TVW gemeenteraad 14032023 met hyperlinks.pdf

Transitievisie Warmte 2.0 Contouren en dialoog om te komen tot definitieve versie www.menti.com – 3579 6989

Inhoud 

Resumé opgehaalde informatie, stakeholders en bewoners enquête



Bepalen van prioriteit en planning



Hoe pakken we de opgave aan



Regierol gemeente 

Samenwerken & afstemmen partners intern & extern



Voorbeeldrol gemeente – gemeentelijk vastgoed



Invullen regierol in buurten



Formatie en beschikbare capaciteit verduurzamen



Samenwerken met de buurt



Oplossen van belemmeringen



Planning vaststelling TVW

De opgaven warmtetransitie 

Gemeente geeft goede voorbeeld  klimaatakkoord



Gemeente heeft de regie  opgave aardgasvrij



Landelijk streven 20% CO2 reductie aardgas 2030



Beleidsprogramma verduurzaming gebouwde omgeving 

Klimaat adaptatie?

Koeling? Al deze opgaven komen samen in verschillende wijken en buurten

Circulair?

Uitfaseren energielabel e, f, g bij woningen 

Woningcorporaties al voor eind 2028



Structurele aanpak energiearmoede



Opgave gemeentelijk Vastgoed 



Aanpak maatschappelijk vastgoed 

renovatieverplichting: jaarlijks ten minste 3% renoveren en zo goed als energieneutraal maken



80% daken voorzien van zonnepanelen in 2030

Aanpak utiliteitsgebouwen 

Verplichting minimaal Label C



Energiebesparingsplicht

Eenzaamheid Leefbaarheid Gezondheid

Resumé stakeholders Wat gaan we doen 









Starten met (vergaand) isoleren en besparen

Hoe prioriteren we 

Individuele oplossing heeft de voorkeur Collectieve oplossing beperkte potentie

Opgaven combineren 

Uitfaserenenergielabel e, f, g



Structurele aanpak energiearmoede



Opgave woningcorporaties (Uitfaserenenergielabel e, f, g voor eind 2028)



Waar is reconstructie/ aanpak openbare ruimte voorzien / sanering gas

Behoefte aan integraal aanpakken van buurten – samenwerking met de buurt



Zijn er knelpunten klimaatadaptatie die moeten worden aangepakt



Aanwezigheid van corporatiebezit of gemeentelijk vastgoed

Voortgang is aandachtspunt



Waar kan de leefbaarheid van de buurt worden verbeterd

Resultaten bewoners enquête 





56% wil energiezuiniger woning



Waar starten

1.

89% Lagere energierekening

1.

68% Buurten met woningen met laag energielabel

2.

64% Milieu

2.

57% Buurten met mensen die moeilijk rondkomen

3.

55% Wooncomfort

3.

45% Buurten met huizen die snel/eenvoudig aangepast kunnen worden

Belemmeringen



De oplossing

1.

36% Heb geen geld voor verduurzaming

1.

17% wil collectief warmtenet

2.

35% Te duur

2.

30% wil een airco, 32% heeft deze al

3.

34% Twijfel of de kosten opwegen tegen de besparingen

3.

28% wil WP, 24% wil hybride WP

Betrokkenheid buurt (UP) 1.

79% Ik wil geïnformeerd worden

2.

43% Ik wil mijn mening kunnen geven

3.

24% Ik wil actief meedenken of meedoen samen met de gemeente



Rol gemeente in energiezuinig maken woning 

63% Wil geïnformeerd orden over financiële mogelijkheden



44% Wil informatie over stappen voor eigen woning



38% Wil dat de gemeente maatregelen aanbiedt



37% Wil dat de gemeente helpt bij het vinden van aanbod en financiering

Opgave Brunssum €

40% laagste inkomens

Gemiddeld

Data 2018-2022 Bron: wijkpaspoort

20% hoogste inkomens

Prioriteit bepalen Weging van de criteria EFG energielabel

Betaalbaarheid energierekening



Waar is de opgave het grootste



Waar is het knelpunt het grootste



Buurten met de meeste EFG labels



Hoogste aantal huishoudens



Factor 1



Factor 2

De som van beide scores bepaalt de prioriteit  10 buurten (+/- 5.600 woningen) > 100 punten  9 buurten ( +/- 4.500 woningen) > 90 < 100 punten  42% van de buurten zijn prioritair

Prioriteit bepalen Weging van de criteria Let op! Dit is niet de definitieve volgorde/ planning

EFG energielabel

Betaalbaarheid energierekening

Volgorde bepalen prioriteitsbuurten – opstellen planning 

De volgorde voor de planning wordt bepaald op basis van: 

Score prioriteit



Koppeling relevante gebiedsontwikkelingen



Planning aanpak woningen woningcorporaties



Planning aanpak openbare ruimte (reconstructie werkzaamheden)



Planning werkzaamheden Enexis



Planningen optimaal af te stemmen  definitieve volgorde bepalen.



Planning en volgorde wordt vastgesteld tot 2050 

TVW 2.0 wordt voor 5 jaar vastgesteld 

Tot 2030 hoge mate van zekerheid



Na 2030 minder zekerheden 

Kunnen wijzigingen optreden i.v.m. andere ontwikkelingen

Stap 1 energie besparen De isolatie opgave Standaard 

  

Beperkt isoleren (binnen casco) 

Voor-oorlogs minder isoleren dan na oorlogs



Voor-oorlogs niet geschikt voor lage temp. oplossing

Beperkte oplossing voor energiearmoede (= isolatiearmoede) Beperkte energiebesparing – netwerk impact & energiekosten Geschikt voor verwarmen op 50-70 graden afhankelijk van bouwjaar

Streefwaarden 

Vergaand isoleren (buiten casco)



Geschikt voor lage temp. oplossing



Vergaande energiebesparing – draagt echt bij aan aanpakken energiearmoede



Lage vraag aan energie – netwerkimpact & energiekosten



Geschikt voor verwarmen < 50 graden

Bron: Nieman

Mag dit in beschermd stads- en dorpsgezicht?

De Standaard en geschiktheid alternatief Alternatief voor aardgas Duurzaam gas Warmtepomp Warmtenet HT Nu (LT) Toekomst HT MT LT (Z)LT Temperatuurniveau > 75 graden 30-55 graden 55-75 graden > 75 gaden 55-75 graden 30-55 graden < 30 graden Onder de standaard √ X X √ X X X Vooroorlogse standaard √ X X √ √ X X Naoorlogse standaard √ √ √ √ √ √ X Voorbij de standaard √ √ √ √ √ √ √

Overige overwegingen ‘voorbij de standaard’

Integraal verduurzamen? In welke mate willen we deze opgaven integraal uitvoeren? Opgaven 



Isoleren en besparen



Klimaatadaptatie



Slim besparen





Mate van isoleren

Gezonde materialen – gezond binnenklimaat



Veiligheid



Geluidsoverlast inperken



Natuurinclusief (soortenmanagement)



Circulair

Opwek elektra 



Daken benutten

Duurzame warmte 



Met aandacht voor

aardgasvrij

Duurzame koeling 

Comfort en energiebesparing

Stap 2 warmte duurzaam opwekken Welke alternatieven in Brunssum

Collectief 



Verdiepend onderzoek lokaal net met aquathermie financieel niet haalbaar Ontwikkeling Warmtenet Zuid Limburg 

Potentie lang termijn



Onzeker of het beschikbaar kan komen voor Brunssum

Individueel 

Brunssum breed



Ook kleinschalige collectieven 

Warmtepompen voor appartementencomplex

Stap 2 warmte duurzaam opwekken De voor- en nadelen van de oplossingen Collectief 

Iedereen moet meedoen voor haalbaarheid



Ingrijpend en langdurig proces



Nieuwe spelregels / regierol invullen 

Publiek eigendom netwerk



Mogelijke rol voor gemeente (n.t.b.)



Minder elektriciteit nodig



Minder geluidoverlast



Kosten primair aanleg netwerk (MT/HT)

Individueel 

Iedereen kan al stappen gaan zetten, ook als je buurt nog niet aan de beurt is 



Aardgasvrij of hybride oplossing 



Waar kiezen we wanneer voor

Veel keuzevrijheid 



Ook kleine collectieven

Installatie, energieleverancier

Veel pieken elektriciteit – netwerk kan dit nog nergens aan 

Toename trafo’s en andere voorzieningen in de buurt



Toename klachten geluidsoverlast



Kosten primair gebouwgebonden

Koers prioriteitsbuurten aanpak, planning en tempo en invullen regierol Aanpak, planning en tempo 1.

Isolatie aanpak 



2.

Invullen regierol 

Woningen toekomstbestendig – geschikt lage temperatuur

Energiezuinige woningen



Installatie aanpak 

Aardgasvrij-ready



Aardgasvrij 

Impact energierekening, hitte en koeling?

Meer bereiken dan aanpak woningen? Dan buurt programma + team nodig!

Koppelkansen bij woning aanpak - bewoners 

Levensloopbestendigheid



Aandacht woonwensen bewoners

Koppelkansen in proces aanpak buurt- gemeente 

Sociale cohesie



Armoede & arbeidsparticipatie



Veiligheid, overlast & ondermijning



Gezondheid en welzijn

Integraal verduurzamen 

Klimaatadaptief en natuur inclusief 



Gezondheid en circulariteit 



Koeling, zonwering, water, vergroenen enz.

Materiaalgebruik

Elektriciteit

Tempo aanpak buurten

Tempo 



Tot 2030 

Starten 2 buurten/ jaar



Nog 1 nieuwe buurt in 2023

Vanaf 2030 

Starten met 3 buurten per jaar

Regierol gemeente startbuurten TVW Overwegend koopwoningen Overwegend huurwoningen (corporatie) Groot aandeel koop & huur

Proces door gemeente

Proces samenwerking gemeente en corporatie

Integrale wijkaanpak nodig? / Verbinden anderen opgaven?

Ja

Nee

Gezamenlijk proces

Rol vertalen naar inrichting ambtelijke organisatie

Programmatisch werken aan opgaven in de buurt Integrale regisseur Gebiedsgericht

Proces regisseur Gebiedsgericht / gemeente breed

Wat gaan we doen: Samenwerking in de buurt

Wat gaan we doen: Samenwerking met partners 



Interne organisatie –planningen 

Samenhang tussen opgaven van afdelingen



Regierol gemeente



Organiseren voldoende formatie!

Externe stakeholders –planningen 





Samenhang tussen opgaven en planningen monitoren en tijdig afspraken maken

Belang en noodzaak van samenwerken 

Beperken maatschappelijke kosten & kapitaalvernietiging



Maatschappelijke vraagstukken – fysieke leefomgeving

Praktische zaken 

Afstemming – voortgang planningen



Uitgangspunten samenwerking



Tijdig vastleggen afspraken tussen partners rondom verduurzamingsopgaven

Programmatisch samenwerken?

Wat gaan we doen: Voorbeeldrol gemeente aanpak gemeentelijk vastgoed Beleidsprogramma VDG

Kansen

Kader Rijksoverheid





Maatschappelijk vastgoed (p. 39) 







Renovatieverplichting tenminste 3% renoveren naar energieneutraal Min. 80% daken geschikte overheidsdaken voorzien van zonnepanelen in 2030

Nieuwe normen utiliteiten juli 2023

Verruiming energiebespaarplicht met hernieuwbare energie



Integraal verduurzamen 

Energiezuinig



Klimaatadaptief & natuurinclusief



Circulaire en gezonde materialen



Aardgasvrij en energieneutraal

Inspirerende voorbeelden voor bewoners 

Normaliseren, zien, ervaren enz.



Ondersteunen communicatie, voorlichting en bewustwording



Leerobjecten onderwijs



(Werk)locatie voor buurtteams verduurzamen?

Kijk ook eens op https://www.rvo.nl/onderwerpen/verduurzaming-utiliteitsbouw/maatschappelijk-vastgoed/gemeentelijk

Accommodatiebeleid Vigerend accommodatiebeleid Overwegingen 

Nieuwe omstandigheden 

Taakstelling Rijksoverheid



Voorbeeldrol klimaatakkoord



Verduurzamen vraagt zorgvuldige afweging





Lange termijn visie en koers noodzakelijk

Inventarisatie energielabel / verbruik 







Optimale exploitatie voor nu en de toekomst

Demografische ontwikkelingen gebruikers lange termijn 



Energiezuinige en aardgasvrije gebouwen

Bezettingsgraad 

Afweging tussen investering en exploitatie op lange termijn

Betaalbaar houden maatschappelijke voorzieningen voor gemeente en gebruikers 



Bezetting en benutting in de toekomst

Flexibiliteit & aanpasbaarheid 

Technisch en geschikt voor de gebruiksfuncties



Multifunctioneel gebruik en toekomstbestendigheid

Courantheid gebouw en locatie

Vevolgstappen gemeentelijk vastgoed

Visie en koers

Uitvoering



Uitwerken accommodatiebeleid



Zwembad businesscase



Uitvoeringsplan



Gebouwen in de proeftuin



Planning gebouwen



Enz.



Op basis actueel beleid



Wat gaan we er mee doen



Visie en aanpak gebouwen



Raming middelen ?

Impact formatie uitvoering TVW wat weten we al (indicatief) Opstellen UP per buurt

Uitvoeren UP per buurt



ROB: 1,2 FTE/ jaar



ROB: 2 FTE/ jaar



Max 2 jaar



Max 8 jaar ( Wgiw)

Beleidsmedewerker duurzaamheid (warmtetransitie) - 1 FTE/ jaar structureel 

Monitoring en herijking TVW



Vertegenwoordiging regionale werkgroepen (Parkstad, WZL)



Uitwerken en implementeren aanpakken (bijv. regionaal isolatie- verduurzamingsprogramma)

Gemeentelijk vastgoed - 0,5 FTE 2024 t/m 2026 Aansluiting fasering aanpak gemeentelijk vastgoed! 

Bewaken, monitoring en regisseren opgaven

Vervolgproces gemeente 

TVW 2.0 

Input verwerken en afronden analyses



Schrijven TVW 2.0 









Inhoud, opmaak, bijlagen enz.

Webinars inwoners door WoonWijzerWinkel

Isolatie- verduurzamingprogramma 

Verder uitwerken inhoud



Aanvraag middelen NIP



Uitwerken organisatie



Planning besluitvorming TVW 2.0, isolatieprogramma en formatievoorstel 

Besluitvorming B&W 6-6-2023  TVW 2.0 6 weken ter inzage



Informatiemoment bewoners



Kennisgeving TVW 2.0 gemeenteraad  bezwaren en bedenkingen



Verwerken ingekomen bezwaren en opwerken definitieve versie



Besluitvorming B&W & gemeenteraad Q3/Q4

Na besluitvorming

Aanvraag middelen formatie klimaatakkoord



Communicatie richting bewoners algemeen en specifiek in de startbuurten i.k.v. TVW 2.0



Brief uitvoeringsmiddelen



Organiseren randvoorwaarden opstarten proces



Aanvraag middelen KE-beleid



Opstarten proces opstellen uitvoeringsplan conform planning TVW 2.0

Belemmeringen en zorgen uitvoering TVW 2.0 Stakeholders 

Kwaliteitskader verduurzaming 







Wat kan wel/ niet. 

Regie houden op leefbaarheid en ruimtelijke kwaliteit



Materiaal, kleur, geluidsoverlast



Bijv. mogelijkheden buitengevelisolatie

Leges, vergunningverlening, welstand enz.

Bewoners 

Ik heb er geen geld voor



Ik vind het te duur



Ik twijfel of de kosten opwegen tegen de besparingen



Investeren en onzekerheden

Gebrek aan heldere visie en sturing op verduurzamen



Hoelang blijf ik er nog wonen



Stijgt mijn woning ook echt in waarde



Wat wil Brunssum?





Op welke waarde en kwaliteit stuurt Brunssum?

Gedoe, huis op de kop, zolder moet leeg enz.



Ik heb gespaard voor bijv. een nieuwe keuken, zolder opknappen, enz.

Voldoende commitment en inzet op de opgave 

Formatie en middelen



Voorbeeldrol

Hoe wegnemen belemmeringen? Algemeen 





Kwaliteitskader voor verduurzaming (vergunningen enz) 

Kaders en richting geven aan de opgave



Huidige kader gemeentelijk vastgoed t.a.v. verduurzamingsopgave bijstellen

Vaststellen beleid, organiseren van voldoende capaciteit en (proces)middelen 

Vaststelling TVW 2.0



Vaststelling vastgoedbeleid en uitvoeringsplan



Voldoende uitvoeringscapaciteit en middelen

Toekomst: Omgevingswet 

Regels / vrijstellingen



Spelregels verduurzamen



Borgen opgaven

Financieel 

Rijk werkt aan gebouwgebonden financiering – langere termijn



Uitwerken mogelijkheden publieke esco





Regionaal als alternatief voor bewoners



Alternatief voor ontbreken gebouw gebonden financiering

Structureel middelen reserveren 

Werkproces met bewoners



Onrendabele investeringen



Stimulering integrale verduurzaming in buurten (sturen op maatschappelijk rendement?)

Bedankt! Zijn er nog vragen?