Accountantsverslag 2025 - gemeente Bunschoten
Tekst van het document
ACCOUNTANTSVERSLAG 2025
Gemeente Bunschoten 9 JULI 2026
Per saldo persoonlijker
Aan de gemeenteraad van de gemeente Bunschoten Postbus 200 3750 GE Bunschoten Spakenburg
Datum 9 juli 2026 Ons kenmerk 1019575/ACV2025 Behandeld door J.H. Hop RA
Geachte leden van de gemeenteraad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2025 van de gemeente Bunschoten aan. Onze opdracht is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 6 november 2025. Dit verslag gaat in op onze belangrijkste bevindingen uit de controle van de jaarrekening 2025.
Bij de jaarrekening 2025 van de gemeente Bunschoten hebben wij een controleverklaring met een goedkeurend oordeel verstrekt betreffende de getrouwheid. De jaarrekening 2025 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Bunschoten. Bij deze jaarrekening hebben wij op 9 juli een goedkeurende verklaring verstrekt. Wij bedanken de medewerkers van de gemeente Bunschoten voor de open en constructieve wijze van samenwerking bij het verrichten van onze controlewerkzaamheden en zijn vanzelfsprekend graag bereid een nadere toelichting te verstrekken.
Met vriendelijke groet, Eshuis Registeraccountants B.V. Caroline Louise Willems 2026.07.09 15:51:46 +02'00'
drs. C.L. (Caroline) Willems RA Partner
Accountantsverslag 2025 gemeente Bunschoten
2
Inhoudsopgave Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Samenvatting Bevindingen
Bevindingen Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Financiële positie
Financiële positie
▪ Bestuurlijke samenvatting controle 2025
4
▪ Belangrijkste bevindingen uit onze controle
8
▪ Rechtmatigheidsverantwoording
19
▪ De financiële positie van uw gemeente
22
▪ Financiële positie ▪ Resultaatanalyse
▪ Organisatie
27
▪ Administratieve organisatie en interne beheersing
▪ IT-audit
29
▪ Onze kijk op de algemene IT-beheersingsmaatregelen
Organisatie
Organisatie
▪ Betrouwbaarheid en continuïteit van IT omgeving
▪ Overige aangelegenheden
32
▪ Bijlagen
35
IT-audit
IT-audit
▪ Bijlage 1a: Niet-gecorrigeerde controleverschillen
Overig
Overig
▪ Bijlage 1b: Onzekerheden in de controle ▪ Bijlage 1c: Bevindingen controle SiSa-bijlage 2025
Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2025 gemeente Bunschoten
▪ Bijlage 2: Onafhankelijkheid
3
Bestuurlijke samenvatting
Per saldo persoonlijker
Bestuurlijke samenvatting Conclusies jaarrekeningcontrole 2025 Inleiding
Inleiding
Onderwerp
Beschrijving
Referentie
Getrouwheidsoordeel
•
Wij geven een goedkeurend oordeel af voor de getrouwheid.
Pagina 10
•
De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 1.550.000.
•
De financiële positie ultimo 2025 is gedaald ten opzichte van 2024. Dit is met name het gevolg van het negatieve saldo baten en lasten over 2025 ad. € 1,2 miljoen.
•
Het weerstandsvermogen bedraagt € 24,0 miljoen. Het weerstandsvermogen is ruim hoger dan de door de gemeente onderkende aanwezige risico’s ad € 8,0 miljoen.
•
In het najaar 2025 hebben wij onze interim-controle uitgevoerd. Tijdens deze interim-controle richten wij ons vooral op de opzet en bestaan van de administratieve organisatie. Onze bevindingen hebben wij in een management letter aan het college gerapporteerd. Onze algemene indruk van de gehele administratieve organisatie en interne beheersing bij de gemeente Bunschoten is positief. Met name de beheersing van de geautomatiseerde omgeving verdient meer aandacht gezien het aantal openstaande bevindingen.
Pagina 27
•
Tijdens de werkzaamheden voor de 2025 jaarrekeningcontrole zijn voor gemeente Bunschoten de algemene IT beheersmaatregelen in opzet en bestaan beoordeeld van de meest kritische applicaties rond inkoopfactuurverwerking, belastingen en het grootboek. Wij hebben dit in 2025 nog gedaan vanuit de gedeelde back office met de andere BLNP-gemeentes. Hiervoor hebben wij diverse General IT Controls rond de relevante informatiesystemen getoetst. In een aantal systemen is sprake van ontwikkelpunten. Door het beëindigen van de BLNP-samenwerking moet Bunschoten een keuze gaan maken over de (zelfstandige) inrichting van haar IT-omgeving, mede in het licht van de nieuwe Cyberbeveiligingswet (Cbw).
Pagina 28
•
Wij hebben het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen aannemelijk zijn en consistent worden gebruikt.
Pagina 11
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Samenvatting
Financiële positie
Bevindingen
Bevindingen Interne beheersing
Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Organisatie IT-audit
IT-audit Kwaliteit verslaggeving
Overig
Overig
Pagina 21
Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2025 gemeente Bunschoten
5
Bestuurlijke samenvatting Conclusies jaarrekeningcontrole 2025 Inleiding
Inleiding
Onderwerp
Beschrijving
Controleproces
•
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave
• Grondexploitatie
Samenvatting
•
Samenvatting Bevindingen
Bevindingen Rechtmatigheid
Rechtmatigheid
• Overige Gemeente-specifieke onderwerpen
•
Rechtmatigheidsverantwoording
•
•
Financiële positie
Financiële positie
Referentie
Bij de start van de controle waren de jaarstukken nagenoeg gereed, het controledossier was grotendeels compleet. De rechtmatigheidsverantwoording is tijdens de controle volledig aangeleverd en na de controle verwerkt in de definitieve versie van de jaarrekening. Wij willen de ambtelijke organisatie graag bedanken voor hun inzet en snelle oplevering. Wij hebben het proces beoordeeld waarmee het management schattingsposten met betrekking tot de grondexploitatie bepaalt, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Een en ander in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel. De uitgangspunten voor de grondexploitatie achten wij acceptabel. Qua ontwikkeling resteren nu vooral De Kronkels-Zuid en Eiland 6. De andere twee projecten (eilanden 4 en 5) nadere hun completering. In 2025 is voor € 0,6 miljoen winst genomen op de Eilanden 4 en 5.
Pagina 11
Wij hebben geen ongecorrigeerde controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage 2025 geconstateerd. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2025 niet strijdig zijn met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2025 van de gemeente Bunschoten voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. Conform de afspraken met onze beroepsvereniging hebben wij het anti-cumulatiebeding voor de WNT niet gecontroleerd en dit ook gemeld in de controleverklaring.
Pagina 9
Wij hebben de rechtmatigheidsverantwoording gecontroleerd op haar getrouwheid in lijn met de handreiking 1152 van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants. In lijn met deze handreiking hebben wij afzonderlijke werkzaamheden gedaan op de werkzaamheden van de VIC-functie, op het voorwaarde-, M&O-, en begrotingscriterium. Het college heeft voor € 3,3 miljoen rechtmatigheidsbevindingen gerapporteerd. Dit is boven de verantwoordingsgrens van € 1,6 miljoen. De geconstateerde afwijkingen leiden daarmee tot een niet goedkeurend rechtmatigheidsoordeel. De raad heeft alle begrotingsoverschrijdingen als acceptabel aangemerkt. Netto bedragen de fouten en onduidelijkheden ten aanzien van rechtmatigheid € 109.000. Het rechtmatigheidsoordeel moet echter geveld worden op het bruto bedrag van € 3,3 miljoen. De rechtmatigheidsafwijkingen groter dan de rapporteringsgrens van € 30.000 zijn toegelicht in de paragraaf Bedrijfsvoering. Voor verdere toelichting verwijzen wij naar het hoofdstuk “Rechtmatigheid.”
Pagina 18
Organisatie
Organisatie IT-audit
IT-audit Overig
Overig
•
Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2025 gemeente Bunschoten
6
Bestuurlijke samenvatting Conclusies jaarrekeningcontrole 2025
Inleiding
Inleiding Onderwerp
Beschrijving
Referentie
Schatkistbankieren
•
Met de Wet verplicht schatkistbankieren zijn alle decentrale overheden verplicht om hun overtollige middelen in de schatkist aan te houden (= alle middelen boven een per decentrale overheid te bepalen limiet). Voor uw gemeente geldt voor 2025 per kwartaal een limiet van € 1,4 miljoen. Decentrale overheden dienen in de jaarrekening verantwoording af te leggen over het gemiddelde banksaldo per kwartaal en de over- dan wel onderschrijding van de toegestane limiet. Uit de verantwoording van het schatkistbankieren over 2025 - zoals opgenomen in de paragraaf Financiering - blijkt dat de gemeente Bunschoten geen overschrijdingen laat zien.
Pagina 16
Sociaal domein
•
U heeft deze taken uitbesteed aan Eemkracht respectievelijk de gemeente Amersfoort. Over boekjaar 2025 is ook voor hen het rechtmatigheidsoordeel verlegd van accountant naar college. U heeft met beide partijen afspraken gemaakt over de rechtmatigheidsverantwoording. Door zowel Eemkracht als de gemeente Amersfoort is gerapporteerd over de rechtmatigheid, wat is meegenomen in uw evaluatie. Eemkracht heeft een onzekerheid gerapporteerd van € 45.000 en Amersfoort een onzekerheid van € 65.000. Vanuit de gemeente Amersfoort is in tegenstelling tot voorgaand jaar de controleverklaring van de controlerend accountant eerder beschikbaar gekomen. Uit de rapportage van de accountant van Amersfoort blijkt dat de problematiek die zich vorig jaar voordeed met de aanbieder die door u taakgericht gefinancierd wordt, zich niet langer voordoet. De gemeente Amersfoort op haar beurt taken uitbesteed aan MetMaya. Deze heeft laat haar jaarrekening gepubliceerd en daar komt een hogere realisatie uit van € 3,5 miljoen. Voor de gemeente Bunschoten betekent dit een extra bijdrage van € 325.000 die door de late publicatie niet meer in de jaarrekening kon worden verwerkt. Wij hebben deze extra bijdrage die betrekking heeft op 2025 meegenomen in onze foutenevaluatie.
Pagina 17
De gemeente kent veel onderhoudsvoorzieningen. In de afgelopen jaren hebben wij gerapporteerd dat de bestedingen achterblijven bij de onderliggende plannen. Dit probleem zou opgelost worden door de recente herijking van de onderhoudsplannen. Dit is echter niet het geval. Wij zien voor de meerderheid van de voorzieningen dat de bestedingen achterblijven ten opzichte van de plannen. Wij hebben in dit rapport een nadere analyse gemaakt van de oorzaken van het achterblijven van de bestedingen. Inmiddels staat er ongeveer € 5 miljoen op de balans aan voorzieningen, die door de jaren heen beperkt gebruikt worden voor het onderhoud waarvoor het bestemd is. Voor verdere duiding op dit onderwerp, zie pagina 15. De voorzieningen die een omvang hebben < € 50.000 zijn door ons meegenomen in onze foutenevaluatie. Deze voorzieningen hebben bij elkaar een omvang van € 113.000. De reden dat wij dit doen ligt er in dat voorzieningen alleen getroffen kunnen worden voor groot, structureel onderhoud. Kleine uitgaven horen via de exploitatie te lopen. Wij zien in de voorzieningen die kleiner zijn dan € 50.000 dat hier structureel kleine kosten doorheen lopen die niet aantoonbaar aan te merken zijn als groot onderhoud. Wij adviseren u om voor deze activiteiten onderhoudsbudgetten te formuleren.
Pagina 14
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Samenvatting Bevindingen
Bevindingen Rechtmatigheid
Rechtmatigheid •
Financiële positie
Financiële positie Organisatie
•
Organisatie IT-audit
IT-audit
Voorzieningen
•
Overig
Overig Bijlagen
Bijlagen •
Accountantsverslag 2025 gemeente Bunschoten
7
Belangrijkste bevindingen
Per saldo persoonlijker
Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Inhoudsopgave
Wij verstrekken een controleverklaring bij de jaarrekening 2025 met een goedkeurend oordeel betreffende de getrouwheid. Wij hebben onze controle van de jaarrekening 2025 van gemeente Bunschoten uitgevoerd, en verstrekken een controleverklaring met een goedkeurend oordeel betreffende de getrouwheid bij deze jaarrekening.
Met de opdrachtbevestiging getekend op 6 november 2025 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2025. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend (geweest) voor onze controle: •
Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado).
Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot het vermogen en het resultaat
•
De Controleverordening gemeente Bunschoten (op grond van artikel 213 van de Gemeentewet).
Wij hebben tijdens onze controle geen niet-gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel die van invloed zijn op het vermogen of het resultaat van de gemeente. Hiervoor verwijzen wij naar de bijlage 1a.
De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2025 voldoende voor de doelstelling van onze controle.
Samenvatting
Samenvatting
Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd
Bevindingen
Bevindingen Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Organisatie
Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot SiSa-bijlage Wij hebben geen ongecorrigeerde controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage 2025 geconstateerd. Wel is sprake geweest van mutaties ten opzichte van de origineel gedeelde SiSabijlage.
IT-audit
IT-audit
Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT)
Overig
Overig Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2025 gemeente Bunschoten
Wij hebben tijdens onze controle geen niet-gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel die van invloed zijn op de WNT. Conform de afspraken met onze beroepsvereniging hebben wij het anticumulatiebeding voor de WNT niet gecontroleerd en dit ook gemeld in de controleverklaring.
9
Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Bunschoten
Goedkeuringstoleranties
Ons zijn geen relaties bekend tussen Eshuis Registeraccountants B.V. en haar zusteren of dochterondernemingen en de gemeente, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid. Onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging is te vinden in bijlage 2 bij deze rapportage.
Samenvatting Rapporteringstolerantie
Er zijn geen belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels
€ 77.500
Bevindingen Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Financiële positie
Financiële positie
Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van de gemeente. Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de toelichting in de jaarrekening 2025.
Boekjaar 2025
Bevindingen
Onzekerheden
€ 1.550.000
Fouten
€ 1.550.000
Organisatie
IT-audit
IT-audit
Wij hebben het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen aannemelijk zijn en consistent worden gebruikt.
Overig
Overig Bijlagen
Bijlagen
Wij hebben de jaarrekeningcontrole 2025 uitgevoerd met inachtneming van de volgende goedkeuringstoleranties, zoals opgenomen in de door u vastgestelde controleverordening:
Rapporteringstolerantie
Boekjaar 2024
Organisatie
Onzekerheden
Fouten
Accountantsverslag 2025 gemeente Bunschoten
€ 37.000
€ 2.256.000
€ 752.000
10
Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding
Inleiding
Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening, met uitzondering van de door ons geconstateerde onzekerheden De jaarstukken 2025 van uw gemeente bestaan uit:
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave
•
Het jaarverslag 2025 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen).
•
De jaarrekening 2025 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting en de SiSa-bijlage).
Samenvatting
Samenvatting Bevindingen
Bevindingen Rechtmatigheid
In het onderdeel “programmaverantwoording” van het jaarverslag dient informatie te worden opgenomen met betrekking tot de vragen: wat hebben we gedaan, wat hebben we bereikt en wat heeft het gekost? De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (over o.a. weerstandsvermogen, bedrijfsvoering, etc.) het jaarverslag.
Rechtmatigheid Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Organisatie
Op basis van Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Als onderdeel van dit vereiste hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd:
€ 9,8 € 7,8
€ 8,0 € 5,9 € 6,0
•
Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen, vastgesteld dat de verklaringen van de gemeenteraad in het jaarverslag en de andere informatie zoals opgenomen in de jaarstukken verenigbaar zijn met de beweringen en verklaringen die in de jaarrekening zijn opgenomen.
€ 4,0
Wij hebben vastgesteld dat de verklaringen in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de uitgevoerde controlewerkzaamheden.
€-
•
Accountantsverslag 2025 gemeente Bunschoten
€ 11,2
€ 10,0
Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV.
Overig
Bijlagen
Ontwikkeling boekwaarde (in mln)
•
Overig
Bijlagen
De balanspost met de belangrijkste schattingselementen in de jaarrekening van de gemeente Bunschoten betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitaties). De balanspost heeft een omvang van € 2,8 miljoen. Dit bedrag vertegenwoordigt het vermogen dat u al in de grondexploitatie heeft geïnvesteerd. Daar tegenover staan nog te realiseren baten groot € 48,3 miljoen en lasten groot € 42,7 miljoen.
€ 12,0
IT-audit
IT-audit
De grondexploitaties zijn geactualiseerd
€ 6,0
€ 2,8
€ 2,0
2020
2021
2022
2023
2024
2025
11
Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding
Inleiding
Controlewerkzaamheden grondexploitaties
Actualisatie grondexploitaties
De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot vier P’s:
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave
•
Samenvatting
Samenvatting
•
Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavel appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente?
•
Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar woningen en grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo in positieve zin ontwikkelt. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen?
Bevindingen
Bevindingen Rechtmatigheid
Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt. Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn
Rechtmatigheid Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Organisatie IT-audit
IT-audit
•
Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen en dus naar bouwcapaciteit is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij horende prijsontwikkelingen?
Overig
Overig Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2025 gemeente Bunschoten
De Kronkels-Zuid – aangekochte grond In 2024 hebben wij gerapporteerd over de overeenkomst voor de aanschaf van grond in het plangebied van De Kronkels-Zuid. Deze verkoop was nog voorwaardelijk vanwege het voortgezet gebruik door de huidige eigenaar. De grond zou uiterlijk 31 december 2025 feitelijk geleverd worden en het restant van de koopsom (€ 330.000) zou ook pas bij de feitelijke levering van de grond verschuldigd zijn. Deze transactie heeft in 2025 niet plaatsgevonden. In de jaarrekening is het reeds betaalde deel van de koopsom (€ 1,97 miljoen) gezien het voorgaande verwerkt als vooruitbetaling. De daadwerkelijke grond is namelijk nog niet in uw bezit. Wel zijn in 2025 voor een bedrag van € 0,8 miljoen andere beoogde gronden verworven van andere partijen. Het verwerven van de grond duurt langer dan verwacht, in combinatie met problematiek rondom het bestemmingsplan. Daardoor gaat het project later starten dan verwacht. Het zwaartepunt van de grondwerkzaamheden is daarom verschoven naar 2028 en later. Eventueel aanvullend uitstel kan verder nog effect hebben op het project doordat toenemende rentekosten moeten worden toegerekend. Eiland 6
Deze vier P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf “Grondbeleid”. De balanswaarde is in 2025 afgenomen van € 7,8 miljoen naar € 2,8 miljoen (geïnvesteerd vermogen). De daling is vooral veroorzaakt door verkopen in de Zuidelijke Hoven voor € 8,9 miljoen. Hier staan investeringen tegenover in de Zuidelijke Hoven voor € 1,8 miljoen, de Kronkels-Zuid € 1,0 miljoen en het Zuidereiland € 0,8 miljoen.
De eerste werkzaamheden bouw- en woonrijpmaken zijn uitgevoerd, maar deze zien in 2025 vooral nog op het afschermen van het gebied voor diersoorten die worden aangemoedigd om zich elders op te houden. Het daadwerkelijke grondwerk wordt in 2026 en 2027 verwacht. In de calculatie bij de jaarrekening 2024 werden deze werkzaamheden aanvankelijk nog in 2025 verwacht, maar deze moeten doorschuiven omdat de diverse faunaknelpunten nog moesten worden opgelost.
12
Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Samenvatting Bevindingen
Bevindingen
Actualisatie grondexploitaties
Risicoreserveringen
Tussentijdse winstneming
In de calculaties zijn opslagen verwerkt voor onvoorziene kostenstijgingen of inhoudelijke tegenvallers. Het is de bedoeling dat deze opslagen bij de actualisaties steeds meer vervangen worden door concrete bedragen door bijvoorbeeld overeengekomen prijzen met aannemers.
Op grond van het BBV heeft uw gemeente in het boekjaar 2025 € 0,6 miljoen aan tussentijdse winst genomen op de grondexploitaties (2024: € 0,5 miljoen). De winst komt voor rekening van Zuiderland (eiland 4) voor € 0,4 miljoen en voor de Zuidelijke Hoven (eiland 5) voor € 0,2 miljoen. Voor Eiland 6 en is nog geen sprake van verkopen waardoor het BBV nog geen winstneming toestaat. Op De Kronkels-Zuid wordt een klein resultaat verwacht tegen het einde van de looptijd van € 44.000 waardoor winstneming op dit project feitelijk niet relevant zal zijn, tenzij het resultaat verbetert. Nog te realiseren kosten
Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Organisatie IT-audit
IT-audit Overig
In de actualisatie zijn kostenstijgingen doorgevoerd die voor Kronkels-Zuid en voor Zuidereiland (eiland 4) 2,5% bedragen en voor Zuidelijke hoven (eiland 5) en Eiland 6 2,0%. Openbare bronnen geven voor 2026 een kostenstijging van 2,5% en voor de langere termijn van 2,0%. Voor eilanden 5 en 6 zijn al afspraken gemaakt met de aannemer over de werkzaamheden waardoor een lagere indexatie is ingerekend aangezien verwacht wordt dat de aannemer deze afspraken gestand zal doen. Voor de Kronkels-Zuid worden pas werkzaamheden verwacht in 2029 waardoor de indexatie juist is toegepast. Voor Eiland 4 was gerechtvaardigd gezien de afspraken met de aannemer om ook daar een lagere index toe te passen; dat is echter niet gebeurd. Het verschil is gezien de beperkte resterende kosten niet relevant. Wij adviseren in de toekomst om de index gelijk te houden over de verschillende projecten.
Overig Nog te realiseren opbrengsten Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2025 gemeente Bunschoten
Op de grondexploitaties bestemd voor woningbouw (de eilanden 5 en 6) zijn geen indexaties toegepast omdat de gronden of zijn verkocht of de waarde voor de overdracht al overeen zijn gekomen. Voor de Kronkels-Zuid is gewerkt met een opbrengstenstijging van 1,5%. Voor Zuiderland is gewerkt met een opbrengststijging van 2.5%. Omdat de Kronkels-Zuid nog ettelijke jaren verwijderd is van verkoop, is dit een terechte en voorzichtige beheersingsmaatregel.
Omdat het Zuiderland (eiland 4) haar afronding nadert is hiervoor geen risicoreservering opgenomen. Voor de Zuidelijke Hoven (eiland 5) is deze beperkt. Voor Eiland 6 heeft u een risicoreservering opgenomen van € 1,25 miljoen. Dat is lager dan in 2024 toen deze reservering een omvang had van € 2,0 miljoen. De afname van deze risicoreservering is toe te wijzen en de lagere lasten die nodig waren voor milieumaatregelen dan eerder verwacht. Wij herhalen nogmaals ons advies om de risicoreserveringen conform het Besluit Ruimtelijke Ordening toe te rekenen aan de diverse onderdelen van de calculatie. Rente Vanaf 2024 past u voor de rente de nieuwe bepalingen uit de Notitie Grondexploitatie van de Commissie BBV toe. De wijziging ziet er op dat u niet meer een aparte berekening maakt voor de rente die wordt toegerekend aan de grondexploitaties. In plaats daarvan moet u aansluiten (met ingang van dit boekjaar ook verplicht) bij de omslagrente die de gemeente in haar meerjarenbegroting hanteert. Deze rente ontwikkelt zich zelfstandig en kan door bijvoorbeeld hogere renteopbrengsten sterk fluctueren. U moet voor de grondexploitaties de werkelijke omslagrente hanteren met een toegestane afwijking van 0,5%. Deze wijziging zorgt in meerjarenperspectief voor fluctuaties in de grondexploitaties die er in het verleden niet waren.
Zeker bij herfinanciering of hoge renteopbrengsten door hoge bedragen in het Schatkistbankieren kan rente sterk omhoog of omlaag fluctueren. Deze ontwikkelingen zijn vooral bekend bij de afdeling Finance en Control en zijn ook van belang voor de afdeling grondexploitatie. Wij hebben begrepen dat deze informatie wordt besproken. Wij adviseren u om het meerjarenperspectief op de rente én eventuele bijstellingen te blijven delen zodat de calculatie hier tijdig op kunnen meebewegen.
13
Belangrijkste bevindingen in onze controle Belangrijkste conclusies waardering grondexploitaties Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Samenvatting Bevindingen
Bevindingen
Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier al contracten/overeenkomsten aan ten grondslag of niet). Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente: •
Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten.
•
Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten in de grondexploitaties
•
Externe deskundigheid heeft ingeschakeld ter onderbouwing van de geraamde grondprijzen en grondopbrengsten.
•
Een niet onaannemelijk niveau heeft bepaald van de nog te maken plan- en civiele kosten.
Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Organisatie
De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2025 zijn verwerkt, zijn door ons beoordeeld en als aannemelijk aangemerkt. Voorzieningen
IT-audit
IT-audit Overig
Overig Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2025 gemeente Bunschoten
Uw gemeente heeft voorzieningen gevormd voor verliezen, risico’s of verplichtingen die hun oorsprong vinden in het huidige boekjaar of eerdere boekjaren, maar waarvan de (verwachte) uitgaven in de toekomst liggen. Binnen de voorzieningen maakt u conform het BBV onderscheid naar voorzieningen voor ‘verplichtingen, verliezen en risico’s’, ter ‘egalisering van kosten’ (‘groot onderhoud’), en ‘voor middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is’.
Voorziening pensioen zittend en/of gewezen wethouders (nog niet pensioengerechtigd) inclusief waardeoverdracht ABP Eén van de voorzieningen die de gemeente in haar jaarrekening verantwoord die betrekking heeft op toekomstige verplichtingen is de voorziening pensioen zittend en/of gewezen wethouders (nog niet pensioengerechtigd). Hiermee zijn de toekomstige pensioenen voor zowel de wethouders als de partners daarvan voorzien. Deze voorziening moet op 1 januari 2028 worden overgedragen aan het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds (ABP) op grond van de Wet Toekomst Pensioenen. Deze voorziening kende tot en met 2024 een dekkingsgraad van 100 procent. Omdat het ABP een hogere dekkingsgraad kent moet de voorziening hierop worden aangepast naar de dekkingsgraad die het ABP per 31 december van een verslagjaar hanteert. Op 31 december 2025 is dit 123,5 procent. Deze verhoogde dekkingsgraad heeft in 2025 geleid tot een extra dotatie aan deze voorziening van € 0,5 miljoen. De totale verhoging van deze voorziening is € 0,9 miljoen. De andere toename van € 0,4 miljoen heeft te maken met de opname van voormalig wethouders en/of partners die eerder niet in deze voorziening waren opgenomen.
Egalisatievoorzieningen Onttrekking aan de voorzieningen In het accountantsverslag bij de jaarrekening 2023 en 2024 hebben wij gemeld dat de werkelijke bestedingen die ten laste worden gebracht van de onderhoudsvoorzieningen achter blijven bij de geplande bestedingen. Voor 2025 was een totaal aan uitgaven gepland van € 1,8 miljoen. Aan de voorzieningen is werkelijk een bedrag onttrokken van € 1,1 miljoen. Voorzieningen die daarbij opvallen zijn de voorziening onderhoud gemeentehuis, sporthal, sportvelden, baggeren binnenwater, parkeergarage, groen en speelvoorzieningen.
14
Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding
Inleiding
In 2024 bedroegen de geplande bestedingen € 4,2 miljoen, werkelijk werd uitgegeven € 2,4 miljoen. In 2023 was gepland om uit te geven € 2,0 miljoen. De werkelijke uitgaven bedroegen € 850.000. In de jaren 2023 – 2025 bleven de dotaties echter steeds op het geplande niveau.
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Als gevolg hiervan zijn de onderhoudsvoorzieningen collectief gestegen van € 4,5 miljoen begin 2023 naar € 5,6 miljoen ultimo 2025.
Samenvatting Bevindingen
Bevindingen Rechtmatigheid
Rechtmatigheid
Het BBV vereist dat bij het vormen van onderhoudsvoorzieningen dat de onderhoudsplannen strak gevolgd moeten worden, om te voorkomen dat verkapte bestemmingsreserves ontstaan met geld dat nooit wordt uitgegeven. Als wij de achterstallige bestedingen analyseren zien wij een aantal aandachtspunten: 1)
Voor bepaalde panden, specifiek het gemeentehuis, wordt nieuwbouw overwogen. Hierdoor wordt het gemeentehuis functioneel onderhouden, maar niet meer dan dat.
2)
Bepaalde panden wachten op een grote onderhoudsbeurt, zoals de sporthal en zoals recent is gebeurd met het zwembad. Daarvoor wordt ‘gespaard’ met de voorziening.
3)
Voor bepaalde voorzieningen lijkt structureel sprake te zijn van lagere bestedingen. Dit kan er op duiden dat het onderhoud in werkelijkheid soberder wordt uitgevoerd dan gepland. De gemeentelijke organisatie is gehouden om de onderhoudsplannen op het kwaliteitsniveau uit te voeren dat de raad heeft vastgesteld. Als in werkelijkheid het onderhoudsniveau lager kan zijn, moet het plan versoberd worden.
Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Organisatie IT-audit
IT-audit Overig
Overig 4) Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2025 gemeente Bunschoten
Sommige voorzieningen zijn zo klein dat niet realistisch sprake kan zijn van groot onderhoud.
Ad 1. Panden waar sprake is van een onzekere toekomst kunnen in principe blijven staan totdat er besluitvorming is, maar het is niet mogelijk om bij een verbouwing de voorziening in te zetten als onderdeel van de financiering van de nieuwbouw. Daarvoor moet u een bestemmingsreserve vormen.
Ad 2. In de openbare ruimte is het vaak batig om onderhoud naar één moment toe te clusteren. Dat vermindert de druk op de maatschappij en verkleint het ongemak dat de werkzaamheden veroorzaken. Daarvoor is het wel nodig dat er een concreet plan ligt voor deze clustering. Dit ontbreekt nu in de onderhoudsplannen, die uitsluitend voorzien in een gespreide uitvoering van de werkzaamheden. Hierdoor is het niet vast te stellen dat de onderhoudsvoorziening daadwerkelijk ingezet gaat worden, en wanneer. Het BBV vereist een dergelijke tussentijdse bijstelling van het beheerplan binnen de looptijd van het plan als er sprake is van een belangrijke afwijking is opgetreden in de staat van het onderhoud. Ad 3. Als onderhoud niet wordt uitgevoerd op het niveau dat de raad bepaalt heeft, kan achterstallig onderhoud ontstaan. Het niet behalen van het door de raad noodzakelijk geachte onderhoudsniveau veroorzaakt schade aan het actief en daarmee achterstallig onderhoud. Achterstallig onderhoud moet zo snel mogelijk worden hersteld om verdere achteruitgang van het actief te voorkomen. En – vanzelfsprekend – om aan de opdracht van de raad te voldoen. Als college en raad echter tot de conclusie komen dat een lager onderhoudsniveau gerechtvaardigd is, dan moet het onderhoudsplan worden bijgesteld waardoor naar verwachting een deel van de voorziening vrij kan vallen. Ad 4.
Ook signaleerden wij de afgelopen jaren dat een aantal voorzieningen zo klein is dat zij niet realistisch kunnen zien op groot onderhoud. De omvang van de jaarlijkse onderhoudskosten reflecteert dit ook. Een voorziening voor groot onderhoud is bestemd voor majeure kosten die bijdragen aan de levensduur van een object. Kleine onderhoudswerkzaamheden horen via het resultaat te lopen. Ook dit jaar geldt deze bevinding voor de volgende voorzieningen, gemeentewerf, brandweerkazerne, veerpont, bruggen, oeververdediging en stads en dorpsvernieuwing. De totale omvang van deze voorzieningen is € 113.000. Wij hebben deze opgenomen in ons overzicht van niet gecorrigeerde fouten.
15
Belangrijkste bevindingen in onze controle Actualisering voorzieningen Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Samenvatting Bevindingen
Bevindingen Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Organisatie IT-audit
IT-audit
Bij de controle 2024 is toegezegd dat er in 2025 geactualiseerde onderhoudsplannen zouden worden vastgesteld. Dit is in beperkte mate gedaan maar niet voor de voorzieningen zoals genoemd op de vorige bladzijde. Het totaal aan deze voorzieningen bedraagt € 3,0 miljoen. Wij willen in het licht van bovenstaande constateringen er wederom op aandringen deze onderhoudsplannen voortvarend ter hand te nemen. Een onderhoudsplan mag zonder verlenging van de raad maximaal vijf jaar oud zijn volgens het BBV. Conclusie voorzieningen De afgelopen jaren is sprake geweest van het achterblijven van de bestedingen ten opzichte van de planning. Voor de duidelijkheid: de achterstanden zijn al aanwezig sinds ons aantreden in 2021. In al die tijd blijven de bestedingen niet alleen per jaar achter maar worden ook de structurele achterstanden uit voorgaande jaren niet ingelopen. De standen van de voorzieningen sluiten aan met de onderliggende plannen, maar uit onze eerdere analyse mag u concluderen dat deze plannen om diverse redenen niet tot uitvoering komen. Het BBV biedt hiervoor de volgende oplossingen (Notitie Materiële Vaste Activa): 1)
Het overtollige deel van de voorziening laten vrijvallen;
2)
Het terugbrengen van de toekomstige jaarlijkse dotaties via een raadsbesluit;
3)
Het laten vervallen van de onderhoudsvoorzieningen waarna deze opnieuw worden gevormd tot bestemmingsreserves. Jaarlijks worden de werkelijke onderhoudslasten via de resultaatbestemming ten laste van de bestemmingsreserve gebracht;
4)
U laat het onderhoudsplan opnieuw vaststellen op een structureel lager onderhoudsniveau, gevolgd door optie 1 of 2.
Overig
Overig Bijlagen
Bijlagen
Voor alle opties zijn raadsbesluiten nodig omdat alleen de raad mag bepalen op welk kwaliteitsniveau de activa onderhouden moeten worden. Om de onderhoudsvoorziening in overeenstemming met het BBV te brengen is het nodig dat u een keuze maakt uit één of meer van de voorgaande opties. Schatkistbankieren Met de Wet verplicht schatkistbankieren zijn alle decentrale overheden verplicht om hun overtollige middelen in de schatkist aan te houden (= alle middelen boven een per decentrale overheid te bepalen limiet). Voor uw gemeente geldt voor 2025 per kwartaal een limiet van € 1,4 miljoen. Decentrale overheden dienen in de jaarrekening verantwoording af te leggen over het gemiddelde banksaldo per kwartaal en de overdan wel onderschrijding van de toegestane limiet. Uit de verantwoording van het schatkistbankieren over 2025 - zoals opgenomen in de paragraaf Financiering - blijkt dat de gemeente Bunschoten geen overschrijdingen laat zien.
Op de vorige pagina hebben wij verder nog de optie benoemd om aan te tonen dat u onderhoud concreet gaat clusteren op één vast moment waarbij al het onderhoud uit voorgaande jaren wordt uitgevoerd. Accountantsverslag 2025 gemeente Bunschoten
16
Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Sociaal domein (3 decentralisaties) Voor de jaarrekeningcontrole 2025 hebben wij – met inachtneming van de Audit Alert Sociaal Domein van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) – de door uw gemeente getroffen maatregelen om te komen tot een getrouwe besteding van de zorg in natura (Wmo en Jeugd, exclusief PGB’s) geëvalueerd.
Inhoudsopgave Zorg in Natura/Jeugdzorg en WMO Samenvatting
Samenvatting Bevindingen
Bevindingen
Deze taken zijn uitbesteed aan Eemkracht (voorheen: BBS) en de gemeente Amersfoort. Vanwege de wijziging van het rechtmatigheidsoordeel heeft u met deze partijen afspraken gemaakt over de inrichting van de rechtmatigheidscontrole. In 2025 hebben beide partijen samen een onzekerheid gerapporteerd van € 109.000. Gezien de situatie in 2024 is dit een aanmerkelijke verbetering in het proces.
Rechtmatigheid
Rechtmatigheid
De bestedingen in 2025 blijven stijgen voor zowel de Jeugdwet als de WMO. Dit is een landelijke trend, waarbij stijgende tarieven, toenemende complexiteit en hogere bezettingen een rol spelen. De sterkste stijging is zichtbaar in Jeugd, WMO stijgt met 2,9% en Jeugd met 7,6%. De gemeente Amersfoort heeft de taken middels taakgerichte financiering geregeld met een externe partij (MetMaya). Deze aanbieder heeft pas recentelijk haar jaarrekening gepubliceerd en daaruit blijkt dat zij in 2025 voor € 3,5 miljoen meer heeft besteed dan begroot. Deze extra besteding wordt op grond van de overeenkomst waarin verschillende gemeenten deelnemen omgeslagen over die gemeenten. Voor de gemeente Bunschoten gaat het om een bedrag van € 325.098. Omdat de jaarrekening van MetMaya pas recentelijk is gepubliceerd is deze aanvullende bijdrage niet verwerkt in de jaarrekening en hebben wij deze op moeten nemen in onze foutenevaluatie en op bijlage 1b ‘geconstateerde onzekerheden’.
Financiële positie
Financiële positie € 12.000.000 Organisatie
Organisatie
€ 10.000.000
€ 10.402.000 € 9.668.000 € 8.949.000
IT-audit
IT-audit
€ 8.000.000 € 6.000.000
Overig
Overig
€ 4.127.000 € 4.010.000 € 3.759.000
€ 4.000.000
De gemeente Bunschoten is zich ervan bewust dat de financiële positie van MetMaya beperkt is waardoor de zorgaanbieder aandringt op betaling van de verplichting. Een dergelijke nabetaling verhoudt zich echter slecht tot de taakgerichte financieringsafspraken die u met MetMaya heeft gemaakt. De gemeente Bunschoten wil daarom eerst de uitkomsten van een onderzoek naar de prijs- en budgetstelling voor MetMaya afwachten. Vervolgens moet ook de raad van Bunschoten zich buigen over de kwestie van de nabetaling vanuit hun budgetrecht. Omdat Bunschoten nu nog niet weet wat de uitkomsten van deze beraadslagingen zijn, kunt u nu nog niet zeggen welk deel van de gevraagde vergoeding u zult betalen. De gevraagde bijdrage is daarom als onzekerheid aangemerkt.
Bijlagen
Bijlagen
€ 2.000.000 €Jeugdwet
Accountantsverslag 2025 gemeente Bunschoten
Bestedingen 2025
WMO Bestedingen 2024
Bestedingen 2023
17
Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Samenvatting
Facturatie N.V. SRO
Uit onze werkzaamheden komen de volgende bevindingen naar voren:
De gemeente Bunschoten is een overeenkomst met N.V. SRO (hierna: SRO) aangegaan voor het beheer en onderhoud van haar sportvoorzieningen. Hiertoe participeren Bunschoten en SRO vanaf 1 januari 2025 samen in de joint venture SRO Bunschoten B.V.. SRO is echter al langer de dienstverlener voor het sportbeheer- en onderhoud van Bunschoten.
ad 1) Dit betreft de jaarlijkse eindafrekeningen (van 2024 en 2025) van de werkzaamheden die SRO uitvoert op basis van het meerjarenonderhoudsplan (MJOP).
Bevindingen
Bevindingen Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Financiële positie
Financiële positie
SRO heeft op 23 juni 2026 openbaar gemaakt dat zij getroffen is door fraude. De fraude ziet op het onterecht registreren van uren op werkorders bij de afdeling Service & Onderhoud (hierna: S&O) Amersfoort. De directie van SRO heeft een forensisch accountant ingeschakeld om onderzoek uit te voeren na het ontvangen van klokkenluiderssignalen over deze kwestie. Het onderzoek heeft zich beperkt tot de administratie van de afdeling S&O Amersfoort en ziet op de jaren 2024 en 2025. De onterechte urenregistratie heeft geleid tot onjuiste facturen die aan cliënten van SRO zijn verzonden.
Organisatie
Organisatie IT-audit
IT-audit
1)
Analyse welk deel van de vergoedingen die aan SRO betaald zijn, op uren- en tariefbasis zijn afgerekend. Dit betreft primair de jaarlijkse eindafrekeningen (van 2024 en 2025) van de werkzaamheden die SRO uitvoert op basis van het meerjarenonderhoudsplan (MJOP);
2)
Verkrijgen van inzicht welk deel van de eindafrekeningen 2024 en 2025 door SRO is uitgevoerd en welk deel door externe onderaannemers;
3)
Evaluatie van de opdrachten die SRO op offertebasis heeft uitgevoerd waarbij onderzocht is of er ook sprake is van het opvragen van concurrerende offertes;
4)
Opvragen van een bevestiging van de directiesecretaris van SRO die het aanspreekpunt is voor de gemeente Bunschoten.
Overig
Bijlagen
Accountantsverslag 2025 gemeente Bunschoten
ad 3) Ten aanzien van projecten die op offertebasis zijn afgesloten met SRO beschikt de gemeente Bunschoten over offertes van andere partijen. Uit deze offertes blijkt dat de prijsstelling van SRO niet boven de markt was. ad 4) Van de directie is een schriftelijke bevestiging ontvangen dat geen signalen bekend zijn dat de fraude zich ook heeft voorgedaan bij werkzaamheden voor de Gemeente Bunschoten. Hierdoor komen wij voor deze kwestie tot de conclusie dat aan de hand van thans beschikbare informatie er voor nu geen reden is om aan te nemen dat Bunschoten onterechte betalingen aan SRO heeft overgemaakt.
Het is onbekend of de geconstateerde feiten zich ook voorgedaan hebben bij werkzaamheden die voor de gemeente Bunschoten zijn uitgevoerd. Wij hebben daarom in overleg met uw ambtelijk medewerkers de volgende analyses uitgevoerd:
Overig
Bijlagen
ad 2) Ten aanzien van werkzaamheden voor het MJOP geldt dat voor een substantieel deel gebruik is gemaakt van onderaannemers. Het deel dat bij S&O ligt (volgens hun opgave) is onder de materialiteit.
18
Rechtmatigheids verantwoording
Per saldo persoonlijker
-
Rechtmatigheidsverantwoording Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Rechtmatigheidsverantwoording
Kaders rechtmatigheid
Het boekjaar 2025 is het derde jaar waarin het college een rechtmatigheidsverantwoording opneemt in de jaarrekening. De rechtmatigheidsverantwoording geeft inzicht in hoeverre de gemeente Bunschoten rechtmatig heeft gehandeld. De aspecten die in de voorbereiding van de rechtmatigheidsverantwoording aan de orde komen zijn het voorwaardencriterium, het begrotingscriterium en het criterium misbruik en oneigenlijk gebruik.
Bij het controleren van de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording hebben wij ons naast landelijke wet- en regelgeving gebaseerd op de volgende gemeentelijke kaders:
Samenvatting Bevindingen
Bevindingen
Begrotingscriterium
Voorwaarden criterium
Misbruik en oneigenlijk gebruik
Rechtmatigheid
Rechtmatigheid
•
Controleverordening
•
Controleprotocol, inclusief verantwoordingsgrens
•
Financiële verordening
•
Normenkader
•
Nota Beleidskader Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording rechtmatigheidsfouten, zoals geconstateerd door de VIC-functie Criterium
Fouten
Onduidelijkheden
Totaal
€ 3.173.344
€ 0
€ 3.173.344
€ 44.824
€ 64.560
€ 109.384
€ 0
€ 0
€0
€ 3.218.158
€ 64.560
€ 3.282.728
Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Organisatie IT-audit
IT-audit Overig
Overig Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2025 gemeente Bunschoten
Rol van de accountant De accountant geeft nadat het college de rechtmatigheidsverantwoording heeft opgesteld een oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening waarin de rechtmatigheidsverantwoording is opgenomen. De accountant geeft geen afzonderlijk oordeel over de rechtmatigheid. Dit betekent onder meer dat afwijkingen van rechtmatigheid (voor zover deze niet ook van invloed zijn op het getrouwe beeld), geen invloed hebben op de strekking van de controleverklaring. Hierdoor kan het bijvoorbeeld voorkomen dat er omvangrijke afwijkingen van rechtmatigheid zijn opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording van het college, terwijl de strekking van de controleverklaring toch goedkeurend is.
Begrotingscriterium Voorwaardencriterium M&O-criterium Totale rechtmatigheidsafwijkingen Verantwoordingsgrens (2% van € 77.817.365)
€ 1.556.347
Overschrijding van de grens goedkeurend oordeel rechtmatigheid
- € 1.726.381
20
Rechtmatigheidsverantwoording Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Samenvatting Bevindingen
Bevindingen Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Organisatie IT-audit
IT-audit Overig
Overig Bijlagen
Bijlagen
Accountantsverslag 2025 gemeente Bunschoten
Oordeel over het rechtmatig handelen
Voorwaardencriterium
Het college rapporteert in de rechtmatigheidsverantwoording een onrechtmatigheid van € 3,3 miljoen. Dit betekent dat de door het college geconstateerde rechtmatigheidsbevindingen de verantwoordingsgrens hebben overschreden. De verantwoordingsgrens is door de raad in de financiële verordening vastgesteld op 2% van de totale lasten en komt voor 2025 uit op € 1,6 miljoen. Het totaal aan rechtmatigheidsbevindingen is daarmee 1,7 miljoen hoger dan de verantwoordingsgrens.
Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld aan de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De voorwaarden zijn afkomstig uit de regelgeving en hebben betrekking op aspecten zoals: termijnen, grondslagen, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur.
Begrotingscriterium Het begrotingscriterium heeft te maken met het budgetrecht van de raad. Iedere wijziging van baten, lasten of investeringen moet aan u worden voorgelegd. Als binnen een programma de werkelijke lasten de begrote lasten overschrijden en deze overschrijding is niet gemeld dan is deze onrechtmatig. Onderschrijdingen van lasten en over- of onderschrijdingen van baten moeten tijdig worden gemeld omdat anders ook sprake kan zijn van onrechtmatigheid. Lagere lasten of hogere baten bieden u immers de gelegenheid een andere bestemming voor die middelen te vinden. Wat tijdig is heeft u in 2025 geregeld in de aangepaste financiële verordening en de Gewijzigde Nota Beleidskaders Rechtmatigheidsverantwoording. Hierin liggen de afspraken tussen raad en college over tijdigheid vast. Effectief is in deze verordening geregeld dat de genoemde afwijkingen tot en met de aanbieding van de jaarrekening gemeld mogen worden. Overschrijdingen van de lasten kunnen alleen met een raadsbesluit geaccordeerd worden. Het rechtmatigheidsoordeel moet gegeven worden op de overschrijdingen van de lastenbegroting waar géén raadsbesluit aan ten grondslag ligt. Wij noemen dit de bruto foutenlast. Wel kan de raad bij ontstentenis van een dergelijk besluit aangeven dat zij de afwijkingen acceptabel achten. Dit is de netto foutenlast.
De totale omvang van de uitgaven waarbij sprake is van het niet voldoen aan het voorwaardencriterium is afgerond € 0,1 miljoen. Dit bedrag heeft in zijn geheel betrekking op de uitvoering binnen het Sociaal Domein. De afwijkingen zijn gerapporteerd door Amersfoort en Eemkracht. Bij veel gemeenten is bij dit onderdeel ook sprake van afwijkingen van de Europese aanbestedingswet, maar Bunschoten is er ook in 2025 in geslaagd om geen fouten te maken bij het Europese aanbesteden.
Misbruik en oneigenlijk gebruik Onder oneigenlijk gebruik wordt verstaan: het door het aangaan van rechtshandelingen, al dan niet gecombineerd met feitelijke handelingen, verkrijgen van overheidsbijdragen of het niet dan wel tot een te laag bedrag betalen van heffingen aan de overheid, in overeenstemming met de bewoordingen van de regelgeving maar in strijd met het doel en de strekking daarvan (de ‘geest van de wet’). De beheersmaatregelen die daarbij passen zijn: handhaving, voorlichting, analyse toepassing en actualisering wet- en regelgeving. Ook dit kan tot een onrechtmatigheid leiden. Er zijn geen bevindingen die te maken hebben met misbruik en oneigenlijk.
21
Financiële positie
Per saldo persoonlijker
Financiële positie In dit hoofdstuk geven wij op hoofdlijnen een samenvatting van de ontwikkelingen in het vermogen en het resultaat van uw gemeente. De financiële positie is onder voorbehoud van de door ons geconstateerde onzekerheden.
Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Inhoudsopgave
De vermogenspositie van uw gemeente is ten opzichte van 2024 afgenomen. In het BBV, de verslaggevingsregels van gemeenten, wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd.
Samenvatting
Samenvatting Bevindingen
Bevindingen
De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten 2025 bedraagt € 1,2 miljoen nadelig. Per saldo is tussentijds € 0,6 miljoen aan de reserves onttrokken, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2025 € 0,6 miljoen nadelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans. In het hiernavolgende overzicht hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2025 33,7% van het balanstotaal (2024: 34,4% van het balanstotaal).
Vermogenspositie (in € 1.000)
Rechtmatigheid
Rechtmatigheid
Toename
Afname
Totaal
Financiële positie
Financiële positie
€ 40.000
€ 35.000
Organisatie
Organisatie
€ 8.150
€ 30.000 € 25.000
IT-audit
IT-audit Overig
Overig
€ 20.000
€ 20.486
€ 2.114
€ 30.749
€ 1.219
€ 31.968
€ 1.410
€ 32.045 € -573
€ 30.823
€ 22.600
€ 15.000 € 10.000
Bijlagen
Bijlagen
€ 5.000 €-
Accountantsverslag 2025 gemeente Bunschoten
Gerealiseerd Gerealiseerd Gerealiseerd Gerealiseerd Gerealiseerd resultaat 2021 resultaat 2022 resultaat 2023 resultaat 2024 resultaat 2025 Eigen vermogen Eigen vermogen Eigen vermogen Eigen vermogen Eigen vermogen Eigen vermogen 31.12.2020 31.12.2021 31.12.2022 31.12.2023 31.12.2024 31.12.2025
23
Financiële positie Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Samenvatting Bevindingen
Bevindingen
Saldo baten en lasten Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar wordt weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente ook het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemmingen. Deze bestemmingen bestaan uit de in de loop van het jaar gedane onttrekkingen uit reserves minus de tussentijdse stortingen in de reserves. De stortingen in dan wel onttrekkingen aan reserves vinden plaats op basis van door u genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de politieke besluitvorming. De exploitatie over 2025 laat een nadelig gerealiseerd saldo van baten en lasten van € 0,6 miljoen zien, ten opzichte van een begroot positief saldo van € 17 duizend.
Resultaat (in € 1.000) € 10.000
€ 8.150 € 8.000
Rechtmatigheid
Rechtmatigheid
€ 6.000
Exploitatieresultaat (in € 1.000)
Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Totale baten
€ 76.638
Totale lasten
€ 77.860
€ 4.443 ,
€ 4.000
Organisatie Gerealiseerde saldo van baten en lasten
IT-audit
IT-audit
€ -1.221
€ 2.114 € 2.000
Af: stortingen in reserves
€ 2.459
Bij: onttrekkingen aan reserves
€ 3.107
€ 1.219
€ 1.410
Overig
Overig
€Bijlagen
Bijlagen
Saldo mutaties reserves
€ 648
Gerealiseerd resultaat
€ -573
€ -573 € -2.000 2020
Accountantsverslag 2025 gemeente Bunschoten
2021
2022
2023
2024
2025
24
Financiële positie Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Samenvatting
Het weerstandsvermogen is toegenomen Het weerstandsvermogen betreft de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit vanwege ingeschatte risico’s. De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit (voor de samenstelling hiervan verwijzen wij naar de paragraaf 2.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing in uw jaarverslag 2025) bedraagt € 24,05 miljoen positief (2024: € 23,2 miljoen positief).
Bevindingen
Bevindingen Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Organisatie
De inventarisatie van de risico’s die in de paragraaf Weerstandsvermogen (in het jaarverslag) is opgenomen, geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een kans inschatting van het zich voordoen van het geïdentificeerde risico, om zo de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij wordt een doorlopend inzicht gegeven in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en wordt vermeld welke risico’s zijn verdwenen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook wordt een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de grootste risico’s.
Weerstandvermogen (in miljoenen)
IT-audit
IT-audit
€30,00 €25,00
Overig
Overig
€20,00 €15,00
Bijlagen
Bijlagen
€21,20
€10,00
€23,20
Uw gemeente heeft op basis van een kans en impact analyse berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Hieruit volgt een gekwantificeerd bedrag aan benodigde weerstandscapaciteit van afgerond € 8,0 miljoen (2024: € 8,0 miljoen). Evenals in voorgaande jaren is het beschikbare vermogen ruim meer dan het benodigde vermogen. Doordat de benodigde capaciteit meer is toegenomen dan de beschikbare capaciteit is er wel sprake van een daling in de ratio weerstandscapaciteit. Daarbij wordt de benodigde capaciteit uitgedrukt als percentage van de beschikbare capaciteit. Deze is in 2025 gestegen naar 3,0 ten opzichte van 2,9 in 2024.
Ratio weestandsvermogen 4,2
4,5 4,0 3,5
2,9
3,0 2,5
3,1
2,9
3,0
2024
2025
2,0
2,0 1,5 €24,05
1,0 0,5
-
€14,90
€15,70
€5,20
€5,20
€5,00
€5,00
2020
2021
2022
2023
2020
€10,30
€8,00
€8,00
2024
2025
2021
2022
2023
€5,00 €Accountantsverslag 2025 gemeente Bunschoten
Benodigde capaciteit
Beschikbare capaciteit
25
Financiële positie Ravijnjaar – vooruitblik op de ontwikkeling van het vermogen Inleiding
Inleiding
U heeft de begroting 2026 vastgesteld inclusief de ramingen voor de jaren 2027 tot en met 2029. U verwacht de komende jaren positieve resultaten. In onderstaande staafdiagram hebben wij inzichtelijk gemaakt dat de verwachte stand van het eigen vermogen toeneemt. Bij gelijk blijvende risico’s zoals in uw paragraaf weerstandvermogen omschreven en wanneer de positieve resultaten ten gunste komen van de algemene reserve zal dit een positief effect hebben op het weerstandsvermogen.
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave
Vermogenspositie (in € 1.000)
Samenvatting
Samenvatting
€ 40.000
Bevindingen
Bevindingen
€ 35.000 € 32.148
€ 298
€ 32.446
€ 822
€ 33.268
€ 619
€ 33.887
€ 667
€ 34.554
Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Financiële positie
Financiële positie
€ 30.000 € 25.000 € 20.000
Organisatie
Organisatie € 15.000
IT-audit
IT-audit
€ 10.000
Overig
Overig
€ 5.000
Bijlagen
Bijlagen
€Verwacht resultaat 2026 Eigen vermogen 31-12-2025
Accountantsverslag 2025 gemeente Bunschoten
Verwacht resultaat 2027 Eigen vermogen 31-12-2026
Verwacht resultaat 2028
Verwacht resultaat 2028 Eigen vermogen 31-12-2027
Eigen vermogen 31-12-2028
Eigen vermogen 31-12-2029
26
Organisatie
Per saldo persoonlijker
Administratieve organisatie en interne beheersing Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Samenvatting Bevindingen
Bevindingen
Wij hebben in november 2025 een interimcontrole verricht bij de gemeente Bunschoten. Tijdens deze interimcontrole richten wij ons vooral op de opzet en bestaan van de administratieve organisatie. Wij verrichten werkzaamheden ten aanzien van de procedures binnen de gemeente voor zover deze van belang zijn om een oordeel te vormen over de getrouwheid van de jaarrekening van de gemeente. Wij hebben hieronder een samenvatting opgenomen van de getoetste processen. Voor onderliggende details en bevindingen verwijzen wij naar onze managementletter.
Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Organisatie IT-audit
IT-audit Overig
In onze controle zijn de volgende significante processen onderkend:
•
Administratie en verslaglegging, Planning & Control
•
Inkopen (inclusief EU-aanbestedingen)
•
Factuurverwerking en betalingen
•
Algemene en specifieke uitkering
•
Personeel en salarisadministratie
•
Subsidieverstrekkingen
•
Grondexploitatie
•
Geautomatiseerde omgeving
Toereikend met verbetermogelijkheden: Binnen het proces is sprake van verhoogd risico en/of er is sprake van verschillende observaties binnen de AO/IB en vragen hier op middellange termijn (opvolging in boekjaar T+1) uw aandacht voor; Toereikend: Binnen het proces is sprake van risico en er is geen sprake van observaties binnen de AO/IB. Hiermee concluderen wij dat dit proces in opzet en bestaan voldoende is om het proces van het opstellen van de jaarrekening te ondersteunen.
Conclusie per getest proces Verbetermogelijk heden; 2 Toereikend; 3
Overig Ten aanzien van opzet en bestaan geven wij het proces een classificatie mee:
Bijlagen
Bijlagen Verbetermogelijkheden:
Accountantsverslag 2025 gemeente Bunschoten
Binnen het proces is sprake van significant risico en/of er is sprake van verschillende tekortkomingen observaties binnen de AO/IB en vragen hier op korte termijn uw aandacht voor;
Toereikend met verbetermogelijk heden; 3
28
IT - audit
Per saldo persoonlijker
IT - audit Inleiding
Inleiding Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Samenvatting
Samenvatting
Samenvatting bevindingen IT-audit
•
Hoge rechten accounts Key2Financiën
Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel over de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken over de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen hebben betrekking op de onderdelen die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij geen volledigheid pretenderen.
•
Aanvragen, ontwikkelen, testen, goedkeuren en implementeren van wijzigingen
•
Monitoren van het wijzigingsbeheer proces
•
Backup & recovery
Bevindingen
Bevindingen Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Financiële positie
Financiële positie Organisatie
Organisatie
In het kader van de jaarrekeningcontrole over het boekjaar 2025 heeft Eshuis ITauditwerkzaamheden uitgevoerd met betrekking tot de opzet en het bestaan van de algemene IT-beheersmaatregelen binnen de automatiseringsomgeving van de gemeente Bunschoten. Wij hebben daarbij uitsluitend die maatregelen getest die het meest relevant zijn in het kader van de jaarrekeningcontrole. Tijdens de werkzaamheden voor de 2025 jaarrekeningcontrole zijn voor gemeente Bunschoten de algemene IT-beheersmaatregelen in opzet en bestaan beoordeeld van de meest kritische applicaties rond het sociaal domein, inkoopfactuurverwerking, belastingen en het grootboek. Hiervoor hebben wij de volgende General IT Controls rond de relevante informatiesystemen getoetst: