25-020 Bijlage 3 - Atlas Bunnik 2040 inclusief oplegger

Bijlage 3

Oplegger Atlas Bunnik 2040: Actualisatie 2024

​

BIJLAGE 3 | ATLAS BUNNIK 2040 INCLUSIEF OPLEGGER

1 van 7

1.​ Inleiding Waarom deze oplegger? De gemeente Bunnik is in 2020 gestart met de ontwikkeling van een omgevingsvisie, die op inspirerende wijze richting geeft aan de ruimtelijke ontwikkeling van de gemeente. Een omgevingsvisie die fysieke en sociale aspecten in samenhang benadert, in een wervend en beeldend verhaal. Zo wil de gemeente goed voorbereid starten met werken conform de Omgevingswet en een richtinggevend antwoord bieden op maatschappelijke ontwikkelingen. Het proces is eind 2021 onverhoopt stil komen te liggen, nadat de hoofdlijnennotitie door de gemeenteraad is vastgesteld. Er is begin 2024 een voortvarende doorstart gemaakt, met als doel in de zomer van 2024 de ontwerp-omgevingsvisie af te ronden. Voorliggende oplegger bevat een actualisatie van de Atlas Bunnik 2040: deze Atlas vormt de basis voor de te maken strategische keuzes in de omgevingsvisie, en bevat een weergave van de belangrijkste opgaven en kansen. Tussen eind 2021 en eind 2023 heeft de wereld niet stilgestaan: nieuw beleid - zowel van de gemeente Bunnik zelf, als regionale en provinciale beleidsstukken - waarin nieuwe opgaven worden geschetst zijn tegen het licht gehouden en verwerkt in deze oplegger. Hoe zijn we te werk gegaan? De Atlas Bunnik 2040 dateert uit 2021 en fungeert als vertrekpunt voor de omgevingsvisie. Het is het resultaat van de eerste fase binnen het omgevingsvisieproces: verkennen.

Deze verkenningsfase stond in het teken van het in beeld brengen van de kwaliteiten van Bunnik, het duiden van de belangrijkste trends en ontwikkelingen die op de gemeente afkomen, het scherpstellen van de regionale positie van Bunnik en het inventariseren van ons huidige beleid. Ook zijn in deze Atlas al de belangrijkste opgaven voor de toekomst van Bunnik geformuleerd. Omdat er in de tussentijd nieuwe beleidsopgaven en -ontwikkelingen bij zijn gekomen, vormt deze oplegger een actualisatie van de Atlas uit 2021. De inhoud van deze oplegger is leidend boven hetgeen in de versie van 2021 staat. Leeswijzer In hoofdstuk 2 is thematisch - in lijn met de volgorde die in de oorspronkelijke Atlas is gekozen aangegeven welke nieuwe (beleids)ontwikkelingen leiden tot een aanvullende (nieuwe) opgave en/of kans of tot een aangescherpte opgave/kans. Bij deze laatste categorie is dikgedrukt en onderstreept aangegeven om welke aanscherping op een oude formulering het gaat. In hoofdstuk 3 is tot slot een overzicht te vinden van het beleid waaruit geput is voor de totstandkoming van deze actualisatie.

BIJLAGE 3 | ATLAS BUNNIK 2040 INCLUSIEF OPLEGGER

2 van 7

2.​ Actualisatie Atlas Bunnik 2040 2.1​ Wonen en voorzieningen Aanvullende opgave #1: de gemeente Bunnik kent een relatief laag aanbod sociale huurwoningen, voor zowel jongeren als ouderen. Het is van belang om de kans op een passende sociale huurwoning voor jongeren en ouderen te verbeteren, door nieuwe sociale huurwoningen te bouwen en te sturen op toewijzing in de bestaande woningvoorraad. Aanscherping oude formulering: Bunnik beschikt over een relatief eenzijdige voorraad met veel eengezins(koop)woningen. Inwoners willen graag in Bunnik blijven wonen, maar krijgen te maken met een veranderende woonbehoefte, mede door de vergrijzing en gezinsverdunning. Met name het aantal kleine huishoudens (een- en tweepersoonshuishoudens) neemt de komende jaren toe en er is behoefte aan passende woningen, waarbij het bevorderen van doorstroming een belangrijke rol speelt. Toelichting: In de Atlas Bunnik 2040 d.d. 2021 werd doorstroming alleen specifiek benoemd in relatie tot het accommoderen van de regionale en lokale vraag naar woningen. Hier is doorstroming gekoppeld aan de veranderende woonbehoefte.

2.2​ Energie en klimaat Aanscherping oude formulering: de ambitie van de gemeente Bunnik is om in 2040 klimaatneutraal te zijn. Dit vraagt om een energietransitie langs vijf lijnen: duurzame opwek van 750 TJ, 100% duurzame mobiliteit en transport, tussen 70% en 100% aardgasreductie, alle Bunnikse ondernemers CO2-neutraal en een economie zonder afval in 2050. Toelichting: De opgave is aangescherpt en geconcretiseerd aan de hand van de doelstellingen uit het Programma Bunnik Klimaatneutraal 2040. In de Omgevingsvisie formuleren we vervolgens vijf randvoorwaarden waaronder de energietransitie in Bunnik bewerkstelligd wordt. Aanscherping oude formulering: De ontwerp RES laat zien dat in Bunnik een potentie van 45 GWh ligt voor zon op daken. Dit is niet genoeg om de ambitie klimaatneutraal in 2040 te halen. Hiervoor is grootschalige opwek van energie nodig: nu het Rijk, de provincies, waterschappen en gemeenten eind 2023 afspraken terughoudend te zijn bij zonnevelden op landbouw- en natuurgronden, wordt deze ambitie onder druk gezet.

BIJLAGE 3 | ATLAS BUNNIK 2040 INCLUSIEF OPLEGGER

3 van 7

Toelichting: Vanuit het Rijk is - in samenspraak met de provincies, waterschappen en gemeenten - een aangescherpte voorkeursvolgorde zon vastgesteld. Dit betekent concreet dat zonnevelden op landbouw- en natuurgronden in principe niet (meer) toegestaan zijn, tenzij er geen mogelijkheden voor opwek van zonne-energie via de eerste drie treden in beeld komen en er sprake is van een aantal uitzonderingsmogelijkheden. In de omgevingsvisie zal de gemeente aangeven wat dit betekent voor de Bunnikse situatie en hoe zij hiermee om wil gaan. Aanvullende opgave: netcongestie is een groeiend probleem en zet een rem op de energietransitie, ook in Bunnik. Deze overbelasting van het elektriciteitsnetwerk heeft als gevolg dat lopende en geplande duurzame elektriciteitsprojecten niet aangesloten kunnen worden op het net. In de hele gemeente Bunnik geldt op dit moment dat er geen transportcapaciteit beschikbaar is: zowel voor afname van elektriciteit, als invoeding (bijvoorbeeld door het aansluiten van een nieuwe opweklocatie)1. De komende jaren investeert het Rijk in verschillende maatregelen om de capaciteit op het net te verruimen2.

2.3​ Mobiliteit en bereikbaarheid Aanscherping oude formulering: in regionaal verband (U Ned) is Bunnik aangemerkt als belangrijk regionaal ov-knooppunt (‘regiopoort’) waar kansen liggen voor een kwalitatieve ontwikkeling om de regionale groei uit Utrecht op te vangen in de nabijheid van voorzieningen en goed openbaar vervoer. Dit kan zorgen voor een stedelijke leefomgeving in de nabijheid van hoogwaardige voorzieningen. Ook de nabijheid van het Utrecht Science Park (USP), op zo’n 10 minuten fietsafstand van station Bunnik, maakt de stationsomgeving een aantrekkelijk vervoers- en overstappunt. Ook de potentiële ontwikkeling van het nabijgelegen Metropoolpoort Oost (Lunetten Koningsweg - USP) vergroot de aantrekkelijkheid van Bunnik voor de regionale woningzoekende. Tot slot liggen er kansen om van deze regiopoort een aantrekkelijke toegang tot het linielandschap te maken en vormt het een belangrijke schakel in het regionale netwerk om de recreatieve druk zo goed mogelijk te spreiden.

​ Aanvullende opgave: naast de positieve impact die uitgaat van de ontwikkeling van knooppunt Lunetten-Koningsweg op de aantrekkelijkheid voor de regionale woningzoekende, neemt de stedelijke druk op Bunnik hiermee verder toe, in het bijzonder op recreatie en groen. Daarnaast is het van belang om in te zetten op een blijvende haltering van de sprinter op station Bunnik, nu er concurrentie vanuit dit nieuwe knooppunt ontstaat.

1 2

Capaciteitskaart elektriciteitsnet, Netbeheer Nederland. Kabinet neemt maatregelen tegen vol elektriciteitsnet, Rijksoverheid.

BIJLAGE 3 | ATLAS BUNNIK 2040 INCLUSIEF OPLEGGER

4 van 7

2.4​ Economie Aanvullende opgave: de transitie naar een circulaire economie is ingezet. In 2030 wil de gemeente 50% minder grondstoffen gebruiken en in 2050 moet de Bunnikse economie afvalvrij zijn. Dit vraagt allerlei inspanningen, zoals nieuwe businessmodellen, wijzigingen in wet- en regelgeving, inzet op arbeidskrachten en een interdisciplinaire aanpak.

2.5​ Landbouw Aanvullende opgave #1: het landelijk gebied in Nederland staat flink onder druk en vanuit het Nationaal Programma Landelijk Gebied zijn een aantal doelen voor de natuur, het watersysteem en het klimaat opgesteld. De provincie Utrecht bepaalt - net als de andere provincies - hoe deze doelen bereikt gaan worden en stelde daartoe een Utrechts Programma Landelijk Gebied op. De provincie Utrecht kiest aanvullend voor een aantal landbouwspecifieke doelen3. Voorop staat de transitie naar een meer natuurinclusieve kringlooplandbouw, waarbij een goede en langjarige vergoeding voor agrariërs randvoorwaardelijk is. Bunnik sluit hierop aan en kiest in de omgevingsvisie voor een aantal strategische keuzes en ambities om deze lijn verder te ondersteunen. Aanvullende opgave #2: de Kromme Rijnstreek kent nu al een sterke interactie met het stedelijk gebied en een focus op korte ketenafzet voor agrariërs. Het UPLG gaat ervan uit dat deze interactie verder toeneemt, die zich vertaald in verdere uitbreiding van groenblauwe dooradering en verbeterde recreatieve toegankelijkheid. Dit betekent dat de landbouw zich steeds meer verbreedt met een rol in landschaps- en natuurbeheer en recreatie.

Ook vanuit de regionale samenwerking binnen Groen Groeit Mee wordt de positie van het Kromme Rijn Linielandschap eruit gelicht: hier ligt de focus op de ontwikkeling van een groene scheg als verbinding tussen stad en land.

2.6​ Natuur, recreatie, water en cultuurhistorie Aanvullende opgave #1: in het Utrechts Programma Landelijk Gebied wordt ingegaan op verschillende doelen voor de natuur (herstel Natura 2000, versterken Natuurnetwerk Nederland, areaal bos vergroten en uitbreiden groenblauwe dooradering in agrarisch gebied), het watersysteem (opvang piekbuien, vasthouden en bergen van water, vermindering uitspoeling nutriënten) en het klimaat (reductie broeikasgassen, CO2-vastlegging in natuur en bos). Deze gelden generiek voor alle Utrechtse gemeenten, waarbij de provincie aan de lat staat voor de uitvoering. Gemeenten zijn hierin een belangrijke partner. Hoewel Bunnik geen Natura 2000-gebieden op haar grondgebied heeft, zal ook in Bunnik de komende jaren gebiedsgericht gewerkt worden aan deze doelen. Aanvullende opgave #2: in en rondom de kern Bunnik is een grondwaterbeschermingszone aangewezen, met verschillende regimes. Dit betekent dat de gemeente Bunnik altijd rekening moet houden met deze zone wanneer daar de wens bestaat om ruimtelijke ontwikkelingen, zoals bijvoorbeeld woningbouw, te laten plaatsvinden. 3

Zie hoofdstuk 4.3.3 uit het concept UPLG, juni 2023

BIJLAGE 3 | ATLAS BUNNIK 2040 INCLUSIEF OPLEGGER

5 van 7

Aanvullende opgave #3: de UNESCO-werelderfgoedstatus van de Hollandse Waterlinies en de Limes, die in 2021 werd toegekend, speelt de gemeente Bunnik op recreatief en cultuurhistorisch gebied extra in de kijker. Het betekent ook dat er altijd een onderzoeksplicht is om eventuele negatieve consequenties voor het aangewezen UNESCO-gebied van ruimtelijke ontwikkelingen in beeld te brengen en eventueel een Heritage Impact Assesment (HIA) uit te voeren. Aanvullende opgave #4: klimaatadaptatie is van groot belang om de gevolgen van klimaatverandering zo beperkt mogelijk te houden. Dit vraagt om allerlei ingrepen in de fysieke ruimte: het af- en ontkoppelen van hemelwater, het realiseren van berging op het maaiveld, het vervangen van grijs door groen oppervlak en inzet op infiltratie. De betrokkenheid van particulieren en bedrijven is daarbij van groot belang om de kans van slagen te vergroten.

2.7​ Gezondheid Aanscherping oude formulering: het tegengaan van (verdere) verkeersoverlast - niet alleen in omvang, maar ook in de vorm van geluids- en geuroverlast (fijnstof, stikstofdioxide) - is een aandachtspunt bij toekomstige ontwikkelingen in Bunnik. Aanvullende opgave: de gemeente Bunnik gaat actief aan de slag met het bevorderen en behouden van een gezond en actief leven voor alle inwoners. Deze opgave biedt belangrijke aanknopingspunten voor de woonopgave en vice versa. Toelichting: In het Integraal Zorgakkoord (IZA) is in september 2022 afgesproken om gezamenlijk de zorg in Nederland betaalbaar, toegankelijk en van hoge kwaliteit te houden. Het akkoord kent een agenda met diverse onderdelen, waarvan ‘Gezond leven en preventie’ specifiek is toebedeeld aan gemeenten. Het vraagt om meer aandacht voor preventie, leefstijl en de sociale basis van mensen. De gemeente Bunnik kiest in het plan van aanpak ‘Een gezond en vitaal Bunnik’ voor de inzet op vijf opgaven, die een plek krijgen in de strategische keuzes in de Omgevingsvisie4.

4

Een gezond en vitaal Bunnik.

BIJLAGE 3 | ATLAS BUNNIK 2040 INCLUSIEF OPLEGGER

6 van 7

3.​ Overzicht nieuw beleid gemeente In samenspraak met de gemeente Bunnik is een lijst samengesteld met de belangrijkste, meest richtinggevende beleidsdocumenten voor de actualisatie van de Atlas Bunnik 2040. Het gaat om de volgende documenten: -​ -​ -​ -​ -​ -​ -​ -​ -​ -​ -​ -​ -​

(Concept-)woonvisie Bunnik Masterplan Kersenweide Toekomstvisie Dorpshart Odijk Mobiliteitsvisie Traverse Programma Water en Riolering 2024 t/m 2028 Programma Bunnik Klimaatneutraal 2040 Transitievisie Warmte Bunnik Programma de Groene Koers van Bunnik Utrechts Programma Landelijk Gebied Groeiwijzer Bunnik - in februari bepalen hoe op te nemen Gezond en Vitaal Bunnik 2023 -2026 Visie Stationsgebied Doelgroepenverordening

BIJLAGE 3 | ATLAS BUNNIK 2040 INCLUSIEF OPLEGGER

7 van 7

maart 2021

Inhoudsopgave Inleiding Atlas Bunnik

4

1.

Het DNA van Bunnik

7

1.1 1.2 1.3 1.4

Blik op het DNA van Bunnik Kenschets van Bunnik in de regio Tijdlijn van Bunnik Enquêteresultaten Luistervinken Bunnik

9 11 12 14

2.

Trendverkenning

21

2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8 2.9

Wonen en voorzieningen Energie en klimaat Mobiliteit Economie Landbouw  Natuur en recreatie  Gezondheid  Andere trends en ontwikkelingen  Strategische agenda en uitvoeringsstrategie 

24 30 34 38 42 46 50 54 55

3.

Beleidsinventarisatie

57

3.1 3.2

Conclusies op hoofdlijnen Quick scan regionale beleidsstukken 

61 63

COLOFON Versie 26 maart 2021 Alle beelden van RUIMTEVOLK tenzij anders vermeld.

2

Atlas Bunnik 2040

3

Inleiding Atlas Bunnik Als gemeente Bunnik werken we aan onze omgevingsvisie. Dit is een krachtig en verbindend toekomstverhaal voor de lange termijn, tot 2040. De omgevingsvisie gaat over de inrichting van de leefomgeving en ook over hoe en waarvoor we deze willen gebruiken. Hoe willen we dat de gemeente Bunnik er in toekomst uit ziet? Hoe zorgen we dat het een aantrekkelijke omgeving blijft om te wonen, werken en recreëren? Hoe gaan we om met de veranderingen in het buitengebied? Hoe houden we onze gemeente bereikbaar? Op dit soort vragen geeft de Bunnikse omgevingsvisie straks antwoord. De visie biedt inwoners, organisaties en de gemeentelijke organisatie houvast bij ontwikkelingen. Om tot een omgevingsvisie te komen, doorlopen we drie fasen: verkennen, verbinden en vertalen. Het voorliggende document, de Atlas Bunnik 2040, is het resultaat van de eerste fase - verkennen. Deze verkenningsfase staat in het teken van het in beeld brengen van de kwaliteiten van Bunnik, het duiden van de belangrijkste trends en ontwikkelingen die op de gemeente afkomen, het scherpstellen van de regionale positie van Bunnik en het inventariseren van ons huidige beleid. Ook formuleren we in deze Atlas al de belangrijkste opgaven voor de toekomst van Bunnik. Momenteel is de Coronapandemie een belangrijke en onvoorspelbare ontwikkeling die ook invloed heeft op hoe we naar de toekomst kijken.

Het is een veranderkracht waarvan het nog onduidelijk is tot welke (permanente) veranderingen dit leidt in hoe we willen wonen, werken, verplaatsen en recreëren. Van een strategische langetermijnvisie als de omgevingsvisie vraagt dit flexibiliteit. Gelukkig is de omgevingsvisie een dynamisch instrument, wat het mogelijk maakt om de komende jaren, samen met de inwoners van Bunnik, regelmatig doelen en ambities bij te stellen als dat nodig is. Voor nu veel leesplezier toegewenst met de Atlas Bunnik 2040.

4

Atlas Bunnik 2040

5

Hoofdstuk 1

Het DNA van Bunnik

6

Atlas Bunnik 2040

7

1.

Het DNA van Bunnik

1.1

Blik op het DNA van Bunnik

■ Het DNA van Bunnik vormt een belangrijke onderlegger voor de toekomst. Dit DNA is gestoeld op het verhaal van Bunnik. Het gaat over de identiteit, over de eigenschappen van de omgeving, de ligging en eigenheid van het gebied, de mentaliteit van de Bunnikers en de manier van samenleven.

Rijn lagen verdedigingsforten. De Rijn gold als de noordelijkste grens tussen het Romeinse rijk, de Limes. Vechten is een duidelijk voorbeeld van de aanwezigheid van Romeinen. De huidige Achterdijk tussen Werkhoven en Vechten was in deze tijd een onderdeel van de Limes.3

■ Kenmerkend voor de gemeente Bunnik zijn haar drie kernen, het agrarisch buitengebied en de landgoederen. Het is in essentie een slingerend landschap met de Kromme Rijn en provinciale weg als belangrijkste hedendaagse lijnen, voerend langs dorpen, boomgaarden, weilanden en akkers, met een grote variatie aan dwarsrelaties. Bijzonder is dat de rivier en de belangrijkste weg zich in de loop der eeuwen diverse malen verlegd hebben, wat herkenbaar is aan diverse oude rivierlopen en oude wegen met bebouwingslinten. Dit rivierenlandschap heeft een aantal kernkwaliteiten zoals schaalcontrast van zeer open naar besloten en het samenhangende stelsel van hoge stuwwal - flank kwelzone - oeverwal - rivier.1

■ De aanleg van de Nieuwe Hollandse Waterlinie heeft een grote invloed op het landschap gehad. Uiteraard door de bouw van de verdedigingswerken zoals Fort Vechten en Fort Rijnauwen. Maar ook doordat de Kromme Rijn tussen Odijk en Cothen van 5 naar 10 meter is verbreed. Tegenwoordig herinnert ook het Waterliniemuseum aan deze historie, dat van Fort bij Vechten een belangrijke publiekstrekker maakt.

■ De drie kernen zijn in de vroege middeleeuwen ontstaan. Werkhoven is de oudste van de drie. Alledrie de kernen hebben een historisch centrum omringd door uitbreidingswijken. De dorpskern van Bunnik, en in mindere mate die van Odijk, vervullen een centrumfunctie met winkels en voorzieningen. Figuur 1 | Het DNA van Bunnik. Bron: BRT 2020, RCE, Provincie Utrecht, WUR, gemeente Bunnik, eigen inventarisatie.

■ Het natuurlijk landschap van Bunnik is ontstaan in het pleistoceen (2,58 miljoen tot 11,7 duizend jaar geleden) toen het landijs de stuwwal van de Utrechtse Heuvelrug vormde. Later werden de oeverwallen van het Kromme Rijngebied gevormd. In de laaggelegen komgebieden tussen de stroomruggen in, ontstonden moerassen. Tot aan de ontginningen door de mens was dit gebied een moerasbos.2 ■ De Romeinse tijd heeft duidelijke sporen achtergelaten in de gemeente Bunnik. Langs de gehele

8

Atlas Bunnik 2040

■ Van oudsher kent het agrarisch buitengebied van Bunnik fruitteelt. Tegenwoordig is er ook veeteelt te vinden. ■ De gemeente Bunnik kenmerkt zich als een kleine, diverse en dorpse gemeente met een groen karakter. Inwoners zijn betrokken, ambitieus en hebben een eigen kijk op dingen. In de gemeente staat men voor elkaar klaar wanneer dit nodig is. Er is veel sociale samenhang en betrokkenheid zoals af te lezen is aan vrijwilligerswerk, verenigingen en buurtfeesten. De gemeente kent dan ook relatief veel maatschappelijke organisaties die bijdragen aan welzijn, goede zorg en sociale cohesie.4 ■ Inwoners van de gemeente Bunnik zijn voornamelijk hoogopgeleid, betrokken, actief, tevreden en over het algemeen draagkrachtig. Daarnaast zijn de ondernemers initiatiefrijk en innovatief.5 ■ In de gemeente wonen veel gezinnen, (internationale) kenniswerkers, tweeverdieners en ouderen die graag willen wonen in een groene, rustige en ruime omgeving met basisvoorzieningen dichtbij.6

1

OKRA landschapsarchitecten i.s.m. Provincie Utrecht (2011). Kwaliteitsgids Utrechtse Landschappen - Katern Rivierengebied.

2, 3

Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed (2017). Landschapspanorama Utrecht en Kromme Rijngebied.

4, 5, 6

Gemeente Bunnik (2020). Beeld van Bunnik [Verkregen via gemeente Bunnik]. Het DNA van Bunnik

Trends en ontwikkelingen

Beleidsinventarisatie

9

Amsterdam 47 min 54 km

Zwolle

1.2

De gemeente Bunnik maakt onderdeel uit van de regio Utrecht. Deze regio is mede door zijn bereikbaarheid en ligging midden in Nederland uitgegroeid tot een sterke economische en dynamische regio. Voor de gemeente Bunnik biedt de regio veel perspectief op het gebied van regionale samenwerking in het aanpakken van verschillende opgaven.

Amersfoort

Utrecht

Den Haag 53 min 68 km

Zeist

Bunnik

Utrechtse Heuvelrug

Driebergen-Rijssenburg Doorn

Nieuwegein Houten

Rotterdam 48 min / 1 u 17 min 63 km

Wijk bij Duurstede

Breda 55 min 72 km

Figuur 2 | Bunnik in de regio. Bron: BRT 2020, Provincie Utrecht, eigen inventarisatie.

Eindhoven 1 u 7 min 92 km

Kenschets van Bunnik in de regio

Arnhem 45 min 53 km

■ De gemeente Bunnik ligt in de sterk groeiende en aantrekkelijke Metropoolregio Utrecht (MRU), en op steenworp afstand van de stad Utrecht en het Utrecht Science Park. ■ Samen met andere Utrechtse gemeenten trekt Bunnik in regionaal verband op onder de noemer U10/U16. ■ De regio Utrecht heeft zichzelf de ambitie gesteld om zich (door) te ontwikkelen tot dé ontmoetingsplek van gezond leven in een stedelijke regio voor iedereen en in 2040 de internationaal erkende regio op dit terrein te zijn. Thema’s zoals economische positionering, duurzame bereikbaarheid, klimaatverandering en gezonde woon- en leefomgeving vormen hierin een belangrijk onderdeel.

woonsegmenten, woningprijzen oplopen en wachtlijsten lang zijn. Dit zorgt voor een sterke druk op de regionale woningmarkt. ■ Met een groeiende regio, neemt ook het banenaanbod toe. Naar verwachting komen er tot 2040 ten minste 80.00 banen bij in de regio U10/U16. Dit kan ervoor zorgen dat bedrijventerreinen geen ruimte meer hebben om de groei op te vangen. ■ De populariteit van de regio heeft als keerzijde dat het aantal knelpunten in het mobiliteitssysteem van de regio naar verwachting gaat toenemen. Het gebruik van de ov-, fiets-, weg- en vaarwegnetwerken wordt steeds intensiever, waardoor wegen vollopen en opstoppingen ontstaan. ■ Deze uitdagingen zijn complex, beïnvloeden elkaar en spelen in meer dan een gemeente. Bovendien is het ook belangrijk de huidige kwaliteit van leven in de regio te blijven verbeteren.

■ De steden, dorpen en landschappen in de regio Utrecht behoren tot de meest aantrekkelijke van Nederland. De Utrechtse economie staat op het gebied van competitiviteit in de top-drie van Europa. Ook vormt de regio een belangrijke schakel in tussen nationale en internationale netwerken van snel-, spoor- en vaarwegen. Daarnaast kent de regio een uitstekende bereikbaarheid in het gebied Randstad-Amersfoort-Zwolle-Arnhem-NijmegenBrabantse stedenrij. ■ Naast dit succes, kent de regio ook verschillende uitdagingen. Zo zal naar verwachting de woningbehoefte tot 2040 groeien met 104.00 - 125.000 woningen, waarbij tekorten ontstaan in alle

10

Atlas Bunnik 2040

Het DNA van Bunnik

Trends en ontwikkelingen

Beleidsinventarisatie

11

1.3

Tijdlijn van Bunnik MORFOLOGISCHE TIJDLIJN

1900

1840

1975

1944

1850

1930

2019

1995

1960

1985

2005

ONTWIKKELING BEBOUWING 1800

1900

1945

1960

1975

1985

1995

2005

2020

Bunnik

Odijk

Werkhoven

KENMERKENDE GEBEURTENISSEN

19e eeuw

5de tot 7de eeuw

1563

Eerste ontwikkeling van Bunnik, Werkhoven en Odijk

Filips Willem van Oranje Nassau, enige zoon van Anna van Buren en prins Willem van Oranje, erft kasteel Beverweerd

1122

13e eeuw

Kromme Rijn wordt afgesloten bij Wijk bij Duurstede

Het gebied rondom de Langbroekerwetering werd ontgonnen in een Cope-ontginning (een planmatige ontginning met vaste lengte- en breedtematen)

Tuurdijk (kade bij Werkhoven)

1100

Versterkte huizen langs de langbroekerwetering: voornamelijk statussymbolen en woontorens

13e eeuw

Bouw Vechten en de Limes door de Romeinen

Langbroekerwetering werd gegraven van de Kromme Rijn bij Odijk tot aan Atlas Bunnik 2040 de Amerongerwetering

40 - 400

1125

Tussen de Heuvelrug en Kromme Rijn ontstonden landgoederen, villa’s en buitenplaatsen, gebied is daarom ook bekend als “Utrechtse Lustwarande”.

1672-73

Aanleg van een zand en kleiweg van Utrecht via Bunnik, Odijk en Werkhoven naar Cothen

1628 Aanleg van het jaagpad langs de Kromme Rijn

1633

1868 en 1871 Bouw fort bij Rijnauwen, het grootste en groenste fort van de Nieuwe Hollandse Waterlinie

Bouw huizen langs de groenenweg om forenzen uit de stad te accommoderen

1875 - 1900

Rampjaar waarin de rondtrekkende Franse legers veel huizen in brand staken

De landbouwcrisis maakte dat een deel van de akkerbouw en fruit- en veeteelt in de gemeente verdween

Bouw fort Vechten

1867 - 1870 De gemeente Rhijnauwen wordt onderdeel van de gemeente Bunnik

1857

1954

1930

Eerste kleine tekenen van industrialisatie in Bunnik door de komst van Houthandel van Dam Bunnik.

20ste eeuw

Tijdens de gemeenteraad van 13 oktober werden de straatnamen vastgesteld van de straten in de uitbreidingsbuurt van de jaren 50 / 60 zoals de Prinses Beatrixstraat en de Koningin Julianalaan

2019

Straat vernoemd naar schrijfster Thea Beckman: het Thea beckmanpad. Zij woonde van 1923 tot haar overlijden in 2006 in Bunnik

De raad van bestuur van de Koninklijke BAM groep en de vertegenwoordiging van de gemeente Bunnik planten een boom ter ere van het 150ste jubileum van BAM

2017 27 deelnemers investeerden samen in 216 zonnepanelen aan de Rumpsterweg onder de vlag van Buurtstroom Bunnik

De gemeenten Odijk en Werkhoven worden onderdeel van de gemeente Bunnik

Sluiting oude station Bunnik aan de Stationsweg

1940-1945

2016

Aanleg A27 ondanks felle protesten

1964

1938

Tweede Wereldoorlog

1986

De eerste steen van de woningen aan de Eendrachtstraat gelegd. De woningen kwamen tot stand door inleg van inwoners van Bunnik

Het DNA van Bunnik

1954

Opening tunnel fiets- en voetgangerstunnel onder het station

Heropening station Bunnik op een andere locatie dan het voormalige station

1972

2016 Sporen van de oorlog: de explosieve opruimingsdienst

ruimt 2 mei een bom die is afgeworpen tijdens een Trends en ontwikkelingen Beleidsinventarisatie luchtaanval op de spoorlijn op 16 januari 1945.

2010

13

1.4

Enquêteresultaten Luistervinken Bunnik

Voor de ontwikkeling van de omgevingsvisie van de gemeente Bunnik is in de eerste fase van het proces een enquête verstuurd naar inwoners van de gemeente. In de enquête zijn bewoners bevraagd op wat ze belangrijke Bunnikse waarden vinden, welke kwaliteiten ze belangrijk vinden voor de toekomst van de gemeente en welke opgaven en kansen ze zien. De Luistervinken-enquête is zowel online als via de post onder de aandacht gebracht. In totaal zijn 1000 brieven met daarin een link verstuurd naar willekeurige adressen in de gemeente. De selectie hiervoor is tot stand gekomen via een steekproef onder alle bewoners van de dorpen, evenredig verdeeld op het aantal inwoners per dorp. Daarnaast is de digitale enquête via sociale media onder de aandacht gebracht. In totaal hebben 310 Bunnikers de enquête ingevuld.

ALGEMEEN: Totaal aantal respondenten: 310

Uit de resultaten komt de groene, rustige maar centraal gelegen leefomgeving van Bunnik naar voren als kenmerkend. Het kleinschalige en dorpse karakter in de nabijheid van de voorzieningen van de grote stad, is iets wat erg gewaardeerd wordt. Als belangrijke wensen voor de toekomst noemen deelnemers de aandacht voor het groene karakter, een beter (kwalitatief) en betaalbaarder aanbod van woningen en het verbeteren van de verkeersveiligheid en het tegengaan van -overlast. Daarnaast valt op dat bewoners aangeven voor elkaar klaar te staan en zich graag inzetten voor hun eigen leefomgeving. Deze ‘waarden’ komen ook terug in eerdere trajecten waarvoor bewoners zijn bevraagd, zoals ‘Beeld van Bunnik’, een onderzoek dat de gemeente heeft laten uitvoeren naar wat er speelt op sociaal vlak bij de inwoners, en de ‘Strategische Agenda’ van de gemeente Bunnik.

AANTAL JAREN WOONACHTIG IN DE GEMEENTE BUNNIK:

LEEFTIJD RESPONDENTEN:

1. ALS U DE GEMEENTE BUNNIK MET DRIE WOORDEN ZOU OMSCHRIJVEN, WELKE WOORDEN ZOUDEN DAT ZIJN? Totaal aantal antwoorden: 862 Top drie meest genoemde antwoorden: 1. Groen (119x) = 13,8% 2. Rustig (70x) = 8,1% 3. Centraal (36x) = 4,2%

2. WAT IS VOLGENS U DE MOOISTE PLEK VAN DE GEMEENTE BUNNIK? Totaal aantal antwoorden: 372 Top drie meest genoemde antwoorden: 1. Kromme Rijn: 166x = 44,6% 2. Rhijnauwen: 35x = 9,4% 3. Jaagpad: 27x = 7,3%

3. WAT MAAKT WONEN EN SAMENLEVEN IN DE GEMEENTE BUNNIK VOOR U UNIEK? Totaal aantal antwoorden: 704 Top drie meest genoemde antwoorden: 1. Nabij stad (Utrecht/Zeist): 83x = 11,8% 2. Rust: 53x = 7,5% 3. Groen (in en rondom gemeente): 44x = 6,3%

“

IN WELKE KERN WOONT U?

14

Atlas Bunnik 2040

Het DNA van Bunnik

Trends en ontwikkelingen

De prachtige en zeer afwisselende, goed bereikbare landschappelijke omgeving in combinatie met de stad Utrecht met al haar faciliteiten onder handbereik, verbonden door een prachtig historisch en publieksvriendelijk landgoed, een station en OV in het dorp en diverse uitvalswegen nabij.

Beleidsinventarisatie

”

15

4. WAARIN VERSCHILT DE GEMEENTE BUNNIK VAN ANDERE GEMEENTEN IN DE REGIO, ZOALS HOUTEN, ZEIST OF UTRECHTSE HEUVELRUG?

5. WAT IS VOLGENS U DE BELANGRIJKSTE WAARDE VAN DE GEMEENTE BUNNIK?

6. WELKE PLEK/GEBIED IN DE GEMEENTE BUNNIK SLUIT NU AL AAN BIJ UW WENSEN VOOR EEN TOEKOMSTIGE LEEFOMGEVING?

7. HEEFT U EEN WENS VOOR DE ONTWIKKELING VAN EEN PLEK IN UW OMGEVING? ZO JA, OM WELKE PLEK GAAT HET EN WAT IS UW WENS?

Bunnik: Totaal aantal antwoorden: 261 Top drie meest genoemde antwoorden: 1. Kromme Rijn: 42x = 16% 2. Rhijnauwen: 14x = 5% 3. Wapen van Bunnik: 3x = 1%

Aandacht voor groene karakter: 15% ■ natuur en -ontwikkeling ■ biodiversiteit ■ landelijk karakter ■ weidsheid Beter aanbod (specifieke) woningen: 14% ■ ouderen ■ zorgwonen ■ sociale huur ■ betaalbaarheid ■ tiny house ■ nieuwe woonvormen (samenwonen)

Een waarde zegt iets over hoe het is om te leven in een

Totaal aantal antwoorden: 604 Top drie meest genoemde antwoorden: 1. Klein: 105x = 17,5% 2. Dorps: 28x = 4,6% 3. Nabij Utrecht: 12x = 2%

dorp buurt, buitengebied of heel de gemeente Bunnik. Het kan gaan over herkenbare karaktereigenschappen van een buurt of gebied, of over de manier van samenwerken, -wonen en -leven.

Totaal aantal antwoorden: 413 antwoorden Top drie meest genoemden antwoorden: 1. Groen/Natuur: 77x = 18,6% 2. Rustig wonen: 13x = 3,1% 3. Nabij stad: 9x = 2,2%

“ “ “ “

16

Minder inwoners, rustiger, gemoedelijker, men kent elkaar. Drie afzonderlijke kernen met ieder een eigen buitengebied en een goede menging van oorspronkelijke en import bewoners.

Atlas Bunnik 2040

” “ ”

Al 53 jaar woon ik met veel plezier in Bunnik. De mensen in de buurt zijn vriendelijk, we helpen elkaar waar nodig. Bunnik is een betrekkelijk klein dorp waar het goed toeven is door de unieke ligging waardoor “buiten” wonen en toch dicht bij de stad (Zeist en Utrecht) een ideale combinatie is. Voor jonge mensen met kinderen maar ook voor ouderen. Groots in kleine dingen.

Odijk: Totaal aantal antwoorden: 180 antwoorden Top drie meest genoemde antwoorden: 1. Kromme Rijn: 58X = 32% 2. De Meent: 7x = 4% 3. Witte Kerkje: 3x = 2%

” ” ”

Werkhoven: Totaal aantal antwoorden: 112 Top drie meest genoemde antwoorden: 1. De Brink: 41x = 37% 2. Landelijk gebied: 16x = 14% 3. Dorpskern: 14x = 13% Buitengebied: Totaal aantal antwoorden: 309 Top drie meest genoemde antwoorden: 1. Kromme Rijn: 64x = 20,7% 2. Amelisweerd: 27x = 8,7% 3. Rhijnauwen: 3x = 1%

Verkeersveiligheid en -overlast: 13% ■ geluidsoverlast ■ verkeersveiligheid ■ barrières ■ toegankelijkheid Meer en betere mogelijkheden groene recreatie en landgoederen: 10% ■ wandelen ■ fietsen ■ toegankelijkheid routes ■ groene karakter Centrum/Meent Odijk: 9% ■ ontmoetingsfunctie ■ functie dorpshart ■ betere inrichting ■ autoluw Overig: ■ Betere langzaamverkeersroutes: 6% ■ Voorzieningen op peil, toegankelijkheid en betaalbaarheid voorzieningen: 5% ■ Bewaken samenhang, maat en karakter bij nieuwe ontwikkelingen: 5% ■ Goed samenleven, ontmoeting: 5% ■ Meer speelplekken, aandacht jeugd: 5% ■ Aandacht landelijk/agrarisch karakter: 4% ■ Centrum Bunnik: functie dorpshart: 3% ■ Hondenuitlaatplekken: 3% ■ Geen windmolens: 2% ■ Veiligheid: 1%

Het DNA van Bunnik

Trends en ontwikkelingen

Beleidsinventarisatie

17

“ “ “

Ik zou graag met de gemeente nadenken over alternatieve woonvormen in het groen tussen de gemeente en Utrecht. Denk aan: tiny houses, ontmoetingsplek voor mensen in verschillende leeftijden. Zorg dat het wonen in gemeente Bunnik weer aantrekkelijk wordt voor de jongere generatie en niet alleen rekening houden met de oudere generatie. Bunnik is gekenmerkt door de mooie groene woon/leefomgeving en dit ziet iedereen hier langzaam verdwijnen.

”

8. WELKE PLEK OF GEBIED UIT DE GEMEENTE BUNNIK PAST NIET BIJ UW WENSEN OVER DE TOEKOMSTIGE LEEFOMGEVING VAN DE GEMEENTE? EN WAAROM?

“

VERVOLG VRAAG 9: Bij de categorie ‘Anders, namelijk’:

Totaal aantal antwoorden: 248 antwoorden

” ”

9. WAT ZIJN VOLGENS U DE TWEE GROOTSTE UITDAGINGEN VOOR DE GEMEENTE BUNNIK RICHTING 2040?

“ 10. HOE MOET DE GEMEENTE BUNNIK ERUIT ZIEN IN 2040? VUL AAN: IN 2040 IS DE GEMEENTE BUNNIK... Totaal aantal antwoorden: 813 antwoorden Top vijf meest genoemde antwoorden: 1. Groen: 110x = 13,5% 2. Duurzaam: 63x = 7,7% ■ Duurzaam ■ Klimaat ■ Energieneutraal ■ Overig: CO2-neutraal, aardgasvrij 3. Dorps karakter: 29x = 3,6% 4. Kleinschalig: 20x = 2,5% 5. Voldoende voorzieningen: 20x = 2,5%

11. WAT WILT U MEEGEVEN BIJ HET ONTWIKKELEN VAN DE VISIE OP UW TOEKOMSTIGE LEEFOMGEVING?

“ “ “ “

Zoek naar een evenwicht tussen economische belangen en behoud van landschappelijke en natuurwaarden.

Zorg dat inwoners eigenaarschap nemen over hun eigen straat/ wijk. Ik denk dat mensen dit best leuk vinden als dit door de gemeente goed ondersteund wordt!

De inwoners hebben voor het wonen in een dorp gekozen, zorg dus dat het dorpse karakter zoveel mogelijk wordt bespaard!

Durf keuzes te maken (bijvoorbeeld: groen boven wonen) en durf je daaraan te houden.

Blijf ons er bij betrekken. Deze enquête is een goed initiatief!

Zorg voor mogelijkheden voor starters om te voorkomen dat Bunnik vergrijst, maar vergeet daarbij niet zuinig te zijn op onze prachtige natuur.

” ” ” ” ” ”

Top drie meest genoemde antwoorden: 1. Groen/natuur: 78x = 12,4% 2. Luister naar inwoners/betrek burgers: 29x= 4,6% 3. Behoud dorpse karakter: 20x = 3,2%

18

Atlas Bunnik 2040

Het DNA van Bunnik

Trends en ontwikkelingen

Beleidsinventarisatie

19

Hoofdstuk 2

Trendverkenning

20

Atlas Bunnik 2040

21

2.

Trendverkenning

De trendverkenning is opgesteld in het kader van de te ontwikkelen omgevingsvisie van de gemeente Bunnik. Het doel van dit document is niet zozeer volledig te zijn, maar om op hoofdlijnen een overzicht te geven van de belangrijkste trends en ontwikkelingen waar de omgevingsvisie rekening mee dient te houden. Voor de analyse is hoofdzakelijk gebruik gemaakt van CBS data, aangevuld met gegevens van andere bronnen zoals het PBL, de Klimaatmonitor en regionale data van de Provincie Utrecht. Daarnaast is ook de inventarisatie van het gemeentelijk beleid van Bunnik geraadpleegd.

22

Atlas Bunnik 2040

Het DNA van Bunnik

Trends en ontwikkelingen

Beleidsinventarisatie

23

2.1

WONEN EN VOORZIENINGEN BUNNIK NU ■ Het inwoneraantal van de gemeente Bunnik is sinds begin deze eeuw gegroeid; met zo’n 10% in de periode 2002-2019 naar 15.192 inwoners 2019. Dat is sterker dan het Nederlands gemiddelde van 7,3% over deze periode7. Over dezelfde periode groeide het aantal huishoudens in Bunnik met 16,7%. Ook dat is boven het Nederlands gemiddelde van 15,3% over dezelfde periode8. ■ Zo’n 18% van het totaal aantal inwoners van Bunnik is kind (0-15 jaar) en 22% van de bevolking is 65+. Verder heeft Bunnik een grote groep inwoners van middelbare leeftijd (45-65 jaar), zo’n 29%. Dit komt overeen met het percentage inwoners van middelbare leeftijd in Nederland (28%)9.

Figuur 4 | Ontwikkeling inwonersaantal gemeente Bunnik, periode 2002-2020. Bron: CBS, 2020.

Bunnik

■ Circa 32% van de huishoudens is 65+. Dit is aanzienlijk hoger dan in de regio (22%)10. ■ De gemeente Bunnik telt in 2020 zo’n 6392 woningen met een gemiddelde WOZ-waarde van 379.000 euro, ruim boven het Nederlands gemiddelde van 270.00011. ■ 83,9% van de woningen in Bunnik is een eengezinswoning. Dit is fors meer dan het Nederlands gemiddelde. Dat bestond in 2020 voor zo’n 64,1% uit eengezinswoningen12. Veruit de meeste woningen (58%) in Bunnik zijn gebouwd tussen 1970-199013.

Nederland

Figuur 5 | Leeftijdsopbouw inwoners gemeente Bunnik en Nederland, 2019. Bron: CBS, 2019.

■ Ongeveer 75% van de woningen zijn koopwoningen, 25% valt in de huursector. Figuur 3 | Analysekaart wonen en voorzieningen in Bunnik. Bron: BRT 2020, BAG, Provincie Utrecht.

■ Zo’n 15.6% van de woningen is sociale huur, tegenover het Nederlands gemiddelde van 24,9%14. ■ In en rondom de stad Utrecht is een grote behoefte aan centrum-stedelijke woonmilieus. De gemeente Bunnik voorziet, samen met de andere gemeenten rondom Utrecht, meer in een andere grote woonbehoefte: compacte woonmilieus in nabijheid van stads- en dorpscentra buiten het stedelijk gebied15.

24

Atlas Bunnik 2040

Het DNA van Bunnik

Figuur 6 | Ontwikkeling WOZ-waarde woningen in de gemeente Bunnik t.o.v. Nederlands gemiddelde, periode 2000-2020. Bron: CBS, 2020.

Trends en ontwikkelingen

Beleidsinventarisatie

25

TRENDS EN ONTWIKKELINGEN

Figuur 7 | Woningvoorraad naar bouwjaar, gemeente Bunnik vergeleken met Nederlands gemiddelde, 2020. Bron: BAG, 2020.

Figuur 8 | Sociale veiligheid en onveiligheidsbeleving, gemeente Bunnik vergeleken het Nederlands gemiddelde, 2019. Bron: CBS Veiligheidsmonitor, 2019.

Bunnik

Nederland

Figuur 9 | Eigendomsverdeling woningvoorraad gemeente Bunnik t.o.v. het Nederlands gemiddelde, 2020. Bron: ABF research, 2020.

■ In alle kernen zijn voorzieningen aanwezig zoals winkels, scholen en multifunctionele accommodaties. In Bunnik zijn wel meer winkels dan in de andere kernen, Werkhoven heeft enkel basisvoorzieningen zoals een buurtsuper en een bakker. De inwoners van Odijk hebben aangegeven dat ze graag een grotere variatie in winkelaanbod zouden willen. ■ In Bunnik liggen de geregistreerde misdrijven lager dan het landelijk gemiddelde, ongeveer 27 ten opzichte van 39,5 per 10.000 inwoners16. Bewoners hebben wel het gevoel dat er meer criminaliteit is in hun omgeving ten opzichte van een aantal jaar eerder, maar voelen zich hierdoor niet onveiliger17.

■ Volgens de prognoses van het CBS zet de bevolkingsgroei in Bunnik door en zal Bunnik in 2040 zo’n 16.400 inwoners hebben. Dit correspondeert met een verwachte groei van circa 8%18. Door de groei in de omliggende gemeenten blijft de druk op de woningmarkt naar verwachting echter hoog en kan de groei, zoals voorheen, hoger uitvallen. ■ In heel Nederland zal tot 2050 de bevolking vergrijzen, voor Bunnik betekent dat het aantal 65+ ers naar verwachting groeit van zo’n 3400 naar 4700. Dit is een groei van ongeveer 38%. In 2050 zal dan 29% van de inwoners in Bunnik 65+ zijn. Dat is iets hoger dan het Nederlands gemiddelde in 2050 (26%) en het provinciaal gemiddelde (25%)19. ■ De prognoses voor de gemeente Bunnik laten een groei zien van zo’n 600 huishoudens tot 2040. Dit komt overeen met een groei van 9,3% ten opzichte van 2020. Dat is in lijn met de gemiddelde geprognosticeerde huishoudensgroei voor Nederland, maar ligt onder de gemiddelde toename van huishoudens die voor de provincie Utrecht wordt verwacht, namelijk 14,2%20. ■ Ruim de helft van de huishoudensgroei in Bunnik bestaat - mede door de vergrijzing - uit eenpersoonshuishoudens. Deze huishoudens brengen (deels) een andere woningbehoefte met zich mee. Tot 2030 groeit de groep 65+’ers in Bunnik van 2.020 naar 2.990 huishoudens21.

dat jonge stellen er hun vervolgstap maken na hun studie. Ze vestigen zich als stel en starten in Bunnik een gezin22. ■ Zonder uitzondering is in alle gemeenten en kernen in de regio Utrecht de vraag naar woningen op dit moment groter dan het aanbod. Recente cijfers voorspellen voor 2040 een additionele kwantitatieve behoefte aan 104.000 - 125.000 woningen in de regio Utrecht23. ■ Buiten het absolute tekort aan woningen tot 2040 in de regio Utrecht valt op dat er vooral een regionaal tekort wordt verwacht op specifieke woonmilieus: er is een grote regionale vraag naar, maar weinig aanbod van centrum-dorps, en kleinstedelijk24. ■ De landelijke trend is dat maatschappelijke voorzieningen in kleinere kernen steeds vaker geclusterd worden, zoals in multifunctionele accommodaties of in een Kulturhus. In Bunnik heeft elke kern een multifunctionele accommodatie. ■ De gemeente Bunnik is begonnen met de planontwikkeling in Odijk West en het stationsgebied.

■ De vergrijzing zal daarnaast niet alleen woonvraag veranderen, maar ook de zorgvraag doen stijgen en andere eisen stellen aan de leefomgeving, bereikbaarheid en voorzieningen om de zelfredzaamheid van de inwoners te kunnen behouden. ■ Jonge mensen vestigen zich graag in Utrecht en blijven daar vervolgens vanwege de centrale ligging, het woonklimaat en de sterke economische positie. Veel van hen verhuizen in een later stadium naar een gemeente in de omgeving. Uit onderzoek blijkt dat de komende decennia de vraag naar woningen zich steeds meer op de stedelijke omgeving concentreert, en er daarnaast vraag blijft naar landelijk wonen. In Bunnik zien we dan ook

26

Atlas Bunnik 2040

Het DNA van Bunnik

Trends en ontwikkelingen

Beleidsinventarisatie

27

KANSEN EN OPGAVEN ■ Bunnik beschikt over een relatief eenzijdige voorraad met veel eengezins(koop)woningen. Inwoners willen graag in Bunnik blijven wonen, maar krijgen te maken met een veranderende woonbehoefte, mede door de vergrijzing en gezinsverdunning. Met name het aantal kleine huishoudens (een- en tweepersoonshuishoudens) neemt de komende jaren toe en er is behoefte aan passende woningen. ■ De woningvoorraad in Bunnik is relatief duur en daarom niet voor alle doelgroepen even goed toegankelijk. Het ontbreekt Bunnik aan voldoende en betaalbare woningen voor lage- en middeninkomens. ■ Er liggen kansen om de verwachte groei van Bunnik te koppelen aan het diversifiëren van de woningvoorraad om aan een meer evenwichtige bevolkingsopbouw te werken. Dit vraagt om het toevoegen van woningen voor nieuwe of groeiende doelgroepen, zoals (collectieve) woon-zorgconcepten. Hierbij ligt tevens een kans in het inzetten op de nabijheid van voorzieningen en openbaar vervoer, om daarmee tegelijkertijd de zelfredzaamheid van inwoners te versterken. ■ Kijkend naar de regionale woningdruk en de lokale woningmarkt, heeft Bunnik zowel de opgave om te zorgen voor voldoende woningen voor de eigen inwoners als in het voorzien van woningen voor de regionale woningzoeker. Daarnaast blijft doorstroming een belangrijke opgave.

■ Gezien de verwachte bevolkingstrends in de gemeente, liggen er kansen in de transformatie van bestaande woningen en wijken, om zo de woningvoorraad meer aan te sluiten op de kwalitatieve woonvraag van zowel jongeren als ouderen. Denk hierbij aan het levensloopbestendig maken van woningen voor ouderen, en het realiseren van kleine(re) betaalbare woonlocaties voor starters.

28

Atlas Bunnik 2040

7

CBS (2020). Bevolkingsontwikkeling; regio per maand [Dataset]. Centraal Bureau voor de Statistiek.

8

CBS (2020). Huishoudens; samenstelling, grootte, regio, 1 januari [Dataset]. Centraal Bureau voor de Statistiek.

9

CBS (2019). Bevolkingsopbouw. Kadastrale Kaart.

10, 21

Gemeente Bunnik (2017). Visie op wonen 2017-2022.

11

CBS (2020). WOZ-waarde woningen-Bunnik [Dataset]. Waar staat je gemeente.

12

CBS (2020). Voorraad woningen; woningtype, oppervlakteklasse, regio [Dataset]. Centraal Bureau voor de Statistiek.

13

BAG (2020). Woningen naar bouwjaar 1971-1990 [Dataset]. Waar staat je gemeente.

14

ABF Research (2019). Voorraad 2019 [Dataset]. Waar staat je gemeente.

15, 23, 24

U Ned (2020). Ontwikkelperspectief verstedelijking en bereikbaarheid Metropoolregio Utrecht 2040, met een doorkijk naar 2050. Utrecht Nabij.

16

Politie (2020). Misdrijven - Totaal misdrijven [Dataset]. Waar staat je gemeente.

17

CBS Veiligheidsmonitor (2019). Veiligheidsindices [Dataset]. Waar staat je gemeente.

18, 19, 20

CBS (2019). Regionale prognose 2020-2050; bevolking, intervallen, regio-indeling 2018 [Dataset]. Centraal Bureau voor de Statistiek.

22

Companen (2019). Woningmarktanalyse U16. Utrecht 10.

Het DNA van Bunnik

Trends en ontwikkelingen

Beleidsinventarisatie

29

2.2

ENERGIE EN KLIMAAT BUNNIK NU ■ De grootste verbruiker van energie in Bunnik is verkeer en vervoer. Daarna volgt de gebouwde omgeving (woningen, winkels en kantoren). Het energieverbruik in de landbouw en de industrie zijn beperkt25. ■ Het totaal verbruik van energie is over het afgelopen decennium redelijk stabiel. Het verbruik van energie in de bebouwde omgeving is licht gedaald, mede door de verduurzaming van woningen26. Zo’n 1 op de 5 woningen heeft energielabel A of hoger. Het grootste deel van de woningen heeft energielabel C27. ■ In Bunnik is een sterke stijging in het aantal daken met zonnepanelen zichtbaar. In 2012 hadden zo’n 2,8% van de woningen zonnepanelen, in 2019 is dit percentage gegroeid naar 18,4%28. ■ De gemeente Bunnik heeft in het beleidskader zonnevelden criteria opgesteld voor initiatiefnemers voor zonnevelden. Tot 2022 is er ruimte voor 40 ha aan zonnevelden29.

Nederland

Bunnik

Figuur 11 | Verdeling energielabels woningvoorraad, gemeente Bunnik t.o.v. Nederlands gemiddelde, 2020. Bron: RVO, 2020.

Verkeer en vervoer Gebouwde omgeving

Bekende hernieuwde warmte

Industrie, Energie, Afval en Water Landbouw, bosbouw en visserij

Figuur 12 | Ontwikkeling energieverbruik hoofdsectoren in de gemeente Bunnik, periode 2012-2019. Bron: Klimaatmonitor, 2019.

■ In het bebouwd gebied van Bunnik ligt er een uitdaging op het gebied van klimaatadaptatie; bij extreem weer zoals heftige buien of hitte staat de leefbaarheid onder druk en lopen mensen gezondheidsrisico’s.

Figuur 13 | Kansenkaart zonnevelden gemeente Bunnik, 2020. Bron: Gemeente Bunnik, 2020. Figuur 10 | Analysekaart energie en klimaat in Bunnik. Bron: BRT 2020, BAG, gemeente Bunnik.

Figuur 14 | Ontwikkeling percentage zonnepanelen op daken, gemeente Bunnik (groen) t.o.v. Nederlands gemiddelde (oranje), periode 2012-2019. Bron: CBS, 2019.

30

Atlas Bunnik 2040

Het DNA van Bunnik

Trends en ontwikkelingen

Beleidsinventarisatie

31

TRENDS EN ONTWIKKELINGEN ■ Op dit moment ligt er een eerste ontwerp Regionale Energiestrategie (RES) voor de regio U16, waar Bunnik onder valt. Dit is in navolging van afspraken uit het Klimaatakkoord die vragen om een 49% reductie van broeikasgassen in 2030 en 95% in 2050. Hiervoor is een grote versnelling nodig in de realisatie van duurzame opwek van energie. Bunnik zal (in regionaal verband) op zoek moeten naar locaties voor grootschalige opwek van duurzame energie. Dit is een van de grootste ruimtevragers tot 2040. In de Ontwerp RES 1.0 ligt er een bod van 1,8 TJ voor de U16 regio30.

Figuur 15 | Verwachte energievraag en -potentie in 2050 voor de regio U16. Bron: U16, rapport Energietransitie Regio U16, 2018.

■ De geschatte warmtevraag in Bunnik in 2050 (0,5 PJ) overstijgt de potentiële opwek aan warmte (0,3 PJ). Daarentegen geldt voor Bunnik dat de opwekpotentie van elektriciteit in 2050 (1,6 PJ) de geschatte elektriciteitsvraag overstijgt (0,4 PJ)31. ■ Door klimaatverandering stijgt de kans op extreem weer. Bunnik krijgt tot 2040 en daarna steeds vaker te maken met piekbuien, hitte en droogte. De kans op wateroverlast in het bebouwd gebied zal toenemen en het aantal extreem warme dagen met bijbehorende gezondheidsrisico’s - ook.

KANSEN EN OPGAVEN ■ In de bebouwde omgeving en het verkeer en vervoer ligt een grote verduurzamingsopgave. Tot 2040 zal het vervoer elektrificeren (en dus groeit de vraag naar elektriciteit) en vragen met name de naoorlogse wijken om grootschalige transformatie. Een belangrijke opgave is hier de warmtetransitie, waar elektrificatie of nieuwe warmtebronnen zoals een warmtenet, warmtepomp of aquathermie het huidige gasverbruik moeten gaan vervangen. ■ Omgang met extremer weer vergt aanpassingen/adaptatie van grondgebruik, bebouwing en infrastructuur zowel in bebouwd gebied als het landelijk gebied. Hier liggen kansen om dit in combinatie met andere opgaven aan te pakken. ■ De ambitie van de gemeente Bunnik is om in 2040 klimaatneutraal te zijn. Dit vraagt om een energietransitie - van zowel warmte als elektriciteit - in de bebouwde omgeving. 100% klimaatneutraal betekent voor Bunnik 140 ha zonnevelden en 3 windmolens van 5,6 MW of 100 ha met 6 windmolens35. ■ De ontwerp RES laat zien dat in Bunnik een potentie van 45 GWh ligt voor zon op daken. Dit is niet genoeg de ambitie klimaatneutraal in 2040 te halen. Hiervoor is grootschalige opwek van energie nodig36. Grootschalige opwek heeft stevige invloed op het karakter van het landelijk gebied.

■ De opwek van duurzame energie biedt in potentie een groot lokaal verdienmodel dat kan worden ingezet om andere ontwikkelingen te ondersteunen. Denk hierbij aan bedrijven in de agrarische sector of voorzieningen in de kernen.

■ In de gemeente Bunnik zal in 2050 naar verwachting op 86% van de oppervlakte van het stedelijk gebied één week of langer sprake zijn van hittestress door warme nachten32. ■ Een groot deel van de Nederlandse straten en pleinen kunnen bij hevige buien onder water komen te staan. Laaggelegen verharde delen zijn met name gevoelig voor wateroverlast. In de Provincie Utrecht loopt gemiddeld 18% van het stedelijk gebied risico op een waterstand van meer dan 15 cm bij kortdurende hevige neerslag (1:1000 jaar)33. ■ In het landelijk gebied neemt het droogterisico ligt toe. Hierdoor ontstaan (vaak aan het einde van de zomerperiode) lage grondwaterstanden. Als gevolg hiervan krijgt de landbouw te maken lage grondwaterstanden in het groeiseizoen, waardoor gewassen niet meer voor hun eigen watervoorziening kunnen zorgen. Er moet dan beregend worden of er ontstaat droogteschade34.

32

Atlas Bunnik 2040

25, 26, 28, 31, 33, 34 Klimaatmonitor (2019). Energieverbruik hoofdsectoren [Dataset]. Rijkswaterstaat. 27

RVO (2019). Woningen met geregistreerd label [Dataset]. Waar staat je gemeente.

29

Uit: Beleidsinventarisatie

30

RES U16. (2020). Ontwerp RES U16 met concept-bod voor duurzame elektriciteit + Aanbiedingsbrief Ontwerp RES U16.

32

Staat van Utrecht (2020). Klimaatadaptatie. .

35

RIVM (2016). Gezondheid per buurt, wijk en gemeente [Dataset]. Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu.

36

Gemeente Bunnik (2020). Klimaatdoel [webpagina].

Het DNA van Bunnik

Trends en ontwikkelingen

Beleidsinventarisatie

33

2.3

MOBILITEIT BUNNIK NU ■ De kern Bunnik heeft een treinstation waar een sprinter rijdt. Deze zorgt voor een goede spoorverbinding tussen Utrecht en Rhenen. Odijk en Werkhoven hebben geen treinstation. ■ Door de gemeente loopt een buslijn die de drie kernen met elkaar verbindt. Deze lijn vertrekt elk kwartier richting Utrecht en Wijk bij Duurstede. Ook loopt door Odijk een buslijn die een verbinding maakt tussen Zeist en Houten. Deze bus gaat elk half uur37. ■ Met name de groep ouderen in Bunnik geeft aan dat zij behoefte hebben aan een betere OV-verbinding tussen de kernen en omliggende steden38.

Figuur 17 | Bereik van de gemeente Bunnik binnen 60 minuten reizen met de auto (geel) of met het openbaar vervoer (rood), 2020. Bron: MapItOut, 2020.

■ Het gemiddelde autobezit per 1000 huishoudens in Bunnik ligt op 1,12 in 2019. Dit ligt iets hoger dan het Nederlands gemiddelde (1,08)39. ■ Bunnik heeft een goede ligging ten opzichte van Utrecht, dichtbij het Utrecht Science Park (USP), aanwezigheid van een station en een directe ontsluiting vanaf de A12. Echter heeft Bunnik te maken met knelpunten in de bereikbaarheid in het gebied tussen Bunnik, Houten, Odijk en Wijk bij Duurstede. Bovendien is deze ontsluiting kwetsbaar door de landschappelijke ligging langs de Kromme Rijn en de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Door de groei van de regio, zal de komende jaren de druk op het wegennet toenemen40. Figuur 16 | Analysekaart mobiliteit in Bunnik. Bron: BRT 2020, gemeente Bunnik, Provincie Utrecht, eigen inventarisatie.

Figuur 18 | Verwachte knelpunten in bereikbaarheid in 2030 in Nederland.

34

Atlas Bunnik 2040

Het DNA van Bunnik

Trends en ontwikkelingen

Beleidsinventarisatie

35

KANSEN EN OPGAVEN ■ De mobiliteitsopgave binnen de Metropoolregio Utrecht is groot. Het ov-, fiets- en weg- netwerk wordt steeds intensiever gebruikt. De verwachting is dat richting 2030 de knelpunten voor openbaar vervoer, weg en fiets alleen maar groter worden43. ■ Ook de verstedelijking van Bunnik en omliggende gemeenten zorgt voor meer verkeer op de weg. Het is niet altijd mogelijk om autowegen aan te passen. Het faciliteren van voldoende en veilige auto- oven fiets mobiliteit voor alle inwoners, werknemers en bezoekers van de gemeente is daarom belangrijk.

Figuur 19 | Mobiliteitsvoorkeuren naar leeftijd in Nederland, 2014. Bron: PBL, 2014.

TRENDS EN ONTWIKKELINGEN ■ Naar verwachting zet de groei (huishoudens en banen) in Bunnik en omgeving verder door. Hierdoor komt er extra druk te liggen op de lokale- en regionale bereikbaarheid; zowel op het fiets- ov- als wegennetwerk. In zowel het lage als het hoge groeiscenario van het PBL treden er tot 2030 verkeersknelpunten op in de regio. Met oog op efficiënt ruimtegebruik, duurzaamheid en gezondheid ligt er een belangrijke opgave om een ‘modal shift’ te bewerkstelligen; van auto naar fiets en (H)OV. Ook zien we de parkeerdruk toenemen41. ■ Ook de veranderende bevolking heeft invloed op de mobiliteitsvraag. Ouderen gebruiken over het algemeen minder de auto, maar voor deze groep groeit het nut en de noodzaak van een betrouwbare (en fijnmazige) ov-bereikbaarheid42. Tegelijkertijd zien we dat het OV zich terugtrekt en automobiliteit belangrijk blijft. Het faciliteren van ‘first en last mile’ vervoer met aanvullende voorzieningen (Hubs, (deel)fiets en -auto’s, elektrische fietsen, hubtaxi’s e.d.) is daarom van groot belang. Mede om te zorgen dat ouderen zich zo lang mogelijk veilig kunnen verplaatsen en daardoor mee kunnen doen in de maatschappij.

36

Atlas Bunnik 2040

■ Er is behoefte aan een betere OV-verbinding tussen de kernen en de omliggende steden. De bushaltes zijn voor minder mobiele mensen slecht toegankelijk. De haltes liggen ver uit elkaar en de weg ernaar toe is soms moeilijk begaanbaar. ■ De verduurzaming van mobiliteit is een steeds grotere opgave. We zien een snelle ontwikkeling van elektrisch rijden, de verwachting is dat deze trend zich met de uitvoering van het Klimaatakkoord versneld doorzet. Hierdoor zal de vraag naar een goede laadpaleninfrastructuur toenemen. ■ De gemeente richt zich op mogelijke meekoppelkansen voor verkeer en mobiliteit. Zo verkende de gemeente de mogelijkheid om de N229 te verleggen, zodat dit verdere kansen op kan leveren voor ontwikkellocaties en landschapsversterking. Ook kijkt de gemeente naar de hoeveelheid verkeer over de A12 als belangrijke voorwaarde voor planontwikkeling.

■ In regionaal verband (U Ned) is Bunnik aangemerkt als belangrijk regionaal ov-knooppunt (‘regiopoort’) waar kansen liggen voor een kwalitatieve ontwikkeling om de regionale groei uit Utrecht op te vangen in de nabijheid van voorzieningen en goed openbaar vervoer. Dit kan zorgen voor een stedelijke leefomgeving in de nabijheid van hoogwaardige voorzieningen. Ook de nabijheid van het Utrecht Science Park (USP), op zo’n 10 minuten fietsafstand van station Bunnik, maakt de stationsomgeving een aantrekkelijk vervoers- en overstappunt44. Ook de potentiële ontwikkeling van het nabijgelegen Metropoolpoort Oost (Lunetten Koningsweg - USP) vergroot de aantrekkelijkheid van Bunnik voor de regionale woningzoekende. ■ Er ligt een kans voor een modal shift van auto, naar multimodale bereikbaarheid, mede door verandering van de vraag en de verduurzamingsopgave. Hierbij kan de focus liggen op verschillende modaliteiten bij knooppunten en/of mobiliteits-hubs, met goed voor- en natransport, zoals deelauto’s en deelfietsen. ■ Drukte op de weg en op het fietspad neemt toe en meer vervoersstromen bewegen door elkaar, zoals de elektrische fiets. Het is een uitdaging om hier op een slimme en veilige manier ruimte aan te bieden. ■ Alle inwoners van de gemeente Bunnik moeten zich veilig kunnen verplaatsen door de gemeente.

Denk bijvoorbeeld aan veilige en ruime fiets- en wandelpaden, zodat elke inwoner een frisse neus kan halen, maar ook parkeermogelijkheden voor mensen die slechter ter been zijn. Zo kunnen ook zij zelfstandig de deur uit. Mede gezien de verwachte bevolkingstrends vormt dit de komende jaren een belangrijke uitdaging voor de gemeente.

37

92920v (2020). Reisplanner.

38

Gemeente Bunnik (2020). Beeld van Bunnik [Verkregen via gemeente Bunnik].

39

CBS (2019). Particulier autobezit [Dataset]. GDI Index.

40, 43, 44 U Ned (2020). Ontwikkelperspectief verstedelijking en bereikbaarheid Metropoolregio Utrecht 2040, met een doorkijk naar 2050. Utrecht Nabij. 41

NMCA (2017). Hoofdrapport Nationale Markt- en Capaciteitsanalyse. Rijksoverheid.

42

PBL (2014). Bereikbaarheid verbeeld. Planbureau voor de Leefomgeving.

Het DNA van Bunnik

Trends en ontwikkelingen

Beleidsinventarisatie

37

2.4

ECONOMIE

Figuur 21 | Ontwikkeling aantal banen naar sector, gemeente Bunnik, 2019. Bron: LISA, 2019.

BUNNIK NU ■ Het gaat de regio Utrecht en Amsterdam economisch voor de wind. Na een dip in de crisis groeit de economie weer gestaag door, en daarmee het aantal banen en de vraag naar werklocaties. ■ Belangrijke sectoren in Bunnik zijn de zakelijke- en collectieve dienstverlening en de industrie. Vanaf 2014 zijn de banen in met name de bouwnijverheid, de groot- en detailhandel en de zakelijke dienstverlening sterk toegenomen45. Figuur 20 | Analysekaart economie in Bunnik. Bron: BRT 2020, PAR, Provincie Utrecht.

■ De netto arbeidsparticipatie is de afgelopen jaren gestegen, van 69% naar 72%46. ■ In Bunnik vestigen zich steeds meer extensieve bedrijven en startups. De ligging van Bunnik is aantrekkelijk vanwege de lagere prijzen en de locatie nabij het Utrecht Science Park47.

■ Binnen de gemeente hebben enkele grote bedrijven zich gevestigd: o.a. BAM, Engy, Vrumona, Bovag en Postiljon49. ■ In Bunnik zien we een grote inkomende pendel. De inkomende en uitgaande pendel houden elkaar redelijk in evenwicht50. ■ De kern Bunnik kent een behoorlijk aanbod aan speciaalzaken. Dit is belangrijk voor de aantrekkelijkheid van het dorpshart. In Odijk staat de kwaliteit van het winkelaanbod onder druk, maar ook de aantrekkelijkheid van de dorpskern (inrichting openbare ruimte). ■ Recreatie en toerisme maakt nu geen groot deel uit van de economie van Bunnik, ondanks de recreatieve mogelijkheden in de gemeente.

■ Er zijn in Bunnik te weinig werklocaties beschikbaar om bedrijven te concentreren op bedrijventerreinen48.

38

Atlas Bunnik 2040

Het DNA van Bunnik

Trends en ontwikkelingen

Beleidsinventarisatie

39

KANSEN EN OPGAVEN ■ Tot 2040 is er in de regio Utrecht een behoefte van 216 hectare aan bedrijventerreinen verspreid over de regio. De komende jaren is hier nog onvoldoende ruimte voor beschikbaar in de regio. ■ De stationsomgeving van Bunnik heeft potentie om uit te groeien tot een belangrijk knooppunt voor bezoekers van het Utrecht Science Park. Dit levert kansen op om de stationsomgeving te transformeren naar een gemengd woon-werkgebied en interessant vestigingsgebied voor bedrijven en werknemers met een relatie tot het Utrecht Science Park53. ■ Qua bedrijvigheid lijkt Bunnik, als zogeheten ‘regiopoort’, vooral perspectiefrijk om ruimte te bieden voor stads- en dorpsgebonden bedrijven, met een kleine tot middelgrote ruimtebehoefte tot circa 2 hectare54. ■ In de regio rondom de stad Utrecht is voldoende kantoorruimte aanwezig. Hier is het mogelijk om overtollige kantoormeters te transformeren naar woningen55. ■ Met de toenemende digitalisering van werk kan de regio – zeker met een betere verbinding naar het stedelijk gebied – een uitvalsbasis zijn voor hoogwaardige werkgelegenheid in de dienstensector. Denk hierbij aan flexwerkers en zelfstandigen. Figuur 22 | Verandering van het aantal banen naar sector in de gemeente Bunnik t.o.v. basisjaar 2010. Bron: LISA, 2019.

■ Wanneer de trend van online aankopen doorzet, wacht de regio een afname in behoefte aan vierkante meters voor detailhandel. Dit zal naar verwachting gaan om circa 70.000 tot maximaal 190.000 m2 winkelvloeroppervlak in de regio56.