230830 BVR Basispresentatie Groeidocument oktober 2023.pdf

naar een Handelingsperspectief

Buitengebied Regio Amersfoort Gesprekken Groeidocument aug 2023

Naar een Handelingsperspectief Regio Amersfoort: zeven Utrechtse gemeenten Amersfoort, Baarn, Bunschoten, Eemnes, Leusden, Soest en Woudenberg + de twee Gelderse gemeenten Nijkerk en Barneveld (doen mee met Regio Foodvalley)

• Handelingsperspectief agendeert en geeft regionaal richting voor het werken aan transitieopgaven buitengebied • Gemeenten, provincie, waterschap: eigen besluitvorming en vertaling beleid. In geval van grensoverschrijdende opgaven wordt over de regiogrens gekeken

Naar een Handelingsperspectief • Het buitengebied: buiten de bebouwde kom, waar gemeenten elkaar raken • Drie karakteristieke landschappen: • Het Eemland • De Utrechtse Heuvelrug • De Gelderse Vallei • Hoewel verschillend in karakter en grondgebruik, samen voor dezelfde transitieopgaven

Regio Amersfoort Centraal (sept 2021) Onderdeel van het integrale ontwikkelbeeld “In het handelingsperspectief wordt per landschappelijke eenheid aangegeven wat het streefbeeld is…en welke middelen worden ingezet om dat te bereiken. ”

Reflectie

Urgentie – concurrent op de ruimte autonome ontwikkelingen (o.a. bevolkingsgroei, klimaatverandering) en noodzakelijke transities (o.a. energie, bodem en water)

Drie gebiedsateliers Eemland

Utrechtse Heuvelrug

Drie dagen met elkaar aan het werk op locatie • Stakeholders atelier • Ambtelijk atelier • Tentoonstelling en debat

Gelderse Vallei

Een Regio Atelier 5 juni

Raden, Staten en AB leden

19 oktober 2022

Digitale informatieavond, zie: https://www.youtube.com/watch?v=dxXt2LvaBEM

14 maart 2023

Werkbijeenkomst Raden en Staten – Eemlandhoeve zie; https://www.youtube.com/watch?v=bIXIDOa1A8E

7 juni 2023

Digitale informatieavond, zie: https://www.youtube.com/watch?v=_ojkvHopaQU

Startnotitie (dec 2022) Het Handelingsperspectief is een concretisering van de (ruimtelijke) opgaven in het buitengebied tot 2040 op basis van de huidige situatie, vastgestelde ruimtelijke opgaven, trends en ontwikkelingen, verdienmodellen en het prioriteren en combineren van functies. Met het Handelingsperspectief geeft de regio zichzelf en haar partners een kader en richting voor uitvoering van ambities in het buitengebied.

2022/2023 veranderende werkelijkheid Nationale programma’s (NOVEX, Ruimtelijke ordening-brief, Bodem & Water sturend, Stikstofaanpak en Nationaal Programma Landelijk Gebied NPLG) Provincie: Ruimtelijk Voorstel, Utrechts Programma Landelijk Gebied (UPLG), Groen Groeit Mee (GGM) Kabinet demissionair/verkiezingen, landbouwakkoord

Groeidocument (juli 2023) • Levert belangrijke bouwstenen voor het handelingsperspectief en geeft inzicht in wat er speelt en leeft, de kansen om samen te werken aan de toekomstrichting • Geeft aan wat schuurt en wat er moet veranderen om de vele ruimtevragers en transitieopgaven een plek te geven • Van en voor alle partijen, daarom consultatie met gebiedspartijen, raden en staten om denklijnen en voorstellen te toetsen • Alles samen leidt uiteindelijk tot het handelingsperspectief ván en vóór de gebiedspartijen dat beschouwd kan worden als richtinggevend aanbod vanuit de regio richting het UPLG en waar UPLG uit kan putten.

Ruimtelijk perspectief - algemeen • Vanuit eigenheid: bodem en water sturend, gebiedskarakteristieken en landschappelijke eenheden • Per deelgebied kansrijke balans van opgaven en belangen • Prioriteren en combineren • Richting geven aan ontwikkeling en onderlegger voor verschillende afspraken

Bodem en water sturend

Regio Amersfoort vroeger

Regio Amersfoort nu - basisstructuur

Het Eemland open polderlandschap • Waar de Eem slingerend doorheen stroomt; • Waar de weidevogel zich thuis voelt; • Waar agrarische ondernemers trots zijn op hun koeien en op hun weidevogels. Vanuit de stad en de dorpen is het een geliefde bestemming voor een fietstocht. Daar waar de Eem Amersfoort uitstroomt wordt het intensiever benut voor recreatie.

Eemland en Arkemheen Grootste veranderingen • •

Ecologisch slootbeheer wordt de standaard (hoger vast grondwaterpeil in het veenkerngebied (-0,20 m onder maaiveld). Flexibel peilbeheer In overig gebied. Meer recreatie langs de Eem en in Zuidelijke Eemvallei met meer bos/natuur, zwemwater en routes met twee nieuwe fietsbruggen over de Eem

Wat moet er gebeuren? • • • • •

Vergroten lonend natuurinclusief beheer door de collectieven Uitrol van verdienmodel boer als medebeheerder van het landschap Combinaties maken met bossenstrategie, natuurdoelen en Groen Groeit Mee in Zuidelijke Eemvallei Afspraken maken over peilbeheer Geleidelijk via een grondbank en ruilverkaveling naar herschikking landbouwgebied

De Utrechtse Heuvelrug Een gebied met robuuste bossen en heidegebieden • Populaire trekker voor recreanten uit heel Nederland; • Landgoedeigenaren en natuurorganisaties beheren het gebied. Het zuivere, diepe grondwater is van groot belang voor agrariërs en de drinkwatervoorziening.

Utrechtse heuvelrug Grootste veranderingen • • • •

Meer (loof)bos en sponslandschap op de flanken Meer zoetwater infiltreren en vasthouden Zonering van reuring en rust Duidelijke entrees en concentratiepunten, stille delen minder toegankelijk

Wat moet er gebeuren? • • • •

Nationaal park versterken, samenwerking continueren Uitvoering Blauwe agenda versnellen Beperken toegankelijkheid delen Heuvelrug Versterken/ontwikkelmogelijkheden bieden aan recreatiepoorten (OV, TOP’s, etc)

De Gelderse Vallei Een divers coulisselandschap • Waar diverse beken doorheen meanderen; • Met intensieve productie door de vele agrarisch ondernemers. Langs de boerderijen lopen op diverse plekken klompenpaden, die het landschap toegankelijk maken.

Gelderse Vallei Grootste veranderingen • • •

Ecologisch slootbeheer als standaard Versnelde aanpassing en extensivering landbouw met oog op terugdringen emissies en KRW Meer ruimte voor beekdalnatuur, meer bos en terugkeer kleine landschapselementen

Wat moet er gebeuren? • • • •

Uitbouwen van lonend natuurinclusief beheer door collectieven Uitrol van verdienmodel van boer als medebeheerder landschap Herschikken van grond via kavelruil Afstemming en commitment nodig van Foodvalley

Financieringsmogelijkheden Grondbank

Verdienmodel Natuurbeheer

Breder perspectief GGM

Energieopwekking op agrarische opstallen

Coöperatie met lokale afzet

(baat)Belasting, inkomsten uit recreatief gebruik

Verbreding activiteiten, met name op landgoederen maar ook op agrarische erven

Circulaire hubs

Rood voor rood naar stadsranden, opbrengsten vloeien naar stoppende agrariër of naar een fonds

Regelgeving

Planning • medio juni Stuurgroepen BO: groeidocument HPB • 3 juli Consultatieversie Groeidocument + samenvatting en vragenformulier • juli - sept consultatie organisaties • sept – okt consultatie raden en staten • 12 oktober BO • nov

van Groeidocument naar Handelingsperspectief

• dec

In raden en staten

Gesprek Op zoek naar: gedeeld regionaal beeld, schuurpunten, prioriteiten, kansen Groeidocument • Wat spreekt aan en wat niet? Suggesties voor verbetering? • Wat ontbreekt of moeten we niet vergeten? • Wat zijn volgens u prioriteiten? • Goede voorbeelden? Handelingsperspectief • Wat is uw huidige rol in het toekomstbestendig maken van het buitengebied, heeft u beleid of investeert u al? • Wat of wie hebt u nodig in de toekomst? • Wat zijn kritische succesfactoren voor het handelen? • Hoe zou u betrokken willen worden in het vervolgproces (UPLG)?

reservesheets

Wat goed samengaat KANS

PRIORITERING

Gebruikszonering en clustering

Regio benoemt gebieden van rust en reuring

KANS

COMBINEREN

Natuurinclusief en bodemverbetering

In Eemland en Gelderse Vallei natuuren waterkwaliteit verbeteren

KANS

PRIORITEREN

Arrangementen recreatief gebruik, zonering en hubs

Recreatieve hubs ontwikkelen bij OV haltes en toeristische knopen

KANS

PRIORITEREN

Grondbank

Opzetten grondbank met mede-sturing / regie vanuit het gebied

Wat goed samengaat KANS

COMBINEREN

Versterken routes en structuren

Groenblauwe dooradering van het landelijk gebied

KANS

PRIORITEREN

Robuust watersysteem

Iedereen draagt bij aan een robuust watersysteem

KANS

PRIORITEREN

Een schone Eem

Een schone Eem gaat over het hele stroomgebied

Wat niet goed samengaat / schuurt Kwestie

PRIORITEREN

COMBINEREN

Steeds minder landbouwgrond beschikbaar

Helderheid scheppen over waar ruimte moet blijven voor landbouw en mate waarin vrijgekomen gronden binnen de sector blijven

Ruimteclaims stapelen om ruimtevraag te verkleinen

Kwestie

PRIORITEREN

Waardering agrarisch natuurbeheer

Van agrarisch natuurbeheer een interessante businesscase maken

Kwestie

PRIORITEREN COMBINEREN

Groen Groeit Mee en kernrandzones

Van Kernrandzonebeleid agrarisch natuurbeheer met vijfeen groene interessante waarden Groen businesscase Groeit Meemaken

Kwestie

PRIORITEREN

Doorlopende recreatieve padenstructuur en landeigenaren

Jaarlijkse bijdrage aan collectief fonds

Wat niet goed samengaat / schuurt Kwestie

PRIORITEREN

COMBINEREN

Ingrepen op flanken

Bodem en water zijn sturend

Slimme combinaties landbouw en bosen natuurbeheer

Kwestie

PRIORITEREN

COMBINEREN

Onttrekken van water

Iedereen zuiniger met drinkwater

Dynamischer inwinnen

Kwestie

PRIORITEREN

Afrekening op basis van gemiddelden grote gebieden

Maatwerk leveren