materiële afwijking zou kunnen bevatten als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van deze inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, alsook de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad (of met de auditcommissie). Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. In onze managementletter hebben wij uitgebreid gerapporteerd over fraude en integriteit en over de stappen die uw gemeente hierin heeft gezet.
Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college van burgemeester en wethouders, inclusief het invoeren en onderhouden van interne-beheersingsmaatregelen met betrekking tot de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en de efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten.
21
Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Bunschoten
Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd voorstellen van zaken of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt. Wij hebben deze accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en hebben professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen.
Effecten corona
Fraude en integriteit
Wij sommen hier de belangrijkste effecten van corona op de jaarrekening van de gemeente Bunschoten op:
Jaarlijks verkrijgen wij inzicht in de integriteitsmeldingen. Wij hebben op basis van onze controle en de besprekingen geen fraudegevallen geconstateerd. Onze conclusie is dat uw gemeente op een adequate wijze opvolging geeft aan geïdentificeerde integriteitskwesties, en hierover tijdig met ons in contact treedt. De nieuwe Kadernota Rechtmatigheid 2022 beveelt aan om fraude- en integriteitsmeldingen in de paragraaf Bedrijfsvoering te melden. Dat is een aanbeveling waar de gemeente zich rekenschap van moet geven, of het past bij u om daar transparantie over te geven. Het is immers van belang om hier een bestendige gedragslijn in te hanteren. U bent voornemens om in BNLP-verband een aanpak over het rapporteren over fraude en integriteit op te zetten.
Waardering vorderingen: als gevolg van financiële problemen of tekorten bij debiteuren en andere soorten schuldenaars bestaat een toegenomen risico op het niet ontvangen van vorderingen. Wij hebben de invorderingsrisico’s en daarmee de waardering van de vorderingen gecontroleerd en wij merken op dat als gevolg van diverse steun- en coulancemaatregelen (door het rijk dan wel door de gemeente) nog geen sprake is van grote mutaties in de oninbare vorderingen.
22
Belangrijkste bevindingen in onze controle Tozo:
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting
Eén van de maatregelen die het kabinet gebruikt om ondernemers te steunen tijdens de coronacrisis is de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). Voor boekjaar 2021 betroffen dit Tozo 3 tot en met 5, welke zijn belegd bij Gemeenschappelijke regeling samenwerking sociaal domein Baarn Bunschoten Soest (BBS)
Sociaal domein (3 decentralisaties) Voor de jaarrekeningcontrole 2021 hebben wij – met inachtneming van de Audit Alert Sociaal Domein van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) – de door uw gemeente getroffen maatregelen om te komen tot een getrouwe en rechtmatige besteding van de zorg in natura (Wmo en Jeugd, exclusief PGB’s) geëvalueerd. PGB’s en Sociale Verzekeringsbank
Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Bunschoten
Uw gemeente is ondanks een snelle invoering van deze regeling en de wijzigingen ervan gedurende 2020 en 2021 in staat geweest aantoonbaar te voldoen aan de gestelde rechtmatigheidseisen. De controlewerkzaamheden en uitkomsten vanuit BBS bevestigen deze uitkomst. De Nota verwachtingen accountantscontrole schrijft tevens voor dat de externe accountant een kwalitatieve toets moet verrichten op uw Misbruik en Oneigenlijk beleid (M&O beleid) voor de Tozo regeling.
De PGB-bestedingen zijn (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft een controleverklaring met beperking bij de verantwoordingen 2021 verstrekt. Voor de gemeente Bunschoten heeft de accountant van de SVB alleen triviale fouten voor getrouwheid en rechtmatigheid geconstateerd. De geconstateerde fouten vallen (ver) beneden onze rapporteringstolerantie, waardoor deze niet staan benoemd in de bijlage 1.
Wij hebben vastgesteld dat binnen uw gemeente in algemene zin procedures aanwezig zijn om misbruik en oneigenlijk gebruik te detecteren. De accountant van BBS heeft daarnaast de werking van het M&O beleid getoetst conform de nota, door bij onze controle ook de opvolging van de IB signalen te betrekken. Op basis hiervan hebben wij geen bijzonderheden geconstateerd. De uitvoering van het M&O beleid loopt door in 2022. Afhandeling van de signalen vanuit het Inlichtingenbureau met gevolgen voor eerder afgegeven beschikking Tozo worden verantwoord in de SiSa-bijlage over 2022.
Zorg in Natura/Jeugdzorg en WMO In de bestedingen aan zorgaanbieders WMO en Jeugd zijn voor 2021 geen fouten of onzekerheden geconstateerd door de accountant van de gemeente Amersfoort, die namens u deze regelingen uitvoert.
23
Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding Inhoudsopgave
Evaluatie van de belangrijkste inschattingen van het management Uw gemeente heeft voorzieningen gevormd voor verliezen, risico’s of verplichtingen die hun oorsprong vinden in het huidige boekjaar of eerdere boekjaren, maar waarvan de (verwachte) uitgaven in de toekomst liggen.
Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit
Binnen de voorzieningen maakt u conform het BBV onderscheid naar voorzieningen voor ‘verplichtingen, verliezen en risico’s’, ter ‘egalisering van kosten’ (‘groot onderhoud’), en ‘voor middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is’. Vooral de voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico’s en de voorzieningen ter egalisering van kosten zijn naar hun aard gebaseerd op veronderstellingen en schattingen van het management en het college. Zij schatten op basis van hun kennis van de gemeente en haar omgeving in wat het effect van de te voorziene risico’s, verplichtingen en kosten zal zijn in de komende jaren en wat de omvang van de voorziening moet zijn.
Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Bunschoten
Wij hebben voor deze gebieden het proces beoordeeld waarmee het management schattings-posten ontwikkelt, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd.
Een en ander in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel en niet bedoeld om ons een oordeel te vormen over individuele schattingsposten. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt. Actualisering onderhoudsplannen Één onderhoudsplannen is ouder dan 5 jaar en zouden op grond van 5-jaars cyclus weer geactualiseerd moeten worden. Voorziening sporthal Op de middellange termijn wordt deze voorziening volgens de prognoses negatief. Een voorziening mag niet negatief worden binnen het Bbv. Wij hebben begrepen dat de sporthal gerenoveerd of verplaatst gaat worden, waardoor alleen nog het hoognodige groot onderhoud wordt uitgevoerd. Voordat de ‘bodem’ van de voorziening bereikt wordt, voorziet u de benodigde besluitvorming voor het project. Om te voorkomen dat vermogen onterecht wordt gereserveerd voor onderhoud dat niet meer wordt uitgevoerd, is niet bijgestort op deze voorziening.
24
Belangrijkste bevindingen in onze controle Schatkistbankieren
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Bunschoten
Met de Wet verplicht schatkistbankieren zijn alle decentrale overheden verplicht om hun overtollige middelen in de schatkist aan te houden (= alle middelen boven een per decentrale overheid te bepalen limiet). Voor uw gemeente geldt voor 2021 per kwartaal een limiet van € 420.000 (vanaf 1 juli € 1,1 miljoen). Decentrale overheden dienen in de jaarrekening verantwoording af te leggen over het gemiddelde banksaldo per kwartaal en de over- dan wel onderschrijding van de toegestane limiet. Uit de verantwoording van het schatkistbankieren over 2021 zoals opgenomen in de toelichting op de balans - blijkt dat de gemeente Bunschoten in geen van de kwartalen een overschrijding laat zien.. Niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot rechtmatigheid van Europees aanbesteden Naar aanleiding van de uitgevoerde controlewerkzaamheden inzake de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen hebben wij geen onrechtmatigheden vastgesteld.
Wij kunnen zien dat hier door de gemeente hard aan gewerkt wordt om deze ‘schone lei’ mogelijk te maken. Als enige verbeterpunt noemen wij de arbeidsintensieve wijze van aanleveren, waarbij de medewerkers van de afdeling planning & control een belangrijke rol spelen. De arbeidsuren voor de aanlevering aan de accountant kunnen verlicht worden door een betere vastlegging in de lijn. Daarnaast willen wij u attenderen op een verbeterpunt in het omgaan met uitbreidingen van contracten vanwege onverwachte gebeurtenissen. Per onverwachte gebeurtenis (iets dat u écht niet kon zien aankomen) mag u een contract met 50% uitbreiden per onverwachte gebeurtenis. U heeft een 2021 een beroep gedaan op deze uitzondering op de aanbestedingswet vanwege het uitstellen van de Omgevingswet. Als u gebruik maakt van deze uitzondering moet u een verklaring van vrijwillige transparantie deponeren bij een aanbestedingsplatform (Tenderned bijvoorbeeld). Daarmee informeert u de markt over uw beslissing en kunnen marktpartijen bezwaar maken. U heeft deze verklaring niet gedeponeerd. Wij willen u erop attenderen dat dit wel verplicht is. Wij hebben begrepen van uw controller dat hier in het vervolg op gelet zal worden.
Bunschoten toont in de afgelopen jaren een goede naleving van de Europese aanbestedingen, met nauwelijks tot geen afwijkingen.
25
Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig
Wij hebben geen fouten en/of onzekerheden in de SiSabijlage 2021 geconstateerd De procedure die uw gemeente moet naleven bij de aanlevering van de bestanden aan het CBS is ten opzichte van vorig jaar niet wezenlijk gewijzigd. Uw gemeente dient in een vast, voorgeschreven stramien zeven documenten aan het CBS aan te leveren. Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd op basis van de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2021. Hierbij evalueren wij de getrouwheid en de rechtmatigheid van de in de SiSa-bijlage verantwoorde gegevens (indicatoren). Wij willen benadrukken dat u als gemeente zelf verantwoordelijk bent voor de volledigheid van de te verantwoorden indicatoren zoals opgenomen in de SiSa-bijlage. Indien een ‘0’ is ingevuld, zijn wij bij uw organisatie nagegaan of deze ‘0’ terecht is ingevuld. U hebt dit aan ons bevestigd. De (verplichte) tabel met fouten en onzekerheden wat betreft de specifieke uitkeringen is opgenomen in bijlage 1e van dit accountantsverslag. Tijdens de controle hebben wij geen financiële fouten of onzekerheden geconstateerd.
Wij hebben geen fouten geconstateerd met betrekking tot de naleving van de Wet Normering topinkomens (WNT) De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing. Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. De bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2021 niet meer bedragen dan € 209.000 per jaar. Daarnaast dienen gemeenten de salarissen openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief – wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan – ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000. In 2021 hebben wij geen overschrijdingen van de grensbedragen voor topfunctionarissen en overige medewerkers geconstateerd.
Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Bunschoten
26
Financiële positie
Per saldo persoonlijker
Financiële positie In dit hoofdstuk geven wij op hoofdlijnen een samenvatting van de ontwikkelingen in het vermogen en het resultaat van uw gemeente. De vermogenspositie van uw gemeente is ten opzichte van 2020 toegenomen.
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen
In het BBV, de verslaggevingsregels van gemeenten, wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten 2021 bedraagt € 2,1 miljoen voordelig. Per saldo is tussentijds € 1,5 miljoen aan de reserves gestort, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2021 € 0,6 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans. In het hiernavolgende overzicht hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2021 31% van het balanstotaal (2020: 29% van het balanstotaal).
Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Bunschoten
28
Financiële positie Saldo baten en lasten
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar wordt weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente ook het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemmingen. Deze bestemmingen bestaan uit de in de loop van het jaar gedane onttrekkingen uit reserves minus de tussentijdse stortingen in de reserves. De stortingen in dan wel onttrekkingen aan reserves vinden plaats op basis van door u genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de politieke besluitvorming. De exploitatie over 2021 laat een voordelig gerealiseerd saldo van baten en lasten van € +/+ 0,6 miljoen zien, ten opzichte van een begroot saldo van € -/- 51.000. Dit is een voordeel van afgerond € 0,6 miljoen.
Exploitatieresultaat (in € 1.000) Totale baten
€ 58.312
Totale lasten
€ 56.198
Gerealiseerde saldo van baten en lasten Af: stortingen in reserves
€ 6.086
Bij: onttrekkingen aan reserves
€ 4.558
Saldo mutaties reserves
Gerealiseerd resultaat
Accountantsverslag 2021 gemeente Bunschoten
Resultaten
€ 2.114
-/- € 1.528
€ 586
€ 5.000
€ 3.444
€ 3.000 € 1.000
€ 693
€ 586
€ 159
€ -1.000 € -3.000 € -5.000 2018
2019
2020
2021
In hoofdstuk “3.5 Toelichting op de programmarekening” van de jaarstukken 2021 wordt in hoofdlijnen een verklaring gegeven voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. Op pagina 19 van deze rapportage gaan wij nader in op de verschillen tussen de begrote en de werkelijke lasten in het kader van de begrotingsrechtmatigheid. Uit de grafieken blijkt dat na de positieve resultaten over 2020 de gemeente Bunschoten in 2021 eveneens een positief resultaat heeft behaald. Overall kan gesteld worden dat vooral toe te rekenen is aan de hogere winstnemingen (+/+ € 1,5 miljoen), de aanslag vennootschapsbelasting (-/- € 1,4 miljoen) en de hogere lasten sociaal domein (-/- € 0,7 miljoen). Bovendien heeft uw gemeente in 2021 per saldo € 1,5 miljoen aan de reserves kunnen doteren, waardoor het eigen vermogen versterkt is.
29
Financiële positie Het weerstandsvermogen is toegenomen
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie
Het weerstandsvermogen betreft de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit vanwege ingeschatte risico’s. De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit bepaalt u op de beschikbare algemene reserve en bedraagt, € 14,9 miljoen positief (2020: 10,3 miljoen positief). De inventarisatie van de risico’s die in de paragraaf Weerstandsvermogen (in het jaarverslag) is opgenomen, geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, om zo de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij wordt een doorlopend inzicht gegeven in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en wordt vermeld welke risico’s zijn verdwenen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Uw gemeente heeft op basis van deze risico-inventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Hieruit volgt een gekwantificeerd bedrag aan benodigde weerstandscapaciteit van afgerond € 5,2 miljoen (2020: € 5,2 miljoen).
Kijkend naar de weerstandsratio is het weerstandsvermogen van uw gemeente als uitstekend te classificeren. Gezien de risico’s die op uw gemeente afkomen vanuit de nasleep van de COVID-crisis valt te overwegen of de geïnventariseerde risico’s (die al twee jaar € 5,2 miljoen zijn) niet nog eens aangescherpt moeten worden. Voor meer gedetailleerde informatie over uw weerstandspositie verwijzen wij u naar paragraaf 2.2 “Weerstandsvermogen en risicobeheersing” in uw jaarverslag 2021. Weerstandscapaciteit (in € mln) € 25,0 € 20,0 € 15,0 € 10,0 € 5,0 €2019 Benodigde capaciteit
2020
2021 Beschikbare capaciteit
IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Bunschoten
U berekent de weerstandsratio als de benodigde weerstandscapaciteit ten opzichte van de algemene reserve. Op grond van deze berekening bedraagt de weerstandsratio 2,9 (2020: 2,0). Een berekeningswijze die wij vaak zien voor de ratio is de benodigde weerstandscapaciteit ten opzichte van het beschikbare weerstandsvermogen. Deze berekening hebben wij hier gehanteerd. In 2021 stijgt de weerstandsratio van 3,25 in 2020 naar 4,1 in 2021. Die stijging volgt uit het hogere resultaat over 2021. Uw gemeente staat er daardoor beter voor dan in 2020. Dat blijkt ook uit de financiële kengetallen in paragraaf 2.2..
Ratio weerstandscapaciteit 5,0 4,0 3,0 2,0 1,0 2019
2020
2021
Ratio
30
Organisatie
Per saldo persoonlijker
Administratieve organisatie en interne beheersing Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen
Wij hebben in december 2021 een interimcontrole verricht bij de gemeente Bunschoten. Tijdens deze interimcontrole richten wij ons vooral op de opzet en werking van de administratieve organisatie. Wij verrichten werkzaamheden ten aanzien van de procedures binnen de gemeente voor zover deze van belang zijn om een oordeel te vormen over de getrouwheid en rechtmatigheid van de jaarrekening van de gemeente. Wij hebben hieronder een samenvatting opgenomen van de getoetste processen. Voor onderliggende details en bevindingen verwijzen wij naar onze managementletter. 1
Financiële positie
•
Treasury
•
Uitkeringen P-Wet/BBZ
•
WMO en Jeugdzorg
•
Inkopen en aanbestedingen
•
Personeel en salarisadministratie
•
Grondexploitaties
•
Frauderisicoanalyse
•
IT-omgeving (zie volgend hoofdstuk)
Ten aanzien van opzet en bestaan geven wij het proces een classificatie mee: Verbetermogelijkheden:
5
Organisatie
Binnen het proces is sprake van significant risico en/of er is sprake van verschillende tekortkomingen observaties binnen de AO/IB en vragen hier op korte termijn uw aandacht voor;
6
IT-audit
Toereikend met verbetermogelijkheden: Toereikend met verbetermogelijkheden
Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Bunschoten
Toereikend
Verbetermogelijkheden
In onze controle zijn de volgende relevante processen onderkend: •
Factuurverwerking en betalingen
•
Administratie & verslaglegging
•
Subsidieverstrekkingen
•
Subsidiebaten
Binnen het proces is sprake van verhoogd risico en/of er is sprake van verschillende observaties binnen de AO/IB en vragen hier op middellange termijn (opvolging in boekjaar T+1) uw aandacht voor; Toereikend: Binnen het proces is sprake van risico en er is geen sprake van observaties binnen de AO/IB. Hiermee concluderen wij dat dit proces in opzet en bestaan voldoende is om het proces van het opstellen van de jaarrekening te ondersteunen.
32
IT-audit
Per saldo persoonlijker
IT-audit Samenvatting tekortkomingen IT-audit
Inleiding Inhoudsopgave
Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel over de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken over de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen hebben betrekking op de onderdelen die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij geen volledigheid pretenderen.
Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Bunschoten
In het kader van de jaarrekeningcontrole over het boekjaar 2021 heeft Eshuis IT-audit werkzaamheden uitgevoerd met betrekking tot de opzet en het bestaan van de algemene ICT beheersmaatregelen binnen de automatiseringsomgeving van de gemeente Bunschoten, welke (grotendeels) belegd zijn binnen het BNLP-verband bij de gemeente Leusden. Wij hebben daarbij uitsluitend die maatregelen getest die het meest relevant zijn in het kader van de jaarrekeningcontrole. Tijdens de werkzaamheden voor de 2021 jaarrekeningcontrole zijn voor gemeente Bunschoten de algemene IT beheersmaatregelen in opzet en bestaan beoordeeld van de meest kritische applicaties rond het sociaal domein, inkoopfactuurverwerking, belastingen en het grootboek. Hiervoor hebben wij diverse General IT Controls rond de relevante informatiesystemen getoetst. Deze beheersing laat een adequaat volwassenheidsniveau zien.
Wij merken op dat met name het beheer rond Centric Key2Financiën een redelijk volwassenheidsniveau laat zien, met op enkele aspecten verbeter mogelijkheden. De verbetermogelijkheden zien vooral op het aanscherpen van het toezicht op hoge rechten en de actieve gebruikers. Eén bevinding inzake de bescherming van wachtwoorden is al meteen bij de interim opgevolgd. Mocht het lukken om de overige punten op korte termijn op te lossen zien wij zeker aanknopingspunten om in de toekomst te kunnen steunen op deze systemen. Juist het kunnen steunen als accountant op het digitale factuurverwerkingsproces maar ook de verwerking van zorgdeclaraties heeft veel toegevoegde waarde voor de rechtmatigheids-verantwoording en ontlasting van de verbijzonderde interne controle. Ook onze externe controle kan daardoor een stuk efficiënter worden ingestoken. Betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking Overeenkomstig artikel 2:393, lid 4 van het Burgerlijk Wetboek zijn wij verplicht om onze bevindingen te rapporteren met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van uw geautomatiseerde gegevensverwerking. Onze controle heeft geen aangelegenheden geïdentificeerd die op dit gebied aan u gerapporteerd moeten worden, anders dan de waarnemingen zoals hiervoor besproken.
34
Overige aangelegenheden
Per saldo persoonlijker
Overige aangelegenheden Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig
In dit onderdeel geven wij een samenvatting van overige aangelegenheden en bepaalde vereiste communicaties. Bevestigingen van het management Wij hebben het management ter confirmatie een aantal schriftelijke bevestigingen aangaande zijn verantwoordelijkheden inzake de financiële verslaggeving. Wij hebben van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Bunschoten een ondertekende schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen. Geen meningsverschil met het management of beperking in reikwijdte van de controle Er zijn geen meningsverschillen met het management geweest en er waren geen beperkingen bij de uitvoering van onze controle. Naar onze mening is ons bij de uitvoering van onze controleopdracht door het management en de medewerkers van de gemeente de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.
Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Bunschoten
36
Bijlagen
Per saldo persoonlijker
Bijlage 1a: Niet-gecorrigeerde controleverschillen Inleiding
In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van niet-gecorrigeerde controleverschillen boven de rapportagedrempel van € 31.000. Aard van de controleverschillen
Inhoudsopgave Samenvatting
Rechtmatigheid
Getrouwheid
N.v.t.
N.v.t.
Rechtmatigheidsfout is tevens getrouwheidsfout
N.v.t.
N.v.t.
Rechtmatigheidsfout is per saldo ook een getrouwheidsfout
N.v.t.
N.v.t.
(Sub)totaal getrouwheidsfouten
N.v.t.
N.v.t.
Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen voorgaande periode Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen huidige periode
Bevindingen Financiële positie
Extra absolute waarde rechtmatigheidsfouten (investeringskredieten)
€ 17.000
Organisatie
Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit externe regels (EU-aanbesteding/Fido/etc.)
N.v.t.
IT-audit
Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit interne regels (gedoogbeleid)
N.v.t.
Overige rechtmatigheidsfouten
N.v.t.
Totaal rechtmatigheidsfouten
€ 17.000
Overig
€0
Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Bunschoten
38
Bijlage 1b: Onzekerheden in de controle Inleiding
In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van onzekerheden in de controle boven de rapportagedrempel van € 31.000. Aard van de onzekerheden
Rechtmatigheid
Getrouwheid
(Sub)totaal onzekerheden in de getrouwheidscontrole
N.v.t.
N.v.t.
Extra absolute waarde onzekerheden rechtmatigheid
N.v.t.
N.v.t.
Bevindingen
Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit externe regels (EU-aanbesteding/Fido/etc.)
N.v.t.
N.v.t.
Financiële positie
Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit interne regels (gedoogbeleid)
N.v.t.
N.v.t.
Overige onzekerheden inzake rechtmatigheid
N.v.t.
N.v.t.
Totaal onzekerheden in de rechtmatigheidscontrole
N.v.t.
N.v.t.
Inhoudsopgave Samenvatting
Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Bunschoten
39
Bijlage 1c: In de controle opgenomen aanpassingen Inleiding
De onderstaande tabel bevat alle afzonderlijk geïdentificeerde en gecorrigeerde afwijkingen boven de rapportagedrempel van € 31.000. Aard van de gecorrigeerde controleverschillen
Rechtmatigheid
Getrouwheid
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Inhoudsopgave Feitelijke controleverschillen
Samenvatting
Niet van toepassing, alleen presentatiecorrecties en uitbreiding van de toelichtingen Inschattingverschillen
Bevindingen Niet van toepassing
Financiële positie
Geprojecteerde (inschattings)verschillen Niet van toepassing
Organisatie
Totaal
IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Bunschoten
40
Bijlage 1d: Tekortkomingen in de toelichtingen Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting
Onze controlestandaarden vereisen dat wij afwijkingen van materieel belang in de toelichting signaleren om de gemeenteraad in staat te stellen een inschatting te maken van de gevolgen daarvan voor de jaarrekening. De tabel hierna bevat een weergave van díe onderwerpen uit de toelichting waarvan wij denken dat de gemeenteraad deze nader dient te beoordelen. Aard van de gecorrigeerde controleverschillen Niet van toepassing
Rechtmatigheid
Getrouwheid
N.v.t.
N.v.t.
Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Bunschoten
41
Bijlage 1e: Bevindingen controle SiSa-bijlage 2021 Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit accountantsverslag over de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die onder SiSa vallen. Per regeling wordt in een tabel aangegeven of, en zo ja welke financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd. Bevindingen controle SiSa-bijlage
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen
JenV A7
Regeling specifieke uitkering tijdelijke ondersteuning toezicht en handhaving
JenV A12B
Incidentele bijdrage ondersteuning naleving controle op coronatoegangsbewijzen